غيب
غ - ي - ب
جذر- الورود: ٦٠
- الآيات: ٥٩
- الصيغ: ١٦
- المعاجم: ١١
Ğayb, Uzaktan bakıldığında arazide kapalı kalmış yere, dibi görünmeyen kuyunun içine bu ad verilmiştir. Görünmeyen veya kaybolan için kullanılır.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(١١)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Ğayb, Uzaktan bakıldığında arazide kapalı kalmış yere, dibi görünmeyen kuyunun içine bu ad verilmiştir. Görünmeyen veya kaybolan için kullanılır.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬٦٤٣باب الغين والباء وو ا ي ء معهما
غ ب ي، ب غ ي، و غ ب، ب ي غ، و ب غ، ب و غ، غ ي ب مستعملات غبي: غَبِيَ فلانٌ غَباوةً فهو غَبِيٌ، إذا لم يَفْطُنْ للخِبِّ، وهو الجَرْبزةُ.
بغي: بَغَى بِغاءً، أي: فَجَر، وهو يَبْغي.
والبِغْيةُ: نقيض الرِّشْدة، في الولد، يقال: هو ابن بغيةٍ، قال:
لدى رشدةٍ من أُمِّهِ أو لبِـغـيْةٍ فيَغْلِبُها فَحْلٌ على النَّسْلِ مُنْجِبُْ
وابن رِشْدة إذا كان من ماء صاف. والبِغْية من
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٨٩٧الغَيْبُ: كلُّ ما غاب عنك. تقول: غاب عنه غَيبةً وغَيْباً وغُيوباً ومَغيباً. وجمع الغائب غُيَّبٌ وغُيَّابٌ وغَيَبٌ أيضاً. وغيَّبْته أنا. وغَيابة الجبّ: قَعره. وكذلك غَيابة الوادي. تقول: وقعنا في غَيبة وغَيابة، أي هَبْطَةً من الأرض. وقولهم: غيَّبه غَيابُهُ، أي دُفِنَ في قبره. ابن السكيت: بنو فلانٍ يشهدون أحياناً ويتغايبون أحياناً. وغابت الشمس، أي غَرَبَتْ. والمُغايبة: خلاف المخاطبة. وأغابت المرأة،
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٩٬٣٦٣باب الغين والباء
غبي ، وغب ، وبغ ، بغي ، بيغ ، غيب : مستعملة .
غبي : قال الليث : غَبِيَ فلانٌ غَباوَةً فهو غَبِيٌّ : إذا لمْ يَفْطُنْ للخِبِّ ونحوه .
وقال الأصمعيُّ يقال : غَبِيَ عَلَيَّ ذاك الأمرُ : إذا لم يَفطن له ، والغَباوَةُ : المصدَر ، يقال : فلانٌ ذُو غباوَة ، وفلانٌ غبيٌّ عن ذلك الأمر : إذا كان لا يَفطُنُ له .
ويقال : ادخُلْ في الناس فهو أَغْبَى لك : أي أَخفَى لك .
ويقال : دَفَنَ فلانٌ لي
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٥٬٢٥٧(باب الغين والياء وما يثلثهما)
(غيب) الغين والياء والباء أصلٌ صحيح يدلُّ على تستُّر الشيء عن العُيون، ثم يقاس. من ذلك الغَيْب: ما غَابَ([1]) ، ممّا لا يعلمه إلا الله. ويقال: غابت الشَّمس تَغِيب غَيْبَةً وغُيُوباً وغَيْباً. وغابَ الرَّجل عن بلده. وأغابَتِ المرأةُ فهي مُغِيبةٌ، إذا غابَ بعلُها. ووقَعْنا في غَيْبَةٍ وغَيَابة، أي هَبْطة من الأرض يُغابُ فيها. قال الله تعالى في قصة يُوسُفَ عليه
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬٨٨٣- الغيب: مصدر غابت الشمس وغيرها: إذا استترت عن العين، يقال: غاب عني كذا. قال تعالى: ﴿أم كان من الغائبين﴾ [النمل/20]، واستعمل في كل غائب عن الحاسة، وعما يغيب عن علم الإنسان بمعنى الغائب، قال: ﴿وما من غائبة في السماء والأرض إلا في كتاب مبين﴾ [النمل/75]، ويقال للشيء: غيب وغائب باعتباره بالناس لا بالله تعالى؛ فإنه لا يغيب عنه شيء، كما لا يغرب عنه مثقال ذرة في السموات ولا في الأرض. وقوله: {عالم الغيب
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٦١١غ ي ب
أنا معكم لا أغاييكم وأراهم يتشاهدون مرةً ويتغايبون أخرى.
وأوحشتني غيبة فلان وقد أطلت غيبتك وفلان حسن المحضر والمغيب.
ولقيته عند غيبوبة الشمس.
وتكلّم بذلك عن ظهر الغيب.
وسمعت صوتاً من وراء الغيب أي من موضع لا أراه.
وشربت الدابة حتى وارت غيوب كلاها وهي هزومها جمع غيب وهي الخمصة التي في موضع الكلية " وألقوه في غيابة الجب " وهي قعره وكلّ ما غيّب شيئاً فهو غيابة.
