زرع

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ز-ر-عالصيغ: ١١ · الجذور المجاورة: ١٠٥ · الآيات: ١٢ · السور: ١٢؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».ثمرحففتَزْرَعُونَوَالزَّرْعَالزَّارِعُونَزرعنخلالزُّرَّاعَتَزْرَعُونَهُعنبوَزَرْعٌزَرْعًاأكلموهشطأ

الجذرالصيغ ١١الآيات ١٢السور ١٢المجاورة ١٠٥

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

زرع

ز - ر - ع

جذر
  • الورود: ١٤
  • الآيات: ١٢
  • الصيغ: ١١
  • المعاجم: ١٣

Ekin demektir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Ekin demektir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬٩٩٧
باب العين و الزاي والراء معهما ع ز ر- ع رز- ز ع ر- ز ر ع مستعملات ر ع ز- ر ز ع مهملان عزر: العَزِيرُ: ثمن الكلأ، ويجمع على عزائر. إذا حُصِدَتِ الحصائدُ بيعت مراعيها. "وعزائرها" والتّعزيرُ: ضربٌ دونَ الحّد. قال: وليس بتَعْزيرِ الأميرِ خَـزايَةٌ عليَّ إذا ما كُنْتُ غَيْرَ مُريب والتعزير: النّصرة. عُزَيْرٌ: اسم. عَيْزارٌ اسم. عرز: العارز: العاتب. قال الشّماخ: وكلّ خليلٍ غَيْرِ هاضِمِ نفسِـه
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٣١٠
الزَرْعُ: واحد الزُروعِ، وموضعُهُ مَزْرَعَةٌ ومُزْدَرَعٌ. والزَرْعُ أيضاً: طرحُ البَذْرِ في الأرض.والزَرْعُ أيضاً: الإنباتُ. يقال: زَرَعُهُ الله، أي أنبته. ومنه قوله تعالى: "أَءَنْتُمْ تَزرَعونَهُ أم نَحْنُ الزارِعون". وتقول للصبيّ: زَرَعَهُ الله، أي جَبَرَهُ. وازْدَرَعَ فلانٌ، أي احترث. والمُزارَعَةُ معروفة.
رابط المدخل

الزَرْعُ: واحد الزُروعِ، وموضعُهُ مَزْرَعَةٌ ومُزْدَرَعٌ. والزَرْعُ أيضاً: طرحُ البَذْرِ في الأرض.والزَرْعُ أيضاً: الإنباتُ. يقال: زَرَعُهُ الله، أي أنبته. ومنه قوله تعالى: "أَءَنْتُمْ تَزرَعونَهُ أم نَحْنُ الزارِعون". وتقول للصبيّ: زَرَعَهُ الله، أي جَبَرَهُ. وازْدَرَعَ فلانٌ، أي احترث. والمُزارَعَةُ معروفة.

