دفع
د - ف - ع
جذر- الورود: ١٠
- الآيات: ٩
- الصيغ: ٨
- المعاجم: ١٣
Def : Dalgaların denizden getirdiği atıklar.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(١٣)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Def : Dalgaların denizden getirdiği atıklar.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٢٬٥٩٦باب العين والدّال والفاء معهما
ع د ف، د ف ع، ف د ع مستعملات ع ف د، د ع ف، ف ع د مهملات
عدف:
العَدُوفُ: الذَّواقّ.
والعَدْفُ: اليسيرُ من العَلَف. ما ذاقت الخيل عَدُوفاً، أي: لم يَلُكْنَ عوداً. قال:
إلى قُلُصٍ تظل مقلّدات أزمّتهُنّ ما يَعْدِفْنَ عودا
والعَدْفُ: نولٌ قليلٌ؛ أَصَبْنا عَدْفاً من مالِهِ. والعِدَفَةُ كالصَّنِفَةِ من قطعةِ ثوبٍ ونحو ذلك. ويُقالُ: بل العَدْفُ اشتقاقُه من العَدْفَةِ،
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٧٠٤دَفَعْتُ إلى فلان شيئاً. ودَفَعْتُ الرجل فانْدَفَعَ. وانْدَفَعَ الفرس، أي أسرع في سيره، وانْدَفَعوا في الحديث. والمُدافَعَةُ: المماطلةُ. ودافَعَ عنه ودَفَعَ بمعنى. تقول منه: دافَعَ لاله عنك السوءَ دِفاعاً. واسْتَدْفَعْتُ اللهَ الأسواءَ، أي طلبتُ منه أن يَدْفَعَها عنِّي. وتَدافَعَ القومُ، أي دَفَعَ بعضُهم بعضاً. والدُفْعَةُ من المطر وغيره بالضم مثل الدُفْعَةِ. والدَفْعَةُ بالفتح: المرَّةُ الواحدة.
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٥٬٨٧٦باب العين والدال مع الفاء
عدف ، عفد ، فدع ، دفع : مستعملة .
عدف : أبو عبيد : العَدْف : الأكل . قال : وقال الأحمر : ما ذقت عَدُوفاً ولا عَلُوساً ولا أَلُوساً . وقال أبو حسّان : سمعت أبا عمرو الشيباني يقول : ما ذقت عَدوفاً ولا عَدُوفَة . قال : وكنت عند يزيد بن مَزْيَدْ الشيباني فأنشدته بيت قيس بن زهير :
ومُجَنَّبات ما يَذُقْن عَدُوفة
يَقْذفن المُهُرات والأمهارِ
بالدال ، فقال لي يزيد من مَزْيَد :
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٣٬٩٠٠(باب* الدال والفاء وما يثلثهما)
(دفق) الدال والفاء والقاف أصلٌ واحد مطَّردٌ قياسُه، وهو دفْع الشَّيء قُدُما. من ذلك: دَفَقَ الماءُ، وهو ماءٌ دافق. وهذه دُفْقَةٌ مِن ماء.
ويُحمَل قولُهم: جاؤوا دُفْقَةً واحدة، أي مرَّةً واحدة. وبعيرٌ أدفَقُ، إذا بانَ مِرْفَقاه عن جَنبَيه. وذلك أنَّهما إذا بانا عنه فقد اندفعا عنه واندفَقا. والدِّفَقُّ، على فِعَلٍّ، من الإبل: السريع. ومشى فلان الدّفِقَّى، وذلك
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٣٩٤- الدفع إذا عدي بإلى اقتضى معنى الإنالة، نحو قوله تعالى: ﴿فادفعوا إليهم أموالهم﴾ [النساء/6]، وإذا عدي بعن اقتضى معنى الحماية، نحو: ﴿إن الله يدافع عن الذين آمنوا﴾ [الحج/38]، وقال: ﴿ولولا دفع الله الناس بعضهم ببعض﴾ [الحج/40]، وقوله: ﴿ليس له دافع *** من الله ذي المعارج﴾ [المعارج/2 - 3]، أي: حام، والمدفع: الذي يدفعه كل أحد (انظر: اللسان (دفع) ؛ والمجمل 2/330)، والدفعة من المطر، والدفاع من السيل.