ووقعوا في
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٧٬٤١٨الغَيْبُ: الشَّكُّ، وجمعه غِـيابٌ وغُيُوبٌ؛ قال:
أَنْتَ نَبـيٌّ تَعْلَمُ الغِـيابا، * لا قائلاً إِفْكاً ولا مُرْتابا والغَيْبُ: كلُّ ما غاب عنك. أَبو إِسحق في قوله تعالى: يؤمنون بالغَيْبِ؛ أَي يؤمنون بما غابَ عنهم، مما أَخبرهم به النبـيُّ، صلى اللّه عليه وسلم، من أَمرِ البَعْثِ والجنةِ والنار. وكلُّ ما غابَ عنهم مما أَنبأَهم به، فهو غَيْبٌ؛ وقال ابن الأَعرابي: يؤمنون باللّه. قال: والغَيْبُ
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٥٤٧* غ ي ب * * الغَيْبُ * ما غاب عنك تقول * غَابَ * عنه من باب باع و * غَيْبةً * أيضا و * غَيْبُوبة * و * غُيُوبا * و * غَيَابا * بالفتح و * مَغِيباً * وجمع الغائب * غُيَّبٌ * و * غُيَّابٌ * بتشديد الياء فيهما و * غَيَبٌ * بفتحتين مخففا و * غِيابةً * هبطت و * المُغَايَبة * خلاف المخاطبة و * اغْتَابَه اغْتِيابا * وقع فيه والاسم * الغِيبة * بالكسر وهي أن يتكلم خلف إنسان مستور بما يغمه لو سمعه فإن كان
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٦٬٨٩١الغيب: الشك قال شيخنا: أنكره بعض، وحمله بعض على المجاز، وصححه جماعة ج غياب وغيوب قال:
أنت نبي تعلم الغيابا
لا قائلا إفكا ولا مرتابا الغيب: كل ما غاب عنك، كأنه مصدر بمعنى الفاعل، ومثله في الكشاف. قال أبو إسحاق الزجاج في قوله تعالى: يؤمنون بالغيب أي بما غاب عنهم، مما أخبرهم به النبي صلى الله عليه وسلم من أمر البعث والجنة والنار. وكل ما غاب عنهم مما أنبأهم به فهو غيب. وقال ابن
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٦٬٢٥٠غَابَ
1 غَابَ ذ , (S, O, Mgh, Msb, TA,) aor. يَغِيبُ, (Msb,) inf. n. غَيْبَةٌ [the most common form] (S, O, Mgh, Msb, K) and غَيْبٌ (S, O, Msb, K) and غَيَابٌ, (S, O,) or غِيَابٌ, (Msb, K,) and غُيُوبٌ (S, O, Msb, K) and غُيُوبَةٌ (O, K) and غَيْبُوبَةٌ, (O, K,) accord. to some of the measure فَعْلُولَةٌ, but accord. to others of the measure فَيْعَلُولَةٌ i. e. originally غَيَّبُوبَةٌ, (MF,) and
غَابَ 1 غَابَ ذ , (S, O, Mgh, Msb, TA,) aor. يَغِيبُ, (Msb,) inf. n. غَيْبَةٌ [the most common form] (S, O, Mgh, Msb, K) and غَيْبٌ (S, O, Msb, K) and غَيَابٌ, (S, O,) or غِيَابٌ, (Msb, K,) and غُيُوبٌ (S, O, Msb, K) and غُيُوبَةٌ (O, K) and غَيْبُوبَةٌ, (O, K,) accord. to some of the measure فَعْلُولَةٌ, but accord. to others of the measure فَيْعَلُولَةٌ i. e. originally غَيَّبُوبَةٌ, (MF,) and مَغِيبٌ (S, O, Msb, K) and مَغَابٌ; (K;) and ↓ تغيّب; (Msb, K;) He, or it, was, or became, absent; غَابَ being the contr. of حَضَرَ; (S and K in art. حضر;) or distant, or remote; (Mgh;) or hidden, concealed, or unapparent; (TA;) [or absent from the range, or beyond the reach, of perception by sense, or of mental perception: see غَيْبٌ.] You say, غاب عَنْهُ, inf. n. غَيْبَةٌ (S, Mgh, TA) &c., as above, (S, TA,) He, or it, was, or became, [absent from him; or] distant, or remote, from him; (Mgh;) or hidden, or concealed, from him; [&c.;] as also ↓ تغيّب. (TA.) And أَوْحَشَتْنِى غَيْبَةُ فُلَانٍ [The absence of such a one has made me to feel lonely]: and أَطَلْتَ غَيْبَتَكَ [Thou hast made thine absence to be long]. (A.) And ↓ أَنَا مَعَكُمْ لَا أُغَايِبُكُمْ [I am with you: I will not be absent from you]. (A.) And بَنُو أَحْيَانًا ↓ فُلَانٍ يَشْهَدُونَ أَحْيَانًا وَيَتَغَايَبُونَ (ISk, S, TA) i. e. [The sons of such a one are present sometimes] and are absent (يَغِيبُونَ) sometimes: but one does not say ↓ يَتَغَيَّبُونَ [unless with عَنْ following it]: (TA:) [it seems, however, that يتغيّبون, here, is a mistranscription for يَتَغَيَّبُونَنَا or the like; for] one says, عَنِّى فُلَانٌ ↓ تغيّب [Such a one was, or became, absent from me; or absented himself from me]; (S, K, * TA;) and ↓ تَغَيَّبَنِى also in a case of necessity in verse, (S, K, TA,) but not in any other case, (K, TA,) accord. to the generality of authorities except the Koofees: (TA:) Imra-el-Keys says, فَظَلَّ لَنَا يَوْمٌ لَذِيذٌ بِنَعْمَةٍ فَقُلْ فِى مَقِيلٍ نَحْسُهُ مُتَغَيِّبِى [thus in my copies of the S and in the TA; but we should read مُتَغَيِّبِ, whether it mean مُتَغَيِّبِى or not, as is shown by what follows: the verse may be rendered, So a delightful day, with ease and comfort, betided us: and say thou, of a place of midday-sleep whereof the ill luck was absent from me,. . .]: but Fr says that the word متغيّب is marfooa, [i. e. that the right reading is مُتَغَيِّبُ, meaning simply absent,] that the verse is مُكْفَأ [or made faulty in the termination], and that it is not allowable to make that word refer to مَقِيلٍ, like as it is not allowable to say مَرَرْتُ بِرَجُلٍ أَبُوهُ قَائِمٍ. (S, TA. [One might be tempted to suppose that we should read فَقِلْ; but this would not suit the context, which see in Ahlwardt's “ Divans of the six ancient Arabic poets, ” p. 119.]) ― -b2- [غاب, inf. n. غَيْبَةٌ, is also said of the mind (القَلْب), meaning (assumed tropical:) It was, or became, absent. The inf. n. (غَيْبَةٌ) is often used as meaning (assumed tropical:) Absence of mind; and particularly, from self and others by its being exclusively occupied by the contemplation of divine things: see an ex. voce شَوًى; and another voce سَكِينَةٌ.] ― -b3- مَا غَابَ عَنْهُ ابْنُ أَبِى قُحَافَةَ (assumed tropical:) [Ibn-Abee-Kohلfeh was not a stranger to it, i. e. was not unacquainted with it,] occurs in a trad. respecting a satirical saying of Hassلn against [the tribe of] Kureysh; meaning that Aboo-Bekr [the son of Aboo-Kohلfeh] was skilled in genealogies and traditions, and that it was he who instructed Hassلn. (TA.) ― -b4- And one says also, غاب الرَّجُلُ, inf. n. غَيْبٌ and مَغِيبٌ; and ↓ تغيّب; The man journeyed; and went away, or far away. (TA.) ― -b5- And غابت الشَّمْسُ, (S, Mgh, Msb, TA,) inf. n. غِيَابٌ and غَيْبُوبَةٌ (Mgh, Msb, TA) and غَيْبَةٌ (Mgh) and غُيُوبٌ and غُيُوبَةٌ and مَغِيبٌ; (TA;) and ↓ تغيّبت; (Msb;) The sun set: (S, Msb, TA:) and the like is also said of the moon, (Msb,) and of other celestial bodies. (TA.) ― -b6- And غاب الشَّىْءُ فِى الشَّىْءِ, inf. n. غِيَابَةٌ and غُيُوبَةٌ and غِيَابٌ and غَيَابٌ and غِيبَةٌ, [The thing became hidden, or concealed, in the thing.] (K.) -A2- See also 8, in two places.
