رقي

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ر-ق-يالصيغ: ٥ · الجذور المجاورة: ١٨ · الآيات: ٤ · السور: ٣؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».كتبالتَّرَاقِيَأرضفَلْيَرْتَقُوارقيزخرفنزلسببلِرُقِيِّكَملكبيتبينسبحقول

الجذرالصيغ ٥الآيات ٤السور ٣المجاورة ١٨

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

رقي

ر - ق - ي

جذر
  • الورود: ٥
  • الآيات: ٤
  • الصيغ: ٥
  • المعاجم: ١٠

Rukye tümsek, gırtlak kemiği, ümük demektir.المزيد ›

تشمل هذه الصفحة أيضًا الكتابات: رقى

ملاحظاتي

المعاجم(١٠)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Rukye tümsek, gırtlak kemiği, ümük demektir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٦٬٩٨١
القاف والراء و"وايء" معهما ق ر و، ق ي ر، ق و ر، و ق ر، ر و ق، ق ر أ، ر ق ي ومستعملات قرو: القَرْوُ، مسيل المعصرة ومثعبها، والجميع القَرِيُّ، والأقْراءُ ولا فعل له. والقَرْوُ: شبه حوض ضخم يفرغ فيه الماء من الحوض الضخم ترده الإبل والغنم، ويكون من خشب. والقَرْوُ: كل شيء على طريقة واحدة. وقَرَوتُ إليهم اقرُو قَرْواً أي قصدت نحوهم، قال: أقرو إليهم أنابيب القنا قصدا وقاريةُ الرمح: أسفله مما يلي الزج.
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٣٨٩
المدخل: رقىرَقيتُ في السُلّمِ بالكسر رَقْياً ورُقِيَّا، إذا صعِدتَ. وارْتَقَيتُ مثله. والمَرْقاةُ بالفتح: الدرجة. ورَقَّى عليه كلاماً تَرْقِيَةً، إذا رفع. وتَرَقَّى في العلم، إذا رَقٌيَ فيه درجةً. والرَقْوَةُ: دِعْصٌ من رملٍ. وقولهم: ارْقَ على ظَلْعِكَ أي امْشِ واصْعد بقدر ما تطيق، ولا تحملْ على نفسك ما لا تطيقه. والرُقْيَةُ معروفة، والجمع رُقىً. تقول منه: اسْتَرْقَيْتُهُ فَرقاني رُقْيةً فهو راقٍ.
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٦٬٤٥٨
(باب الراء والقاف وما يثلثهما) (رقل) الراء والقاف واللام أصلان: أحدهما طولٌ في شيءٍ، والآخر ضرب من المشي. فأمّا الأوَّل فالرَّقْلُ: النَّخْل الطُِّوال، واحدتها رَقْلة؛ وتجمع في القِلّة رَقلات. والرَّاقُول: حَبْلٌ تُصعَد به النّخلة. والأصل الثاني: أرْقَلَت النَّاقةُ، وهو ضربٌ من المشْي، وهي مُرْقِلٌ، ولا يكون إلاَّ بسرعة. وهاشم بن عُتْبة المِرْقالُ([1])، لإرقاله كان في الحروب. قال الرَّاجز،
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٩٩٨
ر ق ي رقى في السلم وارتقى وترقّى ورقي السطح والجبل وارتقاه وترقّاه وهذا جبل لا مرقي فيه ولا مرتقى وهو صعب الرقي والرقي‏.‏ قال‏:‏ أنت الذي كلفتني رقي الدرج على الكلـال والمشيـب والعـرج وهـو راق مـن الرقـاة ورقـاء نافـع الرقـي ورقانـي برقيـة كـذا ويقـال‏:‏ باسـم اللـه أرقيـك واللـه يشفيك وقد رقي وسقى حتـى شفـي وعوفـي وسليـم مرقـيٌّ ولدغتـه حيـة لا تقبـل الرُّقَـى واسترقاه لداء به‏.‏ ومن
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٣٢٥
* ر ق ي * * رَقِيَ * في السلم بالكسر * رَقْياً * و * رُقِيّاً * و * ارْتَقَى * مثله و * المِرْقَاةُ * بالفتح والكسر الدرجة فمن كسر شبهها بالآلة التي يعمل بها ومن فتح جعلها موضع الفعل و * تَرَقَّى * في العلم رقي فيه درجة درجة و * الرُّقْيَةُ * العوذة والجمع رقى و * اسْتَرْقاهُ فَرَقَاهُ * يرقيه * رُقْيَةً * بالضم فهو * رَاقٍ
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٤٬٢٧٢
: ( ى ( *!رَقِيَ إليه ، كَرضِيَ ) ، *!يَرْقَى ( *!رَقْياً ) بالفتْح ، ( *!ورُقِيّاً ) ، كعُتِيَ : ( صَعِدَ ) ؛ وكذلك *!رَقِيَ فيه ؛ ( *!كارْتَقَى *!وتَرَقَّى ) ؛ ومنه قوْلُه تعالى : ﴿*!فليَرْتَقوا في الأسْبابِ﴾ ( *!والمَرْقاةُ ) ، بالفتْح ( ويُكْسَرُ : الدَّرَجَةُ ) . وفي المِصْباحِ وليسَ في كَلامِ العَرَبِ الكَسْر ، وأَنْكَرَه أَبو عُبيدٍ ، انتَهَى . وقالَ الجوهريُّ : مَنْ كَسَرَها شبَّهها
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٧٬٥٥٩
المدخل: رقىرَقِىَ 1 رَقِىَ ذ , aor. يَرْقَى, inf. n. رُقِىٌّ (JK, K, TA, [but this inf. n. is omitted in the CK,]) and رَقْىٌ, (K, TA, [but this is omitted in my MS. copy of the K,]) He ascended, اـِلَيْهِ [to him, or it]; as also ↓ ارتقى, and ↓ ترقّى: (K:) or he ascended a ladder, or a stair: (JK:) or رَقِيتُ فِيهِ, (S, Msb, in the Mgh رَقِىَ فيه,) inf. n. رُقِىٌّ (S, Mgh, Msb) and رَقْىٌ; (S, Msb;) and ↓
رابط المدخل

