دفع

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: د-ف-عالصيغ: ٨ · الجذور المجاورة: ٧٢ · الآيات: ٩ · السور: ٨؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».خوندَفْعُهزمدَافِعٌدفعصمعهدمادْفَعْأنسدَافِعٍجالوتليسادْفَعُواقتل

الجذرالصيغ ٨الآيات ٩السور ٨المجاورة ٧٢

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

دفع

د - ف - ع

جذر
  • الورود: ١٠
  • الآيات: ٩
  • الصيغ: ٨
  • المعاجم: ١٣

Def : Dalgaların denizden getirdiği atıklar.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Def : Dalgaların denizden getirdiği atıklar.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٢٬٥٩٦
باب العين والدّال والفاء معهما ع د ف، د ف ع، ف د ع مستعملات ع ف د، د ع ف، ف ع د مهملات عدف: العَدُوفُ: الذَّواقّ. والعَدْفُ: اليسيرُ من العَلَف. ما ذاقت الخيل عَدُوفاً، أي: لم يَلُكْنَ عوداً. قال: إلى قُلُصٍ تظل مقلّدات أزمّتهُنّ ما يَعْدِفْنَ عودا والعَدْفُ: نولٌ قليلٌ؛ أَصَبْنا عَدْفاً من مالِهِ. والعِدَفَةُ كالصَّنِفَةِ من قطعةِ ثوبٍ ونحو ذلك. ويُقالُ: بل العَدْفُ اشتقاقُه من العَدْفَةِ،
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٧٠٤
دَفَعْتُ إلى فلان شيئاً. ودَفَعْتُ الرجل فانْدَفَعَ. وانْدَفَعَ الفرس، أي أسرع في سيره، وانْدَفَعوا في الحديث. والمُدافَعَةُ: المماطلةُ. ودافَعَ عنه ودَفَعَ بمعنى. تقول منه: دافَعَ لاله عنك السوءَ دِفاعاً. واسْتَدْفَعْتُ اللهَ الأسواءَ، أي طلبتُ منه أن يَدْفَعَها عنِّي. وتَدافَعَ القومُ، أي دَفَعَ بعضُهم بعضاً. والدُفْعَةُ من المطر وغيره بالضم مثل الدُفْعَةِ. والدَفْعَةُ بالفتح: المرَّةُ الواحدة.
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٥٬٨٧٦
باب العين والدال مع الفاء عدف ، عفد ، فدع ، دفع : مستعملة . عدف : أبو عبيد : العَدْف : الأكل . قال : وقال الأحمر : ما ذقت عَدُوفاً ولا عَلُوساً ولا أَلُوساً . وقال أبو حسّان : سمعت أبا عمرو الشيباني يقول : ما ذقت عَدوفاً ولا عَدُوفَة . قال : وكنت عند يزيد بن مَزْيَدْ الشيباني فأنشدته بيت قيس بن زهير : ومُجَنَّبات ما يَذُقْن عَدُوفة يَقْذفن المُهُرات والأمهارِ بالدال ، فقال لي يزيد من مَزْيَد :
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٣٬٩٠٠
(باب* الدال والفاء وما يثلثهما) (دفق) الدال والفاء والقاف أصلٌ واحد مطَّردٌ قياسُه، وهو دفْع الشَّيء قُدُما. من ذلك: دَفَقَ الماءُ، وهو ماءٌ دافق. وهذه دُفْقَةٌ مِن ماء. ويُحمَل قولُهم: جاؤوا دُفْقَةً واحدة، أي مرَّةً واحدة. وبعيرٌ أدفَقُ، إذا بانَ مِرْفَقاه عن جَنبَيه. وذلك أنَّهما إذا بانا عنه فقد اندفعا عنه واندفَقا. والدِّفَقُّ، على فِعَلٍّ، من الإبل: السريع. ومشى فلان الدّفِقَّى، وذلك
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٣٩٤
- الدفع إذا عدي بإلى اقتضى معنى الإنالة، نحو قوله تعالى: ﴿فادفعوا إليهم أموالهم﴾ [النساء/6]، وإذا عدي بعن اقتضى معنى الحماية، نحو: ﴿إن الله يدافع عن الذين آمنوا﴾ [الحج/38]، وقال: ﴿ولولا دفع الله الناس بعضهم ببعض﴾ [الحج/40]، وقوله: ﴿ليس له دافع *** من الله ذي المعارج﴾ [المعارج/2 - 3]، أي: حام، والمدفع: الذي يدفعه كل أحد (انظر: اللسان (دفع) ؛ والمجمل 2/330)، والدفعة من المطر، والدفاع من السيل.
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٬٢٣٨