غيّبهُ 2 غيّبهُ ذ (S, Msb, TA) He caused him, or it, to become absent, or to disappear; or he hid, or concealed, it, عَنْهُ from him. (TA.) See also غَيَابٌ. ― -b2- And see 8.
مُغَايَبَةٌ 3 مُغَايَبَةٌ ذ signifies The being absent, &c., one from the other. (KL.) See also 1, former half. ― -b2- Also The addressing words to another [in his absence,] not in his presence, not face to face; (KL;) contr. of مُخَاطَبَةٌ. (S, TA.) [You say, اغابت, inf. n. as above, He held a verbal communication with him in his absence, i. e. by means of a letter or letters, or by a messenger or messengers.]
اغابت 4 اغابت ذ She (a woman) had her husband, (S, Msb, TA,) or one of her family, (TA,) absent from her. (S, Msb, TA.)
5 تَغَيَّبَ see 1, in seven places. ― -b2- The inf. n. تَغَيُّبٌ occurring in a trad. respecting the contract for the sale of a slave means The selling a stray slave, or one who has been found and whose owner is not known. (L, TA.)
6 تَغَاْيَبَ see 1, former half.
اغتابهُ 8 اغتابهُ ذ [He spoke evil of him; or did so in his absence, i. e. backbit him; (the latter being obviously the primary signification;) not always, though generally, meaning with truth:] he spoke evil of him in his absence; (TA;) or said of him, in his absence, what would grieve him (S, TA) if he heard it; (S;) with truth: (S, TA:) he carped at him behind the back, or in absence, by saying what would grieve him, (بِمَا ↓ تَنَاوَلَهُ بِظَهْرِ الغَيْبِ يَسُوؤُهُ,) of what was [reprehensible] in him: (TA:) or he spoke of him imputing to him what he disliked, of vices, or faults, with truth: (Msb:) when the charge is false, it is termed بُهْتَانٌ: (S, Msb, TA:) or he attributed, or imputed, to him a vice, or fault, or the like; and mentioned him with what was in him of evil; (K, TA;) or said of him what would grieve him: (TA:) and ↓ غَابَهُ signifies the same: (K, TA:) [so does ↓ غيّبهُ: (see Ksh in civ. 1:) that اغتابهُ does not always signify he spoke evil of him, or the like, in his absence, appears from several instances, such as the phrases المُغْتَابُ فِى الوَجْهِ (K in art. لمز) and المُغْتَابُونَ بِالحَضْرَةِ (IAar, TA in that art.): nor does it always signify he spoke evil of him, or the like, with truth; for the verb is used in the Ksh and by Bd and Jel in civ. 1 having for its object the Prophet:] IAar says that ↓ غاب is syn. with اغتاب, and signifies he mentioned a man with the imputation of good or of evil. (TA.) [It may also mean He expressed, or signified, an evil opinion of him by making signs with the side of the mouth, or with the eye, or with the head, or otherwise; as is indicated in the TA in arts. لمز and همز.]
غَابٌ غَابٌ ذ : see غَابَةٌ, in three places.
