غيب

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: غ-ي-بالصيغ: ١٦ · الجذور المجاورة: ٧٢ · الآيات: ٥٩ · السور: ٣٥؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».الْغُيُوبِبِالْغَيْبِنبأغيبعلمغَيَابَةِشهدلِلْغَيْبِالْغَيْبَبِغَائِبِينَخشيالْغَيْبِأرضخزن

الجذرالصيغ ١٦الآيات ٥٩السور ٣٥المجاورة ٧٢

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

غيب

غ - ي - ب

جذر
  • الورود: ٦٠
  • الآيات: ٥٩
  • الصيغ: ١٦
  • المعاجم: ١١

Ğayb, Uzaktan bakıldığında arazide kapalı kalmış yere, dibi görünmeyen kuyunun içine bu ad verilmiştir. Görünmeyen veya kaybolan için kullanılır.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١١)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Ğayb, Uzaktan bakıldığında arazide kapalı kalmış yere, dibi görünmeyen kuyunun içine bu ad verilmiştir. Görünmeyen veya kaybolan için kullanılır.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬٦٤٣
باب الغين والباء وو ا ي ء معهما غ ب ي، ب غ ي، و غ ب، ب ي غ، و ب غ، ب و غ، غ ي ب مستعملات غبي: غَبِيَ فلانٌ غَباوةً فهو غَبِيٌ، إذا لم يَفْطُنْ للخِبِّ، وهو الجَرْبزةُ. بغي: بَغَى بِغاءً، أي: فَجَر، وهو يَبْغي. والبِغْيةُ: نقيض الرِّشْدة، في الولد، يقال: هو ابن بغيةٍ، قال: لدى رشدةٍ من أُمِّهِ أو لبِـغـيْةٍ فيَغْلِبُها فَحْلٌ على النَّسْلِ مُنْجِبُْ وابن رِشْدة إذا كان من ماء صاف. والبِغْية من
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٨٩٧
الغَيْبُ: كلُّ ما غاب عنك. تقول: غاب عنه غَيبةً وغَيْباً وغُيوباً ومَغيباً. وجمع الغائب غُيَّبٌ وغُيَّابٌ وغَيَبٌ أيضاً. وغيَّبْته أنا. وغَيابة الجبّ: قَعره. وكذلك غَيابة الوادي. تقول: وقعنا في غَيبة وغَيابة، أي هَبْطَةً من الأرض. وقولهم: غيَّبه غَيابُهُ، أي دُفِنَ في قبره. ابن السكيت: بنو فلانٍ يشهدون أحياناً ويتغايبون أحياناً. وغابت الشمس، أي غَرَبَتْ. والمُغايبة: خلاف المخاطبة. وأغابت المرأة،
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٩٬٣٦٣
باب الغين والباء غبي ، وغب ، وبغ ، بغي ، بيغ ، غيب : مستعملة . غبي : قال الليث : غَبِيَ فلانٌ غَباوَةً فهو غَبِيٌّ : إذا لمْ يَفْطُنْ للخِبِّ ونحوه . وقال الأصمعيُّ يقال : غَبِيَ عَلَيَّ ذاك الأمرُ : إذا لم يَفطن له ، والغَباوَةُ : المصدَر ، يقال : فلانٌ ذُو غباوَة ، وفلانٌ غبيٌّ عن ذلك الأمر : إذا كان لا يَفطُنُ له . ويقال : ادخُلْ في الناس فهو أَغْبَى لك : أي أَخفَى لك . ويقال : دَفَنَ فلانٌ لي
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٥٬٢٥٧
(باب الغين والياء وما يثلثهما) (غيب) الغين والياء والباء أصلٌ صحيح يدلُّ على تستُّر الشيء عن العُيون، ثم يقاس. من ذلك الغَيْب: ما غَابَ([1]) ، ممّا لا يعلمه إلا الله. ويقال: غابت الشَّمس تَغِيب غَيْبَةً وغُيُوباً وغَيْباً. وغابَ الرَّجل عن بلده. وأغابَتِ المرأةُ فهي مُغِيبةٌ، إذا غابَ بعلُها. ووقَعْنا في غَيْبَةٍ وغَيَابة، أي هَبْطة من الأرض يُغابُ فيها. قال الله تعالى في قصة يُوسُفَ عليه
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬٨٨٣