د ف ع دفعته عني‏.‏ ودفعت في صدره‏.‏ ودفع الله عنك المكروه‏.‏ ودافع الله عنك أحسن الدفاع‏.‏ واستدفـع اللـه تعالـى الأسـواء‏.‏ ودفـع إليه مالاً‏.‏ ودفعته فاندفع‏.‏ ورجل دفوع ودفّاع ومدفع وهو مدفـع عـن المكـارم‏.‏ ودفعتـه فتدفـع‏.‏ وجـاؤا دفعـة‏.‏ وأعطـاه ألفاً دفعةً أي بمرة‏.‏ وانصبت دفعة من مطر‏.‏ ورأيت عليه دماً دفعاً‏.‏ وجاء الوادي بدفاع وهو السيل العظيم‏.‏ ومن المجاز‏:‏ فلان مدقع
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٤٬٩١٧
الدَّفْع: الإِزالة بقوّة. دَفَعَه يَدْفَعُه دَفْعاً ودَفاعاً ودافَعَه ودَفَّعَه فانْدَفَع وتَدَفَّع وتَدافَع، وتدافَعُوا الشيءَ: دَفَعَه كلّ واحد منهم عن صاحبه، وتدافَع القومُ أَي دفَع بعضُهم بعضاً. ورجل دَفّاع ومِدْفَع: شديد الدَّفْع. ورُكْن مِدْفَعٌ: قويّ. ودفَع فلان إِلى فلان شيئاً ودَفع عنه الشرّ على المثل. ومن كلامهم: ادْفَعِ الشرّ ولو إِصْبعاً؛ حكاه سيبويه. ودافَع عنه بمعنى دفَع، تقول منه:
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٤٢٢
* د ف ع * * دَفَعَ * إليه شيئا و * دَفَعَهُ فانْدَفَعَ * وبابهما قطع و * انْدَفَعَ * الفرس أي أسرع في سيره واندفعوا في الحديث و * المُدَافَعةُ * المماطلة و * دَافَعَ * عنه و * دَفَع * بمعنى تقول منه * دَافَعَ * الله عنك السوء * دِفَاعاً * و * اسْتَدْفَعَ * الله الأسواء أي طلب منه أن يدفعها عنه و * تَدَافَعَ * القوم في الحرب أي دفع بعضهم بعضا و * الدُّفْعَةُ * من المطر وغيره بالضم مثل الدفقة
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٦٬١١٦
دفعه ودفع إليه شيئا، ودفع عنه الأذى والشر، على المثل، كمنع، يدفع دفعا، بالفتح، ومدفعا، كمطلب: أزاله بقوة. ومنه قوله تعالى: ولولا دفع الله الناس ومن كلامهم: ادفع الشر ولو إصبعا، حكاه سيبويه. وشاهد المدفع قول متمم يرثي أخاه مالكا: فقصرك إني قد شهدت فلم أجدبكفى عنه للمنية مدفعا وفي البصائر: إذا عدي الدفع بإلى اقتضى معنى الأمانة، كقوله تعالى: فادفعوا إليهم أموالهم وإذا عدي بعن اقتضى
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٠٬٧٣٩
دَفَعَهُ 1 دَفَعَهُ دفع دفعه دفعة , (S, Msb, K,) aor. دَفَعَ , (K,) inf. n. دَفْعٌ (Msb, K) and دَفَاعٌ (TA) and مَدْفَعٌ, (K,) [He impelled it, pushed it, thrust it, or drove it; and particularly, so as to remove it from its place; he propelled it; he repelled, or repulsed, it; he pushed it, thrust it, or drove it, away, or back;] he put it away, or removed it from its place, (Msb, TA,) by, or
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٢٩٣
دَفَعَ دَفَعَ A ( n. ac. دَفْع 1 , مَدْفَع 17 , دَفَاْع 22 ), a. Pushed or drove back, away; removed, repelled. b. [ 'An ], Warded off, averted from, defended. c. Poured, poured forth. d. [ Ila or La ], Gave, delivered, restored, paid to. دَاْفَعَ دَاْفَعَ III , a. Deferred, put off, postponed. b. see I (a) , ( b ). تَدَاْفَعَ تَدَاْفَعَ VI , a. Strove, struggled together, jostled
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٢٠٬٦٤٠
دفع دَفَعَ - يَدْفَعُ - دَفْع - دافِع - دافَعَ - يُدافِعُ دَفَعَ - يَدْفَعُ + كائن + شيئاً: يحركه بقوة مبعداً إياه: يحركه بقوة وزخم وشدة وبدفقة واحدة محولاً إياه عن مكان إلى مكان آخر ينتهي إليه: يدفع سيئة أو عدواً أو مالاً دَفَعَ - يَدْفَعُ + كائن + شيئاً + بـِ شيء: يدفعه مستخدماً الشيء ﴿ادفع بالتي هي أحسن السيئة﴾: ادفع عنك السيئة باستعمال
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٨)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٧٢ (الإجمالي: ٩٤)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. صمع