غَيْبٌ غَيْبٌ ذ Whatever is absent, or hidden, from one; (S, A, Msb, K, TA;) as though it were an inf. n. used in the sense of the act. part. n. [in which the meaning of a subst. is predominant]; (TA;) and so ↓ غَائِبٌ, which [in this sense] is a subst., like كَاهِلٌ, (K, TA,) or an act. part. n. used in the sense of a subst.: (MF:) anything that is absent, or hidden, from the eyes; invisible, unseen, or unapparent; whether it be, or be not, perceived in the heart, or mind: (IAar, TA:) [or anything unperceivable; absent from the range, or beyond the reach, of perception by sense, or of mental perception; or undiscoverable unless by means of divine revelation; a mystery, or secret, such as an event of futurity;] a thing that has been hidden from men, and with which the Prophet has acquainted them, of the events of the resurrection and of Paradise and of Hell &c.; thus in the Kur ii. 2; (Zj, TA;) and [hence] Zj explains الغَيْب as meaning, in the Kur lxxxi. 24, that which has been revealed: (TA in art. ضن:) pl. غُيُوبٌ. (Msb.) [See also the Ksh and Bd in ii. 2.] [Hence, عَالَمُ الغَيْبِ The world of the unseen; the invisible world.] And [hence also] one says, رَجَمَ بِالغَيْبِ [and قَذَفَ بِالغَيْبِ (see art. قذف)] He spoke of that which he did not know: (Ham p. 494:) and قَالَ رَجْمًا بِالغَيْبِ He said conjecturally, [or speaking of that which was hidden from him or unknown by him,] without evidence, and without proof. (Msb in art. رجم, q. v.) ― -b2- And (assumed tropical:) Doubt, or a doubting: (K:) but some disapprove this: some regard it as tropical: and some pronounce it correct: (MF, TA:) pl. غِيَابٌ and غُيُوبٌ. (K.) A poet says, أَنْتَ نَبِىٌّ تَعْلَمُ الغِيَابَا لَا قَائِلًا اـِفْكًا وَلَا مُرْتَابَا [Thou art a prophet, knowing doubts, or things doubted; not saying a lie, nor a thing suspected: or, more probably, the meaning is, the things unseen]. (TA.) ― -b3- Also A place, in the ground, that hides, or conceals, one: (TA:) a low, or depressed, place in the ground, or in a tract of land: (S, K, TA:) or any place such that one knows not what is in it: and a place such that one knows not what is behind it: (Sh, TA:) pl. غُيُوبٌ. (TA.) Hence the phrase عَنْ ظَهْرِ غَيْبٍ in a verse of Lebeed cited voce ظَهْرٌ, q. v. (TA.) [Hence also] one says, سَمِعْتُ صَوْتًا مِنْ وَرَآءِ الغَيْبِ i. e. [I heard a sound, or voice,] from [behind] a place that I saw not. (A, TA.) And تَنَاوَلَهُ بِظَهْرِ الغَيْبِ بِمَا يَسُوؤُهُ: see 8. And تَكَلَّمَ بِهِ عَنْ ظَهْرِ غَيْبٍ (A) or عَنْ ظَهْرِ الغَيْبِ (TA, and A and O in art. ظهر) [app. He spoke of it by memory; in the absence of a book or the like; as one says in modern Arabic, عَلَى الغَائِب. See also ظَهْرٌ.] ― -b4- Also The خَمْصَة [i. e. pit, or depression, as is shown by what here follows, (thus in the A, and in the Ksh in ii. 2, in the TA حُفْرَة, which has a similar meaning,)] that is in the place where the kidney is situate, (Ksh, A, TA,) and which swells up when the beast becomes big in the belly: so says ISh: (Ksh ubi suprà:) or the خَمْصَة that is next to the kidney: (Bd in ii. 2: [De Sacy doubted respecting its meaning, but conjectured that it might be thus: see his Anthol. Gramm. Arabe p. 55:]) pl. غُيُوبٌ: one says, شَرِبَتِ الدَّابَّةُ حَتَّى وَارَتْ غُيُوبَ كُلَاهَا, (ISh, Ksh ubi suprà, A, TA,) meaning هُزُومَهَا [i. e. The beast drank until it concealed the pits of its kidneys]. (A, TA.) ― -b5- And Fat: (K, TA:) i. e. the fat of the ثَرْب [q. v.] of a sheep or goat: so called because it is hidden from the eye. (TA.) -A2- See also غَائِبٌ.
غَيَبٌ غَيَبٌ ذ : see غَائِبٌ, in two places.
غَابَةٌ غَابَةٌ ذ is originally [غَيَبَةٌ] of the measure فَعَلَةٌ, with fet-h to the ع. (Msb.) It signifies A low, or depressed, place, or a hollow in the ground, (El-Hawلzinee, K, TA,) before which, or in the way to which, (دُونَهَا,) is an eminence. (El-Hawل- zinee, TA.) ― -b2- And (K) i. q. أَجَمَةٌ: (S, K, TA:) [i. e.] A bed of canes or reeds: (AHn, Msb, TA:) and [a thicket, wood, or forest; like أَجَمَةٌ;] a collection of trees, (AHn, ISd, TA,) densely disposed; so called because it conceals what is in it: (ISd, TA:) or a tall أَجَمَة, having high, or very high, extremities [app. to its canes or reeds]: (TA:) pl. غَابَاتٌ (Msb, TA) and [coll. gen. n.] ↓ غَابٌ. (S, Msb, TA.) ― -b3- And (assumed tropical:) A long spear (K, TA) that has extremities like those of the أَجَمَة [expl. above]: (TA:) [but I think that this addition in the TA correctly applies to غَابَةٌ signifying a number of spears, like a bed of canes or reeds, or like a forest; agreeably with two of the explanations here following:] or a spear that quivers in the wind: (K, TA:) or (tropical:) numerous spears, like abundant and dense trees: (A:) or an assemblage of spears; app. so called as being likened to a غابة meaning an أَجَمَة of dense trees: (ISd, TA:) pl. غَابَات and [coll. gen. n.] ↓ غَابٌ. (TA.) One says, أَتَوْنَا فِى غَابَةٍ i. e. (tropical:) [They came to us] amid numerous spears, like abundant and dense trees: (A:) or غابة may be used in this case in the sense here following. (TA.) ― -b4- And A company, or congregated body, of men: (Aboo-Jلbir ElAsadee, K, TA:) pl. غَابَاتٌ and [coll. gen. n.] ↓ غَابٌ. (TA.)
غَيْبَةٌ غَيْبَةٌ ذ an inf. n. [See 1, in several places.] ― -b2- Also, and ↓ غَيَابَةٌ, A low, or depressed, piece of land or ground: so in the phrases وَقَعْنَا فِى غَيْبَةٍ and غَيَابَةٍ [app. meaning We lighted upon a low, or depressed, piece &c.; or perhaps the meaning may be we fell into &c.]. (S.) ― -b3- See also غَيَابَةٌ.
غِيبَةٌ غِيبَةٌ ذ the subst. from اِغْتَابَهُ: (Msb:) it signifies [Evil speech respecting a person; or such speech in his absence; not always, though generally, meaning with truth:] evil speech respecting a person in his absence; (TA;) or a saying of him, in his absence, what would grieve him (S, TA) if he heard it; (S;) with truth: (S, TA:) or speech respecting a person imputing to him what he dislikes, of vices, or faults, with truth: (Msb:) when it is false, it is termed بُهْتَانٌ: (S, Msb, TA:) or an imputing to a person a vice, or fault, or the like; and a mentioning him with what is in him of evil; (K, TA;) or a saying of him what would grieve him: (TA:) or it may be speech imputing good or evil. (K, * TA.)