- الغيب: مصدر غابت الشمس وغيرها: إذا استترت عن العين، يقال: غاب عني كذا. قال تعالى: ﴿أم كان من الغائبين﴾ [النمل/20]، واستعمل في كل غائب عن الحاسة، وعما يغيب عن علم الإنسان بمعنى الغائب، قال: ﴿وما من غائبة في السماء والأرض إلا في كتاب مبين﴾ [النمل/75]، ويقال للشيء: غيب وغائب باعتباره بالناس لا بالله تعالى؛ فإنه لا يغيب عنه شيء، كما لا يغرب عنه مثقال ذرة في السموات ولا في الأرض. وقوله: {عالم الغيب
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٦١١
غ ي ب أنا معكم لا أغاييكم وأراهم يتشاهدون مرةً ويتغايبون أخرى‏.‏ وأوحشتني غيبة فلان وقد أطلت غيبتك وفلان حسن المحضر والمغيب‏.‏ ولقيته عند غيبوبة الشمس‏.‏ وتكلّم بذلك عن ظهر الغيب‏.‏ وسمعت صوتاً من وراء الغيب أي من موضع لا أراه‏.‏ وشربت الدابة حتى وارت غيوب كلاها وهي هزومها جمع غيب وهي الخمصة التي في موضع الكلية ‏"‏ وألقوه في غيابة الجب ‏"‏ وهي قعره وكلّ ما غيّب شيئاً فهو غيابة‏.‏ ووقعوا في
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٧٬٤١٨
الغَيْبُ: الشَّكُّ، وجمعه غِـيابٌ وغُيُوبٌ؛ قال: أَنْتَ نَبـيٌّ تَعْلَمُ الغِـيابا، * لا قائلاً إِفْكاً ولا مُرْتابا والغَيْبُ: كلُّ ما غاب عنك. أَبو إِسحق في قوله تعالى: يؤمنون بالغَيْبِ؛ أَي يؤمنون بما غابَ عنهم، مما أَخبرهم به النبـيُّ، صلى اللّه عليه وسلم، من أَمرِ البَعْثِ والجنةِ والنار. وكلُّ ما غابَ عنهم مما أَنبأَهم به، فهو غَيْبٌ؛ وقال ابن الأَعرابي: يؤمنون باللّه. قال: والغَيْبُ
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٥٤٧
* غ ي ب * * الغَيْبُ * ما غاب عنك تقول * غَابَ * عنه من باب باع و * غَيْبةً * أيضا و * غَيْبُوبة * و * غُيُوبا * و * غَيَابا * بالفتح و * مَغِيباً * وجمع الغائب * غُيَّبٌ * و * غُيَّابٌ * بتشديد الياء فيهما و * غَيَبٌ * بفتحتين مخففا و * غِيابةً * هبطت و * المُغَايَبة * خلاف المخاطبة و * اغْتَابَه اغْتِيابا * وقع فيه والاسم * الغِيبة * بالكسر وهي أن يتكلم خلف إنسان مستور بما يغمه لو سمعه فإن كان
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٦٬٨٩١
الغيب: الشك قال شيخنا: أنكره بعض، وحمله بعض على المجاز، وصححه جماعة ج غياب وغيوب قال: أنت نبي تعلم الغيابا لا قائلا إفكا ولا مرتابا الغيب: كل ما غاب عنك، كأنه مصدر بمعنى الفاعل، ومثله في الكشاف. قال أبو إسحاق الزجاج في قوله تعالى: يؤمنون بالغيب أي بما غاب عنهم، مما أخبرهم به النبي صلى الله عليه وسلم من أمر البعث والجنة والنار. وكل ما غاب عنهم مما أنبأهم به فهو غيب. وقال ابن
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٦٬٢٥٠
غَابَ 1 غَابَ ذ , (S, O, Mgh, Msb, TA,) aor. يَغِيبُ, (Msb,) inf. n. غَيْبَةٌ [the most common form] (S, O, Mgh, Msb, K) and غَيْبٌ (S, O, Msb, K) and غَيَابٌ, (S, O,) or غِيَابٌ, (Msb, K,) and غُيُوبٌ (S, O, Msb, K) and غُيُوبَةٌ (O, K) and غَيْبُوبَةٌ, (O, K,) accord. to some of the measure فَعْلُولَةٌ, but accord. to others of the measure فَيْعَلُولَةٌ i. e. originally غَيَّبُوبَةٌ, (MF,) and
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١٦)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٧٢ (الإجمالي: ٢٦٣)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. علم

