روض
ر - و - ض
جذر- الورود: ٢
- الآيات: ٢
- الصيغ: ٢
- المعاجم: ١٣
Yeşillik, çimeni bol yer.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(١٣)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Yeşillik, çimeni bol yer.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬٧٧٩باب الضاد والراء و و ا ي ء معهما
ض و ر، ض ي ر، و ض ر، ر و ض، و ر ض، أ ر ض، ض ر و، ر ض و مستعملات
ضور:
التَضَوّرُ: صياحٌ وتَلَوٍّ عند وَجَع من ضَرْبٍ.
والثَّعلَبُ يَتضوَّرُ في صِياحه وضور حيّ من عنزة.
ضير:
الضَّيْرُ المَضَرَّةُ، ولا ضَيْرَ أي لا حَرَجَ ولا مَضَرَّةَ.
وضر:
الوَضَرُ: وَسَخُ الدَّسَمِ واللَّبَنِ، وغُسالةُ السِّقاءِ والقَصْعةِ ونحوِها، وأنشد:
إِنْ تَرْحَضوها تَزِدْ أعْراضُكُم
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٨٤٢الرَوْضَةُ من البقل والعُشب، والجمع رَوْضٌ وَرِياضٌ. والرَوْضُ: نحوٌ من نصف القِرْبَةِ ماءً. وفي الحوض رَوْضَةٌ من ماء، إذا غطَّى أسفله. ورَضْتُ المُهْرَ أَرُوضُهُ رياضاً، ورِياضَةً، فهو مَروضٌ. وناقَةٌ مَروضَةٌ، وقد ارْتاضَتْ. وكذلك رَوَّضْتُهُ تَرْويضاً، شدِّد للمبالغة. وقومٌ رُوّاضٌ وراضَةٌ. وناقةٌ رَيِّضٌ أوّلَ ما ريضَتْ وهي صعبةٌ بَعدُ. وكذلك غلامٌ رَيِّضٌ، وأصله رَيْوِضٌ فقلبت الواو ياءً
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١١٬٩٦٤ض ر ( و ا ي ء )
ضرا ، ضري ، وضر ، رضي ، روض ، ريض ، أرض ، ورض ، ضور ، ضير .
ضرا : الأصمعيّ : ضَرّا العِرْقُ يَضْرُو ضَرْواً : إذا اهتزّ ونَفَرَ بالدّم .
وقال العجَّاج :
مِمّا ضَرَا العِرْقُ به الضَّرِيُّ
ثعلب عن ابن الأعرابي : ضَرَى يَضرِي : إذا سال وجَرَى .
قال : ونَهَى عليّ رضي الله عنه عن الشُّرب في الإناء الضّارِي . قال : ومعناه : السائل ، لأنه يُنقص الشُرْب . قال : وضَرِيَ النَّبيذُ يضرى :
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ١٣٬٣٠٩(باب الراء والواو وما يثلثهما)
(روي) الراء والواو والياء أصلٌ واحد، ثمّ يشتق منه. فالأصل ما كان خِلافَ العَطَش، ثم يصرَّف في الكلام لحامِلِ ما يُرْوَى منه.
فالأصل رَوِيتُ من الماء رِيّاً. وقال الأصمعي: رَوَيْت على أهلي أَرْوِي رَيّاً. وهو راوٍ من قومٍ رُواةٍ، وهم الذين يأتونهم بالماء.
فالأصل هذا، ثمّ شبِّه به الذي يأتي القومَ بِعْلمٍ أو خَبَرٍ فيرويه، كأنَّه أتاهم برِيِّهم من ذلك.
(روب)
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٥٦٠- الروض: مستنقع الماء، والخضرة، قال: ﴿في روضة يحبرون﴾ [الروم/ 15]، وباعتبار الماء قيل: أراض الوادي، واستراض، أي: كثر ماؤه، وأراضهم: أرواهم. والرياضة: كثرة استعمال النفس ليسلس ويمهر، ومنه: رضت الدابة. وقولهم: افعل كذا ما دامت النفس مستراضة (انظر: المجمل 2/406)، أي: قابلة للرياضة، أو معناه: متسعة، ويكون من الروض والإراضة. وقوله: ﴿في روضة يحبرون﴾ [الروم/15]، فعبارة عن رياض الجنة، وهي محاسنها
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٨٣٨ر و ض
بأرضـه روضـة وروضـات ورياض وروضات ورياض و " أحسن من بيضة في روضة " وروّض الغيث الأرض.
وأراض المكان واستـراض: كثـرت رياضـه.
وراض الدابـة رياضـة وارتاضـت دابته.
ومهر ريض: لم يقبل الرياضة ولم يمهر المشي.
وناقة ريض: عسير.
قال الراعي: فكأن ريضها إذا ياسرتهـا كانت معاودة الرحيل ذلولا ومن المجاز: أنا عندك في روضة وغدير ومجلسك روضة من رياض الجنة.