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٬٢٣٨د ف ع
دفعته عني.
ودفعت في صدره.
ودفع الله عنك المكروه.
ودافع الله عنك أحسن الدفاع.
واستدفـع اللـه تعالـى الأسـواء.
ودفـع إليه مالاً.
ودفعته فاندفع.
ورجل دفوع ودفّاع ومدفع وهو مدفـع عـن المكـارم.
ودفعتـه فتدفـع.
وجـاؤا دفعـة.
وأعطـاه ألفاً دفعةً أي بمرة.
وانصبت دفعة من مطر.
ورأيت عليه دماً دفعاً.
وجاء الوادي بدفاع وهو السيل العظيم.
ومن المجاز: فلان مدقع
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٤٬٩١٧الدَّفْع: الإِزالة بقوّة. دَفَعَه يَدْفَعُه دَفْعاً ودَفاعاً ودافَعَه ودَفَّعَه فانْدَفَع وتَدَفَّع وتَدافَع، وتدافَعُوا الشيءَ: دَفَعَه كلّ واحد منهم عن صاحبه، وتدافَع القومُ أَي دفَع بعضُهم بعضاً. ورجل دَفّاع ومِدْفَع: شديد الدَّفْع. ورُكْن مِدْفَعٌ: قويّ. ودفَع فلان إِلى فلان شيئاً ودَفع عنه الشرّ على المثل. ومن كلامهم: ادْفَعِ الشرّ ولو إِصْبعاً؛ حكاه سيبويه. ودافَع عنه بمعنى دفَع، تقول منه:
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٤٢٢* د ف ع * * دَفَعَ * إليه شيئا و * دَفَعَهُ فانْدَفَعَ * وبابهما قطع و * انْدَفَعَ * الفرس أي أسرع في سيره واندفعوا في الحديث و * المُدَافَعةُ * المماطلة و * دَافَعَ * عنه و * دَفَع * بمعنى تقول منه * دَافَعَ * الله عنك السوء * دِفَاعاً * و * اسْتَدْفَعَ * الله الأسواء أي طلب منه أن يدفعها عنه و * تَدَافَعَ * القوم في الحرب أي دفع بعضهم بعضا و * الدُّفْعَةُ * من المطر وغيره بالضم مثل الدفقة
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٦٬١١٦دفعه ودفع إليه شيئا، ودفع عنه الأذى والشر، على المثل، كمنع، يدفع دفعا، بالفتح، ومدفعا، كمطلب: أزاله بقوة. ومنه قوله تعالى: ولولا دفع الله الناس ومن كلامهم: ادفع الشر ولو إصبعا، حكاه سيبويه. وشاهد المدفع قول متمم يرثي أخاه مالكا:
فقصرك إني قد شهدت فلم أجدبكفى عنه للمنية مدفعا وفي البصائر: إذا عدي الدفع بإلى اقتضى معنى الأمانة، كقوله تعالى: فادفعوا إليهم أموالهم وإذا عدي بعن اقتضى
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٠٬٧٣٩دَفَعَهُ
1 دَفَعَهُ دفع دفعه دفعة , (S, Msb, K,) aor. دَفَعَ , (K,) inf. n. دَفْعٌ (Msb, K) and دَفَاعٌ (TA) and مَدْفَعٌ, (K,) [He impelled it, pushed it, thrust it, or drove it; and particularly, so as to remove it from its place; he propelled it; he repelled, or repulsed, it; he pushed it, thrust it, or drove it, away, or back;] he put it away, or removed it from its place, (Msb, TA,) by, or
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٢٩٣دَفَعَ
دَفَعَ A ( n. ac. دَفْع 1 , مَدْفَع 17 , دَفَاْع 22 ),
a. Pushed or drove back, away; removed, repelled.
b. [ 'An ], Warded off, averted from, defended.
c. Poured, poured forth.
d. [ Ila or La ], Gave, delivered, restored, paid to.