    الآيات المشتركة: ١ · Öğrenim yerleri

  2. هدم

    الآيات المشتركة: ١ · Öyleyse yıkıldı

  3. بدر

    الآيات المشتركة: ١ · Bedr dolunay demektir

  4. جالوت

    الآيات المشتركة: ١ · Câlut

  5. هزم

    الآيات المشتركة: ١ · Kırılmış kısalmış sopa demektir

  6. عفف

    الآيات المشتركة: ١ · Haramdan kaçınırlar

  7. ليس

    الآيات المشتركة: ٢ · Bu kelime “late”den dönüşmüştür

  8. بعض

    الآيات المشتركة: ٢ · Bu’sus kalça kemiği, buud kalça, türkçedeki but buradan…

  9. أنس

    الآيات المشتركة: ٣ · Ok tan yayın iç tarafna üns, dış tarafına vahş denemektedir

  10. بيع

    الآيات المشتركة: ١ · Bey’a elin bilekten sonraki kısmıdır

  11. خون

    الآيات المشتركة: ١ · “Hivan(hı)” bol donatılmış sofra demektir

  12. قتل

    الآيات المشتركة: ٢ · “Kıtl”, çatışmada ilk karşılaştırılan kişilerden birine…

الآيات التي ورد فيها(٩)

  1. ادْفَعْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ السَّيِّئَةَ نَحْنُ أَعْلَمُ بِمَا يَصِفُونَ

    Savdır

  2. وَلَا تَسْتَوِي الْحَسَنَةُ وَلَا السَّيِّئَةُ ادْفَعْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ فَإِذَا الَّذِي بَيْنَكَ وَبَيْنَهُ عَدَاوَةٌ كَأَنَّهُ وَلِيٌّ حَمِيمٌ

    Savdır

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökدفع
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerدرأ, منع, ردد
Zıt Kökجلب
Çekirdek Özet 1Bir şeyi kuvvet uygulayarak öteye itmek, uzaklaştırmak ve yerinden savmak
Çekirdek Özet 2Zulmü, şerri ve fesadı dengeleyici bir güçle bertaraf etmek veya emaneti sahibine ulaştırmak
Çekirdek Özet 3Varlıkta ve toplumda çatışmayı adil karşıt güçler ve savunma mekanizmalarıyla dizginleme ilkesi
Kritik Hata RiskiKökün yalnızca fiziksel şiddet ya da mali ödeme olarak daraltılıp, kötülüğü iyilikle savma ahlakı ile ilahi denge yasasının gözden kaçırılması

