شكك
ش - ك - ك
جذر- الورود: ١٥
- الآيات: ١٥
- الصيغ: ٢
- المعاجم: ١٠
سكك : Olması ve olmaması şüphenin eşit olması ريب : Olmaması şüphesi daha fazla olan ظنن : Olması yönünde şüphe daha fazla olanالمزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(١٠)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
سكك : Olması ve olmaması şüphenin eşit olması ريب : Olmaması şüphesi daha fazla olan ظنن : Olması yönünde şüphe daha fazla olan
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٧٨١باب الكاف والشين
ك ش، ش ك مستعملان
كش:
كشّ البكر يكِشّ كشيشاً، وهو صوت بين الكَتِيتِ والهدير.
والكَشْكَشَةُ: لغة لربيعة، يقول عند كاف التأنيث: عَلَيْكِش، إِلَيْكِشْ، بِكِشْ بزيادة شين. كما قال:
ولو حرشتِ لكشفتِ عن حِرشْ
عن واسع يغيب فيه القَنْفَرِشْ
وكشّت الأفعى تكش كشيشاً، إذا احتكت سمعت لجلدها مثل جرش الرحى وبلد تَكاشُّ أفاعيه: يوصف بالمحل والجدب.
شك: الشَّكُّ: نقيض اليقين. والشِّكَّةُ: ما
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٦٥٤الشَكُّ: خلاف اليقين. وقد شَكَكْتُ في كذا، وتَشَكَّكْتُ، وشَكَّكَني فيه فلان. وشَكَّ البعيرُ أيضاً يَشُكُّ شَكَّاً، أي ظَلَع ظَلْعاً خفيفاً. والشَكُّ: اللُزومُ واللُصوقُ. والشَكوكُ: الناقة التي يُشَكُّ فيها، أبها طِرْقٌ أم لا? لكثرة وبرها، فيُلْمَسُ سَنامُها. والشِكَّةُ، بالكسر: السلاحُ، وخُشَيْبَةٌ عريضةٌ تُجْعَلُ في خُرْتِ الفأس ونحوِه يُضَيِّقُ بها. ويقال رجلٌ شاكُّ السلاحِ، وشاكٌّ في السِلاح.
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٩٥٨- الشك: اعتدال النقيضين عند الإنسان وتساويهما، وذلك قد يكون لوجود أمارتين متساويتين عند النقيضين، أو لعدم الأمارة فيهما، والشك ربما كان في الشيء هل هو موجود أو غير موجود؟ وربما كان في جنسه، من أي جنس هو؟ وربما كان في بعض صفاته، وربما كان في الغرض الذي لأجله أوجد. والشك: ضرب من الجهل، وهو أخص منه؛ لأن الجهل قد يكون عدم العلم بالنقيضين رأسا، فكل شك جهل، وليس كل جهل شكا، قال الله تعالى: {وإنهم لفي
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٥٤٠ش ك ك
رجل شكاك من قوم شكاك.
وشككني أمرك وتشككت فيه وهذا مما ينفي الشكوك وشك عليّ الأمر إذا شككت فيه.
وقال الركاض الدبيري: يشك عليك الأمر مادام مقبـلاً وتعـرف مـا فيـه إذا هـو أدبرا وقال ابن أحمر: وأشياء مما يعطف المرء ذا النهى تشك على قلبي فمـا أستبينهـا وشكه بالرمح: خرقه وأدخله اللحم.
وشك الجلد بالمسرد.