غَيِبَانٌ غَيِبَانٌ ذ or غَيْبَانٌ, [accord. to different copies of the K, between which the TA does not enable us to decide with certainty, as it only states, with respect to the ى, that it is مُخَفَّفَة, which may mean either the contr. of doubled or the contr. of movent, though the former is the more general meaning, (in the TA it is said to be erroneously written in a copy of the K with a final ت instead of ن,)] and ↓ غَيِّبَانٌ, The roots of trees, (K, TA,) that are hidden from view: or, accord. to AHn, the غيبان and ↓ غيّبان and ↓ غَيَابَة, of plants, or herbage, are, with the Arabs, what the sun has not shone upon: and accord. to Aboo-Ziyلd ElKilلbee, the غيبان and ↓ غيّبان of plants, or herbage, and also of their roots, are what is con- cealed from the sun, so as to be not shone upon by it. (L, TA.)
غَيِّبَانٌ غَيِّبَانٌ ذ : see the next preceding paragraph, in three places.
غَيَابٌ غَيَابٌ ذ A thing that hides, or conceals, a thing from one: (Meyd:) and hence, (Meyd, TA,) a grave; (S, Meyd, TA;) and so ↓ غَيَابَةٌ: (TA:) one says, غَيَابُهُ ↓ غَيَّبَهُ (S, Meyd, TA) and ↓ غَيَابَتُهُ (TA) meaning دُفِنَ فِى قَبْرِهِ (S, Meyd, TA) [i. e. May he be buried in his grave]: an imprecation of death against the man. (Meyd.)
غَيَابَةٌ غَيَابَةٌ ذ The part of anything that veils, or conceals, one. (K.) And hence, (K,) The bottom of a جُبّ [or well]; (S, K, * TA;) or this, accord. to some, is the primary signification; as also ↓ غَيْبَةٌ, accord. to one reading, in the Kur xii. 10; (TA;) [and غَيَايَةٌ;] and of a valley; (S, TA;) &c.: (TA:) pl. غَيَابَاتٌ. (K, TA.) [And A covert, or place of concealment, of birds. (See ظِلَالَةٌ.)] See also غَيَابٌ, in two places: and غَيْبَةٌ. ― -b2- And see غَيِبَانٌ.
غَائِبٌ غَائِبٌ ذ act. part. n. of 1 [signifying Absent; distant, or remote; and hidden, concealed, or unapparent; or absent from the range, or beyond the reach, of perception by sense, or of mental perception]: pl. (applied to men, K, TA) غُيَّبٌ and غُيَّابٌ (S, Msb, K) and غَائِبُونَ (K) and ↓ غَيَبٌ, (S, Mgh, K,) or rather the last is a quasi-pl. n., (TA,) and ↓ غَيْبٌ, [which is also properly speaking a quasi-pl. n.,] like صَحْبٌ: (Msb [in which غَيَبٌ is not mentioned]:) the ى in ↓ غَيَبٌ remains unchanged, notwithstanding the two fet-hahs, because it is likened to صَيَدٌ, and, although it is a pl. [in signification] and صَيَدٌ is an inf. n., it may be used as meant for an inf. n. (S, TA.) ― -b2- See also غَيْبٌ, first sentence. ― -b3- Also A run in which a horse reserves [somewhat of his force for the time of need]. (A in art. شهد: see شَاهِدٌ.)
مَغِيبٌ مَغِيبٌ ذ [an inf. n.: ― -b2- and also a n. of place and of time, signifying] The place [and the time] of setting of the sun and of the moon [&c.]. (Msb.)
مُغِيبٌ مُغِيبٌ ذ and مُغِيبَةٌ, (Mgh, Msb, K,) or you say مُغِيبَةٌ [only], with ة, and [in the contr. sense] مُشْهِدٌ, without ة, (IDrd, S,) and مُغْيِبٌ (K) and ↓ مُغَيِّبٌ, (TA,) A woman having her husband (or one of her family, TA) absent from her. (S, Mgh, Msb, K, TA.)
مُغَيّبٌ مُغَيّبٌ ذ : see the next preceding paragraph.