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
دفİtme, fışkırma, bir tazyikle içten dışa doğru hareketlenme ve baskıyı gidermeعBoğazın derinliklerinden çıkan harfin sağladığı tazyik etkisiyle itme eylemi sertleşmiş; şerri, engeli veya hasmı kesin bir güçle savuşturma, hakkı sahibine kararlılıkla teslim etme manası belirginleşmiştir

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
دkapı; giriş, geçiş, hareketBir engelin, eşiğin veya sınırın açılması ve bir taraftan diğerine geçiş imkânı
فağız; söz, açıklık, kenarDışarıya doğru boşalma, sınır hattından öteye fırlatılma ve açıklık bulma
عgöz; görme, bilme, kaynakBilinçli bir kaynak, denetim, kudret ve derin bir enerjinin dışa vurumu
دفعBilinçli bir merkezden (ع) kaynaklanan tazyik ile bir engeli veya eşiği (د) sınır hattının dışına (ف) doğru iterek alanı açma hareketi

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir nesneyi göğsünden veya önünden kuvvetle iterek uzaklaştırmak; selin önüne kattığı tortuları dalga dalga öteye savurması (ed-düffâ‘)
Cahiliye şiiri kullanımıA‘şâ bir beytinde avcı hayvanların yavrusunu parçaladığı yaban ineğinin döktüğü sağanak kanı kökün akma ve püskürme türeviyle anar: وسافتْ من دمٍ دُفَعا
Erken Arapça kullanımMûte Savaşı sonrasında Hâlid b. Velîd’in orduyu dağılmaktan ve helak olmaktan geriye çekerek kurtarmasını anlatan rivayette kök savunma ve savuşturma anlamında geçer: دافَع بالناس يوم مُوتةَ

المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça دفع kökü, Batı ve Güney Sami dillerinde somut bir temas ve kuvvet uygulama eylemi olarak yer alır. İbranice ve Aramice/Süryanice katmanlarında kökün fonetik denklik sınırları içinde doğrudan birebir kök formu nadir olmakla birlikte, kök içi tazyik ve dışarı atım dinamiği Güney Arap ve Habeşçe (Ge'ez) dillerinde itmek, ayakla basıp öteye savurmak, fırlatmak anlamlarıyla süreklilik gösterir. İbranicedeki dâhaf (דָּחַף) kökü ile fonetik ve semantik bir akrabalık sezilir; burada da ani bir kuvvetle yerinden oynatma ve uzaklaştırma esastır. Erken Sami tasavvurunda kök, bir canlının kendi yaşam alanını korumak üzere dış tehdidi bedensel tazyikle savuşturması ve taşkın suyun bentleri aşarak pislikleri kıyıya fırlatması sahnelerine dayanır; dildeki gelişiminde soyut hak teslimi ve ahlaki savunma çizgisine doğru genişlemiştir.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, David Cohen.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönدفعKuvvet uygulayarak uzaklaştırma, bir kaba dolan sıvının tazyikle boşalması veya hakkı sahibine iletmeKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice dāḥap̄ (דָּחַף), Süryanice d-ḥ-pHızla itmek, dürtmek, aceleyle öteye sürmek ve sıkıştırmakGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik d-f varyantlarıDışa doğru fışkırtma, basınçla yer değiştirme izleriMuhtemel

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, HALOT.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
دفعAnlamlıİtmek, savmak, teslim etmekBir nesneyi kuvvetle öteye itmek, zararı bertaraf etmek veya emaneti vermekHedef kök; Kur'an'da geçer
دعفKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu harf dizilişiyle mühmel bırakılmıştırKur'an'da geçmez
فدعAnlamlıEklemin yerinden çıkmasıAyak veya el ekleminin burkulup eğrilmesi, biçim bozukluğuKur'an'da geçmez
فعدKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu harf dizilişiyle mühmel kabul edilmiştirKur'an'da geçmez
عدفAnlamlıAz yemek, tatmakBir şeyden az miktarda almak, hafifçe yemekKur'an'da geçmez
عفدKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKitābü'l-Ayn'a göre mühmel, bazı lügatlerde zayıf şaz kayıtKur'an'da geçmez