رَقِىَ 1 رَقِىَ ذ , aor. يَرْقَى, inf. n. رُقِىٌّ (JK, K, TA, [but this inf. n. is omitted in the CK,]) and رَقْىٌ, (K, TA, [but this is omitted in my MS. copy of the K,]) He ascended, اـِلَيْهِ [to him, or it]; as also ↓ ارتقى, and ↓ ترقّى: (K:) or he ascended a ladder, or a stair: (JK:) or رَقِيتُ فِيهِ, (S, Msb, in the Mgh رَقِىَ فيه,) inf. n. رُقِىٌّ (S, Mgh, Msb) and رَقْىٌ; (S, Msb;) and ↓ ارتقيت, (S, Mgh, * Msb,) and ↓ ترقّيت; (Mgh, * Msb;) I ascended it; (S;) namely, a ladder, or a stair, (S, Mgh, Msb,) &c.: (Msb:) and رَقِيتُ الجَبَلَ (Msb,) and السَّطْحَ, (Mgh, Msb, TA,) the verb being thus trans. by itself, (Msb, TA,) without فِى (Mgh,) and likewise with فى, (TA,) I ascended, or mounted, upon the mountain, and upon the house-top: (Msb:) and ↓ ارتقى is in like manner trans. without فى; whence the saying, لَقَدِ صَعْبًا ↓ ارْتَقَيْتَ مُرْتَقًى [Thou hast indeed ascended a difficult place of ascent]. (Mgh.) ― -b2- [Hence,] اِرْقَ عَلَى ظَلْعِكَ Ascend thou, and go, [according to thy limping, or halting, i. e.] as far as thou art able to do so, and impose not upon thyself that which thou art not able to perform. (S, TA. [Some, instead of اِرْقَ, say اِرْقَأْ; and some, اِرْقِ, from the verb mentioned in the next sentence; and some, ق: see 1 in art. رقأ; and see also art. ظلع.]) -A2- رَقَاهُ, (JK, S, Mgh, Msb, K,) aor. يَرْقِى, (JK, Mgh, Msb,) inf. n. رُقْيَةٌ (JK, S, Mgh, K) and رَقْى (JK, Mgh, Msb, * K) and رُقِىٌّ (K,) He charmed him, syn. عَوَّذَهُ, (JK, Mgh, Msb,) by [invoking] God: (Msb:) and (Mgh) he puffed, or sputtered, upon his charm; syn. نَفَثَ فِى عُوذَتِهِ: (Mgh, K:) [it signifies he charmed him from, or against, such a thing; (مِنْ كَذَا;) and also he enchanted him, or fascinated him; by uttering a spell; or by tying knots in a thread, or string, and puffing, or sputtering, upon them; or by both these actions combined: see the last chap. but one of the Kur-لn:] the epithet applied to the performer is ↓ رَاقٍ [meaning Charming; &c.]; (S, Mgh, TA;) and ↓ رَقَّآءٌ [A charmer; &c.; or one who habitually practises charming; &c.]: (JK, K, TA:) and the epithet applied to the person who is the object of the performance is ↓ مَرْقِىٌّ [meaning Charmed; &c.]. (JK, TA.) In the saying اِرْقِ عَلَى رَأْسِى مِنَ الصُّدَاعِ, meaning Charm thou me (عَوِّذْنِى [or rather charm thou my head against the headache]), the verb is made trans. by means of على because it is as though it implied the meaning of اِقْرّأْ [i. e. “ recite thou ” a spell] and اُنْفُثْ [i. e. “ puff, ” or “ sputter, ” upon knots]. (Mgh.)