    الآيات المشتركة: ٣٤ · Dağın sivri noktası demektir

  2. شهد

    الآيات المشتركة: ١١ · Petekteki baldır

  3. جبب

    الآيات المشتركة: ٢ · Toprak içinde eşilerek açılmış kuyuya denir

  4. خشي

    الآيات المشتركة: ٥ · Haşy : Ayaktaki kuru ottur

  5. نبأ

    الآيات المشتركة: ٨ · Doğurmadan evvel devenin memesinde görülen süttür

  6. سمو

    الآيات المشتركة: ١١ · “Sem” hayvanın sırtı, “ard” da hayvanın karnıdır

  7. أرض

    الآيات المشتركة: ١٣ · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir

  8. وحي

    الآيات المشتركة: ٥ · İşaretleşmek için yakılan ateştir

  9. قذف

    الآيات المشتركة: ٢ · “Kezzaf” sapan; “kızaf” atmak için alınan avucu dolduracak…

  10. عند

    الآيات المشتركة: ٧ · “Anid“ yulara gelmeyen devedir

  11. كون

    الآيات المشتركة: ٢٠ · Kevn, tepe demektir

  12. خزن

    الآيات المشتركة: ٢ · Hazen : Depo demektir

الآيات التي ورد فيها(٥٩)

  1. ذَلِكَ مِنْ أَنْبَاءِ الْغَيْبِ نُوحِيهِ إِلَيْكَ وَمَا كُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يُلْقُونَ أَقْلَامَهُمْ أَيُّهُمْ يَكْفُلُ مَرْيَمَ وَمَا كُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يَخْتَصِمُونَ

    Kayıp

  2. … الْخَبِيثَ مِنَ الطَّيِّبِ وَمَا كَانَ اللَّهُ لِيُطْلِعَكُمْ عَلَى الْغَيْبِ وَلَكِنَّ اللَّهَ يَجْتَبِي مِنْ رُسُلِهِ مَنْ يَشَاءُ فَآمِنُوا …

    Kayıp

  3. وَعِنْدَهُ مَفَاتِحُ الْغَيْبِ لَا يَعْلَمُهَا إِلَّا هُوَ وَيَعْلَمُ مَا فِي الْبَرِّ …

    Kayıp

  4. … الْحَقُّ وَلَهُ الْمُلْكُ يَوْمَ يُنْفَخُ فِي الصُّورِ عَالِمُ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ وَهُوَ الْحَكِيمُ الْخَبِيرُ

    Kayıp

  5. … وَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَرَسُولُهُ ثُمَّ تُرَدُّونَ إِلَى عَالِمِ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

    Kayıp

  6. وَقُلِ اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَرَسُولُهُ وَالْمُؤْمِنُونَ وَسَتُرَدُّونَ إِلَى عَالِمِ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

    Kayıp

  7. تِلْكَ مِنْ أَنْبَاءِ الْغَيْبِ نُوحِيهَا إِلَيْكَ مَا كُنْتَ تَعْلَمُهَا أَنْتَ وَلَا قَوْمُكَ مِنْ قَبْلِ هَذَا فَاصْبِرْ إِنَّ الْعَاقِبَةَ لِلْمُتَّقِينَ

