سحب

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: س-ح-بالصيغ: ٦ · الجذور المجاورة: ٨٢ · الآيات: ١١ · السور: ١٠؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».بلدالسَّحَابَسَحَابٌسحبودقالسَّحَابِروحسَحَابًاخرجركمتقن

الجذرالصيغ ٦الآيات ١١السور ١٠المجاورة ٨٢

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

سحب

س - ح - ب

جذر
  • الورود: ١١
  • الآيات: ١١
  • الصيغ: ٦
  • المعاجم: ١٢

Fışkıran sudur.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٢)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Fışkıran sudur.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٣٬٤٤١
باب الحاء السين والباء معهما ح س ب، ح ب س، س ح ب، س ب ح، مستعملات حسب: الحَسَبُ: الشَرَف الثابت في الآباء. رجل كريم الحَسَب حسيبٌ، وقَوْمٌ حُسَباءُ، وفي الحديث: "الحَسَبُ المالُ، والكَرَمُ التَقْوَى". وتقول: الأَجْر على حَسَب ذلك أي على قَدْره، قال خالد بن جعفر للحارث بن ظالم: أما تَشكُرُ لي إذْ جَعَلْتُك سيِّد قَومِكَ? قال: حَسَبُ ذلك أشكُرُكَ. وأمّا حَسْب مجزوماً فمعناه كما تقول: حَسْبُك هذا،
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٩٣
السحابَةٌ، الغَيْمُ، والجمع سحابٌ وسُحُبٌ وسَحائبُ. وسَحَبْتُ ذَيْلي أَسْحَبُ: جررته فانْجَرَّ. وتَسَحَّبَ عليه، أي أَدَلَّ. والسَحَبُ: شِدَّةُ الأكلِ والشُرْبِ. ورجل أُسْحوبٌ، أي أكولٌ شَروبٌ.
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠بلا ترجمةالحروف: ٢١٬٣٥٠
ح س ب حسب ، حبس ، سحب ، سبح : مستعملة . حسب : قال الليث : الحَسَبُ : الشَّرَفُ الثابت في الآباء ، رجل كريم الحَسَب ، وقوم حُسَبَاء ، قال : وفي الحديث : ( الحَسَبُ المَالُ ، والكرَمُ التقوى ) وروي عن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنه قال : ( تُنْكَحُ المرأةُ لِمَالِها وحَسَبِها ومِيَسَمِها ودينها فعليك بِذَاتِ الدِّين ، تَرِبَت يداك ) . قلت : والفقهاء يحتاجون إلى معرفة الحسب ، لأنه مما يُعْتَبَرُ
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٦٬٩٣٩
(باب السين والحاء وما يثلثهما) (سحر) السين والحاء والراء أصولٌ ثلاثة متباينة: أحدها عضْوٌ من الأعضاء، والآخر خَدْعٌ وشِبههُ، والثالث وقتٌ من الأوقات. فالعُضْو السَّحْر، وهو ما لَصِقَ بالحُلقوم والمَرِيء من أعلى البطن. ويقال بل هي الرِّئة. ويقال منه للجبان: انتفَخَ سَحْرُه. ويقال له السُّحْر والسَّحْر والسَّحَر. وأمّا الثّاني فالسِّحْر، قال قوم: هو إخراج الباطل في صورة الحقِّ، ويقال هو الخديعة.
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٧١٣
- أصل السحب: الجر كسحب الذيل، والإنسان على الوجه، ومنه: السحاب؛ إما لجر الريح له، أو لجره الماء، أو لانجراره في مره، قال تعالى: ﴿يوم يسحبون في النار على وجوههم﴾ [القمر/48]، وقال تعالى: ﴿يسحبون في الحميم﴾ [غافر/71]، وقيل: فلان يتسحب على فلان، كقولك: ينجر، وذلك إذا تجرأ عليه، والسحاب: الغيم فيها ماء أو لم يكن، ولهذا يقال: سحاب جهام (قال في اللسان: والجهام: السحاب الذي لا ماء فيه، وقيل: الذي قد هراق