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٤٬٩٩٥
باب العين والزاي مع الراء عزر ، عرز ، زرع ، زعر : مستعملة . رعز ، رزع : مهملان . عزر : قال الله جلّ وعز : ( وَرَسُولِهِ وَتُعَزِّرُوهُ ) ( الفتح : 9 ) وقال : ( وَعَزَّرْتُمُوهُمْ ) ( المائدة : 12 ) جاء في التفسير في قوله تعالى : ( لتعزروه ) : أي لتنصروه بالسيف . ومَن نصر النبي ( صلى الله عليه وسلم ) فقد نصر الله تعالى . وقال أبو عبيدة في قوله : ( وَعَزَّرْتُمُوهُمْ ) ( المائدة : 12 ) قال :
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬٨٧٧
(باب الزاء والراء وما يثلثهما) (زرع) الزاء والراء والعين أصلٌ يدلُّ على تنمية الشيء. فالزّرع معروف، ومكانه المُزْدَرَع. وقال الخليل: أصل الزّرع التنمية. وكان بعضهم يقولُ: الزَّرع طرح البَذْر في الأرض. والزَّرْع اسمٌ لِمَا نبت. والأصل في ذلك كلّه واحد. وزارِع: كلبٌ.‏ (زرف) الزاء والراء والفاء أصلٌ يدلُّ على سعيٍ وحركة. فالزَّرُوف: النَّاقة الواسعة الخَطو الطويلةُ الرِّجْلين. ويقال: زَرَف، إذا
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٤٧٩
- الزرع: الإنبات، وحقيقة ذلك تكون بالأمور الإلهية دون البشرية. قال: ﴿أأنتم تزرعونه أم نحن الزارعون﴾ [الواقعة/64]، فنسب الحرث إليهم، ونفى عنهم الزرع ونسبه إلى نفسه، وإذا نسب إلى العبد فلكونه فاعلا للأسباب التي هي سبب الزرع، كما تقول أنبت كذا: أذا كنت من أسباب نباته، والزرع في الأصل مصدر، وعبر به عن المزروع نحو قوله: ﴿فنخرج به زرعا﴾ [السجدة/27]، وقال: ﴿وزروع ومقام كريم﴾ [الدخان/26]، ويقال: زرع الله
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٨٥٧
ز ر ع ومن المجاز‏:‏ زرع الله ولدك للخير وأستـزرع اللـه ولـدي للبـر وأسترزقـه لـه مـن الحـل‏.‏ وزرع الحب لك في القلوب كرمك وحسن خلقك‏.‏ وبئس الزرع زرع المذنب‏.‏ وزرع الزارع الأرض من إسناد الفعل إلى السبب مجازاً‏.‏ وازدرع لنفسه‏:‏ وهذه مزرعة فلان ومزارعـه ومزدرعـه وزراعتـه وزراعتاتـه‏.‏ وزارعـه علـى الثـل ونحـوه مزارعة‏.‏ وأعطني زرعة أزرع بها أرضي بذراً ومنهـا قيـل لفـرخ القبجـة‏:‏
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٢٬٤١١
زَرَعَ الحَبَّ يَزْرَعُه زَرْعاً وزِراعةً: بَذَره، والاسم الزَّرْعُ وقد غلب على البُرّ والشَّعِير، وجمعه زُرُوع، وقيل: الزرع نبات كل شيء يحرث، وقيل: الزرْع طرح البَذْر؛ وقوله: إِنْ يأْبُروا زَرْعاً لِغَيْرِهم، والأَمْرُ تَحْقِرُه وقد يَنْمِي قال ثعلب: المعنى أَنهم قد حالفوا أَعداءهم ليستعينوا بهم على قوم آخرين؛ واستعار عليّ، رضوان الله عليه، ذلك للحِكمة أَو للحُجة وذكر العلماء الأَتقياء: بهم يحفظ
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٢٨٢
* ز ر ع * * الزَّرْعُ * واحد * الزُّرُوع * وموضعه * مَزْرَعَةٌ * و * مُزْدَرَعٌ * و * الزَّرْعُ * أيضا طرح البذر والزرع أيضا الإنبات يقال * زَرَعَهُ * الله أي أنبته ومنه قوله تعالى ﴿أأنتم تزرعونه أن نحن الزارعون﴾ وبابهما قطع و * ازدْرَعَ * فلان أي احترث و * المُزَارَعَةُ * معروفة
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٤٬٣٢٩
زرع، كمنع، يزرع زرعا وزراعة: طرح البذر، ومنه الحديث: من كانت له فليزرعها، أو ليمنحها أخاه، فإن أبى فليمسك أرضه وقيل: الزرع: نبات كل شيء يحرث. وفي شرح نهج البلاغة لابن أبي الحديد أنه يقال: زرعت الشجر، كما يقال: زرعت البر والشعير، كازدرع، أي احترث، قال الجوهري: وأصله ازترع، افتعل، أبدلوها دالا؛ لتوافق الزاي، لأن الدال والزاي مجهورتان، والتاء مهموسة. الزرع: الإنبات، يقال: زرع الله، أي أنبت، كذا في
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٩٬٦٤٩
زَرَعَ 1 زَرَعَ ذ , aor. زَرَعَ , (K,) inf. n. زَرْعٌ (S, TA) and زِرَاعَةٌ, (TA,) He sowed, or cast seed; (S, K, TA;) as also ↓ اِزْدَرَعَ, (S, Msb, K,) originally اِزْتَرَعَ, the ت being changed into د in order that it may agree with the ز, (S, K,) for د and ز are pronounced with the voice as well as the breath, whereas ت is pronounced with the breath only: (S, TA:) [or the latter verb, as
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٨٨٧
زَرَعَ زَرَعَ A ( n. ac. زَرْع 1 , زِرَاْعَة 23t ), a. Sowed; scattered seed. b. Made to grow, thrive; blessed ( God ). أَزْرَعَ أَزْرَعَ IV , a. Had seed. b. Germinated, shot up, grew ( seed ). اِزْتَرَعَ اِزْتَرَعَ VIII , ( d ), a. see I . زَرْع زَرْع 1 , ( pl. زُرُوْع 27 ), a. Seed; offspring. b. Sown field. c. Standing corn. زَرْعَة زَرْعَة 1t , زِرْعَة 2t , a. Field fit
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ١٤٬١٥٠
زرع زَرَعَ - يَزْرَعُ - زَرْع - زُرُوْع - زَارِع - زَارِعُوْن - زَرّاع - زُرّاع زَرَعَ - يَزْرَعُ + كائن + نبتاً أو شيئاً: يتعهده ويرعاه طلباً لنموه: يجعله في ظروف مناسبة لنموه فيرعاه حتى يحيا وينمو إلى غايته: ويكون ذلك في كل حي، وفي النبات: يدخل بذور أو جذور نبات في التراب ويسوي عليه التراب، ويتعهده بالرعاية طلباً لإنباته زَرْع : اسم فعل "
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١١)