    Kayıp

  8. ذَلِكَ مِنْ أَنْبَاءِ الْغَيْبِ نُوحِيهِ إِلَيْكَ وَمَا كُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ أَجْمَعُوا أَمْرَهُمْ وَهُمْ يَمْكُرُونَ

    Kayıp

  9. عَالِمُ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ الْكَبِيرُ الْمُتَعَالِ

    Kayıp

  10. عَالِمِ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ فَتَعَالَى عَمَّا يُشْرِكُونَ

    Kayıp

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökغيب
YapıÜçlü
Özel Durumİlletli (ecvef yaî)
Bağlamsal Yakın Köklerخفي, ستر, كتم, سرر
Zıt Kökشهد
Çekirdek Özet 1Gözden ve duyulardan saklı olma, çukur veya engelle örtülüp kaybolma
Çekirdek Özet 2İnsan idrak ve duyularının ötesinde kalan, ancak varlığı sabit olan ontolojik ve gaybî gerçeklikler
Çekirdek Özet 3Şahadet âleminin sınırlarını aşan bilgi ve sorumluluk alanı; gayba iman üzerinden kurulan ahlaki ve ontolojik bilinç
Kritik Hata RiskiGayb kavramını «yokluk» veya «bilinmesi imkânsız metafizik masal» sanarak şahadet ile gayb arasındaki sebep-sonuç ve sorumluluk irtibatını koparmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
غيBir şeyin derinleşerek gözden veya dengeden kaybolması, örtülmesi veya batması; nitekim غيث yağmurun yere inip nüfuz etmesi, غيض suyun yerin dibine çekilip kaybolması, غير bir halin örtülüp başkasına dönüşmesi ve غوظ çukura gömülmektirبTemas, kap ve sınır imgesi eklenerek bir nesnenin mekânsal bir çukura, kuytuya veya duyu sınırlarının ardındaki kapalı bir alana girip gözden saklanması anlamı sabitlenmiştir

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
غGözün perdelenmesi veya kaynak pınarının bulanması (ikiz harfi ع göz/kaynak olup harf yumuşayıp hırıltılılaşarak örtünme ve bulanma yönü kazanmıştır; türetme imgedir)Görüşün veya idrakin önünde beliren perde, karaltı, engelleme
يEl ve kol; uzanma, tasarruf, etkiVarlığın veya etkinin mevcudiyetini ve işlevini sürdürmesi
بÇadır, ev, sınırlandırılmış iç mekân, kuyuSaklanılan, örtülen, içine girilen korunaklı veya derin dip bölge
غيبPerdelenmiş bir etki alanının sınırlı ve korunaklı bir iç bölgede duyulardan saklanmasıBir varlığın yok olmadan, belirli bir kabın veya sınırın gerisinde duyulardan gizlenmesi ve etkinliğini oradan devam ettirmesi hareketidir

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamArazide çukurda kaldığı için gözden kaybolan yer, güneşin batması (ufuk ardında gözden kaybolması), kuyunun görünmeyen dibi veya ağaçların yoğunluğundan içerisi görünmeyen ormanlık alan (gābe)
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye şairi Tarafe b. el-Abed el-Muallaka'sında devesinin böğründeki çukurluğu ve kaburgalarının ardında kaybolan kısımları tasvir ederken kökün fiziki çukurluk ve gizlenme manasını kullanmıştır: كَأَنَّ غُيُوبَ الشَّمْسِ فِيهَا وَإِنْ تَبَدَّتْ لِعَيْنِ النَّاظِرِينَ حُجُولُ
Erken Arapça kullanımBir kimsenin yokluğunda aleyhine konuşulmasını ifade eden gıybet kelimesi ile kişinin mecliste bulunmadığı durumu niteleyen el-mugîbe (kocası sefere çıkmış kadın) tabiri erken dönemde yaygın kullanımdır