وأراض الوادي والحوض
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٦٬٦٥٤الرَّوْضةُ: الأَرض ذات الخُضْرةِ. والرَّوْضةُ: البُسْتانُ الحَسَنُ؛ عن ثعلب. والرَّوْضةُ: الموضِع يجتمع إِليه الماء يَكْثُر نَبْتُه، ولا يقال في موضع الشجر روضة، وقيل: الروضة عُشْب وماء ولا تَكُونُ رَوْضةً إِلا بماء معها أَو إِلى جنبها. وقال أَبو زيد الكِلابيّ: الروضة القاعُ يُنْبِتُ السِّدْر وهي تكون كَسَعةِ بَغْدادَ. والرَّوْضةُ أَيضاً: من البَقْل والعُشْب، وقيل: الروضةُ قاعٌ فيه جَراثِيمُ
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٥٣٩* ر و ض * * الرَّوْضَةُ * من البقل والعنب والعشب وجمعها * رَوْضٌ * و * رِيَاضٌ * و * رَاضَ * المهر يروضه * رِيَاضاً * و * رِيَاضَةً * فهو * مَرُوضٌ * وناقة * مَرُوضةٌ * و * رَوَّضَهُ * أيضا مشددا للمبالغة وقوم * رُوَّاضٌ * و * رَاضَهُ * وناقة * رَيِّضٌ * بالتشديد أول ما ريضت وهي صعبة بعد الذكر والأنثى فيه سواء وكذا غلام ريض و * رَوَّضَ * القراح * تَرْوِيضَاً * جعله روضة و * أرَاضَ * المكان و *
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٦٬٩٧٥الروضة والريضة، بالكسر ، وهذه عن أبي عمرو، من الرمل ، هكذا وقع في العباب. وفي الصحاح واللسان وغيرهما من الأصول: من البقل والعشب ، وعليه اقتصر الجوهري، وقيل هو مستنقع الماء ، من قاع فيه جراثيم ورواب سهلة صغار في سرار الأرض. وقال شمر: كأن الروضة سميت روضة لاستراضة الماء فيها ، أي لاستنقاعه. وقيل: الروضة: الأرض ذات الخضرة، وقيل: البستان الحسن، عن ثعلب، وقيل: الروضة: عشب وماء، ولا تكون روضة
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٢٬٨١٦رَاضَ
1 رَاضَ ذ , (S, M, A, Msb, K,) aor. يَرُوضُ, (S,) inf. n. رِيَاضَةٌ (S, M, A, Msb, K) and رِيَاضٌ, (S, M, K,) or the latter is used poetically for the former, and رَوْضٌ, (M,) He broke, or trained, (M, K, Msb,) a colt, (S, K,) or beast, (M, A, Msb,) and made it easy to ride upon: (M:) or he taught it to go: (TA:) and ↓ روّض, inf. n. تَرْوِيضٌ, he did so well, or vigorously. (S, TA.) ― -b2-
رَاضَ 1 رَاضَ ذ , (S, M, A, Msb, K,) aor. يَرُوضُ, (S,) inf. n. رِيَاضَةٌ (S, M, A, Msb, K) and رِيَاضٌ, (S, M, K,) or the latter is used poetically for the former, and رَوْضٌ, (M,) He broke, or trained, (M, K, Msb,) a colt, (S, K,) or beast, (M, A, Msb,) and made it easy to ride upon: (M:) or he taught it to go: (TA:) and ↓ روّض, inf. n. تَرْوِيضٌ, he did so well, or vigorously. (S, TA.) ― -b2- Hence, رَاضَ صَاحِبَهُ (assumed tropical:) [He made his companion easy and tractable]. (TA.) ― -b3- [Hence also,] رَاضَ نَفْسَهُ (assumed tropical:) [He trained, disciplined, or subdued, himself: or] he became clement, or forbearing. (Msb.) And نَفْسَكَ بِالتَّقْوَى ↓ رَوِّضْ (tropical:) [Train, discipline, or subdue, thyself well by piety]. (A, TA.) ― -b4- [Hence also,] رَاضَ الشَّاعِرُ القَوَافِىَ (tropical:) [The poet rendered rhymes, or verses, easy to him by practice]. (A, TA.) And لَهُ أَمْرًا ↓ روّض (assumed tropical:) He made an affair easy to him; syn. سَوَّسَهُ, q. v. (TA in art. سوس.) ― -b5- [Hence also,] رُضْتُ الدُّرَّ, inf. n. رِيَاضَةٌ, (tropical:) I bored the pearls: and هُوَ صَعْبُ الرِّيَاضَةِ, and سَهْلُ الرياضة, (tropical:) It is difficult to bore, and easy to bore. (A, TA.)
2 رَوَّضَ see 1, in three places. -A2- روّض, (K,) inf. n. تَرْوِيضٌ, (TA,) He kept to the رِيَاض [pl. of رَوْضَة, q. v.]. (K.) -A3- روّض القَرَاحَ, (S, K,) or الأَرْضَ, (M, A,) He, or it, (a man, S, or a torrent, M, or the rain, A,) made the clear or bare land, (S, K,) or the land, (M, A,) a رَوْضَة. (S, M, K.) And اللّٰهُ الأَرْضَ ↓ اراض God made the land رِيَاض. (M.)
