عبأ

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ع-ب-أالصيغ: ١ · الجذور المجاورة: ٦ · الآيات: ١ · السور: ١؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».كونقولعبألزميَعْبَأُدعوربب

الجذرالصيغ ١الآيات ١السور ١المجاورة ٦

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

عبأ

ع - ب - أ

جذر
  • الورود: ١
  • الآيات: ١
  • الصيغ: ١
  • المعاجم: ١٢

معناه في القرآن: Kullanır

تشمل هذه الصفحة أيضًا الكتابات: عبء

ملاحظاتي

المعاجم(١٢)

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٢٬٦٩٣
المدخل: عبءباب العين والباء وواي معهما ع ب ا، ع ب ء، ع ي ب، و ع ب، ب و ع، ب ع و، ب ي ع مستعملات عبا: العَباية: ضرب من الأكْيسة فيه خُطوط سُود كبار والجميع العَباء، والعَباءة لغة. وما ليس فيه خُطوطٌ وجِدّة فليس بعَباءة، قال: نَجَا دَوْبَل في البئر واللَّيل دامِسٌ ولولا عباءته لزار المقـابـرا والعَبا، مقصور، : الرجل العَبام في لغة وهو الجافي العَيُّ. عبء: العِبْء: كلّ حِمْلٍ من غُرْمٍ أو حَمالةٍ، والجميع
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٥٢٨
أبو زيد: عَبَأْتُ الطيبَ عَبْأً، إذا هَيَّأتُه وَصَنَعْتَهُ وَخَلَطْتَهُ. قال: وعَبَأْتُ المتاع عَبْأَ، لاإذا هيأته وعَبَّأْتُه تَعْبِئَةً وتعبيئاً. قال: كُلٌّ من كلام العرب. وعَبَّأْتُ الخيل تعبئة وتعبيئاً. قال: والعِبْءُ بالكسر: الحِمْلُ، والجمع الأعباء. وأنشد لزهير: الحاملُ العبءَ الثقيلَ عَن جاني بغيرِ يَدٍ ولا شُكْرِ ويقال لعِدْلِ المتاع: وعِبْءٌ، وهما عِبْآنِ. والأعباء: الأعدال. وعبء
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١١٬٩٨٢
باب العين والباء عبأ ، عيب ، بعا ، بيع ، بوع ، وبع ، وعب : مستعملات . عبأ : أمّا عبا فهو مهموز لا أعرف في معتلاَّت العين حرفاً مهموزاً غيره . ومنه قول الله جلّ وعزّ : ( قُلْ مَا يَعْبَؤُا بِكُمْ رَبِّى لَوْلاَ دُعَآؤُكُمْ فَقَدْ كَذَّبْتُمْ فَسَوْفَ يَكُونُ لِزَاماً ) ( الفرقان : 77 ) ، وهذه آية مشكِلة . ورَوَى ابن أبي نَجيح عن مجاهد أنه قال في قوله تعالى : ( قُلْ مَا يَعْبَؤُا بِكُمْ رَبِّى ( أي
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ١٤٬٠٠١
(باب العين والباء وما يثلثهما) (عبث) العين والباء والثاء أصلٌ صحيح واحد، يدلُّ على الخَلط يقال: عَبَثَ الأَقِط، وأنا أعبِثُه عَبْثاً، وهو عبيث، وهو يُخلَط ويجفَّف في الشَّمس. والعَبِيث: كلُّ خِلْط. ويقال: في هذا الوادي عَبِيثةٌ، أي خِلْطٌ من حَيَّيْن. ومما قيسَ على هذا: العَبَثُ، هو الفعل لا يُفَعل على استواء وخُلوصِ صواب. تقول: عَبِثَ يعبَث عَبَثاً، وهو عابثٌ بما لا يَعْنيه وليس من بالِهِ([1])
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٣٣٦
- ما عبأت به، أي: لم أبال به، وأصله من العبء، أي: الثقل، كأنه قال: ما أرى له وزنا وقدرا. قال تعالى: ﴿قل ما يعبؤ بكم ربي﴾ [الفرقان/77]، وقيل أصله من: عبأت الطيب، كأنه قيل: ما يبقيكم لولا دعاؤكم، وقيل: عبأت الجيش، وعبأته: هيئته، وعبأة الجاهلية: ماهي مدخرة في أنفسهم من حميتهم المذكورة في قوله: ﴿في قلوبهم الحمية حمية الجاهلية﴾ [الفتح/26].
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٢٣٢
ع ب أ عبأت الطيب إذا عملته وهيأته وعبأته‏.‏ وعبّأ الخيل وعبأها وكذلك كل شيء‏.‏ وهو حمال أعباء والعبء‏:‏ الحمل الثقيل‏.‏ قال تأبط شراً‏:‏ قذف العبء عليّ وولى أنا بالعبء له مستقلّ وما أعبأ به ‏"‏ قل ما يعبأ بكم ربي لولا دعاؤكم ‏"‏
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٣٬٩٦٤
العِبْءُ، بالكسرِ: الحِمْل والثِّقْلُ من أَي شيءٍ كان، والجمع الأَعْباء، وهي الأَحْمال والأَثْقالُ. وأُنشد لزهير: الحامِل العِبْء الثَّقِيل عن الـ * ـجانِي، بِغَيرِ يَدٍ ولا شُكْر ويروى لغير يد ولا شكر. وقال الليث: العِبءُ: كلُّ حِمْلٍ من غُرْمٍ أَو حَمالةٍ. والعِبْءُ أَيضاً: العِدْل، وهما عِبْآنِ، والأَعْباء: الأَعدال. وهذا عِبْءُ هذا أَي مِثْلُه ونَظِيرُه. وعبْءُ الشَّيءِ كالعِدْلِ والعَدْلِ،
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٦٦
* ع ب أ * * عَبَأَ * الطيب والمتاع هيأه وبابه قطع و * عَبَّأَهُ تَعْبِئةً * مثله و * العِبْءُ * بالكسر الحِمل وجمعه * أعْباءٌ * وما * عَبَأَ * به ما بالى به وبابه قطع
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٣٬٤١٦
العبء بالكسر: الحمل من المتاع وغيره، وهما عبآن والثقل من أي شيء كان والجمع الأعباء وهي الأحمال والأثقال، وأنشد لزهير: الحامل العبء الثقيل عن ال جاني بغير يد ولا شـكـر ويروي: لغير يد ولا شكر، وقال الليث: العبء: كل حمل من غرم أو حمالة والعبء أيضا: العدل وهما عبآن، والأعباء: الأعدال والمثل والنظير، يقال: هذا عبء هذا أي مثله ويفتح أي الأخير كالعدل والعدل، والجمع
رابط المدخل