الصيغ(١٦)
- الْغَيْبِKayıp(الْفَعْلِ)×١٩
- بِالْغَيْبِKayıp ileمعانٍ أخرى: ١(بِالْفَعْلِ)×١٢
- الْغَيْبَKayıp(الْفَعْلَ)×٦
- الْغُيُوبِGörünmeyenler(الْفُعُولِ)×٤
- الْغَيْبُKayıp(الْفَعْلُ)×٣
- غَيْبُKayıpمعانٍ أخرى: ١(فَعْلُ)×٣
- غَيَابَةِKayıp yer(فَعَالَةِ)×٢
- غَيْبَKayıp(فَعْلَ)×٢
- لِلْغَيْبِKayıp(لِلْفَعْلِ)×٢
- الْغَائِبِينَKaybolanlar(الْفَاعِلِينَ)×١
الجذور المجاورةالمجاورة: ٧٢ (الإجمالي: ٢٦٣)
- علم
الآيات المشتركة: ٣٤ · Dağın sivri noktası demektir
- شهد
الآيات المشتركة: ١١ · Petekteki baldır
- جبب
الآيات المشتركة: ٢ · Toprak içinde eşilerek açılmış kuyuya denir
- خشي
الآيات المشتركة: ٥ · Haşy : Ayaktaki kuru ottur
- نبأ
الآيات المشتركة: ٨ · Doğurmadan evvel devenin memesinde görülen süttür
- سمو
الآيات المشتركة: ١١ · “Sem” hayvanın sırtı, “ard” da hayvanın karnıdır
- أرض
الآيات المشتركة: ١٣ · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir
- وحي
الآيات المشتركة: ٥ · İşaretleşmek için yakılan ateştir
- قذف
الآيات المشتركة: ٢ · “Kezzaf” sapan; “kızaf” atmak için alınan avucu dolduracak…
- عند
الآيات المشتركة: ٧ · “Anid“ yulara gelmeyen devedir
- كون
الآيات المشتركة: ٢٠ · Kevn, tepe demektir
- خزن
الآيات المشتركة: ٢ · Hazen : Depo demektir
الآيات التي ورد فيها(٥٩)
ذَلِكَ مِنْ أَنْبَاءِ الْغَيْبِ نُوحِيهِ إِلَيْكَ وَمَا كُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يُلْقُونَ أَقْلَامَهُمْ أَيُّهُمْ يَكْفُلُ مَرْيَمَ وَمَا كُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يَخْتَصِمُونَ
Kayıp
… الْخَبِيثَ مِنَ الطَّيِّبِ وَمَا كَانَ اللَّهُ لِيُطْلِعَكُمْ عَلَى الْغَيْبِ وَلَكِنَّ اللَّهَ يَجْتَبِي مِنْ رُسُلِهِ مَنْ يَشَاءُ فَآمِنُوا …
Kayıp
وَعِنْدَهُ مَفَاتِحُ الْغَيْبِ لَا يَعْلَمُهَا إِلَّا هُوَ وَيَعْلَمُ مَا فِي الْبَرِّ …
Kayıp
… الْحَقُّ وَلَهُ الْمُلْكُ يَوْمَ يُنْفَخُ فِي الصُّورِ عَالِمُ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ وَهُوَ الْحَكِيمُ الْخَبِيرُ
Kayıp
… وَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَرَسُولُهُ ثُمَّ تُرَدُّونَ إِلَى عَالِمِ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ
Kayıp
وَقُلِ اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَرَسُولُهُ وَالْمُؤْمِنُونَ وَسَتُرَدُّونَ إِلَى عَالِمِ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ
Kayıp
تِلْكَ مِنْ أَنْبَاءِ الْغَيْبِ نُوحِيهَا إِلَيْكَ مَا كُنْتَ تَعْلَمُهَا أَنْتَ وَلَا قَوْمُكَ مِنْ قَبْلِ هَذَا فَاصْبِرْ إِنَّ الْعَاقِبَةَ لِلْمُتَّقِينَ
Kayıp
ذَلِكَ مِنْ أَنْبَاءِ الْغَيْبِ نُوحِيهِ إِلَيْكَ وَمَا كُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ أَجْمَعُوا أَمْرَهُمْ وَهُمْ يَمْكُرُونَ
Kayıp
عَالِمُ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ الْكَبِيرُ الْمُتَعَالِ
Kayıp
عَالِمِ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ فَتَعَالَى عَمَّا يُشْرِكُونَ
Kayıp
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | غيب |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | İlletli (ecvef yaî) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | خفي, ستر, كتم, سرر |
| Zıt Kök | شهد |
| Çekirdek Özet 1 | Gözden ve duyulardan saklı olma, çukur veya engelle örtülüp kaybolma |
| Çekirdek Özet 2 | İnsan idrak ve duyularının ötesinde kalan, ancak varlığı sabit olan ontolojik ve gaybî gerçeklikler |
| Çekirdek Özet 3 | Şahadet âleminin sınırlarını aşan bilgi ve sorumluluk alanı; gayba iman üzerinden kurulan ahlaki ve ontolojik bilinç |
| Kritik Hata Riski | Gayb kavramını «yokluk» veya «bilinmesi imkânsız metafizik masal» sanarak şahadet ile gayb arasındaki sebep-sonuç ve sorumluluk irtibatını koparmak |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| غي | Bir şeyin derinleşerek gözden veya dengeden kaybolması, örtülmesi veya batması; nitekim غيث yağmurun yere inip nüfuz etmesi, غيض suyun yerin dibine çekilip kaybolması, غير bir halin örtülüp başkasına dönüşmesi ve غوظ çukura gömülmektir | ب | Temas, kap ve sınır imgesi eklenerek bir nesnenin mekânsal bir çukura, kuytuya veya duyu sınırlarının ardındaki kapalı bir alana girip gözden saklanması anlamı sabitlenmiştir |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| غ | Gözün perdelenmesi veya kaynak pınarının bulanması (ikiz harfi ع göz/kaynak olup harf yumuşayıp hırıltılılaşarak örtünme ve bulanma yönü kazanmıştır; türetme imgedir) | Görüşün veya idrakin önünde beliren perde, karaltı, engelleme |
| ي | El ve kol; uzanma, tasarruf, etki | Varlığın veya etkinin mevcudiyetini ve işlevini sürdürmesi |
| ب | Çadır, ev, sınırlandırılmış iç mekân, kuyu | Saklanılan, örtülen, içine girilen korunaklı veya derin dip bölge |
| غيب | Perdelenmiş bir etki alanının sınırlı ve korunaklı bir iç bölgede duyulardan saklanması | Bir varlığın yok olmadan, belirli bir kabın veya sınırın gerisinde duyulardan gizlenmesi ve etkinliğini oradan devam ettirmesi hareketidir |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Arazide çukurda kaldığı için gözden kaybolan yer, güneşin batması (ufuk ardında gözden kaybolması), kuyunun görünmeyen dibi veya ağaçların yoğunluğundan içerisi görünmeyen ormanlık alan (gābe) |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Cahiliye şairi Tarafe b. el-Abed el-Muallaka'sında devesinin böğründeki çukurluğu ve kaburgalarının ardında kaybolan kısımları tasvir ederken kökün fiziki çukurluk ve gizlenme manasını kullanmıştır: كَأَنَّ غُيُوبَ الشَّمْسِ فِيهَا وَإِنْ تَبَدَّتْ لِعَيْنِ النَّاظِرِينَ حُجُولُ |