راوضهُ 3 راوضهُ ذ , (S, A, K,) عَلَى أَمْرِ كَذَا, (S,) or عَلَى كَذَا, (A,) inf. n. مُرَاوَضَةٌ, (Mgh,) (tropical:) He coaxed, wheedled, beguiled, or deluded, him; (S, A, Mgh, K;) and he endeavoured to deceive or beguile him; like as he does who is training a beast not yet rendered perfectly tractable; (Mgh;) in order to make him enter into such a thing or affair; (S;) or until he entered into such a thing. (A.) ― -b2- Hence, (Mgh,) بَيْعُ المُرَاوَضَةِ (tropical:) That mode of selling which is termed بَيْعُ المُوَاصَفَةِ; (Mgh, K; *) which is when one describes to a man an article of merchandise not present with him: (Sh, K:) this is said in a trad. to be an action that is disapproved: (K:) but some of the professors of practical law allow it when the article of merchandise agrees with the description. (L.)
اراض 4 اراض ذ (Yaakoob, S, A) and أَرْوَضَ (Yaakoob, S) It (a place) became abundant in its رِيَاض [pl. of رَوْضَةٌ, q. v.]; (Yaakoob, S, A;) as also ↓ استراض. (A.) And أَرْوَضَتِ الأَرْضُ and أَرَاضَت The land became clad with plants, or herbage (M.) ― -b2- [And hence,] اراض (tropical:) It (a valley) had water stagnating, or remaining, or collecting, in it; (S, A, Msb, K;) concealing its bottom; (A;) as also ↓ استراض: (S, M, A, Msb, K:) and so the former verb, (S,) or ↓ both, (A,) said of a watering-trough: (S, A:) or, when said of a watering-trough, the former verb signifies (assumed tropical:) it had its bottom, or lower part, covered with water: (M:) and ↓ the latter, (assumed tropical:) the water spread widely upon the surface thereof; (M;) and so the former too: (TA:) or ↓ the latter, (tropical:) it had a sufficient quantity of water poured into it to conceal its bottom; (O, K;) or to cover its bottom, or lower part. (L, TA.) ― -b3- And from اراض, said of a watering-trough, has originated the saying, (S,) شَرِبُوا حَتَّى أَرَاضُوا (assumed tropical:) (assumed tropical:) They drank until they thoroughly satisfied their thirst. (S, K. *) And اراض also signifies (assumed tropical:) He drank a second draught after a first. (K.) -A2- اراض اللّٰهُ الأَرْضَ: see 2. ― -b2- [Hence,] اراض الحَوْضَ (assumed tropical:) He poured into the watering-trough a sufficient quantity of water to conceal its bottom. (TA.) ― -b3- And hence, (TA,) أَرَاضَهُمْ, said of a vessel, (tropical:) It satisfied their thirst: (S, * K:) or it satisfied their thirst in some degree. (M, TA.) Hence the saying, فَدَعَا بِاـِنَآءٍ يُرِيضُ الرَّهْطَ (tropical:) And he called for a vessel which would satisfy (K, TA) in some degree (TA) the [number of men termed a] رَهْط; (K, TA;) occurring in a trad., (TA,) accord. to one relation, but the more common is يُرْبِضُ, (K, TA,) with the singlepointed ب. (TA.) ― -b4- اراض also signifies (assumed tropical:) He poured milk upon milk; (K;) accord. to A 'Obeyd; but he deems it strange. (TA.)
التَّرَاوُضُ 6 التَّرَاوُضُ ذ in selling and buying is syn. with التَّحَاذِى; i. e. (tropical:) The increasing [of the sum offered] and diminishing [of the sum demanded] which take place between the two parties bargaining; as though each of them were making his companion easy and tractable; from الرِّيَاضَةُ as inf. n. of رَاضَ in the first of the senses expl. above. (TA.) In the phrase تَرَاوَضَا السِّلْعَةَ, meaning (assumed tropical:) They coaxed, wheedled, beguiled, or deluded, each other, with respect to the article of merchandise, [in the manner explained above, or otherwise,] the omission of the prep. [فِى] requires consideration. (Mgh.) You say also, تَرَاوَضَا فِى الأَمْرِ (assumed tropical:) They practised dissimulation, or showed feigned affection, each to the other, in, or respecting, the thing, or affair; as also تَنَاظَرَا: (TK in art. نظر:) التَّرَاوُضُ فِى الأَمْرِ is syn. with التَّنَاظُرُ. (M and K in art. نظر.)
ارتاض 8 ارتاض ذ , said of a colt, (K,) and ارتاضت, (S, A,) said of a she-camel, (S,) or of a beast (دَابَّة), (A,) It became broken, or trained. (S, A, * K, TA.) ― -b2- [And hence,] ارتاضت القَوَافِى لِلشَّاعِرِ (tropical:) [The rhymes, or verses, became rendered easy by practice to the poet]. (A, TA.)
استراض 10 استراض ذ : see 4, in five places. ― -b2- Also (assumed tropical:) It (water) stagnated, or remained, or collected, in a place. (TA.) ― -b3- And (assumed tropical:) It (a place, S, M, K) was, or became, wide, ample, or spacious. (S, M, Msb, K.) ― -b4- And [hence (see its part. n. below)] استراضت النَّفْسُ (tropical:) The mind was, or became, dilated, free from straitness, cheerful, or happy. (K, TA.)
رَوْضٌ رَوْضٌ ذ : see the paragraph next following, near the middle, in three places; and again, in the last sentence of the same.