العبء بالكسر: الحمل من المتاع وغيره، وهما عبآن والثقل من أي شيء كان والجمع الأعباء وهي الأحمال والأثقال، وأنشد لزهير: الحامل العبء الثقيل عن ال جاني بغير يد ولا شـكـر ويروي: لغير يد ولا شكر، وقال الليث: العبء: كل حمل من غرم أو حمالة والعبء أيضا: العدل وهما عبآن، والأعباء: الأعدال والمثل والنظير، يقال: هذا عبء هذا أي مثله ويفتح أي الأخير كالعدل والعدل، والجمع من كل ذلك أعباء. وقال ابن الأعرابي: العبء بالفتح: ضياء الشمس وعن ابن الأعرابي: عبأ وجهه يعبأ إذا أضاء وجهه وأشرق، قال: والعبوة: ضوء الشمس: جمعه عباء ويقال فيه عب مقصورا كدم ويد، وبه سمي الرجل، قاله الجوهري، قال ابن الأعرابي: لا يدرى أهو أي المهموز لغة في عب الشمس أي المقصور أم هو أصله، قال الأزهري: وروى الرياشي وأبو حاتم معا قالا: أجمع أصحابنا على عب الشمس أنه ضوؤها، وأنشدا في التخفيف: إذا ما رأت شمسا عب الشمس شمرت إلى مثلها والجرهمـي عـمـيدهـا قالا: نسبه إلى عب الشمس وهو ضوؤها، قالا: وأما عبد شمس من قريش فغير هذا، قال أبو زيد: يقال: هم عب الشمس ورأيت عب الشمس ومررت بعب الشمس يريدون، عبد شمس. قال: وأكثر كلامهم رأيت عبد شمس، وأنشد البيت السابق، قال: وعب الشمس: ضوؤها، يقال: ما أحسن عبها أي ضوءها، قال: وهذا قول بعض الناس، والقول عندي ما قاله أبو زيد أنه في الأصل عبد شمس، ومثله قولهم: هذا بلخبيثة ورأيت بلخبيثة ومررت ببلخبيثة، وحكى عن يونس بلمهلب يريد بني المهلب قال: ومنهم من يقول عب شمس بتشديد الباء، يريد عبد شمس انتهى. وعبأ المتاع جعل بعضه على بعض، وقيل: عبأ المتاع والأمر كمنع يعبؤه عبا وعبأه بالتشديد تعبئة فيهما: هيأه، وكذلك عبأ الخيل والجيش إذا جهزه وكان يونس لا يهمز تعبية الجيش كعبأه تعبئة أي في كل من المتاع والأمر والجيش كما أشرنا إليه، قاله الأزهري، ويقال: عبأت المتاع تعبئة، قال: وكل من كلام العرب، وعبأت الخيل تعبئة وتعبيئا، فيهما، أي في المتاع والأمر لما عرفت، وفي حديث عبد الرحمن بن عوف قال: عبأنا النبي صلى الله عليه وسلم ببدر ليلا. يقال: عبأت الجيش عبا، وعبأتهم تعبئة، وقد يترك الهمز فيقال عبيتهم تعبية أي رتبتهم في مواضعهم، وهيأتهم للحرب، وعبأت له شرا، أي هيأته، وقال ابن بزرج: احتويت ما عنده، وامتخرته، و اعتبأته، وازدلعته. وأخذته، واحد وعبأ الطيب والأمر يعبؤه عبأ: صنعه وخلطه عن أبي زيد، قال أبو زبيد يصف أسدا: كأن بنحره وبمنـكـبـيه عبيرا بات يعبؤه عروس ويروي: بات تخبؤه. وعبيته وعبأته تعبئة وتعبيئا. والعباء كسحاب: كساء م أي معروف وهو ضرب من الأكسية، كذا في لسان العرب، زاد الجوهري: فيه خطوط، وقيل هو الجبة من الصوف كالعباءة قال الصرفيون: همزته عن ياء، وإنه يقال: عباءة وعباية، ولذلك ذكره الجوهري والزبيدي في المعتل، قاله شيخنا. والعباء: الرجل الثقيل الأحمق الوخم كعبام ج أعبئة. والمعبأة كمكنسة هي خرقة الحائض، عن ابن الأعرابي، وقد اعتبأت المرأة بالمعبأة. والمعبأ كمقعد هو المذهب، مشتق من عبأت له إذا رأيته فذهبت إليه، قال حزام العكلي: ولا الطنء من وبئي مقرئ ولا أنا من معبئي مزنـؤه وما أعبأ به أي الأمر: ما أصنع قاله الأزهري، وقوله تعالى قل ما يعبأ بكم ربي لولا دعاؤكم روى ابن نجيح عن مجاهد، أي ما يفعل بكم، وقال أبو إسحاق تأويله أي وزن لكم عنده لولا توحيدكم، كما تقول ما عبأت بفلان، أي ما كان له عندي وزن ولا قدر، قال: وأصل العبء الثقيل، وقال شمر: قال أبو عبد الرحمن: ما عبأت به شيئا، أي لم أعده شيئا، وقال أبو عدنان عن رجل من باهلة: قال: ما يعبأ الله بفلان إذا كان فاجرا مائقا، وإذا قيل قد عبأ الله به فهو رجل صدق وقد قبل الله منه كل شيء، قال: وأقول: ما عبأت بفلان أي لم أقبل شيئا منه ولا من حديثه وما أعبأ بفلان عبأ، أي ما أبالي قال الأزهري: وما عبأت له شيئا، أي لم أباله، قال: وأما عبأ فهو مهموز لا أعرف في معتلات العين حرفا مهموزا غيره. والاعتباء هو الاحتشاء وقد تقدم في ح ش أ.