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٤٦٦
س ح ب سحب ذيله فانسحب وأسحبه الذيل‏.‏ ومطرتهم السحابة والسحاب والسحائب والسحب‏.‏ ومن المجاز‏:‏ سحبت فيها الرياح أذيالها وانسحبت فيها ذلاذل الريح واسحب ذيلك على ما كان مني وتقـول‏:‏ مـا استبقـى الرجـل ودّ صاحبـه بمثـل سحـب الذيـل علـى معايبـه‏.‏ ورجـل سحوب‏:‏ أكول شروب وسحبت وتسحبت من الطعام والشراب‏:‏ تكثرت لأن من شأن المنهوم أن يجتـر المطاعـم إلـى نفسه ويستأثر بها على أصحابه‏.‏ وأقمت عنده
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١٬٦٠٠
السَّحْبُ: جَرُّكَ الشيءَ على وجه الأَرض، كالثوب وغيره. سَحَبَه يَسْحَبُه سَحْباً، فانْسَحَبَ: جَرَّه فانْجَرَّ. والمرأَةُ تَسْحَبُ ذَيْلَها. والريحُ تَسْحَبُ التُّراب. والسَّحابةُ: الغَيْمُ. والسحابةُ: التي يكون عنها المطر، سُمِّيَتْ بذلك لانْسِحابِها في الهواءِ، والجمع سَحائبُ وسَحابٌ وسُحُبٌ؛ وخَلِـيقٌ أَن يكونَ سُحُبٌ جمعَ سَحابٍ الذي هو جمعُ سَحابةٍ، فيكونَ جمعَ جمعٍ. وفي الحديث: كانَ اسمُ
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٨٣
* س ح ب * * السَّحَابَةُ * الغيم وجمعها * سحابٌ * و * سُحُبٌ * بضمتين و * سَحَائِبُ
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٢٬١٥٨
سحبه كمنعه يسحبه سحبا: جره على وجه الأرض فانسحب: انجر. والسحب: جرك الشيء على وجه الأرض كالثوب وغيره. والمرأة تسحب ذيلها، والريح تسحب التراب. ومن المجاز: سحبت الريح أذيالها، وانسحبت فيها ذلاذل الريح، واسحب ذيلك على ما كان مني. وتقول: ما استبقى رجل ود صاحبه، بمثل ما سحب الذيل على معايبه. من المجاز أيضا: السحب بمعنى شدة الأكل والشرب. يقال: سحب يسحب إذا أكل وشرب أكلا وشربا شديدا، فهو أسحوب بالضم أي
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٥٬١٨٦
سَحَبَهُ 1 سَحَبَهُ ذ , (S, A, Msb, K,) aor. سَحَبَ , (Msb, K,) inf. n. سَحْبٌ, (Msb, TA,) He dragged it, or drew it along, (S, A, Msb, K,) namely, his ذَيْل [or skirt], (S,) or a thing, such as a garment &c., (TA,) upon the ground. (Msb, K, TA.) One says of a woman, تَسْحَبُ ذَيْلَهَا [She drags, or draws along, her skirt upon the ground]. (TA.) And سَحَبَتِ الرِيحُ التُّرَابَ [The wind drew
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٤٣٨
سَحَبَ سَحَبَ A ( n. ac. سَحْب 1 ), a. Dragged, drew along; trailed. b. Drew out. تَسَحَّبَ تَسَحَّبَ V a. [ 'Ala ], Treated familiarly. اِنْسَحَبَ اِنْسَحَبَ VII , a. Was dragged, drawn; trailed; draggled ( dress ). سُحْبَة سُحْبَة 3t , a. Film, dimness of sight. b. Residue of water ( in a tank & c. ). سَحَاْبَة سَحَاْبَة 22t , ( pl. سُحُب 10 , سَحَاْب 22 , سَحَاْئِبُ 46 ), a.
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٦)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٨٢ (الإجمالي: ١٠٨)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. ودق