الجذور المجاورةالمجاورة: ١٠٥ (الإجمالي: ١٣٠)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. نخل

    الآيات المشتركة: ٥ · Hurma ağacıdır

  2. عنب

    الآيات المشتركة: ٣ · E’nab, Üzüm asması demektir

  3. ثمر

    الآيات المشتركة: ٣ · Meyve demektir

  4. أكل

    الآيات المشتركة: ٤ · Ekel pas demektir

  5. حصد

    الآيات المشتركة: ٢ · Hasad: Biçilen ekin demektir

  6. زيت

    الآيات المشتركة: ٢ · Zeytindir

  7. موه

    الآيات المشتركة: ٣ · Su

  8. سوق

    الآيات المشتركة: ٢ · Sevk bacak demektir

  9. صنو

    الآيات المشتركة: ١ · Kökteşler

  10. جرز

    الآيات المشتركة: ١ · Cüruz otu kurumuş toprak demektir

  11. حفف

    الآيات المشتركة: ١ · Haffe tepenin çevresi, başın çevresi, masdar olarak…

  12. شطأ

    الآيات المشتركة: ١ · Bitki filizidir

الآيات التي ورد فيها(١٢)

  1. وَاضْرِبْ لَهُمْ مَثَلًا رَجُلَيْنِ جَعَلْنَا لِأَحَدِهِمَا جَنَّتَيْنِ مِنْ أَعْنَابٍ وَحَفَفْنَاهُمَا بِنَخْلٍ وَجَعَلْنَا بَيْنَهُمَا زَرْعًا

    Ekin

  2. أَوَلَمْ يَرَوْا أَنَّا نَسُوقُ الْمَاءَ إِلَى الْأَرْضِ الْجُرُزِ فَنُخْرِجُ بِهِ زَرْعًا تَأْكُلُ مِنْهُ أَنْعَامُهُمْ وَأَنْفُسُهُمْ أَفَلَا يُبْصِرُونَ

    Ekin

  3. … مَاءً فَسَلَكَهُ يَنَابِيعَ فِي الْأَرْضِ ثُمَّ يُخْرِجُ بِهِ زَرْعًا مُخْتَلِفًا أَلْوَانُهُ ثُمَّ يَهِيجُ فَتَرَاهُ مُصْفَرًّا ثُمَّ يَجْعَلُهُ …

    Ekin

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökزرع
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerحرث, نبت, غرس
Zıt Kökحصد
Çekirdek Özet 1Tohumu toprağa saçıp onun çatlayarak boy atmasını, büyümesini ve kemale ermesini sağlama
Çekirdek Özet 2İnsanın tohum saçma eyleminin ötesinde, asıl hayat verip filizlendiren ve geliştiren ilahi inşa fiili
Çekirdek Özet 3İnsani çabanın ilahi yaratışla buluşarak gizil bir potansiyelden çoklu ve bereketli bir semereye dönüşmesi
Kritik Hata RiskiBüyütme ve filizlendirme fiilini salt insana ait fiziksel bir tarım işlemi sayarak ilahi tenmiye boyutunu göz ardı etmek

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
زرSıçrama, itilme, dar bir alandan dışarıya doğru basınçla fırlama veya saçılma hareketi; زرب, زرق, زري köklerinde görüldüğü gibi dar bir kanaldan fışkırma veya atılma dinamiğiعAyn harfinin getirdiği derinlik, açılma ve yayılma etkisiyle bu fırlama hareketi tohumun toprağa saçılması, toprağı yararak gün yüzüne çıkması ve serpilip boy atması (tenmiye) anlamına yönelmiştir

