شكو
ش - ك - و
جذر- الورود: ٣
- الآيات: ٣
- الصيغ: ٣
- المعاجم: ٦
معناه في القرآن: Abajur gibi
ملاحظاتي
المعاجم(٦)
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬٨٦٤الكاف والشين و"وايء" معهما
ك و ش، ش ك و، ش و ك، و ش ك ، ك ش ي، ك ش أ مستعملات كوش: الكَوْشُ: رأس الكَوْشلَة.
شكو: الشَّكْوَى: الاشتكاء تقول: شكا يشكو شكاة. ويستعمل الاشتكاء في الموجدة والمرض. هو شاك: مريض، وقد تَشَكَّى واشْتَكَى.
وشكا إلي فلان فلاناً، فأَشْكَيْته، أي: أخذت ما يرضاه.
والشَّكْوُ: المرض نفسه، قال:
أخ إن تَشَكَّى من أذى كنت طـبـه وإن كان ذاك الشَّكْوُ بي فأخي طبي
والشَّكْوَةُ:
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٥٬٢٨٦(باب الشين والكاف وما يثلثهما)
(شكل) الشين والكاف واللام مُعظمُ بابِهِ المُماثَلة. تقول: هذا شَِكل هذا، أي مِثله. ومن ذلك يقال أمرٌ مُشْكِل، كما يقال أمر مُشْتبِه، أي هذا شابَهَ هذا، وهذا دخل في شِكل هذا، ثم يُحمل على ذلك، فيقال: شَكَلتُ الدّابةَ بِشكالِهِ، وذلك أنَّه يجمع بين إحدى قوائمهِ وشِكْلٍ لها. وكذلك دابّة بها شِكال، إذا كان إحدى يديه وإحدى رجليه مُحَجَّلا. وهو ذاك القياس؛ لأنَّ البياض
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٦٨٠ش ك و
شكـوت إليـه واشتكيـت وتشكيت وبلغته شكايتي وشكواي وشكوتي وشكاتي.
وما شكيتك: مم تشكو فتقول: شكيتي مرض أو غم وهي كالرمية اسم للمشكو كما أنها اسم للمرميّ ويقال: أشكاني فشكوتـه وشكوتـه فأشكانـي الـأول حمـل علـى الشكايـة وإلجـاء إليهـا والثاني إزالة لها.
قال جرير: أشكـو إليـك فأشكني ذرية لا يشبعون وأمهم لا تشعب وقال آخر: تمد بالأعناق أو تثنيهـا وتشتكي لو أننا نشكيها ونحوه أطلبته
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٣٬٨٦٢شكو and شكى
شَكَا
1 شَكَا ذ , (K,) first pers. شَكَوْتُ, (S, Msb,) of which شَكَيْتُ is a dial. var., (K in art. شكى,) aor. ١َ٢ُ٣َ , (S, Msb,) [and of the latter ١َ٢ِ٣َ ,] inf. n. شَكْوٌ, (S, Msb,) or شَكْوَى, (K,) or this is a simple subst., (S, Msb,) also pronounced شَكْوًى, (K,) and شِكَايَةٌ, (S, K,) with kesr, (K,) in which the ى is [said to be] substituted for و because most inf. ns. of
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٤١٣شَكَا
شَكَا U ( n. ac. شَلْوَى [ 1ya ] , شَكَاة [ 4tA ] , شَكَاوَة [ 22t ] , شِكَايَة [ 23tI ] , شَكِيَّة [ 25tI ] )
a. [ acc. & Ila ], Complained of....to.
b. [ acc. & Ila or La ], Showed, told, described to.
c. ( n. ac. شَكْو 1 , شَكْوَى 1ya , شَكَو 4tA ), Affected, pained; made to complain.
d. Soothed, comforted; condoled with.
أَشْكَوَ
أَشْكَوَ IV ,
a. Caused to complain.
b.