وقال عنترة: فشككت بالرمح الأصم ثيابـه وخرج في شكة تامة وهي السلاح وهو
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٤٬٦٧٦الشَّكُّ: نقيض اليقين، وجمعه شُكُوك، وقد شَكَكْتُ في كذا وتَشَكَّكْتُ، وشَكَّ في الأَمر يَشُكُّ شَكّاً وشَكَّكَه فيه غيرهُ؛ أَنشد ثعلب:من كان يزعمُ أَن سيَكتُم حبَّه،
حتى يُشَكِّكَ فيه، فهو كَذُوبُ
أَراد حتى يُشَكِّك فيه غيره، وفي الحديث: أَنا أَولى بالشَّكِّ من إبراهيم لما نزل قوله: أَوَلم تؤمن قال بلى؛ قال قوم لما سمعوا الآية: شَكَّ إبراهيمُ ولم يَشُكَّ نبينا، فقال، عليه السلام، تواضعاً منه
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٠٢* ش ك ك * * الشَّكُّ * ضد اليقين وقد * شَكَّ * في كذا من باب رد و * تَشَكَّك * و * شَكَّكهُ * فيه غيره
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٤٬٣٧٠الشك: خلاف اليقين كما في الصحاح، وقال الراغب الأصبهاني في مفرادات القرآن: الشك: اختلاف النقيضين عند الإنسان وتساويهما، وذلك قد يكون لوجود أمارتين متساويتين عنده في النقيضين، أو لعدم الأمارة فيهما، والشك ربما يكون في الشيء: هل هو موجود أو غير موجود، وربما كان في جنسه من أي جنس هو، وربما كان في بعض صفاته وربما كان في الغرض الذي لأجله أوجد، والشك ضرب من الجهل، وهو أخص منه؛ لأن الجهل قد يكون عدم
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٣١١شَكَّ
شَكَّ U ( n. ac. شَكّ 1 ),
a. Was doubtful, dubious, confusing.
b. [ Fī ], Doubted, mistrusted, suspected; hesitated about.
c. Offended; scandalized.
d. Was offended, scandalized.
e. Arranged in a row, line ( tents & c. ).
f. Pierced; penetrated; bored through.
g. [ Fī ], Clad, encased himself in ( armour ).
h. Halted, limped.
i. Adhered, cohered, held together.
شَكَّكَ
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ١٨٬٢٧٢شكك
شَكَّ - يَشُكُّ - شَكّ
شَكَّ - يَشُكُّ + كائن + في أمر أو كائن: لا يعتقد ولا يؤمن بصوابه: يبدي درجة من عدم القبول بصحة قضية ما هي أعلى من الارتياب وأقل من الرفض أو الكفر
شَكّ - الشك: اسم فعل " شَكَّ - يَشُكُّ ": درجة من عدم قبول صحة قضية ما هي أعلى من الارتياب وأقل من الرفض أو الكفر
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " إصدار الحكم على كائن أو
الجذور المجاورةالمجاورة: ٨٤ (الإجمالي: ١١٧)
- ريب
الآيات المشتركة: ٧ · “Ravb” kesik süt, “reyb” ise kesilip kesilmediği belli…
- بين
الآيات المشتركة: ٨ · Beyn topraktaki yarık demektir
- سبق
الآيات المشتركة: ٣ · Yarış meydanı demektir
- قضي
الآيات المشتركة: ٣ · “Kadb” kesici alet; “ba” “va”va dönüşmüş “kadeve” ve…
- قبل
الآيات المشتركة: ٥ · Önce
- كلم
الآيات المشتركة: ٣ · Kelime
- خلف
الآيات المشتركة: ٣ · Half : Ense demektir
- جيأ
الآيات المشتركة: ٤ · Ceyee yağmur sularının toplanıp biriktiği yerdir
- سلط
الآيات المشتركة: ٢ · Salata, doğranmış sebze demektir
- كتب
الآيات المشتركة: ٤ · Derinin deri ile dikildiği sırım, iptir
- أجل
الآيات المشتركة: ٢ · İcl havuz demektir
- دعو
الآيات المشتركة: ٣ · Deav : Dua, gel gel anlamına kalkan eller demektir
الآيات التي ورد فيها(١٥)
… وَلَكِنْ شُبِّهَ لَهُمْ وَإِنَّ الَّذِينَ اخْتَلَفُوا فِيهِ لَفِي شَكٍّ مِنْهُ مَا لَهُمْ بِهِ مِنْ عِلْمٍ إِلَّا اتِّبَاعَ …
Kafa karışıklığı
فَإِنْ كُنْتَ فِي شَكٍّ مِمَّا أَنْزَلْنَا إِلَيْكَ فَاسْأَلِ الَّذِينَ يَقْرَءُونَ الْكِتَابَ مِنْ قَبْلِكَ لَقَدْ جَاءَكَ الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ فَلَا تَكُونَنَّ مِنَ الْمُمْتَرِينَ
Kafa karışıklığı
قُلْ يَاأَيُّهَا النَّاسُ إِنْ كُنْتُمْ فِي شَكٍّ مِنْ دِينِي فَلَا أَعْبُدُ الَّذِينَ تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ …
Kafa karışıklığı