    الآيات المشتركة: ٢ · Sicim gibi yağmurdur

  2. روح

    الآيات المشتركة: ٤ · Reyhan kokulu çiçeğin adıdır

  3. رأي

    الآيات المشتركة: ٦ · Raye bir yere konmuş, oranın özelliğini gösteren işaret…

  4. ركم

    الآيات المشتركة: ٢ · “Rükbe” diz demektir

  5. ثور

    الآيات المشتركة: ٢ · Öküz demektir

  6. كسف

    الآيات المشتركة: ٢ · “Kisfe” pamuk veya yün yığınına denir

  7. خرج

    الآيات المشتركة: ٤ · Huruc : Harc duvarın dışına sürülen harçtır

  8. برق

    الآيات المشتركة: ٢ · Berg parlak taş demektir

  9. خلل

    الآيات المشتركة: ٢ · Hilale (Hı) diş aralarındaki kalıntıları çıkarmak için…

  10. سوق

    الآيات المشتركة: ٢ · Sevk bacak demektir

  11. بلد

    الآيات المشتركة: ٢ · Beled mezarlık demektir

  12. تقن

    الآيات المشتركة: ١ · Tign havuzda durgun su kalıntısı demektir

الآيات التي ورد فيها(١١)

  1. … الرِّيَاحَ بُشْرًا بَيْنَ يَدَيْ رَحْمَتِهِ حَتَّى إِذَا أَقَلَّتْ سَحَابًا ثِقَالًا سُقْنَاهُ لِبَلَدٍ مَيِّتٍ فَأَنْزَلْنَا بِهِ الْمَاءَ فَأَخْرَجْنَا …

    Bulutlar

  2. أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يُزْجِي سَحَابًا ثُمَّ يُؤَلِّفُ بَيْنَهُ ثُمَّ يَجْعَلُهُ رُكَامًا فَتَرَى الْوَدْقَ …

    Bulutlar

  3. اللَّهُ الَّذِي يُرْسِلُ الرِّيَاحَ فَتُثِيرُ سَحَابًا فَيَبْسُطُهُ فِي السَّمَاءِ كَيْفَ يَشَاءُ وَيَجْعَلُهُ كِسَفًا فَتَرَى …

    Bulutlar

  4. وَاللَّهُ الَّذِي أَرْسَلَ الرِّيَاحَ فَتُثِيرُ سَحَابًا فَسُقْنَاهُ إِلَى بَلَدٍ مَيِّتٍ فَأَحْيَيْنَا بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا كَذَلِكَ النُّشُورُ

    Bulutlar

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökسحب
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerجرر, مدد, سوق, غيم
Zıt Kökدفع
Çekirdek Özet 1Yayılmış bir nesneyi zemin üzerinde çekmek, uzatarak sürüklemek
Çekirdek Özet 2Atmosferde rüzgârla sürüklenip yayılan bulutlar ve azap ehlini yüzüstü ateşe sürükleme
Çekirdek Özet 3Pasif veya zayıf bir kütlenin harici bir irade ve kuvvet tarafından sürüklenerek hareket ettirilmesi
Kritik Hata RiskiKökün salt «bulut» isminden ibaret sanılması veya sürükleme ile itme eylemlerinin birbirine karıştırılması

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
سحSürtünerek sıyırma, kazıma, dökme ve yüzeyden silip süpürme hareketi; nitekim سحت kökünde kökten kazıyıp yok etme, سحق kökünde ezerek ufalama, سحل kökünde yüzeyi rendeleyip soyma ve سحر kökünde bir şeyin zahirini çevirip sıyırma anlamları ortaktır.بTemas hâlindeki nesneyi koparmadan, bir zemin üzerinde uzatarak ve peşi sıra çekerek sürükleme sürekliliği kazandırmıştır.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
سDiken, destekBir zemine takılma, yüzeye temas etme ve sürtünme direncini temsil eder.
حÇit, duvarÇevrilme, bir sınır boyunca uzanma ve yüzey hattını koruma işlevini gösterir.
بEv, çadırİçine alma, bir mahalde bulunma ve kütlenin zeminle iç içe temasını ifade eder.
سحبZeminle temas halindeki bir kütlenin yüzey boyunca sürtünerek çekilmesiHarflerin birleşimi, bir nesnenin zemin veya ortam yüzeyinden ayrılmaksızın, direnç ve temas altında sürüklenerek boylu boyunca çekilmesi hareketini oluşturur.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir elbisenin eteğini veya yayvan bir nesneyi yer üzerinde sürtündürerek çekmek; rüzgârın yerdeki tozu boylu boyunca sürüklemesi.
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şiirinde elbise eteğini kibirle veya uzunluğundan ötürü yerde sürükleme eylemi için سحب الذيل ifadesi şahit gösterilir.
Erken Arapça kullanımLisânü'l-Arab'da geçen erken kullanım örneğinde günün baştan sona uzayıp gitmesi bulutun gökte yayılmasına benzetilerek سحابة يومي biçiminde ifade edilmiştir: عشية سال المربدان كلاهما / سحابة يوم بالسيوف الصوارم

المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Asās al-Balāgha.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça سحب kökü, zemin üzerinde temas ederek çekme, sürükleme ve uzatma çekirdek semantiğine dayanır. Doğu ve Batı Sami dillerinde bu fonetik diziliş doğrudan bulut anlamından ziyade süpürme, sıyırma veya sürükleme eylemleriyle akrabalık gösterir. Süryanice ve İbranice katmanlarında سح ikili tabanıyla irtibatlı olarak yüzeyi kazıma, süpürme veya dökme fiilleri (İbranice sāḥāh / sāḥaf «süpürüp götürmek») mevcuttur. Arapçada kök, hem eteğin yerde sürüklenmesi gibi doğrudan fiziksel bir sürtünme hareketini korumuş hem de gökyüzünde rüzgârın önünde yayılarak çekilen ve su yükünü peşi sıra taşıyan buhar kütlesine isim (es-sehāb) olarak verilerek özelleşmiştir. Excel notundaki «fışkıran su» nitelemesi, kökün bizzat suyun kendi hareketinden ziyade, bulutun rüzgârla taşınıp suyu sevk etmesi ve nihayetinde yağmur olarak dökmesiyle irtibatlı ikincil bir çağrışım olarak değerlendirilebilir; zira klasik filoloji kökün aslını sürükleme ve çekme hareketi olarak tespit eder.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönجَرُّ الشَّيْءِ عَلَى وَجْهِ الأَرْضِEteğin, tozun veya bir nesnenin zemin üzerinde temasını kesmeden çekilmesi; gökte rüzgâr tarafından çekilen kütleye de bu sebeple سحاب denilmiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice סחף (saḥaf: sürükleyip süpürmek), Süryanice ܣܚܐ (sḥā: sıyırmak, süpürmek)Yüzey boyunca hareket ettirerek sıyırma ve süpürme yönünde ortak Sami kök izleri taşır.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik dış kollarında doğrudan ses ve anlam denkliği taşıyan güvenilir veri tespit edilmedi.Veri bulunamadı

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Brown-Driver-Briggs.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
سحبAnlamlıSürüklemek, çekmekYüzey boyunca temas halinde çekip uzatmak; bulut.Hedef köktür.
سبحAnlamlıAkıp gitmek, yüzmekSuda veya havada sürtünmeden, batmadan hızla süzülüp yol almak.Sürtünerek çekilmenin zıddına akıcı serbest hareketi ifade eder; harf yer değiştirmesi (kalb) ile hareket türü değişmiştir.
حسبAnlamlıSaymak, hesap etmek, zannetmekNesneleri ardı ardına ekleyerek miktarını ve değerini tespit etmek.Parçaları birbirine ekleme yönüyle çekme-uzatma eylemine zihni bir paralellik taşır.
حبسAnlamlıAlıkoymak, hapsetmekBir nesnenin hareketini durdurup sınır içine hapsetmek.Hareketi çekip uzatmanın tersine tamamen durdurma anlamı taşır.
بسحKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıArap dilinde kullanılmayan terkip (mühmel).
بحسKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıArap dilinde kullanılmayan terkip (mühmel).

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
سحبMerkezSürüklemek, bulutBir kütleyi zemin veya ortam boyunca temas halinde çekip uzatmak.Temas, yayılma ve çekilme sürekliliği içerir.
جررKomşuÇekmekBir şeyi arkasından kuvvetle çekmek; yerde sürüklemek gerekmez.Yalnızca çekme kuvvetini vurgular; سحب gibi yayvanlık ve zemin sürtünmesi şart değildir.
مددKomşuUzatmakBir nesneyi iki yöne veya ileriye doğru açıp genişletmek.Boyutsal uzamayı öne çıkarır; yerde sürüklenme eylemini zorunlu kılmaz.
سوقKomşuSevketmek, sürmekBir kütleyi veya topluluğu arkasından iterek yönlendirmek.Arkadan iterek yürütmedir; سحب ise önden veya ortamca çekilip sürüklenmedir.
غيمKomşuBulut, pusGökyüzünü kaplayan nemli ve koyu örtü.Bulutun fiziksel yoğunluğuna ve örtücülüğüne odaklanır; سحب hareketine ve yayılışına bakar.
دفعZıtİtmek, defetmekBir nesneyi kendinden uzağa doğru kuvvet uygulayarak fırlatmak.Çekip sürüklemenin tam zıddı olarak ileriye doğru zorla itmeyi ifade eder.