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٥٬٥٧٠
عَبَأَ 1 عَبَأَ ذ , aor. عَبَاَ , inf. n. عَبْءٌ, He packed up goods, or utensils; put them one upon another: (TA:) you say, عَبَأْتُ الشَّىْءَ فِى الوِعَآءِ [I packed the thing in the repository], aor. as above: and some allow also عَبَّيْتُ with teshdeed and ى [which is commonly used in the present day]: (Msb:) [and عَبَوْتُ also, inf. n. عَبْوٌ:] or عَبَأَ, (S, O, K,) aor. as above, (K,) and
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٥٦٠
المدخل: عبءعَبَأَ عَبَأَ A ( n. ac. عَبْء [ 1 ] ), a. Prepared; made ready; arranged. b. [Bi] , Heeded, regarded. عَبَّأَ عَبَّأَ II , a. see I (a) . اِعْتَبَأَ اِعْتَبَأَ VIII , a. Stuffed. b. Grasped; obtained. عَبْء عَبْء 1 , ( pl. أَعْبَآء a. [38] ), Like, equal. b. Sunlight. عِبْء عِبْء 2 , ( pl. أَعْبَاْء 38 ), a. Load, burden. b. Bag. c. see 1 . مَعْبَأ مَعْبَأ [ 17 ], a. Way,
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ١١٬٦٠٨
المدخل: عبءعبء عَبَأَ - يَعْبَأُ عَبَأَ - يَعْبَأُ + كائن + بشيء: يصبح الكائن معُبَّأً بالشيء بحيث يثقله: يحمله في وعائه وينتقل به فيصير جزءاً من مسؤوليته وحمله فيُثْقِلُه: يستعمل اللفظ أيضاً بالعبء النفسي والفكري: أي يحمل الأمر ويدخله في مسؤوليته واهتمامه ويشكل له ثِقلاً وهماً أكثر من حاله من غيره واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الاستيعاب والانشغال
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٦ (الإجمالي: ١١)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. لزم