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn ve Tarafe b. el-Abed Dîvânı.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Kök, genel Sami dil ailesi katmanında duyu organlarının erişim alanı dışına çıkma, gizlenme ve batma semantik dairesiyle doğrudan bağlantılıdır. İbranicede yer alan ע-ו-ב (ʿ-w-b / ʿāḇ) biçimi koyu bulut, karaltı, karanlık basarak örtme anlamlarını taşırken; Süryanicede ʿwp veya ʿb kökleri orman, yoğun ağaçlık ve gölgelik alan için kullanılır (Arapçadaki gābe kelimesiyle izomorfiktir). Güney Sami ve Arapça sahasında غ harfi belirginleşerek gözden saklanan, çukurda kalan veya ufukta kaybolan durumlar için müstakil bir kök hüviyeti kazanmıştır. Dolayısıyla kök ilksel olarak «yok oluş»u değil, bir engelin veya mesafenin arkasında «gizleniş ve örtünüş»ü temsil eder.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönÇukur arazi, güneşin batışı, ormanBir şeyin yok olması değil, fiziki bir engel (ufuk, çukur, ağaçlık) sebebiyle gözün menzilinden çıkmasıKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ʿāḇ (bulutla örtülme), Süryanice ʿābā (orman, kuytu yer)Karaltı ve örtü yoluyla görünmez olma tasavvuru Sami dillerinde ortaktır; Arapçada غ harfiyle fonetik olarak ayrışmıştırGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik katmanda gölge/karanlık kökleriIşığın kesilmesi veya araya perde girmesiyle nesnenin görünmezleşmesi kök mantığıMuhtemel

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, HALOT.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
غيبAnlamlıGizlenme, kaybolmaBir nesnenin veya bilginin duyu sınırlarının ardında kalmasıHedef kök; Kur'an'da geçer
غبيAnlamlıGaflet, anlayış kıtlığıZihnin bir hakikati kavrayamayarak idrakin perdelenmesi, zekâ örtüklüğüOrtak çekirdek (örtülme); Kur'an'da geçmez
يغبKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıFonetik dizilim kuralı gereği kullanılmaz
يبغKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıFonetik dizilim kuralı gereği kullanılmaz
بغيAnlamlıHaddini aşma, talep etmeKendi sınırının dışına taşma veya bir şeyi şiddetle arayıp istemeZıt yönelimli semantik hareket; Kur'an'da geçer
بيغAnlamlıKabarma, taşmaKanın veya heyecanın damarlarda taşması, tebeyyuğ haliKur'an'da geçmez

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
غيبMerkezDuyulardan saklı olmaNesne vardır fakat algılayanın sınırlarının ve imkânının ötesindedirVarlığı sabit, idraki engelli olan
خفيKomşuİncelik sebebiyle gizli kalmaخفي yapısındaki incelik, küçüklük veya zayıflık sebebiyle fark edilmezken غيب bizzat menzil dışı olmadırİncelik ve kapalılıkla gizlenme
سترKomşuMaddi bir örtüyle kapanmaستر harici bir perde veya örtü aracılığıyla kapatmayı anlatırken غيب yapısal veya konumsal uzaklıktırÖrtü ile kapatılan nesne
كتمKomşuBilerek saklama, gizli tutmaكتم iradî olarak bilginin veya sırrın açığa vurulmamasıdır; ahlaki veya eylemsel tutumdurİradeyle gizlenen haber
سررKomşuİçte saklanan sırسرر nefiste veya iç dünyada tutulan, başkasına açılmayan içsel mahiyettirKalpte korunan gizlilik
شهدZıtHazır bulunma, tanıklık etmeDuyularla algılanabilir alanda bulunma, göz önünde olma ve tanıklıkŞahadet âlemi, müşahede