رِقّاهُ 2 رِقّاهُ ذ , inf. n. تَرْقِيَةٌ, He made him to ascend; syn. صَعَّدَهُ. (TA.) [See an ex. in a verse of ElAashà cited in art. ثمن, voce ثَمَانُونَ.] ― -b2- [And hence, He elevated, or exalted, him.] ― -b3- [Hence also,] رَقَّى عَلَيْهِ كَلَامًا, inf. n. as above, i. q. رَفَعَ [meaning He told, or related, a saying against him; he informed against him; as is indicated by what next follows, and by a meaning of ترقّى as quasi-pass. of رقّى thus used]. (S, K.) You say also, رقّى عَلَى البَاطِلَ, inf. n. as above, He brought a false accusation against me; said, against me, what was not the case; and exaggerated [in what he said against me]. (JM, TA.)

5 تَرَقَّىَ see 1, first sentence, in two places. ― -b2- [Hence,] ترقّى فِىِ العِلْمِ He rose by degrees, or step by step, in knowledge, or science. (S, TA.) And hence, مَا زَالَ يَتَرَقَّى بِهِ الحَالُ حَتَّى بَلَغَ غَايَتَهُ The state, or condition, ceased not to rise with him until he reached the utmost point thereof. (TA.) ― -b3- [Hence also, the verb being quasi-pass. of 2,] ترقّى اـِلَيْهِ الخَبَرٌ The news, or information, came to him, or reached him. (MA.)

تراقى 6 تراقى ذ [meaning He exalted himself] is from الرُّقِىُّ signifying الصُّعُودُ and الاِرْتِفَاعُ. (Har p. 128.)

8 اـِرْتَقَىَ see 1, first sentence, in three places. ― -b2- [Hence,] ارتقى بَطْنُهُ His belly became [drawn up, i. e.] lean, or lank; syn. اِنْطَوَى: said of a camel, and of a sheep or goat. (JK.)

استرقاهُ 10 استرقاهُ ذ He asked him, or desired him, to charm him. (S, * TA.)

رُقْيَةٌ رُقْيَةٌ ذ i. q. عُوذَةٌ [as meaning A charm, or spell, either uttered or written], (K, TA,) by which a person having an evil affection, such as fever and epilepsy &c., is charmed: (TA:) when it is in any other language than that of the Arabs, and one knows not what is in it, it is disapproved, lest it should involve enchantment (سِحْر) and infidelity; but in such as is from the Kur-لn or any of the forms of prayer, there is no harm: (Mgh in art. تم: [see تَمِيمَةٌ:]) [but عُوذَةٌ generally signifies “ an amulet to charm the wearer against the evil eye &c. ”:] 'Orweh says, فَمَا تَرَكَا مِنْ عُوذَةٍ يَعْرِفَانِهَا وَلَا رُقْيَةٍ اـِلَّا بِهَا رَقَيَانِى [And they two left not any amulet that they knew, nor any charm, or spell, but with it they charmed me]: (TA:) [sometimes, also, it signifies anything by which one enchants, or fascinates: and hence it is said,] المَرْأَةُ رُقْيَةٌ [Woman is a thing by which one is enchanted, or fascinated]: (Msb:) pl. رُقًى. (S, Msb, K.)

رُقْيَا رُقْيَا ذ [The act, or practice, or art, of charming: and also, of enchanting, or fascinating; i. e. enchantment, or fascination:] the subst., (Msb,) of the measure فُعْلَى, from رَقَاهُ, aor. يَرْقِيهِ. (Msb, TA.)

رُقِيَّةٌ رُقِيَّةٌ ذ [Ascent; or the act of ascending;] the subst. from رَقِىَ aor. يَرْقَى. (TA.)

رَقَّآءٌ رَقَّآءٌ ذ One who ascends mountains much or often. (TA.) -A2- See also 1, last sentence but one.