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ١٧٬٩٦٩شكو
شَكَا - يَشْكُو - اشْتَكَى - يَشْتََكِي
شَكَا - يَشْكُوْ + كائن + إلى كائن + أمراً: يتألم بشدة وبصوت عال يسمعه الكائن الآخر طلباً للعون: ينقل إلى آخر عبر الكلام والتأوه والتألم، ما يحس به من عدم الرضا والألم في نفسه، طلباً للمساعدة والمشاركة
اشْتَكَى - يَشْتَكِي: على وزن " افتعل "من " شَكَا - يَشْكُو": جهد أن " يَشْكُو " بشكل ذاتي: يشكو
الجذور المجاورةالمجاورة: ٣١ (الإجمالي: ٤٤)
- زجج
الآيات المشتركة: ١ · Cam demektir
- درر
الآيات المشتركة: ١ · Dürre (dal) : Büyük parlak inci demektir
- كوكب
الآيات المشتركة: ١ · “Necm” gezegen, “kevkeb” sabit yıldız demektir
- زيت
الآيات المشتركة: ١ · Zeytindir
- ضوأ
الآيات المشتركة: ١ · Aydınlattı
- بثث
الآيات المشتركة: ١ · Rüzgarın esmesi sonucu etrafa dağılan toz anlamından gelmiş…
- وقد
الآيات المشتركة: ١ · Onun yakıtı
- حور
الآيات المشتركة: ١ · Hale güneşin etrafında oluşmuş beyaz halkadır
- شرق
الآيات المشتركة: ١ · Güneşin doğduğu yerdir
- غرب
الآيات المشتركة: ١ · Ğarb, Güneşin batığı yerdir
- كود
الآيات المشتركة: ١ · Neredeyse o
- أله
الآيات المشتركة: ٣ · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
الآيات التي ورد فيها(٣)
قَالَ إِنَّمَا أَشْكُو بَثِّي وَحُزْنِي إِلَى اللَّهِ وَأَعْلَمُ مِنَ اللَّهِ مَا لَا تَعْلَمُونَ
Açığa vururum
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | شكو |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Nakıs (lâm harfi illetli) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | بثث, حزن, جهر |
| Zıt Kök | صبر |
| Çekirdek Özet 1 | İçte biriken acıyı, sancıyı veya sızıyı dışa vurup açığa dökme; sığınak teşkil eden dar oyuk veya hazne |
| Çekirdek Özet 2 | Çaresizliği, haksızlığı ve ağır kederi yalnızca merhamet ve adalet merciine arz ederek iç döküşte bulunma |
| Çekirdek Özet 3 | Adaletin ve onarımın tesis edilmesi için maruz kalınan zararın yetkili mercie aktarılması; ışığın dağılmadan toplandığı korunaklı niş |
| Kritik Hata Riski | Kökü basit bir isyan, kadere rıza göstermeme veya yersiz bir sızlanma sayarak, Kur'an'daki meşru hak arama ve ilahi dergaha sığınma boyutunu gözden kaçırma riski |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| شك | Birbirine geçme, nüfuz etme, batma, daralma ve çatallanma hissi barındıran iç gerilim; nitekim شكك kökünde zihni delen şüphe ve yarılma, شكر kökünde içteki doluluğun dışa taşması, شكس kökünde geçimsizlik ve terslik, شكل kökünde ise bağlama ve benzerlik anlamları öne çıkar | و | İlletli uzantı, içte batma ve baskı hissi oluşturan sızının veya kederin sesli/sözlü bir yönelişle dışarıya akıtılması, tutulup korunacak bir kaba veya oyuğa yönlendirilmesi anlamını katar |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ش | Diş | Isırma, delme, içe batan keskin acı ve baskı |
| ك | Avuç içi | Kavrama, tutma, biriktirme ve muhafaza etme |
| و | Çengel, çadır kazığı | Bağlama, yönelme, bir mercie raptolma ve iletme |
| شكو | Isıran bir sızının avuç içinde tutulup bir mercie raptedilmesi | İçte düğümlenen ve batan elemin, güvenilir bir sığınağa veya yargı makamına bağlanıp aktarılması hareketi |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bedendeki bir rahatsızlık ve ağrının kişiyi inletmesi, sızlatması; ayrıca deriden yapılmış, içine süt veya su konularak serinletilen küçük tulum (şekve) ve duvarda ışığı toplayıp dağılmasını önleyen penceresiz oyuk (mişkât) |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Cahiliye döneminde devenin veya binitin ağır yol şartlarından, susuzluktan ve yükten ötürü yorulup inlemesi, boynunu büküp halini sürücüsüne arz etmesi bağlamında kullanılmıştır; şairler binitin bu tükenmişlik durumunu dil ile değil hal ile dile getirmesini kökle tasvir etmişlerdir |