| Erken Arapça kullanım | Bir kimsenin yokluğunda aleyhine konuşulmasını ifade eden gıybet kelimesi ile kişinin mecliste bulunmadığı durumu niteleyen el-mugîbe (kocası sefere çıkmış kadın) tabiri erken dönemde yaygın kullanımdır |
المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn ve Tarafe b. el-Abed Dîvânı.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Kök, genel Sami dil ailesi katmanında duyu organlarının erişim alanı dışına çıkma, gizlenme ve batma semantik dairesiyle doğrudan bağlantılıdır. İbranicede yer alan ע-ו-ב (ʿ-w-b / ʿāḇ) biçimi koyu bulut, karaltı, karanlık basarak örtme anlamlarını taşırken; Süryanicede ʿwp veya ʿb kökleri orman, yoğun ağaçlık ve gölgelik alan için kullanılır (Arapçadaki gābe kelimesiyle izomorfiktir). Güney Sami ve Arapça sahasında غ harfi belirginleşerek gözden saklanan, çukurda kalan veya ufukta kaybolan durumlar için müstakil bir kök hüviyeti kazanmıştır. Dolayısıyla kök ilksel olarak «yok oluş»u değil, bir engelin veya mesafenin arkasında «gizleniş ve örtünüş»ü temsil eder.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Çukur arazi, güneşin batışı, orman | Bir şeyin yok olması değil, fiziki bir engel (ufuk, çukur, ağaçlık) sebebiyle gözün menzilinden çıkması | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice ʿāḇ (bulutla örtülme), Süryanice ʿābā (orman, kuytu yer) | Karaltı ve örtü yoluyla görünmez olma tasavvuru Sami dillerinde ortaktır; Arapçada غ harfiyle fonetik olarak ayrışmıştır | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik katmanda gölge/karanlık kökleri | Işığın kesilmesi veya araya perde girmesiyle nesnenin görünmezleşmesi kök mantığı | Muhtemel |
المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, HALOT.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| غيب | Anlamlı | Gizlenme, kaybolma | Bir nesnenin veya bilginin duyu sınırlarının ardında kalması | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| غبي | Anlamlı | Gaflet, anlayış kıtlığı | Zihnin bir hakikati kavrayamayarak idrakin perdelenmesi, zekâ örtüklüğü | Ortak çekirdek (örtülme); Kur'an'da geçmez |
| يغب | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Fonetik dizilim kuralı gereği kullanılmaz |
| يبغ | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Fonetik dizilim kuralı gereği kullanılmaz |
| بغي | Anlamlı | Haddini aşma, talep etme | Kendi sınırının dışına taşma veya bir şeyi şiddetle arayıp isteme | Zıt yönelimli semantik hareket; Kur'an'da geçer |
| بيغ | Anlamlı | Kabarma, taşma | Kanın veya heyecanın damarlarda taşması, tebeyyuğ hali | Kur'an'da geçmez |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| غيب | Merkez | Duyulardan saklı olma | Nesne vardır fakat algılayanın sınırlarının ve imkânının ötesindedir | Varlığı sabit, idraki engelli olan |
| خفي | Komşu | İncelik sebebiyle gizli kalma | خفي yapısındaki incelik, küçüklük veya zayıflık sebebiyle fark edilmezken غيب bizzat menzil dışı olmadır | İncelik ve kapalılıkla gizlenme |
| ستر | Komşu | Maddi bir örtüyle kapanma | ستر harici bir perde veya örtü aracılığıyla kapatmayı anlatırken غيب yapısal veya konumsal uzaklıktır | Örtü ile kapatılan nesne |
| كتم | Komşu | Bilerek saklama, gizli tutma | كتم iradî olarak bilginin veya sırrın açığa vurulmamasıdır; ahlaki veya eylemsel tutumdur | İradeyle gizlenen haber |
| سرر | Komşu | İçte saklanan sır | سرر nefiste veya iç dünyada tutulan, başkasına açılmayan içsel mahiyettir | Kalpte korunan gizlilik |
| شهد | Zıt | Hazır bulunma, tanıklık etme | Duyularla algılanabilir alanda bulunma, göz önünde olma ve tanıklık | Şahadet âlemi, müşahede |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | غيب | Duyulardan saklı olan gerçeklik | Yokluk değil, mevcudiyeti kabul edilen fakat algı menzilinde bulunmayan | Kesin |
| Latince | Invisibilis, occultum, absens | Görünmeyen, gizli, hazır bulunmayan | Invisibilis yalnızca görme duyusunun yokluğunu karşılarken غيب bütün duyu ötesi varlık alanını kuşatır | Güçlü |
| İngilizce | The unseen, occult, invisible | Görünmeyen, gizil olan | The unseen ontolojik bir alanı tam karşılasa da غيب lafzındaki ahlaki ve hukuki gıyap boyutunu dışarıda bırakır | Güçlü |
| Almanca | Das Verborgene, Unsichtbare | Gizlenmiş, görünmeyen | Das Verborgene saklanmış olmayı iyi yansıtır fakat gaybın aşkın vahiy kaynağı boyutunu eksik bırakır | Güçlü |
| Fransızca | L'invisible, le mystère, l'absent | Görünmeyen, gizemli olan | L'invisible duyusal boyutu, absent bulunmama halini karşılar | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lalande Vocabulaire technique et critique de la philosophie.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| الْغَيْبِ (Mutlak) | Yalnızca Allah'ın bildiği metafizik gerçeklikler, kıyamet saati, vahiy | Mutlak ilâhî tekel bağlamı; En'âm 6:59, Lokmân 31:34 |
| بِالْغَيْبِ (Durum/Hal) | Duyularla görmediği halde kalben ve ahlaken bağlanma; gıyaben | Müminlerin vasfı ve sorumluluk bilinci; Bakara 2:3, Mülk 67:12 |
| غَيَابَةِ (Mekân) | Kuyunun derinliği, görünmeyen karanlık dibi | Kıssa bağlamı; Yûsuf 12:10, 12:15 |