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaغيبDuyulardan saklı olan gerçeklikYokluk değil, mevcudiyeti kabul edilen fakat algı menzilinde bulunmayanKesin
LatinceInvisibilis, occultum, absensGörünmeyen, gizli, hazır bulunmayanInvisibilis yalnızca görme duyusunun yokluğunu karşılarken غيب bütün duyu ötesi varlık alanını kuşatırGüçlü
İngilizceThe unseen, occult, invisibleGörünmeyen, gizil olanThe unseen ontolojik bir alanı tam karşılasa da غيب lafzındaki ahlaki ve hukuki gıyap boyutunu dışarıda bırakırGüçlü
AlmancaDas Verborgene, UnsichtbareGizlenmiş, görünmeyenDas Verborgene saklanmış olmayı iyi yansıtır fakat gaybın aşkın vahiy kaynağı boyutunu eksik bırakırGüçlü
FransızcaL'invisible, le mystère, l'absentGörünmeyen, gizemli olanL'invisible duyusal boyutu, absent bulunmama halini karşılarGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lalande Vocabulaire technique et critique de la philosophie.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
الْغَيْبِ (Mutlak)Yalnızca Allah'ın bildiği metafizik gerçeklikler, kıyamet saati, vahiyMutlak ilâhî tekel bağlamı; En'âm 6:59, Lokmân 31:34
بِالْغَيْبِ (Durum/Hal)Duyularla görmediği halde kalben ve ahlaken bağlanma; gıyabenMüminlerin vasfı ve sorumluluk bilinci; Bakara 2:3, Mülk 67:12
غَيَابَةِ (Mekân)Kuyunun derinliği, görünmeyen karanlık dibiKıssa bağlamı; Yûsuf 12:10, 12:15
غَائِبِينَ / غَائِبَةٍ (Fail/Sıfat)Ortada hazır bulunmayan, gözden ırak olanHudhud'un mecliste bulunmaması veya Allah'ın kullarından gafil olmaması; A'râf 7:7, Neml 27:20
يَغْتَبْ (Fiil)Bir kimsenin gıyabında, arkasından hoşlanmayacağı şekilde konuşmakAhlak ve hukuk bağlamı; Hucurât 49:12
لِلْغَيْبِ (İşlev)Eşlerin veya emanetçilerin yokluğunda hukuku ve mahremiyeti korumakAile ve emanet hukuku; Nisâ 4:34

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamGayb bilgisi, âhiret, melekût ve kaderGaybın anahtarlarının yalnızca Allah'a ait olması, peygamberlerin gayba muttali kılınma derecesiMutlak gayb ile izâfî gayb ayrımı; ontolojik bilinemezlik
FıkıhBey'u'l-gāib (görülmeyen malın satışı), gāib kişinin haklarıHazırda olmayan mal veya şahsın hukuki tasarruflardaki geçerlilik şartları, muhayyerlik haklarıMekânsal yokluk, denetim dışılık ve fiziki adem-i huzur
TefsirÂlemu'l-gayb ve'ş-şehâde terkibi, Bakara 2:3 tefsiriGayba imanın aklın ötesindeki vahiy kaynaklı haberlere tasdik mi yoksa Allah'ın bizzat kendisine iman mı olduğuİdrak ötesi ilahi hakikatler mecmuası
HadisGayb haberleri, gıybet yasağı, gıyaben duaAhir zaman fitneleri, kişinin kardeşinin arkasından konuşmasının haramlığı, arkasından yapılan duanın kabulüAhlaki mahremiyet ve zamanda uzak olanın ihbarı