| Erken Arapça kullanım | Emevî dönemi şairi Cerîr'in geçim darlığı ve kalabalık ailesi sebebiyle halini arz ettiği şu beyti meşhurdur: أشكـو إليـك فأشكني ذرية / لا يشبعون وأمهم لا تشعب |
المصدر Kitābü'l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Asās al-Balāgha, Lisānü'l-Arab.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Sami dilleri ailesinde شكو kökü, özellikle Batı Sami dillerinde acı çekme, inleme, iç dökme ve adli bir talepte bulunma ekseninde temsil edilir. İbranice שׂיח veya שׂחה (sîah) kökünde iç kederini açığa vurma, yakarma, tefekkür etme ve sızlanma anlamı yer alırken; Aramice ve Süryanice ܣܟܐ / ܫܟܐ ekseninde dikkate alma, umma ve bir merhamet kapısına yönelerek dert yanma izleri görülür. Ayrıca kandil yuvası anlamındaki مشكاة kelimesinin Habeşçe kökenli (Ge'ez: maskot/maskât) olup Arapçaya erken dönemde geçmiş olabileceği dilbilimcilerce ileri sürülmüştür. Arapça kök, içte batan fiziksel veya psikolojik ağrının (şekv) bir muhataba taşınması ve bu vesileyle ferahlama aranması anlamını muhafaza etmiştir.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith Syriac Lexicon, Arthur Jeffery (The Foreign Vocabulary of the Qur'an).
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | شكو | Bedenin ağrıması, hastalanması, sütün tulumda çalkalanarak yağından ayrıştırılması ve içteki kederin söze dökülerek boşaltılması | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Süryanice ve İbranice paralelleri | İç sızısını açma, adli/ruhi yakarışta bulunma ve derdin giderilmesini isteme çizgisiyle fonetik ve semantik akrabalık | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Habeşçe (Ge'ez) | مشكاة kelimesinin duvardaki ışık nişi veya penceresiz oyuk anlamında Güney Sami/Etiyopya dilleriyle olan erken temas alanı | Muhtemel |
المصدر Maqāyīs al-Lugha, HALOT, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| شكو | Anlamlı | İç acısını açığa vurma, sızlanma | Ağrıyı, hüznü veya haksızlığı bir makama arz ederek çare arama | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| شوك | Anlamlı | Batmak, sivrilmek, diken | Dikenli bitki, batıcı alet, silah ve savaş gücü hissi | Kur'an'da geçer; acı verme ve batma yönüyle ortak çekirdek barındırır |
| كشو | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez |
| كوش | Anlamlı | Toplanmak, büzüşmek | Bir nesnenin başı veya büzülen kısmı | Kitābü'l-ʿAyn müsta'mel kaydı; Kur'an'da geçmez |
| وشك | Anlamlı | Yaklaşmak, süratli olmak | Bir durumun vuku bulmasının çok yaklaşması, acele etmek | Kitābü'l-ʿAyn müsta'mel kaydı; Kur'an'da geçmez |
| وكش | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| شكو | Merkez | Dert ve acıyı mercie arz etme | İçteki sızıyı ve haksızlığı onarım talebiyle güvenilen makama iletme | Hedef kök |
| بثث | Komşu | Kederi yayma, saçma | İçte tutulamayıp etrafa yayılan, dağıtılan yoğun üzüntü | شكو muhataba onarım için yönelirken, بثث kederin taşmasıdır |