دَاْفَعَ
دَاْفَعَ III ,
a. Deferred, put off, postponed.
b. see I (a) , ( b ).
تَدَاْفَعَ
تَدَاْفَعَ VI ,
a. Strove, struggled together, jostled
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٢٠٬٦٤٠دفع
دَفَعَ - يَدْفَعُ - دَفْع - دافِع - دافَعَ - يُدافِعُ
دَفَعَ - يَدْفَعُ + كائن + شيئاً: يحركه بقوة مبعداً إياه: يحركه بقوة وزخم وشدة وبدفقة واحدة محولاً إياه عن مكان إلى مكان آخر ينتهي إليه: يدفع سيئة أو عدواً أو مالاً
دَفَعَ - يَدْفَعُ + كائن + شيئاً + بـِ شيء: يدفعه مستخدماً الشيء
﴿ادفع بالتي هي أحسن السيئة﴾: ادفع عنك السيئة باستعمال
الجذور المجاورةالمجاورة: ٧٢ (الإجمالي: ٩٤)
- صمع
الآيات المشتركة: ١ · Öğrenim yerleri
- هدم
الآيات المشتركة: ١ · Öyleyse yıkıldı
- بدر
الآيات المشتركة: ١ · Bedr dolunay demektir
- جالوت
الآيات المشتركة: ١ · Câlut
- هزم
الآيات المشتركة: ١ · Kırılmış kısalmış sopa demektir
- عفف
الآيات المشتركة: ١ · Haramdan kaçınırlar
- ليس
الآيات المشتركة: ٢ · Bu kelime “late”den dönüşmüştür
- بعض
الآيات المشتركة: ٢ · Bu’sus kalça kemiği, buud kalça, türkçedeki but buradan…
- أنس
الآيات المشتركة: ٣ · Ok tan yayın iç tarafna üns, dış tarafına vahş denemektedir
- بيع
الآيات المشتركة: ١ · Bey’a elin bilekten sonraki kısmıdır
- خون
الآيات المشتركة: ١ · “Hivan(hı)” bol donatılmış sofra demektir
- قتل
الآيات المشتركة: ٢ · “Kıtl”, çatışmada ilk karşılaştırılan kişilerden birine…
الآيات التي ورد فيها(٩)
ادْفَعْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ السَّيِّئَةَ نَحْنُ أَعْلَمُ بِمَا يَصِفُونَ
Savdır
وَلَا تَسْتَوِي الْحَسَنَةُ وَلَا السَّيِّئَةُ ادْفَعْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ فَإِذَا الَّذِي بَيْنَكَ وَبَيْنَهُ عَدَاوَةٌ كَأَنَّهُ وَلِيٌّ حَمِيمٌ
Savdır
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | دفع |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | درأ, منع, ردد |
| Zıt Kök | جلب |
| Çekirdek Özet 1 | Bir şeyi kuvvet uygulayarak öteye itmek, uzaklaştırmak ve yerinden savmak |
| Çekirdek Özet 2 | Zulmü, şerri ve fesadı dengeleyici bir güçle bertaraf etmek veya emaneti sahibine ulaştırmak |
| Çekirdek Özet 3 | Varlıkta ve toplumda çatışmayı adil karşıt güçler ve savunma mekanizmalarıyla dizginleme ilkesi |
| Kritik Hata Riski | Kökün yalnızca fiziksel şiddet ya da mali ödeme olarak daraltılıp, kötülüğü iyilikle savma ahlakı ile ilahi denge yasasının gözden kaçırılması |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| دف | İtme, fışkırma, bir tazyikle içten dışa doğru hareketlenme ve baskıyı giderme | ع | Boğazın derinliklerinden çıkan harfin sağladığı tazyik etkisiyle itme eylemi sertleşmiş; şerri, engeli veya hasmı kesin bir güçle savuşturma, hakkı sahibine kararlılıkla teslim etme manası belirginleşmiştir |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| د | kapı; giriş, geçiş, hareket | Bir engelin, eşiğin veya sınırın açılması ve bir taraftan diğerine geçiş imkânı |
| ف | ağız; söz, açıklık, kenar | Dışarıya doğru boşalma, sınır hattından öteye fırlatılma ve açıklık bulma |
| ع | göz; görme, bilme, kaynak | Bilinçli bir kaynak, denetim, kudret ve derin bir enerjinin dışa vurumu |
| دفع | Bilinçli bir merkezden (ع) kaynaklanan tazyik ile bir engeli veya eşiği (د) sınır hattının dışına (ف) doğru iterek alanı açma hareketi |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir nesneyi göğsünden veya önünden kuvvetle iterek uzaklaştırmak; selin önüne kattığı tortuları dalga dalga öteye savurması (ed-düffâ‘) |