قَالُوا يَاصَالِحُ قَدْ كُنْتَ فِينَا مَرْجُوًّا قَبْلَ هَذَا أَتَنْهَانَا أَنْ نَعْبُدَ مَا يَعْبُدُ آبَاؤُنَا وَإِنَّنَا لَفِي شَكٍّ مِمَّا تَدْعُونَا إِلَيْهِ مُرِيبٍ
Kafa karışıklığı
وَلَقَدْ آتَيْنَا مُوسَى الْكِتَابَ فَاخْتُلِفَ فِيهِ وَلَوْلَا كَلِمَةٌ سَبَقَتْ مِنْ رَبِّكَ لَقُضِيَ بَيْنَهُمْ وَإِنَّهُمْ لَفِي شَكٍّ مِنْهُ مُرِيبٍ
Kafa karışıklığı
… وَقَالُوا إِنَّا كَفَرْنَا بِمَا أُرْسِلْتُمْ بِهِ وَإِنَّا لَفِي شَكٍّ مِمَّا تَدْعُونَنَا إِلَيْهِ مُرِيبٍ
Kafa karışıklığı
بَلِ ادَّارَكَ عِلْمُهُمْ فِي الْآخِرَةِ بَلْ هُمْ فِي شَكٍّ مِنْهَا بَلْ هُمْ مِنْهَا عَمُونَ
Kafa karışıklığı
وَمَا كَانَ لَهُ عَلَيْهِمْ مِنْ سُلْطَانٍ إِلَّا لِنَعْلَمَ مَنْ يُؤْمِنُ بِالْآخِرَةِ مِمَّنْ هُوَ مِنْهَا فِي شَكٍّ وَرَبُّكَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ حَفِيظٌ
Kafa karışıklığı
وَحِيلَ بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ مَا يَشْتَهُونَ كَمَا فُعِلَ بِأَشْيَاعِهِمْ مِنْ قَبْلُ إِنَّهُمْ كَانُوا فِي شَكٍّ مُرِيبٍ
Kafa karışıklığı
أَؤُنْزِلَ عَلَيْهِ الذِّكْرُ مِنْ بَيْنِنَا بَلْ هُمْ فِي شَكٍّ مِنْ ذِكْرِي بَلْ لَمَّا يَذُوقُوا عَذَابِ
Kafa karışıklığı
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | شكك |
| Yapı | Üçlü (müzâaf) |
| Özel Durum | Müzâaf (şeddeli / ikiz harfli) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | ريب, ظنن, شبه, مري |
| Zıt Kök | يقن |
| Çekirdek Özet 1 | İki şeyi delici bir aletle delerek birbirine iliştirmek ve zırh gibi birbirine kenetlemek |
| Çekirdek Özet 2 | Zıt iki ihtimalin zihinde eşit ağırlık kazanarak aklı duraklatması ve kesin hükmü engellemesi |
| Çekirdek Özet 3 | Delillerin varlığına rağmen iradenin nötrlenmesi ve imanın gerektirdiği kesin bağlanışın askıya alınması |
| Kritik Hata Riski | Kavramın masum bir zihinsel merak veya metodik şüphe sayılarak imanı zedeleyen eylemsizlik boyutunun ıskalanması |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| شك | Çatallanma, delme, batma ve iki nesneyi birbirine iliştirme; nitekim aynı çekirdeği paylaşan شكر kökünde dolup taşma ve kabarma, شكس kökünde zıtlaşma ve geçimsizlik, شكل kökünde bağlama ve benzeşme, شكو kökünde ise içteki rahatsız edici batmayı dışa vurma anlamı mevcuttur. | ك | İkiz harfin yinelenmesiyle delme ve bitiştirme eylemi süreklilik ve zihinsel kilitlenme kazanmış, iki zıt ihtimalin birbirine raptedilerek ayrışamaz hale gelmesi vurgulanmıştır. |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ش | diş; ısırma, parçalama, keskinlik | Kesici ve delici bir etkiyle bütünlüğü yararak iki farklı ihtimal ucunu açığa çıkarma payını taşır. |
| ك | avuç içi; kavrama, eğme, kaplama | Açığa çıkan ihtimalleri veya nesneleri kavrayıp tutma ve hareketi sınırlandırma payını taşır. |
| ك | avuç içi; kavrama, eğme, kaplama | İkinci kavrayışla zıt uçların birbirine bastırılarak eşitlenmesi ve kilitlenmesi payını taşır. |
| شكك | Kesici bir etkiyle delme ve iki el ayası gibi iki nesneyi karşılıklı sıkıştırıp raptetme; zıt ihtimallerin zihinde eşit güçle birbirine kilitlenerek eylemsizlik doğurması hareketidir. |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir şeyi mızrak veya biz gibi sivri bir nesneyle delip geçmek (şekk), iki deriyi birbirine dikmek için delmek, zırh giyinmek (şikke) ve devenin ayağındaki batma sebebiyle aksamasıdır. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Antere b. Şeddâd muallakasında mızrakla delme eylemini şu dizede kullanmıştır: فشككت بالرمح الأصم ثيابه / ليس الكريم على القنا بمحرم |