| حزن | Komşu | Kalpteki keder ve elem | Yaşanan kayıp karşısında iç dünyada hissedilen darlık ve çöküntü | حزن duygunun kendisidir; شكو ise bunun söze ve talebe dökülmesidir |
| جهر | Komşu | Sesi ve sözü yükseltme | Gizli olanı aleni kılma, yüksek sesle açığa vurma | جهر aleniyeti, شكو ise içerikteki acı ve hak talebini vurgular |
| صبر | Zıt | Nefsi tutma, direnç gösterme | Başa gelen sıkıntı karşısında dağılmayıp iç direnci koruma, sızlanmama | شكو içtekini dışa dökerken, صبر nefsi dizginleyip feryadı engeller |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | شكو | İç acısını arz etme, sığınak nişi | Bir sıkıntıyı veya haksızlığı çare bulacak makama aktarma; ışığı toplayan hazne | Kesin |
| Latince | Queror, lamentor, querela | Şikayet etmek, yakınmak, feryat etmek | İçteki acının ve haksızlığın söze dökülmesini karşılar; kandil yuvası anlamını içermez | Güçlü |
| İngilizce | Complain, plead, niche | Şikayet etmek, yalvarmak, niş | Maruz kalınan durumu iletme ve hak arama yönünü verir; mişkât için mimari yuva anlamını kapsar | Güçlü |
| Almanca | Klagen, beschweren, Nische | Yakınmak, dava etmek, niş | Hukuki ve ruhi hak arayışını ve iç döküşü tam karşılar; somut kap yönünü dışarıda bırakır | Güçlü |
| Fransızca | Se plaindre, déplorer, niche | Sızlanmak, yakınmak, hücre | Elem duyulan bir durumun yetkiliye aktarılmasını ifade eder; duygusal ve adli boyutu kapsar | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| أَشْكُو | Keder ve dağınıklığı yalnız Allah'a arz etme | Yakub'un oğullarına karşı içindeki derin hüznü ve acıyı insanlara değil yalnızca Allah'a açması (Yûsuf 12:86) |
| وَتَشْتَكِي | Uğranılan haksızlığı ve çaresizliği ilahi adalete iletme | Eşi tarafından zıhâr ile mağdur edilen kadının Peygamber'e gelip durumunu Allah'a arz ederek çözüm araması (Mücâdele 58:1) |
| كَمِشْكَاةٍ | Işığı toplayıp odaklayan kapalı niş / oyuk | İlahi nurun kalpteki tecellisinin tasvir edildiği, ışığı dağıtmayan korunaklı hücre (Nûr 24:35) |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Sabır ve rıza meselesi | Kulun başına gelen bela ve musibetleri Allah'a arz etmesinin kaza ve kadere rıza ilkesiyle çelişip çelişmediği | Şikayetin mahluka yapılması sabırsızlık sayılırken, yalnız Halık'a yapılması ubudiyet ve tevhidin zirvesi kabul edilmiştir |
| Fıkıh | Zıhâr, aile hukuku ve dava | Mağdur edilen kadının hakkını aramak üzere başvuruda bulunması ve meşru şikayet hakkının sınırları | Zararın izalesi ve adli süreçlerin başlatılması için yetkili otoriteye başvurmanın meşruiyeti |
| Tefsir | Nûr ayeti ve peygamber sabrı | Mişkât kelimesinin sembolik anlamı ile peygamberlerin yakarışlarındaki edebin mahiyeti | Nurun toplandığı göğüs/kalp ve nefsin feryat etmeksizin yalnızca Rabbine yönelişi |
| Hadis | Dua ve adli müracaat | Hz. Peygamber'in Taif dönüşü yaptığı duada zaafını Allah'a arz etmesi ve ashabın haksızlıkları iletmesi | Beşeri zaafın kibre kapılmadan dergaha sunulması ve meşru hak arayışı |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Tevhid ve ubudiyet | Halini yalnızca Allah'a açma | Acziyetin itirafı | Derdin yaratılmışlara değil yaratıcıya iletilmesiyle şirk şaibelerinden arınma | Kesin |