| Cahiliye şiiri kullanımı | A‘şâ bir beytinde avcı hayvanların yavrusunu parçaladığı yaban ineğinin döktüğü sağanak kanı kökün akma ve püskürme türeviyle anar: وسافتْ من دمٍ دُفَعا |
| Erken Arapça kullanım | Mûte Savaşı sonrasında Hâlid b. Velîd’in orduyu dağılmaktan ve helak olmaktan geriye çekerek kurtarmasını anlatan rivayette kök savunma ve savuşturma anlamında geçer: دافَع بالناس يوم مُوتةَ |
المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Arapça دفع kökü, Batı ve Güney Sami dillerinde somut bir temas ve kuvvet uygulama eylemi olarak yer alır. İbranice ve Aramice/Süryanice katmanlarında kökün fonetik denklik sınırları içinde doğrudan birebir kök formu nadir olmakla birlikte, kök içi tazyik ve dışarı atım dinamiği Güney Arap ve Habeşçe (Ge'ez) dillerinde itmek, ayakla basıp öteye savurmak, fırlatmak anlamlarıyla süreklilik gösterir. İbranicedeki dâhaf (דָּחַף) kökü ile fonetik ve semantik bir akrabalık sezilir; burada da ani bir kuvvetle yerinden oynatma ve uzaklaştırma esastır. Erken Sami tasavvurunda kök, bir canlının kendi yaşam alanını korumak üzere dış tehdidi bedensel tazyikle savuşturması ve taşkın suyun bentleri aşarak pislikleri kıyıya fırlatması sahnelerine dayanır; dildeki gelişiminde soyut hak teslimi ve ahlaki savunma çizgisine doğru genişlemiştir.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, David Cohen.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | دفع | Kuvvet uygulayarak uzaklaştırma, bir kaba dolan sıvının tazyikle boşalması veya hakkı sahibine iletme | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice dāḥap̄ (דָּחַף), Süryanice d-ḥ-p | Hızla itmek, dürtmek, aceleyle öteye sürmek ve sıkıştırmak | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik d-f varyantları | Dışa doğru fışkırtma, basınçla yer değiştirme izleri | Muhtemel |
المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, HALOT.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| دفع | Anlamlı | İtmek, savmak, teslim etmek | Bir nesneyi kuvvetle öteye itmek, zararı bertaraf etmek veya emaneti vermek | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| دعف | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu harf dizilişiyle mühmel bırakılmıştır | Kur'an'da geçmez |
| فدع | Anlamlı | Eklemin yerinden çıkması | Ayak veya el ekleminin burkulup eğrilmesi, biçim bozukluğu | Kur'an'da geçmez |
| فعد | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu harf dizilişiyle mühmel kabul edilmiştir | Kur'an'da geçmez |
| عدف | Anlamlı | Az yemek, tatmak | Bir şeyden az miktarda almak, hafifçe yemek | Kur'an'da geçmez |
| عفد | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Kitābü'l-Ayn'a göre mühmel, bazı lügatlerde zayıf şaz kayıt | Kur'an'da geçmez |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| دفع | Merkez | İtmek, savmak, iletmek | Güç ve tazyik uygulayarak bir şeyi yerinden öteye uzaklaştırmak veya doğrudan ulaştırmak | Merkez kavram |
| درأ | Komşu | Savmak, bertaraf etmek | Ansızın beliren veya üzerini örten bir şüpheyi, tehlikeyi sertçe yarıp defetmek | Hedef köke göre şüphe ve ani tehlikeyi defetmeye daha özgüdür |