    الآيات المشتركة: ١ · Birbirine bitişen iki şeyin bitiştiği yer demektir

  2. دعو

    الآيات المشتركة: ١ · Deav : Dua, gel gel anlamına kalkan eller demektir

  3. كذب

    الآيات المشتركة: ١ · Kizb, kumaşın boyanmasında kullanılan bir çeşit boya…

  4. ربب

    الآيات المشتركة: ١ · Ribve, tümsek demektir

  5. كون

    الآيات المشتركة: ١ · Kevn, tepe demektir

  6. قول

    الآيات المشتركة: ١ · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

الآيات التي ورد فيها(١)

  1. قُلْ مَا يَعْبَأُ بِكُمْ رَبِّي لَوْلَا دُعَاؤُكُمْ فَقَدْ كَذَّبْتُمْ فَسَوْفَ يَكُونُ لِزَامًا

    Kullanır

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökعبأ
YapıÜçlü (sülâsî)
Özel DurumMehmûzü'l-lâm (son harfi hemzeli)
Bağlamsal Yakın Köklerبال, وزن, قدر, كتر
Zıt Kökهمل
Çekirdek Özet 1Ağır bir yükü kaldırmak, bir şeye ağırlık ve kıymet atfederek önemsemek, düzenleyip hazırlamak
Çekirdek Özet 2İnsanın varoluşsal ağırlık ve değerini Allah'a yöneliş ve kulluk bilinci (dua) üzerinden kazanması
Çekirdek Özet 3Varlık hiyerarşisinde değerin kütle veya nicelikle değil, yüke ve gayeye muhatap olma liyakatiyle ölçülmesi
Kritik Hata RiskiKökün yalnızca zihinsel bir umursama sayılarak ontolojik ağırlık, değer ve sorumluluk boyutunun göz ardı edilmesi