| غَائِبِينَ / غَائِبَةٍ (Fail/Sıfat) | Ortada hazır bulunmayan, gözden ırak olan | Hudhud'un mecliste bulunmaması veya Allah'ın kullarından gafil olmaması; A'râf 7:7, Neml 27:20 |
| يَغْتَبْ (Fiil) | Bir kimsenin gıyabında, arkasından hoşlanmayacağı şekilde konuşmak | Ahlak ve hukuk bağlamı; Hucurât 49:12 |
| لِلْغَيْبِ (İşlev) | Eşlerin veya emanetçilerin yokluğunda hukuku ve mahremiyeti korumak | Aile ve emanet hukuku; Nisâ 4:34 |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Gayb bilgisi, âhiret, melekût ve kader | Gaybın anahtarlarının yalnızca Allah'a ait olması, peygamberlerin gayba muttali kılınma derecesi | Mutlak gayb ile izâfî gayb ayrımı; ontolojik bilinemezlik |
| Fıkıh | Bey'u'l-gāib (görülmeyen malın satışı), gāib kişinin hakları | Hazırda olmayan mal veya şahsın hukuki tasarruflardaki geçerlilik şartları, muhayyerlik hakları | Mekânsal yokluk, denetim dışılık ve fiziki adem-i huzur |
| Tefsir | Âlemu'l-gayb ve'ş-şehâde terkibi, Bakara 2:3 tefsiri | Gayba imanın aklın ötesindeki vahiy kaynaklı haberlere tasdik mi yoksa Allah'ın bizzat kendisine iman mı olduğu | İdrak ötesi ilahi hakikatler mecmuası |
| Hadis | Gayb haberleri, gıybet yasağı, gıyaben dua | Ahir zaman fitneleri, kişinin kardeşinin arkasından konuşmasının haramlığı, arkasından yapılan duanın kabulü | Ahlaki mahremiyet ve zamanda uzak olanın ihbarı |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Varlık ve inanç temeli | Metafizik gerçeklik alanı | İmanın sıhhat şartı | Gözle görülmeyene vahiy rehberliğinde teslim olarak pozitivist indirgemeciliği engeller | Kesin |
| İlmi | Epistemolojik sınır | Henüz bilinmeyen / duyular ötesi alan | Araştırma ve tevazu ufku | İnsan aklının ve deneyinin her şeyi tüketemeyeceğini, mutlak bilginin Allah'a ait olduğunu hatırlatır | Güçlü |
| Siyasi | Hukuki ve ahlaki denetim | Otokontrol ve ihlas bilinci | İktidarın sınırlandırılması | Yöneticinin ve vatandaşın sadece dış denetime değil, gaybı bilen Allah'ın murakabesine göre adalet üretmesi | Güçlü |
| İktisadi | Akid ve emanet ahlakı | Belirsizlik (garar) yasağı ve gıyapta hak koruma | Piyasada şeffaflık ve güven tesisi | Malın kusurunu gizlememek, gıyaptaki ortağın hakkını gözetmek ve bilinmezlik üzerinden haksız kazancı önlemek | Güçlü |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Gizil değişkenler (latent variables), gözlemlenemeyen durum uzayı (unobservable state space) | Sistemde doğrudan ölçülemeyen ancak etkileri, türevleri ve sonuçları üzerinden varlığı kesin olarak doğrulanan matematiksel ve fiziksel büyüklükler | Güçlü |
| Beşeri bilimler | İçselleştirilmiş ahlaki vicdan ve yapısal bilinçdışı | Dışsal bir gözlemcinin, polisin veya toplumun bulunmadığı (gıyap) anlarda bireyin davranışını belirleyen köklü değerler sistemi | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Gaybı yalnızca masalsı, mitolojik, fizikötesi ve hayatla bağı kopuk bir bilinmezlik alanına indirgemek; ya da gaybı mutlak yokluk (adem) ile bir tutmak |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Gayb, mevcuttur; şahadet âleminin arkasındaki kurucu ilkedir. Ayrıca sadece metafizik değil, ahlaki gıyap (başkasının arkasından hukukunu çiğnememe), mekânsal yokluk ve zaman boyutunu (geçmiş ve gelecek) da içine alan kuşatıcı bir ontolojidir |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | İnsanın ahlakını sadece kamera ve şahitlerin bulunduğu kamusal alana hapsetmesi; hesap verme bilincinin yok olması ve şahadet âleminde görünen araçların mutlaklaştırılarak ilahi iradenin devreden çıkarılması |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın inşa ettiği tevhid akidesinin temel ayrımı «Âlimu'l-gaybi ve'ş-şehâde» formülüdür. Gayb anlaşılmadan nübüvvet, âhiret, melek inancı ve ibadetlerin ahlaki gayesi kavranamaz. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Müminlerin vasıflarının sayıldığı mukaddime ayetlerinde (Bakara 2:3), Allah'ın mutlak ilmini bildiren ayetlerde (En'âm 6:59), kıssalarda (Yûsuf kuyusu bağlamı, 12:10) ve ahlaki sınırları çizen nasslarda (Hucurât 49:12). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Materyalist determinizmin «görünmeyen yoktur» yanılgısını ve sahte din anlayışlarının «gaybı falcılar veya aracılar da bilir» iddiasını yıkar; gaybın anahtarlarını sadece Allah'a has kılar. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamBir engelin, çukurun veya ufuk çizgisinin ardına geçerek gözün ve duyuların menzilinden çıkmak; derinlikte veya kuytuda gizlenmek.
- Soyut anlamİnsan idrakinin ve ampirik tecrübenin doğrudan kuşatamadığı, ancak vahiy ve aklî istidlâl ile varlığı bilinen aşkın hakikatler bütünü; kişinin başkalarının görmediği yerde sergilediği ahlaki dürüstlük.
- Sistematik karşılıkVarlık alanının duyulur âlem ile idrak ötesi âlem arasındaki asimetrik epistemolojik ilişkisi; mutlak bilginin Allah'ın tekelinde oluşu.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıEvrensel varlık kümesi , şahadet âlemi ve gayb âlemi olmak üzere iki ayrık kümenin birleşimidir. İnsan idraki , şahadet kümesini doğrudan kavrayabilirken gayb kümesini doğrudan idrak edemez (). Gayb alanına dair insani bilgi , ancak ilahi vahiy fonksiyonunun bildirmesiyle mümkün hale gelir.