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
دفعMerkezİtmek, savmak, iletmekGüç ve tazyik uygulayarak bir şeyi yerinden öteye uzaklaştırmak veya doğrudan ulaştırmakMerkez kavram
درأKomşuSavmak, bertaraf etmekAnsızın beliren veya üzerini örten bir şüpheyi, tehlikeyi sertçe yarıp defetmekHedef köke göre şüphe ve ani tehlikeyi defetmeye daha özgüdür
منعKomşuEngel olmak, tutmakBir şeyin olmasını baştan önlemek, koruma kalkanı oluşturup içeri sokmamakHedef kökte hareket ve itme varken burada durdurma ve erişimi kesme esastır
رددKomşuGeri çevirmek, döndürmekGelen şeyi geldiği istikamete doğru aynen geri iade etmekHedef kökte herhangi bir yöne savurma varken burada kaynağına döndürme baskındır
جلبZıtÇekmek, getirmekDışarıda olanı içeriye veya kendine doğru çekip getirmekİtmenin ve uzaklaştırmanın tam zıddı olan çekme eylemidir

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
Arapçaدفعİtmek, savmak, teslim etmekKuvvetle uzaklaştırma ve yöneltileni sahibine vermeKesin
Latincerepellere, propellereGeri püskürtmek, öne sürmekFiziksel itme ve defetmeyi karşılar; mali teslim boyutunu içermezGüçlü
İngilizcerepel, ward off, hand overSavuşturmak, püskürtmek, teslim etmekSavunma ve teslim anlamlarını karşılar ancak kökün ontolojik denge derinliğini eksik bırakırGüçlü
Almancaabwehren, vertreiben, übergebenSavuşturmak, kovmak, teslim etmekTehlikeyi bertaraf etme ve hakkı verme yönlerini karşılarGüçlü
Fransızcarepousser, écarter, remettreGeri itmek, uzaklaştırmak, teslim etmekSavma ve devretme anlamlarını verir; kökteki sürekli ilahi denge tonunu tam taşımazGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane's Arabic-English Lexicon.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
ادْفَعْKötülüğü güzellikle savmakAhlaki ve tebliğ bağlamında kabalığa ve zulme ihsan ile mukabele etme emri; Mü'minûn 23:96, Fussilet 41:34
دَفْعُToplumsal fesadı denge ile engellemekTarih felsefesi ve sosyolojik bağlamda Allah'ın insanları birbiriyle dizginleyip yeryüzünü ifsattan koruması; Bakara 2:251, Hac 22:40
يُدَافِعُHimaye etmek ve korumakTevhid mücadelesinde Allah'ın müminlerin üzerinden saldırıları ve hileleri sürekli savuşturması; Hac 22:38
دَافِعٌAzabı engelleyici güçKıyamet ve ahiret bağlamında gerçekleşecek olan ilahi azabı geriye itecek veya durduracak hiçbir gücün bulunmaması; Tûr 52:8, Meâric 70:2
ادْفَعُوا / دَفَعْتُمْMalı ve hakkı teslim etmekHukuki ve muamelat bağlamında rüşdüne eren yetimlere mallarını tastamam ödeme ve devretme emri; Nisâ 4:6
ادْفَعُواDüşmana karşı savunmakAskeri ve fiili direnç bağlamında düşman saldırısını püskürtme veya mevziyi koruma çağrısı; Âl-i İmrân 3:167

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi fiiller ve kaderİlahi adaletin kötülüğü engellemesi, kulun fiillerindeki savuşturma kudreti ve afetin defiAllah'ın şerri hayırla bertaraf etmesi ve inananları koruması
FıkıhHukuk ve muamelatYetim malının teslimi (ed-def'), meşru müdafaa (def'u's-sâil) ve zararın giderilmesi (def'u'z-zarar)Malın mülkiyetini fiilen devretme ve haksız saldırıyı orantılı güçle savma
TefsirToplumsal yasalarYeryüzünün fesattan korunmasında güç dengesi yasası ve tebliğde ahlaki savuşturmaKarşıt kutupların birbirini frenlemesi ve kötülüğe en güzel karşılıkla mukabele
HadisAhlak ve cihatBelayı sadaka veya dua ile savuşturma, zayıfı ezilmekten ve tehlikeden çekip almaDua, sadaka ve gayret ile musibeti ve fitneyi uzaklaştırma