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVarlık ve inanç temeliMetafizik gerçeklik alanıİmanın sıhhat şartıGözle görülmeyene vahiy rehberliğinde teslim olarak pozitivist indirgemeciliği engellerKesin
İlmiEpistemolojik sınırHenüz bilinmeyen / duyular ötesi alanAraştırma ve tevazu ufkuİnsan aklının ve deneyinin her şeyi tüketemeyeceğini, mutlak bilginin Allah'a ait olduğunu hatırlatırGüçlü
SiyasiHukuki ve ahlaki denetimOtokontrol ve ihlas bilinciİktidarın sınırlandırılmasıYöneticinin ve vatandaşın sadece dış denetime değil, gaybı bilen Allah'ın murakabesine göre adalet üretmesiGüçlü
İktisadiAkid ve emanet ahlakıBelirsizlik (garar) yasağı ve gıyapta hak korumaPiyasada şeffaflık ve güven tesisiMalın kusurunu gizlememek, gıyaptaki ortağın hakkını gözetmek ve bilinmezlik üzerinden haksız kazancı önlemekGüçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerGizil değişkenler (latent variables), gözlemlenemeyen durum uzayı (unobservable state space)Sistemde doğrudan ölçülemeyen ancak etkileri, türevleri ve sonuçları üzerinden varlığı kesin olarak doğrulanan matematiksel ve fiziksel büyüklüklerGüçlü
Beşeri bilimlerİçselleştirilmiş ahlaki vicdan ve yapısal bilinçdışıDışsal bir gözlemcinin, polisin veya toplumun bulunmadığı (gıyap) anlarda bireyin davranışını belirleyen köklü değerler sistemiGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiGaybı yalnızca masalsı, mitolojik, fizikötesi ve hayatla bağı kopuk bir bilinmezlik alanına indirgemek; ya da gaybı mutlak yokluk (adem) ile bir tutmak
Kur'an içi daha geniş anlamGayb, mevcuttur; şahadet âleminin arkasındaki kurucu ilkedir. Ayrıca sadece metafizik değil, ahlaki gıyap (başkasının arkasından hukukunu çiğnememe), mekânsal yokluk ve zaman boyutunu (geçmiş ve gelecek) da içine alan kuşatıcı bir ontolojidir
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİnsanın ahlakını sadece kamera ve şahitlerin bulunduğu kamusal alana hapsetmesi; hesap verme bilincinin yok olması ve şahadet âleminde görünen araçların mutlaklaştırılarak ilahi iradenin devreden çıkarılması

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın inşa ettiği tevhid akidesinin temel ayrımı «Âlimu'l-gaybi ve'ş-şehâde» formülüdür. Gayb anlaşılmadan nübüvvet, âhiret, melek inancı ve ibadetlerin ahlaki gayesi kavranamaz.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Müminlerin vasıflarının sayıldığı mukaddime ayetlerinde (Bakara 2:3), Allah'ın mutlak ilmini bildiren ayetlerde (En'âm 6:59), kıssalarda (Yûsuf kuyusu bağlamı, 12:10) ve ahlaki sınırları çizen nasslarda (Hucurât 49:12).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Materyalist determinizmin «görünmeyen yoktur» yanılgısını ve sahte din anlayışlarının «gaybı falcılar veya aracılar da bilir» iddiasını yıkar; gaybın anahtarlarını sadece Allah'a has kılar.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBir engelin, çukurun veya ufuk çizgisinin ardına geçerek gözün ve duyuların menzilinden çıkmak; derinlikte veya kuytuda gizlenmek.
  • Soyut anlamİnsan idrakinin ve ampirik tecrübenin doğrudan kuşatamadığı, ancak vahiy ve aklî istidlâl ile varlığı bilinen aşkın hakikatler bütünü; kişinin başkalarının görmediği yerde sergilediği ahlaki dürüstlük.
  • Sistematik karşılıkVarlık alanının (G) duyulur âlem (S) ile idrak ötesi âlem (G) arasındaki asimetrik epistemolojik ilişkisi; mutlak bilginin Allah'ın tekelinde oluşu.
  • LaTeX modeliU=S∪G,S∩G=∅,I(S)⊂I(U),I(G)∩Ih=∅  ⟹  Ih(G)=f(W)
  • LaTeX açıklamasıEvrensel varlık kümesi U, şahadet âlemi S ve gayb âlemi G olmak üzere iki ayrık kümenin birleşimidir. İnsan idraki Ih, şahadet kümesini doğrudan kavrayabilirken gayb kümesini doğrudan idrak edemez (I(G)∩Ih=∅). Gayb alanına dair insani bilgi Ih(G), ancak ilahi vahiy fonksiyonunun f(W) bildirmesiyle mümkün hale gelir.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: غ