| İlmi | Bilgi ve hakikat arayışı | Problemin ve anomalinin tespiti | Sorunu görünür kılma | Zihni rahatsız eden çelişkinin tespiti ve aydınlatıcı nişte toplanması | Güçlü |
| Siyasi | Hukuk ve adalet mekanizması | Şikayet ve istinaf hakkı | Zulmü engelleme | Vatandaşın uğradığı haksızlığı yargı veya otoriteye ileterek onarım talep etmesi | Güçlü |
| İktisadi | Tüketici ve emek hakkı | Mağduriyetin tazmini | Piyasa dengesi | Haksız kazanç ve sömürü karşısında tarafların denetim organlarına başvurması | Muhtemel |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Geri besleme mekanizması (Feedback loop) ve odaklama reflektörü | Sistemdeki bir hata veya basınç artışının kontrol merkezine sinyal olarak iletilmesi; dalganın dağılmadan niş benzeri bir geometride toplanarak odaklanması | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Adli müracaat ve ombudsmanlık kurumu | Toplumsal yapıda baskı altında kalan bireyin, maruz kaldığı anomalileri çözüme kavuşturmak üzere merkezi otoriteye bildirmesi | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökün yalnızca modern dildeki mızmızlanma, kadere itiraz etme, dedikodu veya olumsuz sızlanma seviyesine indirgenmesi |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Acının ve haksızlığın meşru merciye taşınarak giderilmesini isteme; ayrıca nurun dağılmasını engelleyip yoğunlaştıran koruyucu odak/hazne olma boyutu |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Kulun derdini Allah'a açmasını (istiğâse/tazarru) veya mazlumun hakkını aramasını sabırsızlık veya günah sayarak pasif bir teslimiyetçiliğe saplanma tehlikesi |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | İnsanın kırılganlığı ve çaresizliği karşısında sığınacağı doğru adresi belirlemesi, sabır kavramının duyguları inkar etmek değil onları doğru mercie yönlendirmek olduğunu göstermesi bakımından temel bir öneme sahiptir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Peygamberlerin en ağır imtihan anlarındaki iç döküşlerinde (Yûsuf suresi), aile içi haksızlığa uğrayan kadının adalet talebinde (Mücâdele suresi) ve ilahi nurun tecelli alanının tasvir edildiği Nûr ayetinde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Müminin kederlenmeyeceğini, ağlamayacağını veya maruz kaldığı haksızlık karşısında susması gerektiğini savunan sahte vakar anlayışını yıkar; meşru sızlanmanın ve hak aramanın bizzat ilahi onay aldığını teyit eder. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamBedenin ağrıyıp sızlaması, sütün deriden bir tulumda korunarak işlenmesi ve duvarda kandil ışığını dağıtmadan muhafaza eden deliksiz niş.
- Soyut anlamİç dünyada dayanılmaz hale gelen keder, acı veya haksızlığın, onarım ve adalet ümidiyle yetkili ve güvenilir bir makama söz veya tavırla aktarılması.
- Sistematik karşılıkAdalet ve merhamet merkezine yönelik girdi akışı; kontrolsüz dağılmayı önleyip enerjiyi tek bir sığınakta toplama prensibi.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde sistemin maruz kaldığı dış baskı veya iç acıyı, öznenin anlık iç direnç ve absorbe kapasitesini temsil eder. Bu ikisi arasındaki farkın zaman içindeki birikimi ile iç gerilim/sızlanma potansiyelini oluşturur. yönlendirici aktarım fonksiyonu olup, içte biriken bu yükün rastgele çevreye değil doğrudan yetkili ve koruyucu merciye () deşarj edilerek adalete ve huzura dönüştürülmesini modeller.