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
Arapçaسحبجَرّ، سَحَابYüzeyde sürüklemek ve atmosferde rüzgârla çekilen buhar kütlesi.Kesin
Latincetrahere, nubesÇekmek, sürüklemek; bulutTrahere fiili doğrudan yerde veya hat boyunca çekmeyi karşılar; nubes ise sadece bulut nesnesini adlandırır.Güçlü
İngilizcedrag, trail, cloudSürüklemek, arkasından çekmek; bulutDrag ve trail zemin temasıyla çekilme dinamiğini tam verir; cloud ise atmosferik neticeyi karşılar.Kesin
Almancaschleifen, ziehen, WolkeYerde sürüklemek, çekmek; bulutSchleifen sürtünerek sürüklenmeyi, ziehen çekmeyi, Wolke ise göksel buhar kütlesini ifade eder.Güçlü
Fransızcatraîner, nuageSürüklemek, peşinden çekmek; bulutTraîner yerle temas halinde peşi sıra çekilme nüansını yansıtır.Güçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Kluge Etymologisches Wörterbuch, Lane’s Lexicon.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
سَحَاب / السَّحَابYağmur taşıyan, rüzgârla sevk edilen atmosferik bulut kütlesiKozmolojik deliller ve ilahi rahmetin dağıtılması bağlamı (A'râf 7:57, Rûm 30:48, Fâtır 35:9, Ra'd 13:12).
سَحَابKatı ve ağır görünmesine rağmen hareket eden kütleKıyamet sahneleri ve dağların bulut gibi yürütülmesi bağlamı (Neml 27:88).
سَحَابIşığı ve hakikati engelleyen koyu karanlık katmanıİnkârcıların amellerinin ve zihniyet dünyasının karanlığı bağlamı (Nûr 24:40).
سَحَابParça parça düşen bir azap veya gök kütlesiMüşriklerin mucize ve ceza talepleri bağlamı (Tûr 52:44).
يُسْحَبُونَYüzüstü ateşe ve kaynar suya zorla sürüklenmeAhirette inkârcıların aşağılanma ve azaba maruz kalma sahneleri (Mü'min 40:71, Kamer 54:48).

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamAhiret cezası ve ilahi kudretAzap ehlinin iradeleri tamamen ellerinden alınarak ateşe sürüklenmesi (istislâm ve cebir) ile bulutların yaratılışındaki nizam.Failin mutlak acziyet ve edilgenliğe düşürülmesi; tabiat kanunlarının ilahi iradeye mutlak boyun eğişi.
FıkıhElbisenin yerde sürüklenmesi (isbâl)Elbisenin eteklerini kibirle yerde sürüklemenin (سحب الثوب خيلاء) haram veya mekruh oluşu.Kibir ve büyüklenmenin fiziksel bir sürükleme fiili üzerinden somutlaşması.
TefsirKevnî ayetler ve dağların hareketiNeml 27:88 ayetinde dağların bulutların yürüyüşü gibi geçip gitmesi ve rüzgâr-bulut ilişkisi.Ağır ve sabit görünen cisimlerin harici bir sevk ile akıp gitmesi.
HadisSünnet ve kıyamet tasvirleriHz. Peygamber'in sarığına «es-Sehâb» adını vermesi ve insanların yüzüstü mahşere veya ateşe sürükleneceği rivayetleri.Baş üzerine sarılan örtünün uzantısı ile cezanın fiziksel aşağılayıcılığı.