رَاقٍ رَاقٍ ذ : see 1, last sentence but one. The saying in the Kur [lxxv. 27], مَنْ رَاقٍ [Who is one that charms?] means that there is no charmer that shall charm him and protect him: or, accord. to I'Ab, the meaning is, who is he that ascendeth with his soul? shall the angels of mercy [ascend with it] or the angels of punishment? (TA.) In the saying of a rلjiz, لَقَدْ عَلِمْتَ وَالأَجَلِّ البَاقِى أَنْ لَنْ يَرُدَّ القَدَرَ الرَّوَاقِى [the meaning may be, Assuredly thou knowest, by the Most Majestic, the Everlasting, that the female charmers will not repel, or avert, that which is decreed; or, that the potent charmers will not &c.: for] the pl. may be that of ↓ رَاقِيَةٌ as an epithet applied to a woman, or of this same word as an intensive epithet applied to a man. (S.)

رَاقِيَةٌ رَاقِيَةٌ ذ ; pl. رَوَاقٍ (with the article الرَّوَاقِى): see what next precedes.

مَرْقًى مَرْقًى ذ A place of ascent; as also ↓ مُرْتَقًى; (Msb, TA;) and so ↓ مَرْقَاةٌ and ↓ مِرْقَاةٌ: (Msb:) or ↓ these last two signify a series of steps or stairs; or a ladder; syn. دَرَجَةٌ; (S, K;) and سُلَّمٌ; (M and K in art. سلم;) the former of them as being a place of ascent, and the latter of them as being likened to an instrument; (S, Msb;) and both of them are authorized by the M; (TA;) but the latter of them is disallowed by A'Obeyd, and said by him to be not of the language of the Arabs: (Msb, TA:) the pl. of ↓ مِرَقَاةٌ [and of مَرْقًى] is مَرَاقٍ. (TA.) You say جَبَلٌ لَا مَرْقَى فِيهِ and ↓ لا مُرْتَقَى (JK, TA) A mountain in which is no place of ascent. (TA.)

مَرْقِيَا الأَنْفِ مَرْقِيَا الأَنْفِ ذ [in my MS. copy of the K مُرْقِيَا] The two edges [or alœ] of the nose: (K, TA:) so says Th; but the expression commonly known is مَرَقَّا الأَنْفِ, mentioned before [in art. رق]. (TA.)

مَرْقَاةٌ مَرْقَاةٌ ذ and مِرْقَاةٌ: see مَرْقًى, in four places.

مَرْقِىٌّ مَرْقِىٌّ ذ : see 1, last sentence but one.

مُرْتَقًى مُرْتَقًى ذ : see مَرْقًى, in two places; and see an ex. in the first sentence of this article.

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٠٣٤
رَقَى رَقَى I ( n. ac. رَقْي 1 , رُقْيَة 3t , رُقِيّ a. [ acc. or 'Ala ], Bewitched; practiced magic against. b. Furnished with amulets. رَقِيَ رَقِيَ A ( n. ac. رَقْي 1 , رُقْيّ ) a. [ Fī or Ila ], Ascended, mounted, climbed up; rose in. رَقَّيَ رَقَّيَ II , a. Made to mount; raised; exalted. تَرَقَّيَ تَرَقَّيَ V , a. Ascended, mounted, climbed up. b. [ Fī ], Rose, advanced,
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ١٢٬٥٦٣
رقي رَقَى - يَرْقِي - رَاقِي رَقَى - يَرْقِيْ + كائن + كائناً: يشفيه بالتعاويذ: يحاول الحصول على شفاء من المرض بوسائل شبه سحرية من قراءة أو شفاء بالإيحاء أو بالطاقة إلخ راقـِي: اسم فاعل من " رَقَى - يَرْقِيْ " واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " إبطال وإيقاف أثر كائن ضار في شيء أو كائن"، وهي: بَرَأَ - يَبْرَأُ، كََشَفَ - يَكْشِف، شَفا - يَشْفِي،
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٥)

الجذور المجاورةالمجاورة: ١٨ (الإجمالي: ٣٣)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. زخرف

    الآيات المشتركة: ١ · Süs, desen demektir

  2. سبب

    الآيات المشتركة: ١ · Araç

  3. سمو

    الآيات المشتركة: ٢ · “Sem” hayvanın sırtı, “ard” da hayvanın karnıdır

  4. بيت

    الآيات المشتركة: ١ · Beyt ev demektir

  5. بلغ

    الآيات المشتركة: ١ · İş ayakkabısı

  6. قرأ

    الآيات المشتركة: ١ · “Karye”, kaynar veya kuyu suyunun bulunduğu, halkın…

  7. سبح

    الآيات المشتركة: ١ · Sebhe, omuzlara atılan, esen rüzgarda kanatlar gibi açılan…

  8. بشر

    الآيات المشتركة: ١ · Beşere derinin tüysüz dış yüzü demektir

  9. ملك

    الآيات المشتركة: ١ · Melekut, tüm kainatı mülk olarak varlığını ifade eder

  10. نزل

    الآيات المشتركة: ١ · “Nezle” konaklama yeri demektir

  11. كتب

    الآيات المشتركة: ١ · Derinin deri ile dikildiği sırım, iptir

  12. قول

    الآيات المشتركة: ٢ · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

الآيات التي ورد فيها(٤)