رَوْضَةٌ رَوْضَةٌ ذ (S, M, A, Msb, K) and ↓ رِيضَةٌ (AA, A, K) and ↓ رِيِّضَةٌ (TA) [seem to be best rendered, in general, A meadow; meaning, a verdant tract of land, somewhat watery; or (as in Johnson's dictionary) ground somewhat watery, not ploughed, but covered with grass and flowers: and sometimes, a garden: accord. to the following explanations:] verdant land: a place where water collects, and the herbage becomes abundant, without trees: or fresh green herbage, with water, or having water by its side; not otherwise: or, accord. to Aboo-Ziyلd El-Kilلbee, a tract of plain land, producing [lote-trees of the kind called] سِدْر; which may be of the extent of Baghdلd: and also, of herbs, or leguminous plants, and fresh green herbage: (M:) or this last [only]: (S:) or a tract of plain land, in which are جَرَاثِيم [perhaps here meaning ants' nests, as these are generally found in soft soil,] and soft hillocks, in the low, or best and most productive, parts of a country, where water stagnates, or remains, or collects, at least a hundred cubits in extent: (M:) or a tract of sand, and of fresh green herbage, where water stagnates, or remains, or collects; so called because of the stagnation, or remaining, or collecting, of the water therein: (A, K, TA:) it is said that رَوْضَةٌ is mostly applied to a place where beasts pasture at pleasure: some say that it signifies a land having waters and trees, and sweet, or pleasant, flowers: (TA:) or a place that is pleasant with flowers; said to be so called because the waters that flow thither rest there: (Msb:) it is said in the 'Inلyeh, that ↓ رَوْضٌ [perhaps a mistake for رَوْضَةٌ] signifies a garden; and in common conventional language, one having rivers, or rivulets: MF says that rivers, or rivulets, do not necessarily belong to the signification; but that having water does; though not in common conventional language: (TA:) accord. to Th, رَوْضَةٌ signifies a beautiful garden: (M:) the pl. of رَوْضَةٌ is ↓ رَوْضٌ, (S, M, K,) [or rather this is a coll. gen. n.,] and رِيَاضٌ, (S, M, A, Msb, K,) originally رِوَاضٌ, (S,) and رِيضَانٌ, (Lth, M, K,) originally رِوْضَانٌ, (TA,) or rather رِيضَانٌ is pl. of ↓ رَوْضٌ, (M,) and رَوْضَاتٌ, (M, Msb,) in the dial. of Hudheyl رَوَضَاتٌ: (Msb:) Az says that the رياض of the hard and stony and rugged tracts in the desert are low level places, in which the rainwater stagnates, or remains, or collects, and which consequently produce various kinds of herbage, that do not quickly dry up and wither: that sometimes a رَوْضَة contains thickets of wild سِدْر: and sometimes it is a mile in length and breadth: but such as are very wide are termed قِيعَان. (TA.) It is said in a prov., أَحْسَنُ مِنْ بَيْضَةٍ فِى رَوْضَةٍ [More beautiful than an egg in a meadow, or garden]. (A, TA.) And one says, أَنَا عِنْدَكَ فِى رَوْضَةٍ (tropical:) [I, in thy presence, am as though I were in a meadow, or garden]: and مَجْلِسُكَ رَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ الجَنَّةِ (tropical:) [Thy sittingplace is like a meadow, or garden, of the meadows, or gardens, of Paradise]. (A, TA.) Mohammad is related to have said, “Between my grave, or between my house, and my pulpit is a رَوْضَة of the رِيَاض of Paradise:” meaning, accord. to Th, that he who abides in this place is as though he abode in a روضة of the رياض of Paradise. (M.) [See another tropical meaning of رِيَاضُ الجَنَّةِ voce رَتَعَ, last sentence.] ― -b2- رَوْضَةٌ also signifies (assumed tropical:) Any water that collects in pools left by torrents, or the like, and in places in land or in the ground to which the rain-water flows and which retain it. (K, * TA. [In the CK, الاَخّاذات and المُسّاكات are erroneously put for الاـِخَاذَات and المَسَّاكَات.]) ― -b3- Also, (K,) or ↓ رَوْضٌ, (S, M,) (assumed tropical:) About the half of a فِرْبَة [or water-skin] (S, M, K) of water: (S:) and the former, (tropical:) as much of water as covers the bottom of a watering-trough. (S, M, A.)
رِيضَةٌ رِيضَةٌ ذ : see رَوْضَةٌ. [It is implied in the K that the former is syn. with the latter in all its senses: but accord. to the TA, this is not the case.]
رَائِضٌ رَائِضٌ ذ A breaker, or trainer, (M, Msb, K,) of colts, (K,) or of beasts (دَوَابّ): (M, Msb:) pl. رَاضَةٌ and رُوَّاضٌ (S M, K) and رُوَّضٌ. (M.)
رَيِّضٌ رَيِّضٌ ذ , originally رَيْوِضٌ, (S,) [in its primary sense seems to be syn. with ↓ مَرُوضٌ. ― -b2- And hence it signifies] (assumed tropical:) Clement, or forbearing. (Msb.) ― -b3- [Also, and more commonly,] applied to a she-camel, (S, K,) and to a he-camel, (S,) In the first stage of training, as yet refractory: (S, K:) and in like manner applied to a boy: (S:) or a colt, (A,) or beast, (L,) that has not received training, nor become skilled in going, or pace, (A, L,) nor become submissive to its rider: (L:) and a she-camel not trained: (A:) or, applied to a horse or the like, and to a camel, to a male and to a female, refractory; contr. of ذَلُولٌ; app. designed as an epithet of good omen, because the beast is so called only before being skilfully trained. (M.) ― -b4- [Hence,] قَصِيدَةٌ رَيِّضَةُ القَوَافِى (tropical:) An ode of difficult rhymes; such rhymes as the poets have not extemporaneously composed: (TA:) or قَصِيدَةٌ رَيِّضَةٌ means (tropical:) an ode not well, or not skilfully, composed. (A.) And أَمْرٌ رَيِّضٌ (tropical:) An affair not well, not skilfully, or not soundly, managed, conducted, ordered, or regulated. (A, TA.)