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
عبYoğunlaşma, toplanma, doluluk ve baskı hissettiren bir kütle veya akış hali; nitekim عبث gayesiz bir yoğunlaşma ve taşkınlık, عبد boyun eğerek hizmete bağlanma ve kendini vakfetme, عبر doluluğu aşıp öteye geçme, عبس yüzün toplanıp gerilmesi ve sertleşmesi, عبقر ise kemale ermiş yoğun yetkinlik anlamı taşır.أÇekirdeğin taşıdığı yoğunluk ve doluluk haline başlangıç, yöneliş ve tayin edici bir odaklanma ekleyerek, bir şeyi taşınmaya değer bir ağırlık, sorumluluk ve kıymet merkezi kılma anlamını oluşturmuştur.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
عGöz; görme, bilme, kaynakBir nesneye veya duruma dikkatle bakma, onu idrak merkezine alma ve kaynağını tespit etme hareketini başlatır.
بEv, çadır; iç, barınma, içinde olmaGözetilen ve algılanan içeriğin bir mahalde toplanması, tutulması ve muhafaza edilmesini sağlar.
أÖküz başı; güç, öncülük, başlangıçToplanan içeriğe kuvvet, asıl olma niteliği, taşınabilir bir güç ve tayin edici bir öncelik kazandırır.
عبأDikkatle görülen bir ağırlığı içselleştirip güçle taşımak veya ona kıymet atfetmekVarlığın bilincine varılan özünü bir kapta toplayıp ona ağırlık, değer ve taşıma sorumluluğu yükleme eylemini ifade eder.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir binek veya insanın yüklendiği ağır yük, denge sağlayan denkler (idlü'l-himl), güzel kokuların karıştırılıp kıvamına getirilmesi ve ordunun düzenli saflar halinde donatılıp sefere hazırlanması.
Cahiliye şiiri kullanımıZüheyr b. Ebî Sülmâ bir beytinde diyeti üstlenen cömert kişiyi överken kökün fiziksel ağırlık anlamını şöyle dile getirir: الحامِل العِبْء الثَّقِيل عن الـ / ـجاني، بِغَيرِ يَدٍ ولا شُكْر
Erken Arapça kullanımMuhadram şair Taabbata Şerran zorlu bir yükü ve tehlikeyi üstlenişini şu beyitle tasvir eder: قذف العبء عليّ وولى / أنا بالعبء له مستقلّ

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab ve Asās al-Balāgha.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça عبأ kökü, Sami dil ailesinde hemzeli ve zayıf lamel varyantlarıyla ağırlık, yüklenme, donatma ve hazırlama semantik matrisi içinde yer alır. İbranicede ʿ-b-y (עבה) kökü kalınlaşmak, yoğunlaşmak, kütlece ağırlaşmak anlamındadır ve ʿăḇî kütle veya yoğunluk bildirir. Süryanicede ʿ-b-y kökü yoğunlaşma, kalınlaşma ve kabarma çizgisiyle benzer bir somut tabana dayanır. Erken Sami katmanında fiziksel bir kütlenin yoğunlaşması ve yer tutması anlamı, Klasik Arapçada hem mehmûz عبأ hem de nakıs عبو / عبي köklerinde korunmuş; bir nesneyi kütlece ağır sayma, ona değer ve ihtimam gösterme (mâ aba'tü bihî), ordunun kanatlarını tanzim etme (ta'biye) ve kokuyu karıştırarak yoğunlaştırma türevlerini doğurmuştur. Arapça, kökün taşıdığı fiziksel yük (el-ıb') anlamını ahlaki, zihni ve varoluşsal itibar kategorisine yükselterek özgün bir semantik alan inşa etmiştir.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith ve Maqāyīs al-Lugha.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönعبأ ve عبي / عبوFiziksel bir yükü (el-ıb') yüklenmekten, orduyu ve eşyayı tanzim etmeye (ta'biye), oradan da bir şeyi tartıya gelir bir ağırlık sayıp önemsemeye geçiş.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ʿ-b-y (עבה), Süryanice ʿ-b-yKalınlaşmak, kütlesel yoğunluk kazanmak ve hacimce ağırlaşmak tabanında ortak semantik miras.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik hipotezlerYoğunlaşma ve kütle artışı bildiren ikili kök paralellikleri bulunmakla birlikte dil ailesi dışı doğrudan ödünçleme tespit edilmemiştir.Muhtemel

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab ve David Cohen.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
عبأAnlamlıAğır yük, önemsemek, hazırlamakBir şeye ağırlık atfedip değer vermek, yüklenmek ve düzenlemek.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
عأبKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik lügatlerde bu ses dizilimine ait müstakil bir kök kullanımı kaydedilmemiştir.Kur'an'da geçmez.
بعأKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik lügatlerde bu harf dizilimi mühmel kabul edilmiştir.Kur'an'da geçmez.
بأعKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıMühmel ses dizilimi; Klasik lügatlerde kayıtlı türevi bulunmamaktadır.Kur'an'da geçmez.
أعبKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik lügatlerde mühmel sayılan terkip.Kur'an'da geçmez.
أبعKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıMühmel ses dizilimi; kök düzeyinde kullanım tespit edilmemiştir.Kur'an'da geçmez.