  1. كَلَّا إِذَا بَلَغَتِ التَّرَاقِيَ

    Soluk boruları

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökرقي
YapıÜçlü
Özel DurumNakıs (son harfi illetli)
Bağlamsal Yakın Köklerصعد, علا, عرج
Zıt Kökهبط
Çekirdek Özet 1Basamak basamak yukarı tırmanmak, dik bir yüzeyde veya derecede kademeli olarak yükselmek; bedende yukarı doğru uzanan köprücük kemiği
Çekirdek Özet 2İnsanın fiziksel, ontolojik veya hiyerarşik sınırları aşarak göğe veya iktidar basamaklarına kademe kademe tırmanma iddiası ve canın bedenden yukarı çıkış anı
Çekirdek Özet 3Yetki ve bilgi basamaklarını meşru vasıtalar olmaksızın zorla tırmanmanın imkânsızlığı; varoluşsal dikey yükselişin yalnızca ilahi izne bağlı oluşu
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca büyü, afsun veya şifa duası anlamındaki "rukye" daraltmasına hapsetmek veya ayetlerdeki dikey intikal ve basamaklı yükseliş hareketini gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
رقİncelik, şeffaflık, hafiflik, bir yüzey boyunca yukarıya doğru uzama veya hassas sınır teşkil etme hareketini ifade eder. Bu çekirdek رقب kökünde boynu uzatarak gözetlemeyi, رقق kökünde incelip zarlaşmayı, رقد kökünde hareketsiz ve yatay uzanmayı, رقم kökünde ise ince hatlar çizerek işaretlemeyi gösterir.يİki harfli çekirdeğin taşıdığı incelerek uzama ve yukarı yönelme potansiyeline dikey yönelim, basamaklı hareket ve kademeli tırmanma niteliği kazandırarak anlamı somut ve soyut derecelerde yukarı çıkmaya dönüştürmüştür.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
رİnsan başı; baş, ilk, üstYükselişin yöneldiği tepe noktasını, baş hizasını, üst sınırı ve öncelik kazanma hedefini temsil eder.
قUfuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınırYükseliş güzergâhındaki dar geçidi, eşiği, aşılması gereken çetin sınırı ve toplanma merkezini simgeler.
يEl ve kol; iş, yapma, uzanmaTırmanma fiilinin bedensel eylemini, basamakları tek tek tutunarak aşmayı, bir vasıtaya veya sebebe fiilen yapışarak kendini yukarı çekmeyi ifade eder.
رقيİnsan başı, sınır eşiği ve uzanan el imgelerinin birleşimiBir engeli veya dereceyi aşmak için elin bir basamağa tutunarak başı ve bedeni yukarıdaki sınır çizgisine doğru kademeli olarak yükseltmesi hareketidir.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamMerdiven, dağ veya tümsek gibi eğimli ve dik zeminlerde basamak basamak yukarı çıkmak, tırmanmak. Ayrıca göğüs kafesinin üst kısmında yer alan ve boyna doğru yükselen köprücük kemiğine ve yüksekçe kum tepesine ad olmuştur.
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye döneminde dağa ve merdivene tırmanma ile tedavi amaçlı nefes edip okuma manalarında yaygındır. Ziyâd el-A‘cem veya erken dönem şairlerinin merdiven basamaklarını aşma tasvirlerinde kök yer alır: أنت الذي كلفتني رقي الدرج على الكلال والمشيب والعرج
Erken Arapça kullanımErken dönem bedevi dilinde sarp dağ patikalarına مرقاة veya مرقى denilmiş; çöl devesinin güçlükle tepeye çıkması ارْقَ عَلَى ظَلْعِكَ "aksaklığına göre tırman / gücün yettiği kadar yüksel" darb-ı meseliyle ifade edilmiştir. Ayrıca hastayı iyileştirmek için okunan koruyucu sözlere ve tıbbi dualara رقية adı verilmiştir.

المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Asās al-Balāgha, Lisān al-ʿArab.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça رقي kökü, dikey yönelim, basamak basamak yükselme ve üste çıkma semantik çekirdeğini temsil eder. Batı Sami dillerinde kökün fonetik varyantları ve soydaş biçimleri incelendiğinde, kavramın temel olarak "yukarı çıkmak, tırmanmak, göğe yükselmek" fiilleriyle doğrudan ve dolaylı irtibatları tespit edilir. İbranicede gök kubbe, genişleyen üst tabaka ve yayılıp gerilen gök kubbe anlamındaki רָקִיעַ (rāqīaʿ, kökü rqʿ) sözcüğü ile uzamsal bir paralellik gösterir; her iki kök de yukarıya doğru uzama ve üst düzleme yerleşme zemininde kesişir. Aramice ve Süryanicede de yükselme, bir eşiği aşma ve koruyucu dua vasıtasıyla manevi bir perde oluşturma bağlamında fonetik akrabalıklar izlenir. Klasik Arapçada kök, bir yandan merdiven basamakları gibi somut bir zemin üzerinden fiziksel tırmanışı (رقي في السلم) ifade ederken, diğer yandan nefesin ve ruhun bedenin en üst kemiği olan köprücük kemiklerine (التراقي) dayanmasını ve hastalıktan kurtulmak için koruyucu sözlerle şifa arayışını (رقية) kapsayan üçlü bir semantik genişleme sergilemiştir.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, David Cohen.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönرقي ve رقو kök varyantlarıDikey tırmanış, kum tümseği, köprücük kemiği ve nefesle koruma duaları arasında basamaklı yükselme eksenli türetimler mevcuttur.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice רָקִיעַ (rāqīaʿ) ve Aramice üst katman, gök kubbe ve yükselme göstergeleriYukarı doğru açılma, üst düzleme tırmanma ve koruyucu eşik oluşturma kavramlarında ortak Sami semantik matrisi izlenir.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik katmanda yukarı hareket ve yükselti gösteren biçimlerKökün ilk iki konsonantı olan r-q ekseninde incelme, uzama ve üste erişme hareketini gösteren arkaik Afro-Asyatik unsurlar.Muhtemel

المصدر Maqāyīs al-Lugha, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
رقيAnlamlıBasamak basamak tırmanmak, yukarı çıkmak; köprücük kemiği; rukyeHedef köktür. Maddi ve manevi basamaklarda yukarı intikali ve dikey yükselişi anlatır.Kur'an'da geçer
ريقAnlamlıTükürük, ağız salgısı; bir şeyin ilk ve en taze anıAğızdan çıkan sıvı veya günün başlangıcı anlamına gelir. Kök içi harf dönüşümüdür.Kur'an'da geçmez
قريAnlamlıToplamak, biriktirmek; konuk ağırlamak; yerleşim yeri kurmakSuyu havuzda, insanları bir arada toplama hareketidir; karye bu köktendir.Kur'an'da geçer
قيرAnlamlıZift, katran; gemileri katranla kaplamakZemin veya yüzeyi koruyucu siyah zift tabakasıyla sıvama hareketidir.Kur'an'da geçmez
يرقAnlamlıEkinin sararması, sarılık hastalığı, güve kurduBitki veya insanda solgunluk, sararma ve içten içe zayıflama hali.Kur'an'da geçmez
يقرKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu dizilişte müstakil bir asıl kök kaydı bulunmamaktadır.Kur'an'da geçmez

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
رقيMerkezKademeli tırmanış ve dikey yükselmeBir vasıta, basamak veya sebebe tutunarak kademe kademe yukarı çıkmayı bildirir.Maddi merdivenden manevi yetki derecelerine kadar araçlı tırmanışı gösterir.
صعدKomşuDikey yükseliş ve yukarı yönelmeGeniş ve genel bir tırmanış hareketidir; basamak veya sebep şartı olmaksızın dikine çıkışı anlatır.Düz veya sarp zeminde yukarı doğru yönelmeyi ifade eder.
علاKomşuYükseklik, üstünlük ve galebeKonum, makam veya itibar bakımından yukarıda olmayı anlatır; eylemden ziyade durumu belirtir.Hiyerarşik üstünlük ve hâkimiyet durumunu bildirir.
عرجKomşuKıvrılarak ve meylederek yükselmeDoğrusal olmayan, eğimli, kavisli ve basamaklı yollarla göğe yükselişi ifade eder.Meleklerin ve ruhun kavisli semavi yollarla urûcunu bildirir.
هبطZıtYukarıdan aşağıya inme ve düşüşYüksek bir mevkiden, dağdan veya mekândan alt düzleme zorunlu veya doğal inişi anlatır.رقي kökünün gerektirdiği tırmanma çabasının aksine aşağıya iniş ve düşüştür.