رَيِّضَةٌ رَيِّضَةٌ ذ as a subst.: see رَوْضَةٌ
مَرَاضٌ مَرَاضٌ ذ Hard ground in the lower, or lowest, part of a plain, or of soft ground, which retains water: pl. مَرَائِضُ and مَرَاضَاتٌ. (Az, K.)
مَرُوضٌ مَرُوضٌ ذ , (S, K,) and its fem., with ة, (S, Msb,) A colt, (S, K,) and she-camel, (S,) or beast (دَابَّة), (Msb,) broken, or trained. (S * Msb, K.) See also رَيِّضٌ.
أَرْضٌ مُسْتَرْوِضَةٌ أَرْضٌ مُسْتَرْوِضَةٌ ذ Land which has produced good herbage or plants, and of which the herbs, or leguminous plants, have become erect, or strong and erect: and نَبَاتٌ مُسْتَرْوِضٌ plants which have attained their utmost size and height. (M.) ― -b2- اِفْعَلْ ذَاكَ مَا دَامَتِ النَّفْسُ مُسْتَرِيضَةً (tropical:) Do thou that while the mind is free from straitness, cheerful, or happy, (S, M, * Msb, TA, [in the second of which, however, النفس is strangely made masc.,]) is from استراض said of a place, as explained above. (S.) ― -b3- مُسْتَرِيضٌ is also applied, by a poet, (S, M,) El-Aghlab El-'Ijlee, (S,) or Homeyd ElArkat, (AHn, M, IB,) to poetry, and to the metre termed رَجَز; (S, M;) as meaning (assumed tropical:) Easy; practicable. (M, TA.)
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬١٦١رَاضَ
رَاضَ ( w ) U ( n. ac. رَوْض 1 . رِيَاض [ 23I ] ,
رِيَاضَة
رِيَاضَة [ 23tI ] ),
a. Trained, broke in; exercised.
رَوَّضَ
رَوَّضَ II ,
a. Trained; subdued.
b. Frequented the meadows.
رَاْوَضَ
رَاْوَضَ III ,
a. Flattered, cajoled.
أَرْوَضَ
أَرْوَضَ IV ,
a. Quenched his thirst.
b. Abounded in gardens, was well cultivated ( place ).
تَرَوَّضَ
تَرَوَّضَ V ( y )
a. [ coll. ], Went
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٢٢٬٢٨٧روض
رَاضَ - يَرُوْضُ - رَوْضَة - رَوْضَات
رَاضَ - يَرُوْضُ + كائن + كائناً أو مكاناً أو شيئاً: ذلَّلَهُ وهيأه للانتفاع به
رَاضَ - يَروْضُ + كائن + كائناً (نفسه أو دابة أو غيرها): روَّضه: دربه وذلـَّله وطوعه للانتفاع به
رَاضَ - يَروْضُ + كائن + مكاناً: مهده وأصلحه وسواه وهيأه بالماء والبقل والعشب
رَوْضَة: على وزن " فـَعـْلـَة " اسم فعل بمعنى
الجذور المجاورةالمجاورة: ١٥ (الإجمالي: ٢٤)
- صلح
الآيات المشتركة: ٢ · Sarh köşk, serh (sinle) silah demektir
- عمل
الآيات المشتركة: ٢ · Amele iş yapmaya alıştırılmış deve veya öküz demektir
- حبر
الآيات المشتركة: ١ · Hubr mürekkep demektir
- شفق
الآيات المشتركة: ١ · Akşam karanlığında gökte meydana gelen kızıl aydınlıktır
- أمن
الآيات المشتركة: ٢ · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir
- وقع
الآيات المشتركة: ١ · Katı kaptır
- كسب
الآيات المشتركة: ١ · Kazandı
- فضل
الآيات المشتركة: ١ · Fadl Deriden yapılan gömlektir
- كبر
الآيات المشتركة: ١ · Yaşlı adamdır
- عند
الآيات المشتركة: ١ · “Anid“ yulara gelmeyen devedir
- جنن
الآيات المشتركة: ١ · Bahçe demektir
- ظلم
الآيات المشتركة: ١ · Zalimler
الآيات التي ورد فيها(٢)
… وَهُوَ وَاقِعٌ بِهِمْ وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ فِي رَوْضَاتِ الْجَنَّاتِ لَهُمْ مَا يَشَاءُونَ عِنْدَ رَبِّهِمْ ذَلِكَ هُوَ …
Yeşil alanlar
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | روض |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Ecvef (orta harfi illetli: و) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | جنن, حدق, فردس, رعى |
| Zıt Kök | جدب |
| Çekirdek Özet 1 | Suyun birikip yayıldığı, toprağın yumuşayıp yeşerdiği geniş ve ferah alan |
| Çekirdek Özet 2 | Cennet nimetlerinin genişlik, canlılık, tatmin ve neşe boyutuyla tecelli ettiği mekan |
| Çekirdek Özet 3 | Nefsin ve tabiatın terbiye edilip uysallaşmasıyla ulaşılan dinginlik, intizam ve estetik denge |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca sıradan bir çimenlik veya park olarak daraltıp taşıdığı su birikintisi, dinginlik, içsel genişlik ve terbiyeden doğan yumuşama boyutunu gözden kaçırmak |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| رو | Yayılma, hareket serbestliği, genişleme ve ferahlık; nitekim روح kökünde nefes ve canlanma, رود kökünde arayış ve gidip gelme, روع kökünde kalbin yerinden oynaması ve irkilme, روغ kökünde esnek yöneliş anlamları ortaktır. | ض | Yayılma ve serbestlik hareketini belirli bir tabanda, yumuşak bir zeminde ve suyun tutulup yeşilliğin yerleştiği kuşatıcı bir mekânda sabitler; kontrol, uysallık ve kalıcı ferahlık kazandırır. |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ر | İnsan başı; öncelik, hareket kaynağı ve yön | Canlılığın, iradenin ve arayışın ilk başlangıç noktasını gösterir. |