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniAhlak ve akideSavunma ve ihsanKötülüğü hayırla savmaŞirkin ve ahlaki bozulmanın en güzel erdemlerle bertaraf edilmesiKesin
İlmiYöntem ve mantıkNakz ve tenkitŞüpheyi delille defetmeYanlış önermelerin ve batıl iddiaların sağlam burhanlarla çürütülmesiGüçlü
SiyasiHukuk ve düzenGüç dengesiFesadı ve tahakkümü önlemeTek bir gücün tiranlaşmasını engellemek üzere karşıt güçlerin birbirini dengelemesiKesin
İktisadiMaliye ve emanetİtfa ve devirEmaneti hak sahibine ödemeYetimlerin ve hak sahiplerinin varlıklarının geciktirilmeksizin kendilerine aktarılmasıKesin

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKarşıt kuvvet ve itme momenti (Newton'ın 3. hareket yasası)Bir cisme uygulanan kuvvete karşı oluşan zıt yönlü tepki kuvveti ve sistemin dengelenmesi; elektrikte aynı kutupların birbirini itmesiKesin
Beşeri bilimlerGüçler ayrılığı ve meşru müdafaaSosyolojide ve siyasette iktidarın temerküzünü önleyen fren-denge sistemi; ceza hukukunda haksız saldırıyı savuşturma hakkıKesin

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün yalnızca fiziksel bir çarpışma veya askeri savunma olarak görülmesi ya da sadece mali bir ödemeden ibaret sayılması
Kur'an içi daha geniş anlamKök; bireysel ahlakta kötülüğü iyilikle savuşturmayı, uluslararası düzende zulmün dengelenmesini ve hukukta hakkın sahibine iletilmesini kapsayan bütüncül bir nizam ilkesidir
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetlerdeki kötülüğü savma emrini pasif teslimiyet veya kör şiddet zannetmek; toplumların birbirini dengelemesi yasasını görmezden gelerek tek kutuplu tiranlıklara zemin hazırlamak

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın hem ahlaki mücadele yöntemini (kötülüğü güzellikle savma) hem de toplumsal tarihin seyrini belirleyen güç dengesi kanununu tek bir kavramsal omurgada birleştirdiğini gösterir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Cihat ve meşru müdafaa ayetlerinde, yetim hukuku ve mali emanet emirlerinde, tebliğ ve ahlak pasajlarında ve kıyamet azabının kaçınılmazlığını bildiren uyarılarda belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Barışın çatışmasız bir durağanlık olduğu yanılgısını düzeltir; toplumsal barış ve adaletin ancak haksızlığa karşı aktif bir savunma ve dengeleme mekanizmasıyla ayakta kalabileceğini ortaya koyar

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBir nesneyi veya engeli basınç ve kuvvet uygulayarak yerinden öteye itmek, fışkırtmak veya bir hakkı doğrudan karşı tarafa ulaştırmak.
  • Soyut anlamŞerri, haksızlığı ve fesadı zıddı olan adil bir kuvvet veya ahlaki ihsan ile savuşturarak varoluşsal dengeyi koruma prensibi.
  • Sistematik karşılıkSistemin yozlaşmasını engelleyen karşıt güç dinamizmi, negatif geri besleme mekanizması ve emanetin sahibine eksiksiz aktarımı.
  • LaTeX modeli∑Fe+Fr=0  ⟹  dSdt≤0
  • LaTeX açıklamasıFormülde Fe dışarıdan gelen bozucu veya saldırgan etki kuvvetini, Fr bu bozucu kuvvete karşı uygulanan meşru savunma, ahlaki ihsan ve dengeleyici karşıt kuvveti temsil eder. Bu iki kuvvetin dengelenmesi neticesinde sistemdeki fesat ve entropi değişimi dSdt sıfıra eşit veya sıfırdan küçük hale gelerek yeryüzündeki nizam ve adaletin korunması sağlanır.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: د