| منع | Komşu | Engel olmak, tutmak | Bir şeyin olmasını baştan önlemek, koruma kalkanı oluşturup içeri sokmamak | Hedef kökte hareket ve itme varken burada durdurma ve erişimi kesme esastır |
| ردد | Komşu | Geri çevirmek, döndürmek | Gelen şeyi geldiği istikamete doğru aynen geri iade etmek | Hedef kökte herhangi bir yöne savurma varken burada kaynağına döndürme baskındır |
| جلب | Zıt | Çekmek, getirmek | Dışarıda olanı içeriye veya kendine doğru çekip getirmek | İtmenin ve uzaklaştırmanın tam zıddı olan çekme eylemidir |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | دفع | İtmek, savmak, teslim etmek | Kuvvetle uzaklaştırma ve yöneltileni sahibine verme | Kesin |
| Latince | repellere, propellere | Geri püskürtmek, öne sürmek | Fiziksel itme ve defetmeyi karşılar; mali teslim boyutunu içermez | Güçlü |
| İngilizce | repel, ward off, hand over | Savuşturmak, püskürtmek, teslim etmek | Savunma ve teslim anlamlarını karşılar ancak kökün ontolojik denge derinliğini eksik bırakır | Güçlü |
| Almanca | abwehren, vertreiben, übergeben | Savuşturmak, kovmak, teslim etmek | Tehlikeyi bertaraf etme ve hakkı verme yönlerini karşılar | Güçlü |
| Fransızca | repousser, écarter, remettre | Geri itmek, uzaklaştırmak, teslim etmek | Savma ve devretme anlamlarını verir; kökteki sürekli ilahi denge tonunu tam taşımaz | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane's Arabic-English Lexicon.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| ادْفَعْ | Kötülüğü güzellikle savmak | Ahlaki ve tebliğ bağlamında kabalığa ve zulme ihsan ile mukabele etme emri; Mü'minûn 23:96, Fussilet 41:34 |
| دَفْعُ | Toplumsal fesadı denge ile engellemek | Tarih felsefesi ve sosyolojik bağlamda Allah'ın insanları birbiriyle dizginleyip yeryüzünü ifsattan koruması; Bakara 2:251, Hac 22:40 |
| يُدَافِعُ | Himaye etmek ve korumak | Tevhid mücadelesinde Allah'ın müminlerin üzerinden saldırıları ve hileleri sürekli savuşturması; Hac 22:38 |
| دَافِعٌ | Azabı engelleyici güç | Kıyamet ve ahiret bağlamında gerçekleşecek olan ilahi azabı geriye itecek veya durduracak hiçbir gücün bulunmaması; Tûr 52:8, Meâric 70:2 |
| ادْفَعُوا / دَفَعْتُمْ | Malı ve hakkı teslim etmek | Hukuki ve muamelat bağlamında rüşdüne eren yetimlere mallarını tastamam ödeme ve devretme emri; Nisâ 4:6 |
| ادْفَعُوا | Düşmana karşı savunmak | Askeri ve fiili direnç bağlamında düşman saldırısını püskürtme veya mevziyi koruma çağrısı; Âl-i İmrân 3:167 |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İlahi fiiller ve kader | İlahi adaletin kötülüğü engellemesi, kulun fiillerindeki savuşturma kudreti ve afetin defi | Allah'ın şerri hayırla bertaraf etmesi ve inananları koruması |
| Fıkıh | Hukuk ve muamelat | Yetim malının teslimi (ed-def'), meşru müdafaa (def'u's-sâil) ve zararın giderilmesi (def'u'z-zarar) | Malın mülkiyetini fiilen devretme ve haksız saldırıyı orantılı güçle savma |
| Tefsir | Toplumsal yasalar | Yeryüzünün fesattan korunmasında güç dengesi yasası ve tebliğde ahlaki savuşturma | Karşıt kutupların birbirini frenlemesi ve kötülüğe en güzel karşılıkla mukabele |
| Hadis | Ahlak ve cihat | Belayı sadaka veya dua ile savuşturma, zayıfı ezilmekten ve tehlikeden çekip alma | Dua, sadaka ve gayret ile musibeti ve fitneyi uzaklaştırma |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Ahlak ve akide | Savunma ve ihsan | Kötülüğü hayırla savma | Şirkin ve ahlaki bozulmanın en güzel erdemlerle bertaraf edilmesi | Kesin |