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
زkesici alet; kesme, ayırma, biçmeSert tohum kabuğunu veya toprağı yarma, aralama ve keskin bir hareketle ortama nüfuz etme hareketi
رinsan başı; baş, ilk, üstBaş çıkarma, yukarıya doğru yükselme, filizin yüzeye doğru yönelerek boy atması
عgöz; görme, bilme, kaynakGizlendiği toprak altından gün ışığına çıkma, görünür hale gelme ve kaynaktan beslenerek açılma
زرعYarma, yukarı yönelme ve yüzeye çıkış hareketiTohumun toprağı yararak (ز), yukarı doğru baş verip (ر), görünür ve canlı bir varlık halinde serpilmesi (ع) sürecinin tamamı

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamTohumun toprağa atılması, ardından bu tohumun nem ve ısıyla patlayıp topraktan filiz vererek büyümesi ve kemale ermesi
Cahiliye şiiri kullanımıLisânü'l-Arab'da nakledilen eski şiir şahidinde ekinin başkası için büyütülüp geliştirilmesi, mecazi anlamda başkasına siyasi ve askeri güç kazandırmak üzere zikredilir: إن يأبروا زرعا لغيرهم / والأمر تحقره وقد ينمي
Erken Arapça kullanımKitābü'l-ʿAyn'da geçen şahitte ekilebilir arazi anlamında müzdara' kelimesi zikredilir: فاطلب لنا منهم نخلا ومزدرعا / كما لجيراننا نخل ومزدرع; ayrıca Hz. Ali'nin hikmet ve hüccetin ilim ehlinin kalbine ekilmesine dair rivayetinde geçer

المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dillerinde زرع kökü Proto-Semitik *ḏrʕ (tohum ekmek, tohum saçmak) biçimine dayanmakta olup düzenli ses denklikleriyle temel Sami dillerinin tamamında morfolojik ve anlamsal bütünlüğünü korumuştur. İbranicede zāraʿ (זָרַע - tohum saçmak, ekmek) ve zeraʿ (זֶרַע - tohum, döl, soy), Aramice ve Süryanicede zraʿ (ܙܪܰܥ - ekmek, saçmak) ve zarʿā (ܙܰܪܥܳܐ - tohum, mahsul, zürriyet), Akadcada ise zēru(m) (tohum, döl, nesil) biçimleriyle hem toprağa tohum atma eylemini hem de biyolojik soy aktarımını ifade eder. Arapçada bu kök, salt tohumun toprağa bırakılması (hars) eyleminden öteye geçerek tohumun yarılarak filizlenmesi, büyütülmesi ve kemale erdirilmesi (inbât ve tenmiye) boyutunu da asli anlam içeriğine dahil etmiştir.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs, Hebrew and Aramaic Lexicon of the Old Testament (HALOT), Payne Smith.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönTohum saçma ve tenmiyeÇekirdeğin toprağa atılmasından başlayarak onun filizlenip boy atması, beslenip olgunlaşması süreciKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice zāraʿ, Süryanice zraʿ, Akadca zēruProto-Semitik *ḏrʕ kökünden türeyen tarımsal ekim, mahsul ve biyolojik döl/soy anlam alanıKesin
Daha geniş dilsel ilişkiGe'ez zar'a, Güney Arapçası ḏrʕEski Güney Arapça yazıtlarda ve Etiyopya dillerinde tarımsal üretim ve tohumlama bağlamında ortak kullanımGüçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
زرعAnlamlıTohum ekmek, bitirmekToprağa tohum atıp onu yeşertmek ve büyütmekHedef kök; Kur'an'da geçer
زعرAnlamlıKıl veya tüy azlığıSaçın, tüyün seyrek olması, ahlaken huysuzlukKur'an'da geçmez; bitkinin veya tüyün seyrelmesi yönüyle zıtlaşma taşır
رزعKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitābü'l-ʿAyn ve Tehzîb'de mühmel kaydedilmiştir
رعزKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitābü'l-ʿAyn'da mühmel kaydedilmiştir
عزرAnlamlıMenetmek, desteklemekKötülükten alıkoymak veya saygı ile güç kazandırmakKur'an'da geçer; harf göçüşmesi ile kuvvet verme boyutu ortaktır
عرزAnlamlıBüzülmek, sertleşmekŞiddetli soğuktan veya korkudan büzüşüp bir yere çekilmekKur'an'da geçmez; dışa açılmanın aksine içe toplanma hareketidir