| و | Çadır kazığı, bağ; raptetme ve bitiştirme | Başlangıçtaki hareketi bir amaca bağlar, süreklilik ve tutarlılık sağlar. |
| ض | Yan taraf, ezilme, yayılma; erken imgede türetme olup sıkışmanın ardından dışa vurma ve yayılma hareketi | Suyun zemine yayılmasını, sertliğin kırılarak yumuşamasını ve genişlemeyi temsil eder. |
| روض | Başlangıç hareketinin zemine bağlanıp yumuşak bir yayılmaya ve genişliğe dönüşmesi | Suyun tabana yayılarak sert toprağı yumuşatması, hayat vermesi ve üzerinde ferahlatıcı bir yeşillik ve uysallık meydana getirmesi hareketidir. |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Suyun bir çukurlukta veya vadide toplanıp zemini kaplaması, bu suyla toprağın yumuşayarak bol ot ve yeşillik vermesi; vahşi bir hayvanın alıştırılarak sertliğinin kırılması ve uysallaştırılması. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Erken dönem şiirinde suyun toplandığı yer ve susuzluğun giderildiği su birikintisi anlamında kullanılmıştır: ورَوْضَةٍ سَقَيْتُ منها نِضْوِي (Ve nice su birikintisi vardır ki zayıflamış binek hayvanımı ondan suladım). |
| Erken Arapça kullanım | İbn Manzûr ve Halîl b. Ahmed'in aktardığı üzere kuyu veya kap içindeki suyun birden fazla kişiyi kandıracak seviyede bulunması durumunda kullanılan أراضهم (onları suya doyurdu) ifadesi ile devenin sürüşe alıştırılması anlamındaki رِياضة terimi erken dönemde yerleşiktir. |
المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Arapça روض kökü, Sami dil ailesinde suyun zemin üzerinde yayılması, toprağın nem ve bitki örtüsüyle yumuşaması ve buna bağlı olarak sertliğin kırılarak esneklik kazanması dairesinde biçimlenmiştir. İbranicede doğrudan ses denkliği gösteren bir kök bulunmamakla birlikte, suyun akışı ve nemlilik üzerinden toprağın hayat bulmasıyla ilgili semantik alanlar diğer köklerle karşılanmıştır. Kökün içerdiği temel semantik matris olan genişlik, ferahlık ve ehlileştirme ekseni, Klasik Arapçada hem tabii bir peyzajı (su birikintili çayır, bostan) hem de zihni ve bedeni bir terbiyeyi (riyazet, hayvanı boyun eğdirme) ifade edecek biçimde iki temel eksende zenginleşmiştir. Bu semantik çift kutupluluk (genişlik-ferahlık ile uysallaşma-yumuşama) kökün kök içi genişlemesinin özgün bir Arapça karakter taşıdığını gösterir.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | روض kökünden türeyen رَوْضَة ve رِياضة kelimeleri | Genişleme ve yumuşama ana ilkelerinden hareketle tabii peyzajdan nefsin ve binek hayvanının terbiyesine geçiş | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Güney Sami ve Kuzeybatı Sami dillerindeki dolaylı nem ve otlak alanları | Doğrudan üçlü kök denkliği sınırlı olup suyun tabanda yayılması ve otlak alanı oluşturması semantiği ortaktır | Muhtemel |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı |
المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| روض | Anlamlı | Genişlik, sulak yeşillik, uysallaştırma | Suyun zeminde toplanıp yeşillik bitirmesi ve canlının terbiyesi | Hedef köktür; Kur'an'da geçer. |
| رضو | Anlamlı | Rıza, hoşnutluk, kabulleniş | Nefsin itirazı bırakıp huzur ve dinginliğe kavuşması | رضي köküyle bağlantılıdır; hedef kökteki uysallık ve ferahlık ile anlam bağı taşır. Kur'an'da geçer. |
| ورض | Anlamlı | Tavuğun yumurtlaması, bir şeyi tek seferde bırakma | Yumurtlama için kuluçkadan kalkıp yumurtayı hemen bırakma hali | Erken sözlüklerde kayıtlıdır; Kur'an'da geçmez. |
| وضر | Anlamlı | Yağ bulaşığı, kir, leke | Kap veya elbisede kalan yağ ve kir kalıntısı | Anlamca hedef kökle doğrudan bağı yoktur; Kur'an'da geçmez. |
| ضرو | Anlamlı | Alışma, yırtıcılık, köpeğin ava alışması | Bir şeye hırsla alışma, yırtıcı hayvanın kana ve ava dadanması | Eğitilme yönüyle hedef kökteki riyazetle zıt kutuptadır; Kur'an'da geçmez. |