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
عبأMerkezDeğer verme, yük saymaBir şeyi taşınması gereken bir ağırlık ve kıymet olarak görüp hesaba katmak.Varlığa ontolojik ağırlık ve itibar tanımayı ifade eder.
بالKomşuZihinsel dikkat, umursamaBir durumu zihinde dert edinmek, kalbi meşgul etmek; fiziksel yük çağrışımı taşımaz.Kalbi ve zihni bir yöneliştir, doğrudan yüklenme veya ontolojik ağırlık içermez.
وزنKomşuTartma, dengeNesnenin somut veya soyut kütlesini ölçü aletiyle net olarak belirlemek.Ölçüm ve adalet dengesine odaklanır; kişisel değer atfından ziyade nesnel tespittir.
قدرKomşuMiktar, kıymet biçmeBir şeyin sınırını, kabiliyetini ve haddini tayin ederek ona değer takdir etmek.Güç, ölçü ve takdir merkezlidir; taşınan bir yük fikrini doğrudan barındırmaz.
كترKomşuDert edinme, aldırış etmeÇoğunlukla olumsuz sîgada (كترث) bir olayı ağırlık sayıp sarsılmak.Bir hadisenin kişiye ağır gelip onu etkilemesini anlatır, tanzim boyutu zayıftır.
هملZıtBaşıboş bırakma, yok saymaBir şeyi gözetimsiz, korumasız ve hiçbir ağırlığı veya gayesi yokmuş gibi terk etmek.Değer atfetmenin, yük saymanın ve hesaba katmanın tam karşıtıdır.

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaعبأDeğer vermek, ağırlık tanımakBir şeyi ağır bir yük ve kıymet kabul ederek ciddiye almak, hesaba katmak.Kesin
LatinceGravare, curare, aestimareAğırlık yüklemek, özen göstermek, kıymet biçmekGravare kütle ve ağırlığı, curare özen ve ihtimamı karşılar; kökün her iki yönünü birlikte verir.Güçlü
İngilizceTo reckon with, to care for, to attach weight toHesaba katmak, ağırlık vermek, önemsemek"To attach weight to" ibaresi kökün fiziksel yük (el-ıb') tabanından gelen değer atfetme boyutunu tam karşılar.Kesin
AlmancaGewicht beimessen, sich kümmernAğırlık atfetmek, hesaba katmakGewicht beimessen ifadesi yük ve değer ilişkisini dilsel olarak doğrudan yansıtır.Güçlü
FransızcaFaire cas de, attacher de l'importanceDeğer vermek, hesaba katmakBir kimseyi veya nesneyi göz önünde tutulmaya değer bir ağırlık saymayı ifade eder.Güçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary ve Lane's Arabic-English Lexicon.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
Mâ ya'be'u (مَا يَعْبَأُ)Varlık hiyerarşisinde değer ve ağırlık tanımama, hesaba katmamaİnkârcı ve kibirli muhatapların Allah katında hiçbir değer ve kıymet taşımadıklarını, insanın yegâne kıymetinin kulluk ve yönelişle (dua) kaim olduğunu bildiren bağlam (Furkan 25:77).

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİnsanın ontolojik değeri ve ilahi iradeAllah'ın insana muhataplık tanımasının bir zorunluluktan değil, insanın O'na yönelişi (dua ve ibadet) vesilesiyle gerçekleşen bir lütuf olduğu meselesi.Zatî bir değer değil, nisbî ve kulluğa bağlı bir kıymet ve itibar.
FıkıhHukuki sorumluluk ve mükellefiyet (ıb' kökünden türeyen a'bâ)Hak süjesinin borçlanma ehliyeti ve yüklendiği mali veya cezai kefaletlerin (el-ıb') ifası tartışmaları.Hukuki külfet, borç ve tazminat yükümlülüğünün üstlenilmesi.
TefsirFurkan suresinin son ayetinin teviliAyetteki "dua" kavramının ibadet, tevhid, iman veya Allah'ın insanı dine daveti anlamlarından hangisine tekabül ettiği tartışması.İnsanın ilahi nizamda tartıya gelir bir varlık olmasının yönelişe bağlanması.
HadisRivayetlerdeki kayıtsız kalmama ve önemseme kullanımlarıBir kimseyi veya durumu önemsememe (mâ ye'be'u bi-şey') veya ordu düzenleme bağlamındaki haberler.Bir nesneye kıymet ve itibar atfetmeme, onu ağırlıksız sayma.