| Erken Arapça kullanım | Silah ve zırh kuşanmış kimseye şâkk fi's-silâh (شاك في السلاح) denmesi ve deriyi dikmek üzere delme işlemine şekk (شك الجلد بالمسرد) denmesi şeklinde yaygındır. |
المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, el-Mufradāt, Asās al-Balāgha.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Sami dilleri ailesinde شكك kökü, delici bir aletle batırma, birleştirme veya iki zıt kutup arasında takılıp kalma semantik matrisiyle ilişkilendirilir. İbranicede sok ve sek (שֹׂךְ / סֵךְ) sözcükleri diken, sivri nesne ve batıcı alet anlamını taşırken, Aramicede şakkâ (שַׁכָּא) kökünde de benzer biçimde çivi, raptiyeleme ve delme anlam nüansları mevcuttur. Arapçada kökün somut düzeydeki «mızrakla delip iki zırhı birbirine bitiştirmek» eylemi, zihinsel düzeyde iki zıt önermenin birbirine eşit delil veya şüpheyle kilitlenerek aklı askıda bırakması durumuna doğru semantik bir kayma göstermiştir. Ortak Sami mirasındaki batma, saplanma ve düğümlenme kök anlamı, klasik Arapçada tereddüt ve eşit ihtimalli zihinsel kararsızlık kavramına evrilmiştir.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Mızrakla delme, dikmek için iğneyle delip iliştirme ve zırhın birbirine geçmesi | Somut delici ve birleştirici hareketten zihinde iki denk ihtimalin eşitlenmesi anlamına semantik aktarım | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice sok/sek ve Aramice şakkâ biçimleriyle diken, çivi ve saplama paralelliği | Sivri cisim, batma ve nesneleri birbirine raptetme anlam kökünün ortaklığı | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı |
المصدر Maqāyīs al-Lugha, Brown-Driver-Briggs, David Cohen.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| شكك | Anlamlı | Delmek, iliştirmek, tereddüt | İki şeyi birbirine raptetmek veya iki denk zıt ihtimal arasında kararsız kalmak | Hedef köktür, Kur'an'da geçer |
| كشك | Anlamlı | Hışırtı çıkarmak, kabile lehçesi | Yılanın sürtünme sesi veya Rabîa kabilesinin müennes kâf harfini şîn ile telaffuz etmesi | Hedef kökle doğrudan anlam bağı yoktur, Kur'an'da geçmez |
| ككش | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| شكك | Merkez | Tereddüt ve iki eşit ihtimal | İki karşıt ihtimalin eşit ağırlıkta olması sebebiyle zihnin duraklaması | Bir meselede varlık ile yokluğun zihinde birbirini sıfırlaması |
| ريب | Komşu | İrkiltici şüphe ve kuşku | İçinde itham, tedirginlik ve olumsuzluk ihtimalinin daha baskın olduğu güvensizlik | Olmama veya bozuk olma ihtimalinin ağır bastığı kaygı |
| ظنن | Komşu | Zann ve ağır basan ihtimal | İki ihtimalden birinin delille veya sezgiyle daha ağır basması hali | İhtimallerin eşit değil, birinin diğerine baskın olması durumu |
| شبه | Komşu | Benzeşme ve kapalılık | Niteliklerin birbirine karışması sonucu hakikatin ayırt edilememesi | Şüphenin kaynağının dıştaki benzerlikten doğması |
| مري | Komşu | Çekişmeli şüphe ve münakaşa | Şüphenin dışa vurularak tartışmaya ve inada dönüşmüş hali | Tereddüdün sürtüşme ve cedelleşme ile birleşmesi |
| يقن | Zıt | Kesin ve sarsılmaz bilgi | Şüphenin tamamen yok olduğu, zihnin hakikate tam olarak mutmain olması | Çelişen hiçbir ihtimalin kalmadığı apaçık bilgi durumu |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | شكك | İki denk ihtimal arasında kalma | İki zıt tarafın eşitlenmesi sebebiyle zihnin kesinleşememe halidir | Kesin |