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
زرعMerkezTarımsal üretim ve büyümeTohumu toprağa saçıp onun bizzat filizlenip boy atmasını ve kemale ermesini sağlamaHem beşeri sebepleri hem de asıl ilahi büyütmeyi ve geliştirmeyi (tenmiye) içerir
حرثKomşuToprak işlemeToprağı sürmek, yarmak ve tohum saçmaya hazır hale getirmekYalnızca insanın fiziksel zemin hazırlığı ve tohum atma çabasıdır; bitirmeyi içermez
نبتKomşuFilizlenme ve çıkışBitkinin toprak yüzeyine çıkıp yeşermesiTohum atma şartı olmaksızın her türlü bitkinin topraktan baş göstermesini anlatır
غرسKomşuDikimKökü veya gövdesi bulunan fidanı toprağa yerleştirmekTohum saçmak değil, halihazırda gövdeli bitkiyi sabitlemektir
حصدZıtBiçme ve devşirmeBüyüyen ve olgunlaşan ekini kökünden veya sapından kesip toplamakBüyüme sürecinin sona erdirilip ürünün devşirilmesi işlemidir

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaزرعTohum ekmek, bitirmek, yetiştirmekTohumun toprağa saçılmasını ve oradan hayat bularak kemale ermesini bir arada ifade ederKesin
Latinceserere, seminareTohum saçmak, ekmekSeminare tohum bırakmayı, serere ise ekim yapmayı karşılar; ilahi büyütme nüansını dışarıda bırakırGüçlü
İngilizceto sow, to cultivateTohum ekmek, yetiştirmekTo sow tohum saçmayı, cultivate ise tarımsal bakımı ifade eder; tohumun içsel fışkırma dinamiğini tam vermezGüçlü
Almancasäen, anbauenTohum ekmek, ürün yetiştirmekSäen tohumu toprağa bırakma anını, anbauen tarımsal faaliyeti karşılar; ontolojik yeşertme boyutunu içermezGüçlü
Fransızcasemer, cultiverTohum saçmak, tarım yapmakSemer tohum saçma eylemini, cultiver bakım sürecini belirtir; varlığın kendi potansiyelini aşama aşama açmasını eksik bırakırGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Lewis & Short, Duden, Littré.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
زَرْع / زُرُوعHububat ve ekin türü bitkilerDünyevi rızıklar, nimetler ve yeryüzündeki tarımsal mahsuller; En'âm 6:141, Ra'd 13:4, Kehf 18:32, Şuarâ 26:148, Secde 32:27, Zümer 39:21, Duhân 44:26
تَزْرَعُونَTarım faaliyeti ve tohum saçmaİnsanın geçim için planlı tarım yapması ve tohum atması; Yûsuf 12:47
الزَّارِعُونَ / تَزْرَعُونَهُAsıl yeşertip büyüten ilahi kudretİnsanın ektiği tohumu hakikatte yaratan ve filizlendiren ilahi yaratış; Vâkıa 56:64
كَزَرْعٍ / الزُّرَّاعİnanç topluluğunun filizlenip güçlenmesiMüminlerin zayıf bir filizden gür ve kendi ayakları üstünde duran güçlü bir gövdeye dönüşmesi teşbihi; Feth 48:29
غَيْرِ ذِي زَرْعٍTarıma elverişsiz, kurak araziMekke vadisinin bitki ve tarım imkânından bütünüyle yoksunluğu; İbrâhîm 14:37

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamKesb ve halk ilişkisiVâkıa 56:64 ayeti üzerinden insanın fiilinin tohum atmaktan (hars) ibaret olduğu, asıl yaratıcı ve bitiricinin (zer') Allah olduğu tespitiFâil-i hakiki ilkesi ve sebeplerin yaratıcı kudret taşımadığı
FıkıhMüzâraa akdiArazi sahibi ile ziraat yapan kişinin mahsulün belirli bir hissesi karşılığında akit yapması ve öşür yükümlülüğüToprağın işletilmesi, tohum ve emek ortaklığı
TefsirRubûbiyyet delilleri ve teşbihYeryüzünün canlanması üzerinden dirilişin ispatı ve sahabe toplumunun filizden ulu bir gövdeye dönüşmesi metaforuİnsani çabanın ilahi inayete muhtaç oluşu ve tedrici olgunlaşma
HadisSadaka ve manevi üretimEkilen her ekinin canlılar tarafından tüketilmesinin ekene sadaka yazılması ve kalbe hikmet ekilmesiÜretkenliğin teşviki ve manevi değerlerin kalpte kökleşmesi