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaرقيYukarı tırmanmak, köprücük kemiği, rukyeBasamakları kullanarak üste çıkmayı, boğaz eşiğini ve koruma duasını kapsar.Kesin
LatinceScandere, ascendere, incantareTırmanmak, basamak basamak yükselmek, büyü/efsun okumakScandere kökün merdiven ve basamak tırmanma yönünü, incantare ise rukye yönünü karşılar.Güçlü
İngilizceTo ascend, to scale, incantation, collarboneBasamakla tırmanmak, yukarı çıkmak, büyü/afsun, köprücük kemiğiScale ve ascend kademeli yükselişi, collarbone bedensel terakiyi karşılar; tek kelime tüm alanı örtmez.Güçlü
AlmancaAufsteigen, erklimmen, Beschwörung, SchlüsselbeinTırmanarak yükselmek, basamak aşmak, rukye, köprücük kemiğiErklimmen çaba ve basamakla üste varmayı tam yansıtırken bedensel ve şifa yönü diğer kelimelere kalır.Güçlü
FransızcaGravir, monter, incantation, claviculeTırmanmak, üste çıkmak, efsun, köprücük kemiğiGravir basamaklı ve zorlu tırmanışı, clavicule canın ulaştığı anatomik eşiği karşılar.Güçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane’s Lexicon.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
تَرْقَى / لِرُقِيِّكَMerdiven ve vasıtalarla göğe tırmanma, fiziksel-mucizevi dikey yükselişMüşriklerin Hz. Peygamber’den göğe merdiven dayayıp çıkmasını ve oradan yazılı kitap getirmesini talep ettikleri meydan okuma bağlamı (İsrâ 17:93).
فَلْيَرْتَقُواİktidar basamaklarına, göklerin iplerine ve sebeplerine tırmanma iddiasıMüşriklerin ilahi risalet ve vahiy dağıtımına müdahale etme iddialarının reddedildiği, evrenin idari basamaklarına tırmanma meydan okuması (Sâd 38:10).
التَّرَاقِيَGöğüs kafesinin üstündeki köprücük kemikleri, canın boğaza dayanma eşiğiÖlüm anında canın bedenin alt kısımlarından çekilerek göğsün en üst kemiklerine ulaştığı ve son nefes eşiğinin aşıldığı kıyamet tasviri (Kıyâme 75:26).
رَاقٍŞifa veren, efsun okuyan, canı yukarı çekecek veya kurtaracak kimseÖlüm döşeğindeki kişiyi kurtarmak için "Bunu iyileştirecek bir şifacı/okuyucu kim var?" yahut ruhu yukarı çıkaracak melek sorusu bağlamı (Kıyâme 75:27).

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamNübüvvet ispatı ve kozmik iktidarPeygamberden göğe çıkma talebinin imkânsızlığı ve kâinatın yönetim basamaklarına mahlûkun tırmanamayacağı ilkesi.Beşerî güçlerin ontolojik sınırlarını aşarak ilahi egemenlik basamaklarına müdahale edemeyeceği tespiti.
FıkıhRukye ve tedavi yöntemlerinin meşruiyetiŞirk ve anlamsız tılsımlar içermeyen, ayet ve dualarla yapılan rukyenin caiz olup olmadığı tartışması.Caiz olan koruyucu dua ile haram olan sihir ve efsun ayrımı üzerinden daralma.
TefsirCanın köprücük kemiklerine dayanması ve ölüm anıKıyâme suresindeki ayetin fizyolojik ölüm sürecini ve insanın çaresizliğini tasvirindeki lafzî tahlil.Canın bedenden dikey olarak ayrılış eşiği ve hekim/rukye ehlinin acziyeti.
HadisŞifa duaları ve miraç rivayetleriHz. Peygamber'in rukye uygulamaları ve gök katlarına yükselişi ifade eden rivayet külliyatı.Hem şifa vesilesi meşru dualar hem de manevi derecelerde yükselme ameliyesi.

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVarlık mertebeleri ve hidayetManevi derecelerde basamak basamak yükselmeİnsanın amel ve bilgi basamaklarıyla takva ufkuna dikey intikaliİnsanın ontolojik sınırını bilerek ibadet ve taat merdivenleriyle Allah'a yaklaşması.Kesin
İlmiMetodoloji ve sebep-sonuç ağlarıSebepler basamağına tutunarak sonuca tırmanmaBilgi basamaklarını kademeli olarak aşarak hakikate ulaşmaBilimde birdenbire değil, rasyonel ve deneysel basamaklar (أسباب) yoluyla zirveye varış.Güçlü
SiyasiHiyerarşi, iktidar ve meşruiyetİktidar merdivenleri ve yetki basamaklarıMeşruiyet zeminine dayanarak yönetim basamaklarına tırmanmaSiyasi yetkinin keyfi sıçramalarla değil, meşru sebep ve liyakat basamaklarıyla elde edilmesi.Güçlü
İktisadiRefah, üretim ve sermaye birikimiBasamaklı ekonomik büyüme ve üretim araçlarıSermaye ve emeğin kademeli olarak katma değer basamaklarını tırmanmasıEkonomide spekülatif sıçramalar yerine sağlam basamaklarla istikrarlı refah inşası.Muhtemel