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniYaratıcı-kul irtibatıVaroluşsal kıymetİnsana ilahi nazar ve lütuf celp etmeKulun duası ve yönelişi yoksa, ilahi nizamda hesaba katılacak bir ağırlığı kalmaz.Kesin
İlmiBilgi teorisi ve epistemolojiAnlamlı veri ve ağırlıklandırmaVeri setinde bir unsuru parametre saymaAraştırmacının bir olguyu önemsiz gürültü saymayıp dikkate değer bir değişken kabul etmesi.Güçlü
SiyasiYönetim ve kamu düzeniMeşru muhataplık ve temsilToplumsal talepleri dikkate alma ve seferberlik (ta'biye)İktidarın tebaayı veya bir grubu hesaba katması ve kriz anında güçleri organize etmesi.Güçlü
İktisadiMaliye ve değer kuramıKülfet ve bilanço ağırlığıBorç yükü (el-ıb') ve aktif değer tayiniBir malın veya yükümlülüğün bilançoda göz ardı edilemeyecek bir maliyet veya kıymet oluşturması.Kesin

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKütleçekimsel etkileşim ve istatistiksel ağırlık (statistical weight)Fizikte kütlesi sıfır veya ihmal edilebilir parçacıkların alan denkleminde tesir oluşturmaması; istatistikte ağırlığı sıfır olan verinin dağılımı değiştirmemesi gibi, kök de sisteme etki edecek bir kütleye sahip olmayı ifade eder.Güçlü
Beşeri bilimlerSosyal tanınma ve itibar sermayesi (recognition capital)Sosyolojide bir bireyin veya grubun kurumsal yapı tarafından meşru bir aktör ve talep sahibi olarak hesaba katılması (recognition); aksi halde yok sayılması (invisibility) haliyle tam örtüşür.Güçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün yalnızca psikolojik bir umursama, duygusal bir ilgi veya alelade bir kayıtsızlık şeklinde anlaşılması.
Kur'an içi daha geniş anlamKök, insanın kozmik ve ilahi düzlemdeki ontolojik varlık ağırlığını, sorumluluk kapasitesini ve ancak aşkın bir yöne yönelmekle kazanılan itibarını içerir.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİnsanın zatından ötürü koşulsuz bir kozmik ağırlığı olduğu zannına kapılmak; duanın ve kulluğun ontolojik bir inşa edici değil, tali bir rica faaliyeti olduğu yanılgısına düşmek.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?İnsanın kainattaki yerini ve ilahi huzurdaki kıymetini ontolojik bir teraziye koyduğu için hayati öneme sahiptir; insan kendinde müstakil bir değer kaynağı değil, Yaratıcı'ya yönelişi ölçüsünde tartıya gelen bir varlıktır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İnsanın yaratılış gayesini, ibadet ve duanın mahiyetini, inkârcıların amellerinin kıyamet günü tartıda ağırlık taşımayacağını bildiren ayet bağlamlarında belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?İnsanın salt biyolojik veya rasyonel varlığıyla kainatın mutlak efendisi olduğu yönündeki hümanist kibri ve ibadetsiz bir dindarlık tasavvurunu kökten tashih eder.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamTaşınması gereken ağır bir yük, denge unsuru olan yük denki, bir amaca matuf olarak tertip edilip hazırlanan ordu veya kıvama getirilen koku.
  • Soyut anlamBir varlığa itibar ve değer atfetmek, onu yok saymayıp hesaba katmak, varoluşsal ağırlık tanımak.
  • Sistematik karşılıkİnsanın ilahi düzendeki kıymetinin zatî kütlesine değil, aşkın olana yönelişiyle (dua) oluşan etkileşim gücüne bağlı kılınması.
  • LaTeX modeliV(u)=w⋅D(u)
  • LaTeX açıklamasıModelde u insan öznesini, D(u) insanın aşkın kaynağa yönelik bilinçli yönelişini, kulluk ve dua fonksiyonunu, w ilahi adalet ve rahmet nizamının tayin ettiği ağırlık katsayısını, V(u) ise öznenin ilahi nizamda hesaba katılan nihai ontolojik değer ve itibarını simgeler. Eğer D(u)=0 olursa, V(u)=0 haline gelir; yani yöneliş ve kulluk bulunmadığında insan ilahi düzlemde hiçbir ağırlık teşkil etmez.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ع