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve tevekkülFâil-i hakikiyi tanımaSebebe yapışıp neticeyi Allah'tan bilmeİnsanın rolü tohumu toprağa bırakmaktır; hayatı veren ve başak bağlatan yalnızca ilahi kudrettirKesin
İlmiBiyoloji ve genetikEmbriyonik gelişim ve tenmiyeÇimlenme ve morfogenez yasasıTohumun içindeki kodun uygun çevre şartlarında aktifleşerek aşamalı biçimde kemale ermesiGüçlü
SiyasiKurumsal büyümeTedrici toplumsal teşkilatlanmaOrganik kök salma ve direnç kazanmaFeth suresinde tasvir edildiği gibi küçük bir filizin zamanla güçlenerek dış etkilere karşı dirençli bir yapı kurmasıGüçlü
İktisadiÜretim ve katma değerTarımsal sermaye ve bereketEmek-toprak birleşiminden katlanan getiriTek bir tohumun yüzlerce tohuma dönüşmesiyle oluşan reel refah ve gıda güvenliğiKesin

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerLojistik büyüme ve diferansiyel kinetikBir tohumun veya hücrenin zamana bağlı büyüme eğrisi; başlangıçtaki gizil girdinin katsayılarla katlanarak belirli bir taşıma kapasitesine ulaşması modeliGüçlü
Beşeri bilimlerPedagojik gelişim ve kurumsal kuramBireyin veya topluluğun zihnine ekilen temel bir ilkenin zamanla organik olarak serpilip kökleşmesi ve kendi ayakları üstünde duran bağımsız bir yapıya evrilmesiGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca fiziksel çiftçilik ve endüstriyel tohum atma eylemine indirgeyerek mekanik bir doğa olayına dönüştürmek
Kur'an içi daha geniş anlamTohumun ekilmesinden kemale ermesine kadar süren biyolojik döngünün ilahi yaratış, diriliş ve toplumsal inşa modeli olarak işletilmesi
Yanlış anlamanın doğuracağı hataVâkıa 56:64'teki ontolojik ayrımı kaçırarak insanı ürünün asıl yaratıcısı saymak, sebeplere tanrılık atfetmek ve sabır gerektiren gelişim süreçlerini mekanik müdahalelerle tüketmek

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Beşeri emek (hars) ile ilahi yaratış ve geliştirme (zer') arasındaki sınırı en somut örnek üzerinden çizerek şirk anlayışını ontolojik düzeyde çökertir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İnsanın acziyetini ve Allah'ın tek yaratıcı olduğunu ortaya koyan tevhid ayetlerinde, sahabe toplumunun tedrici gelişimini anlatan teşbihlerde ve Yûsuf suresindeki iktisadi planlama bağlamında.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Tarımsal veya bilimsel neticelerin yalnızca insanın teknik becerisine dayandığı yanılgısını düzeltir; insanın vazifesini zemin hazırlamak, hayat ve bereket vermeyi ise ilahi kudrete ait bir lütuf olarak konumlandırır.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamTohumu toprağa saçıp onun çatlayarak boy atmasını, gövde bağlamasını ve başaklanarak tam olgunluğa erişmesini sağlamak.
  • Soyut anlamBir potansiyelin uygun vasatta ilahi kanunlar uyarınca aşama aşama açılarak kendi ayakları üstünde duran yetkin bir varlığa dönüşmesi.
  • Sistematik karşılıkİnsanın tohum saçarak sebeplere riayet ettiği (hars), ilahi kudretin ise bu tohumu besleyip çoğalttığı (zer') sebep-yaratılış dengesi.
  • LaTeX modeliS0→  H  S(t)→  Z  ∑i=1nPi,n≫1
  • LaTeX açıklamasıModelde S0 başlangıç durumundaki tekil tohumu veya gizil potansiyeli; H insanın toprağı sürüp hazırlama ve tohum saçma eylemini (hars / beşeri sebep); S(t) zaman içinde toprağın bağrında korunan ve olgunlaşan süreci; Z asıl hayat verip filizlendiren ilahi geliştirme kudretini (zer' / ilahi fiil); ∑i=1nPi ise tek tohumdan fışkıran çoklu hasılatı ve yetkin meyveleri (n≫1 katlanmış bereketi) sembolize eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ز