| İlmi | Yöntem ve mantık | Nakz ve tenkit | Şüpheyi delille defetme | Yanlış önermelerin ve batıl iddiaların sağlam burhanlarla çürütülmesi | Güçlü |
| Siyasi | Hukuk ve düzen | Güç dengesi | Fesadı ve tahakkümü önleme | Tek bir gücün tiranlaşmasını engellemek üzere karşıt güçlerin birbirini dengelemesi | Kesin |
| İktisadi | Maliye ve emanet | İtfa ve devir | Emaneti hak sahibine ödeme | Yetimlerin ve hak sahiplerinin varlıklarının geciktirilmeksizin kendilerine aktarılması | Kesin |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Karşıt kuvvet ve itme momenti (Newton'ın 3. hareket yasası) | Bir cisme uygulanan kuvvete karşı oluşan zıt yönlü tepki kuvveti ve sistemin dengelenmesi; elektrikte aynı kutupların birbirini itmesi | Kesin |
| Beşeri bilimler | Güçler ayrılığı ve meşru müdafaa | Sosyolojide ve siyasette iktidarın temerküzünü önleyen fren-denge sistemi; ceza hukukunda haksız saldırıyı savuşturma hakkı | Kesin |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökün yalnızca fiziksel bir çarpışma veya askeri savunma olarak görülmesi ya da sadece mali bir ödemeden ibaret sayılması |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kök; bireysel ahlakta kötülüğü iyilikle savuşturmayı, uluslararası düzende zulmün dengelenmesini ve hukukta hakkın sahibine iletilmesini kapsayan bütüncül bir nizam ilkesidir |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Ayetlerdeki kötülüğü savma emrini pasif teslimiyet veya kör şiddet zannetmek; toplumların birbirini dengelemesi yasasını görmezden gelerek tek kutuplu tiranlıklara zemin hazırlamak |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın hem ahlaki mücadele yöntemini (kötülüğü güzellikle savma) hem de toplumsal tarihin seyrini belirleyen güç dengesi kanununu tek bir kavramsal omurgada birleştirdiğini gösterir |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Cihat ve meşru müdafaa ayetlerinde, yetim hukuku ve mali emanet emirlerinde, tebliğ ve ahlak pasajlarında ve kıyamet azabının kaçınılmazlığını bildiren uyarılarda belirleyicidir |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Barışın çatışmasız bir durağanlık olduğu yanılgısını düzeltir; toplumsal barış ve adaletin ancak haksızlığa karşı aktif bir savunma ve dengeleme mekanizmasıyla ayakta kalabileceğini ortaya koyar |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamBir nesneyi veya engeli basınç ve kuvvet uygulayarak yerinden öteye itmek, fışkırtmak veya bir hakkı doğrudan karşı tarafa ulaştırmak.
- Soyut anlamŞerri, haksızlığı ve fesadı zıddı olan adil bir kuvvet veya ahlaki ihsan ile savuşturarak varoluşsal dengeyi koruma prensibi.
- Sistematik karşılıkSistemin yozlaşmasını engelleyen karşıt güç dinamizmi, negatif geri besleme mekanizması ve emanetin sahibine eksiksiz aktarımı.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde dışarıdan gelen bozucu veya saldırgan etki kuvvetini, bu bozucu kuvvete karşı uygulanan meşru savunma, ahlaki ihsan ve dengeleyici karşıt kuvveti temsil eder. Bu iki kuvvetin dengelenmesi neticesinde sistemdeki fesat ve entropi değişimi sıfıra eşit veya sıfırdan küçük hale gelerek yeryüzündeki nizam ve adaletin korunması sağlanır.