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerAyrık basamak fonksiyonu ve kuantum enerji seviyeleriMaddenin veya enerjinin sürekli bir çizgi üzerinde değil, belirli ayrık basamaklar (kuantlar) üzerinden bir üst enerji seviyesine tırmanması (رقي) hareketiyle tam bir yapısal örtüşme gösterir.Güçlü
Beşeri bilimlerSosyal hareketlilik ve kademeli bürokratik hiyerarşiBireyin toplum veya kurum içerisinde keyfi ve rastgele değil, liyakat ve kurallar silsilesine tutunarak basamak basamak dikey hareketlilik sağlaması sürecidir.Güçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca geleneksel muska, büyü bozma veya afsunculuk anlamındaki "rukye" kalıbına indirgemek; kökün temelindeki sebep basamaklarına tırmanma ve dikey intikal karakterini yok saymak.
Kur'an içi daha geniş anlamKur’an'da kök, hem kozmik yetki iplerine (الأسباب) tutunarak egemenlik iddiasında bulunmayı hem fiziki sınırları aşarak göğe basamak dayamayı hem de ölüm anında canın köprücük kemiklerine dikey tırmanışını kuşatan evrensel bir dikey intikal yasasıdır.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetlerdeki meydan okumaların (Sâd 38:10 ve İsrâ 17:93) ontolojik ve siyasi derinliği kavranamaz; ölüm anındaki (Kıyâme 75:26-27) çaresizlik ve can eşiği metafizik bir belirsizliğe kurban edilir.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Varlık hiyerarşisinde insanın konumunu, ilahi egemenliğin ulaşılamaz yüceliğini ve insanın sebepler basamağına muhtaç oluşunu tek bir dikey hareket ekseninde gösterdiği için hayatidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Müşriklerin peygamberlik ve vahiy merciini sorguladıkları iktidar ayetlerinde (Sâd suresi), nübüvvetten somut fiziki mucizeler istedikleri meydan okuma sahnelerinde (İsrâ suresi) ve ölüm anının anatomik-ruhsal tasvirinde (Kıyâme suresi).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?İnsanın ilahi nizamda sebepleri ve basamakları atlayarak mutlak bilgi ve güce doğrudan ortak olabileceği vehmini yıkar; her yükselişin ancak ilahi nizamın koyduğu sebepler (أسباب) ve basamaklar vasıtasıyla gerçekleşebileceğini ortaya koyar.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamAyakları veya elleri basamaklara dayayarak merdiven, dağ veya tümsek gibi dik bir zeminde kademe kademe yukarı tırmanmak; bedende boyun ile göğüs arasındaki en üst kemik olan köprücük kemiğine ulaşmak.
  • Soyut anlamBir hedefe, makama veya varoluşsal düzleme meşru sebeplere, vasıtalara ve derecelere tutunarak adım adım yükselmek; canın veya bilincin alt tabakadan üst sınır çizgisine intikali.
  • Sistematik karşılıkİnsanın ontolojik, ilmi ve siyasi yetersizliğini basamaklar nizamı üzerinden aşma gayreti; sebepsiz ve hiyerarşisiz hiçbir dikey yükselişin mümkün olamayacağını tescil eden sebep-sonuç hiyerarşisi.
  • LaTeX modeliH(x)=∑k=1nsk⋅1{uk≥θk}
  • LaTeX açıklamasıModelde H(x), bir varlığın veya nizamın ulaştığı toplam dikey yükseliş derecesini temsil eder. k, tırmanılan münferit basamakları (1’den n’ye kadar); sk, her bir basamağın sağladığı dikey irtifa payını gösterir. 1, basamağın aşılma şartını denetleyen gösterge fonksiyonudur. uk, o basamakta sarf edilen meşru cehdi, sebebi ve tutunma gücünü; θk ise o basamağın gerektirdiği aşılma eşiğini ifade eder. Çaba eşiği aştığında basamak tamamlanır ve dikey yükseliş gerçekleşir; sebep bulunmadığında yükseliş sıfırlanır.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ر