| ضور | Anlamlı | Açlıktan kıvranma, feryat etme, sızlanma | Açlık veya sancı sebebiyle bedenin bükülüp inlemesi | Darlık ve sancı içerir, hedef kökün genişlik ve tokluk anlamına zıttır; Kur'an'da geçmez. |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| روض | Merkez | Sulak, geniş ve yeşil dinlenme alanı | Suyun bizzat zeminde toplanması, açık arazideki ferahlık ve toprağın yumuşaklığı ile öne çıkar. | Suyun ve yeşilliğin bir arada olduğu açık ve iç ferahlatıcı alan. |
| جنن | Komşu | Ağaçlarla örtülü, korunaklı bahçe | Bitki ve ağaçların yoğunluğundan dolayı zemini veya içeriyi gizleme ve örtme vurgusu taşır. | Ağaçları sık ve koruyucu nitelikte olan bahçe. |
| حدق | Komşu | Etrafı çevrilmiş, kuşatılmış bahçe | Bir duvar veya çitle sınırlandırılmış, koruma altına alınmış alan anlamına odaklanır. | Sınırları belirli, korunaklı koruluk ve bostan. |
| فردس | Komşu | Her türlü meyve ve nimetin bulunduğu zengin vadi ve bahçe | Çeşitlilik, bolluk ve meyve ağaçlarının zenginliği yönüyle ayrışır. | Nimetlerin ve meyvelerin eksiksiz toplandığı üstün bahçe. |
| رعى | Komşu | Otlak, beslenme ve gözetim alanı | Bitkinin hayvanlarca otlanması ve gözetim altında tutulması amacına dönüktür. | Otun bol olduğu, beslenmeye ayrılmış arazi. |
| جدب / جدب | Zıt | Kuraklık, çoraklık ve kısırlık | Suyun ve bitkinin tamamen yok olması, arazinin sertleşip hayat veremez hale gelmesidir. | Yağmurun kesildiği, toprağın çatladığı ve yeşilliğin tükendiği zemin. |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | روض | Geniş sulak çayır, yeşillik alan; terbiye edilmişlik | Hem su birikintisiyle yeşeren geniş düzlüğü hem de uysallaştırma eylemini içerir. | Kesin |
| Latince | Pratum, viretum | Çayır, yeşil otlak, sulak çimenlik alan | Zemindeki yeşilliği ve sulak otlağı karşılar; nefs terbiyesi ve uysallaşma anlam boyutunu içermez. | Güçlü |
| İngilizce | Meadow, water-meadow, lush garden | Sulak çayır, sulak alan, verimli yeşillik | Suyun beslediği açık yeşil alanı karşılar; kökün terbiye, intizam ve nefis terbiyesi (riyazet) yönü dışarıda kalır. | Güçlü |
| Almanca | Aue, Feuchtwiese | Sulak çayır, ırmak boyu yeşilliği | Su kenarında yayılan taze otluk düzlüğü iyi açıklar; ahlaki veya zihni terbiye boyutunu taşımaz. | Güçlü |
| Fransızca | Prairie, pré verdoyant | Çayır, yemyeşil otluk alan | Açık tabii güzelliği ve yeşilliği ifade eder; dinginlik ve kontrol kavramını doğrudan yansıtmaz. | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| رَوْضَةٍ (Tekil) | Müminlerin neşe ve ikramla ağırlandığı, her türlü kederden arınmış cennet makamı | İman edip salih amel işleyenlerin kıyamet günündeki sevinç ve taltif ortamı bağlamında Rûm 30:15 |
| رَوْضَاتِ (Çoğul) | Cennetlerin en latif, en geniş, su ve yeşillikle donanmış seçkin dereceleri | Takva ve ihlas sahiplerinin rableri katında diledikleri her şeye nail olacakları yüce lütuf makamı bağlamında Şûrâ 42:22 |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Ahiret halleri ve cennetin somut tasvirleri | Cennet nimetlerinin mecazi veya hakiki oluşu; ruhani tatmin ile cismani lezzetin birleştiği nihai huzur alanı | Keder, darlık ve korkudan tamamen arınmış salt esenlik ve sevinç mekanı. |
| Fıkıh | İtikaf, mescit adabı ve vakıf alanları | Mescid-i Nebevi içindeki Ravza-i Mutahhara'nın fıkhi hükmü, burada namaz ve ibadetin fazileti | İbadet ve manevi kazancın yoğunlaştığı mübarek mekan sınırı. |
| Tefsir | Ahirette müminlerin sevinç ve ikram hali (yuhberûn) | Rûm 30:15 ve Şûrâ 42:22 ayetlerinde cennet bahçelerinin genişliği, letafeti ve ruhsal genişleme hissi | Su, serinlik ve yeşilliğin doğurduğu estetik ve kalbi doyum. |
| Hadis | Mescid-i Nebevi ve ilim meclisleri | Peygamber'in minberi ile evi arasındaki alanın cennet bahçelerinden bir bahçe olarak nitelenmesi ve zikir meclislerine riyâz-ı cennet denilmesi | İlim, zikir ve manevi sükûnetin kalbi genişleten ve uysallaştıran bereketi. |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Ahiret mükafatı ve manevi terbiye | Nefsi teskin etme (riyazet) ve cennet esenliği | İnsanın içsel çatışmalarını teskin edip kalbi genişliğe eriştirmek | Vahiy terbiyesiyle uysallaşan nefis, ahirette genişlik ve güzellik yurdu olan ravzaya ulaşır. | Kesin |