| Latince | dubium, haesitatio | İkilik, tereddüt | dubium sözcüğü 'duo' (iki) kökünden türeyerek zihnin iki yön arasında kalmasını karşılar, fiziksel delme kökünü içermez | Güçlü |
| İngilizce | doubt, skepticism | Şüphe, kararsızlık | doubt kavramı iki ihtimal arasındaki kararsızlığı karşılar; kökün raptetme ve saplanma biçimindeki fiziksel kökünü taşımaz | Güçlü |
| Almanca | Zweifel | İkiye bölünmüşlük, şüphe | zwei (iki) kökünden türer ve zihnin iki uç arasında bölünüşünü tam olarak yansıtır | Güçlü |
| Fransızca | doute, hésitation | Şüphe, duraksama | Latince dubium kökünden gelir; nesnel bir ayrım yapamama durumunu ifade eder | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Kluge Etymologisches Wörterbuch, Lewis & Short.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| شَكٍّ مُرِيبٍ | Kuşkulandırıcı ve huzursuz edici derin şüphe | Vahiy ve ahiret gerçeğine karşı iç tedirginliğini mazeret kılarak kesin bağlanıştan kaçan inkarcıların hali; Hûd 11:62, 11:110, İbrâhîm 14:9, Sebe' 34:54, Fussilet 41:45, Şûrâ 42:14 |
| فِى شَكٍّ يَلْعَبُونَ | Ciddiyetsiz ve oyalanmaya kılıf yapılan şüphe | Hakikati ciddiyetle araştırmayıp dünyevi meşgalelerle eğlenenlerin zihinsel lakaytlığı; Duhân 44:9 |
| فِى شَكٍّ مِّمَّا أَنزَلْنَا | Vahyin kesinliğini teyit eden varsayımsal hitap | Muhatabın veya insanın zihninde belirebilecek en ufak tereddüdü bertaraf etmek için getirilen farazi bağlam; Yûnus 10:94, 10:104 |
| لَفِي شَكٍّ مِنْهُ | Kesin bilgiden yoksunluk ve bocalamak | Hz. İsa'nın öldürülmesi hadisesinde somut bilgiden yoksun kalıp zanna ve şüpheye sığınanların durumu; Nisâ 4:157 |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Akāid ve bilgi teorisi | Şekk halinin imanla bağdaşıp bağdaşmadığı; bilginin derecelerinde zann ile vehm arasındaki tam eşitlik noktası | İmanın kesin tasdik (yakîn) gerektirdiği, şüphenin ise kalbi imandan yoksun bırakan bir engel olduğu |
| Fıkıh | İbadet ve muamelat usulü | «el-Yakînu lâ yezûlü bi'ş-şekk» kaidesi uyarınca kesin bilinen durumun sonradan doğan tereddütle değişmemesi | Tereddüt doğduğunda kesin olan asgari sınıra veya önceki duruma itibar edilmesi |
| Tefsir | Kur'an muhataplarının psikolojisi | İnkarcıların ileri sürdükleri şüphenin samimi bir delil arayışı mı yoksa mazeret mi olduğu | Şekkin Kur'an'da daima yerici ve eylemsizliğe sevk edici bir vasıfla (mürîb) anılması |
| Hadis | Peygamberlerin ismeti ve yakîn hali | «Biz şüphe etmeye İbrahim'den daha layığız» rivayetindeki peygamberane tevazu | Peygamberlerin asla şüpheye düşmediğini ifade eden tekitli nefy ve tevazu üslubu |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Akāid ve itikad zemini | İmanın zıddı olan tereddüt | Karar kılınması gereken nihai bağlanışı felç etme | İman kesin yakîn gerektirirken şekk, kul ile vahiy arasındaki bağı askıya alıp itaati engeller | Kesin |
| İlmi | Epistemoloji ve metodoloji | Hipotez ve eşit ihtimallilik noktası | Araştırmayı başlatıcı veya aşılmadığında dondurucu eşik | İki tez arasında delilsiz eşitlik hali olup, tahkik ile aşılmadığında cehaletin sürekliliğine dönüşür | Güçlü |
| Siyasi | Karar alma ve kamu otoritesi | İrade zaafı ve istikrarsızlık | Yönetim ve kamu düzeninde kararsızlığa yol açma | Liderlik ve yasa uygulamasında şekk, otoritenin meşruiyetini zedeler ve toplumsal kargaşaya yol açar | Güçlü |