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniRahmet ve azap tezahürüİrade dışı boyun eğişİlahî iradenin mutlak hâkimiyetini göstermeBulutların gökte emre amade sürüklenmesi rahmetin, günahkârların ateşe sürüklenmesi ise ilahi adaletin kaçınılmaz icrasıdır.Kesin
İlmiMeteorolojik ve fiziksel süreçlerKütle transferi ve sürtünmeEnerji ve maddenin taşınımıAtmosferik su buharının rüzgâr kuvvetiyle taşınması, zemin direnci ve sürtünme dinamiklerinin işletilmesi.Güçlü
SiyasiOtorite ve iktidar ilişkisiZorlayıcı sevk ve tahakkümİradesizleştirme ve tebaa yönetimiMerkezi otoritenin kitleleri peşinden sürüklemesi veya meşruiyetini yitiren güçlerin tebaayı felakete sürüklemesi mekanizması.Muhtemel
İktisadiKaynak aktarımı ve lojistikSermaye ve emtianın akışıRezervlerin ihtiyaç bölgelerine nakliÜretim fazlası suyun bulutlar aracılığıyla kurak topraklara sürüklenmesi gibi, sermayenin atıl bölgelere sevk edilmesi modeli.Muhtemel

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerAkışkanlar mekaniğinde sürükleme kuvveti (drag force) ve adveksiyonBir akışkan ortamında hareket eden cismin karşılaştığı direnç veya bir kütlenin akışkan tarafından pasif olarak yatay taşınması hareketi ile tam yapısal örtüşme gösterir.Kesin
Beşeri bilimlerSosyolojide kitle sürüklenmesi ve kolektif edilgenlikBireylerin kendi özgür iradelerini kaybederek hâkim bir akım, ideoloji veya panik dalgası tarafından direnç gösteremeden sürüklenmesi olgusu.Güçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü sadece gökyüzündeki durağan «bulut» isminden ibaret görmek ve fiil formundaki zorlayıcı sürükleme anlamını koparmak.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök, hem gök cisimlerinin harici bir sevk edici ile yeryüzüne su taşırken sergilediği edilgen hareketi hem de cehennemliklerin iradelerinin kırılarak yüzüstü sürüklenmesini kapsayan geniş bir «zorunlu taşınma ve sürtünme» ilkesidir.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataDağların bulutlar gibi geçmesi (Neml 27:88) ve cehennem azabının niteliği (Mü'min 40:71) tefekkür edilirken, nesnenin kendi başına değil, harici ve mutlak bir kuvvetin sevk ve sürüklemesiyle hareket ettiği hakikatinin gözden kaçırılması.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kök, kainattaki devasa kütlelerin (bulutlar, dağlar) ve insanın ahiretteki akıbetinin kendi iç dinamikleriyle değil, ilahi bir kuvvet ve sevk mekanizmasıyla «sürüklenişini» kavratarak tevhid ve acziyet bilincini inşa eder.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Kevnî nizam ve yağmurun oluşumu ile suyun dağıtımını anlatan ayetlerde (A'râf 7:57, Nûr 24:43) ve eskatolojik ceza sahnelerinde (Kamer 54:48, Mü'min 40:71).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Bulutların kendi kendine hareket ettiği veya tabiatın otonom işlediği yanılgısını yıkar; dağların ve bulutların arkasındaki ilahi sevk ve idareyi aşikâr kılar; azabın sadece durağan bir mekân değil, aşağılayıcı ve iradesiz bir sürüklenme olduğunu gösterir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBir nesneyi veya eteği zemin üzerinde boylu boyunca sürtündürerek çekmek; rüzgârın tozu ve bulut kütlesini gökyüzünde peşinden sürüklemesi.
  • Soyut anlamBir öznenin veya kütlenin kendi iç hareket kabiliyetini yitirerek harici bir kudret ve sevk edici alanın tesiriyle pasif ve dirençli biçimde çekilmesi.
  • Sistematik karşılıkİlahî nizamda kütle ve iradelerin mutlak bir tahrik ediciye (rüzgâr veya ceza melekesi) bağımlı olarak edilgen bir yörüngede akıtılması.
  • LaTeX modeliFe−Fr=m⋅d2xdt2
  • LaTeX açıklamasıModelde m sürüklenen kütleyi (bulut veya azap ehlini), x hareket doğrultusunu, Fe harici sevk ve çekme kuvvetini (rüzgâr veya ilahi ceza kuvveti), Fr ise ortamın veya zeminin gösterdiği sürtünme ve direnç kuvvetini temsil eder; hareket ancak harici çekme kuvvetinin sürtünmeyi aşmasıyla sürüklenme şeklinde gerçekleşir.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: س