| İlmi | Zihni disiplin ve düşünce üretimi | Zihnin eğitilmesi ve dingin tefekkür ortamı | Karmaşadan arınmış, verimli ve sistematik bilgi üretimi sağlamak | Dağınık düşünceler terbiye edildikçe zihin verimli, ferah ve üretken bir zemine dönüşür. | Güçlü |
| Siyasi | Toplumsal barış ve kamu esenliği | İstikrar, adalet ve toplumsal uzlaşı ortamı | Toplumdaki sertlik ve anarşi eğilimlerini hukukla yumuşatarak huzur tesis etmek | Hukukun adilce uygulanması toplumu bir gerilim alanından sulh ve refah alanına taşır. | Muhtemel |
| İktisadi | Verimli kaynak yönetimi ve ortak alanlar | Sulak ve bereketli kamu arazileri, ortak refah | Doğal kaynakları koruyarak toplumun istifadesine açmak | Kaynakların israf edilmeyip birikmesi ve adilce yayılması toplumsal bereketi doğurur. | Muhtemel |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Düşük potansiyel enerjili kararlı denge havzası (Attractor Basin) | Dinamik sistemlerde değişkenlerin çalkantıdan sonra yerleştiği, enerjinin dağılıp sakinleştiği ve sistemin asgari sürtünmeyle kararlı kaldığı geniş çökek alanı ile suyun birikip araziyi teskin ettiği havza birebir yapısal örtüşme gösterir. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Ruhsal entegrasyon ve afektif regülasyon (Duygusal denge ve olgunlaşma) | Psikolojide bireyin dürtüsel taşkınlıklarını bilişsel süreçlerle terbiye ederek (riyazet) içsel çatışmaları çözmesi ve kalıcı bir dinginlik, benlik bütünlüğü ve iç huzura ulaşması hali ile ham arazinin yeşerip uysallaşması aynı süreç dinamiğini yansıtır. | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kelimeyi sadece yapay bir şehir parkı, çimenlik veya süs bahçesi seviyesine indirgeyerek; kökün özünde bulunan tabii su birikintisi, toprağın nemle doygunluğu ve nefs terbiyesinden doğan ruhani uysallık boyutunu unutmak. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da cennet ortamını niteleyen bu kavram, yalnızca görsel bir manzara değil; inananların amel ve niyetleriyle kazandıkları zihni ve kalbi dinginliğin, hiçbir darlık ve sıkıntının bulunmadığı sonsuz bir genişlik ve neşe halinde ebedileşmesidir. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Cennet tasvirlerini yüzeysel ve fiziksel bir konfordan ibaret saymak; kökün terbiye, arınma, nefsin şiddetten uzaklaşarak sükûnete ermesi ve hakiki neşeye (yuhberûn) kavuşmasıyla olan deruni irtibatını koparmak. |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın cennet tasvirlerinde kullandığı kavramların tesadüfi olmadığını gösterir; روض kökü suyun tabii olarak toplandığı, arazinin ferahladığı ve her türlü sertlikten uzaklaşıldığı en yüksek huzur derecesini temsil eder. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İman ve salih amel birlikteliğinin ahiretteki karşılığını bildiren ayetlerde (Rûm 30:15) ve müminlerin nail olacağı lütuf genişliğini bildiren vuslat sahnelerinde (Şûrâ 42:22) belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Cenneti kuru bir ödül veya durağan bir mekan zanneden dar bakışı tashih eder; onu hayatın, suyun, neşenin, genişliğin ve ehlileşmiş bir ruhun ulaştığı en kamil tatmin seviyesi olarak açıklar. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamSuyun çukur ve elverişli bir zeminde toplanıp araziye yayılması, toprağı yumuşatıp serinletmesi ve üzerinde taze, geniş bir yeşillik meydana getirmesi.
- Soyut anlamSertliğin, gerilimin ve taşkınlığın kırılarak uysallık, genişlik, içsel sükûnet ve kalıcı bir esenlik haline kavuşması.
- Sistematik karşılıkSistemin iç sürtünmelerinden ve çatışmalarından arınarak en uygun denge, ferahlık ve verimlilik noktasına ulaşması.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde ulaşılan ferahlık, canlılık ve dinginlik alanını (ravza); zaman içinde sisteme uygulanan terbiye, arınma ve disiplin faktörünü (riyazet); zemine hayat ve esneklik veren bilgi, rahmet ve su akışını; ise sertlik, çatışma, darlık ve sürtünme unsurlarını temsil eder. Sistemin terbiye ve rahmetle beslendiği ölçüde darlık azalmakta ve kalıcı dinginlik havzası () genişlemektedir.