| İktisadi | Sözleşmeler ve piyasa güvencesi | Belirsizlik (garar) ve işlem güvensizliği | Akidlerin sıhhatini ve mülkiyet intikalini askıya alma | Taraflar arasındaki şartlarda şüphenin bulunması akdi fasit kılar ve güven ortamını yıkar | Güçlü |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Sıfır net kuvvet veya eşit olasılık dağılımı () | Fizikte bir cisme zıt yönlerden etkiyen iki eşit kuvvetin bileşkesinin sıfır olması sonucu oluşan kararsız denge hali ya da bilgi teorisinde maksimum belirsizlik durumu | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Karar teorisinde seçim kilitlenmesi (Buridan paradoksu) | Karar vericinin eşit çekicilikteki veya eşit belirsizlikteki iki seçenek arasında kalarak eylemsizliğe düşmesi ve hukuki iradenin sakatlanması | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Şekk kavramının yalnızca Descartesçı metodik şüphe veya bilimsel sorgulama merakı gibi algılanması, kökün ahlaki zaaf ve zihni felç eden boyutunun göz ardı edilmesi |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da şekk, hakikat karşısında açık delillere rağmen kalbin kendini kapatması, sorumluluktan kaçmak için tereddüdü sığınak yapması ve daima huzursuzluk (rîb) doğuran eylemsizlik halidir |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | İnkarcı kavimlerin peygamberlere karşı takındıkları tereddütlü tavrın masum ve rasyonel bir delil arayışı sanılması, böylece Kur'an'ın muhataplarındaki niyet bozukluğunu ıskalama riski |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın inşa ettiği zihin yapısında bilginin kesinliği (yakîn) ile inkarın temeli olan kararsızlık (şekk) arasındaki ayrımı gösterir; inkarcıların küfrünün çoğu zaman açık delillere rağmen bilerek askıda bırakılmış bir tereddüde dayandığını deşifre eder. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Peygamberlerin muhataplarıyla girdikleri tebliğ mücadelelerini anlatan kıssalarda (özellikle Hûd ve İbrâhîm surelerinde), ahiretin vukuunu sorgulayan inkarcıların psikolojisinde ve münafıkların kararsız tavırlarını anlatan ayetlerde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Şüphenin her zaman hakikate ulaştıran tarafsız bir erdem olduğu yanılgısını düzeltir; deliller ortaya konduktan sonra sürdürülen şüphenin bir idrak kusuru ve ahlaki bir kaçış olduğunu ortaya koyar. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamDelici bir aletle iki nesneyi delip birbirine iliştirmek, zırh parçalarını birleştirmek ve aradaki açıklığı kapatıp hareketsiz kılmak.
- Soyut anlamBirbirine zıt iki önermenin zihinde eşit delil veya delilsizlik sebebiyle kilitlenmesi, zihnin bir tarafa meyledememesi sonucu oluşan kararsızlık.
- Sistematik karşılıkİman ve eylem sisteminde kesinliği (yakîn) sıfırlayan, delillerin açık olmasına rağmen iradeyi felç eden nötrleşme hali.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklaması
Modelde bir önermeyi veya hakikati, ise onun zıddını temsil eder. ve bu iki zıt ihtimalin zihindeki gerçekleşme olasılıklarıdır. bu iki olasılık arasındaki farkı gösterir; farkın sıfır olması () iki zıt ucun eşitlenerek birbirini nötrlediği şekk halidir. ise zihinsel kesinliği ve bunun doğuracağı iradi eylemi temsil eder; zıt ihtimaller eşitlendiğinde iradi kesinlik ve eylem gücü sıfırlanır ().