عثو

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ع-ث-والصيغ: ١ · الجذور المجاورة: ٤٤ · الآيات: ٥ · السور: ٥؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».عصوبخسبوأأنسحجرعثوفسدشعبتَعْثَوْاأرضقومفجرمدينسهلكيل

الجذرالصيغ ١الآيات ٥السور ٥المجاورة ٤٤

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

عثو

ع - ث - و

جذر
  • الورود: ٥
  • الآيات: ٥
  • الصيغ: ١
  • المعاجم: ١٠

Sopa, değnek demektir.المزيد ›

تشمل هذه الصفحة أيضًا الكتابات: عثى · عثي

ملاحظاتي

المعاجم(١٠)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Sopa, değnek demektir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٨٨٠
المدخل: عثوباب العين والثاء وواي معهما ع ث و، ع ث ي، و ع ث، ع ي ث مستعملات عثو: العَثا: لون إلى السّواد مع كثرة شعر. والأَعْثَى: الكثير الشّعر. والأَعْثَى: الضبع الكبير، والأنثى: عَثْواء، وفي لغة: عثياء والواو أصوب. والجميعُ: العُثْوُ، ويقال: العُثْيُ، والعِثْيانُ: اسم الذَّكر من الضِّباع. عثي: عَثِيَ يَعْثَى في الأرض عِثيّاً وعَثَياناً: أفسد. وعث: الوَعْثُ من الرّمل: ما غابتْ فيه القوائمُ. ومنه اشتُقَّ
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٨٨٠
المدخل: عثيباب العين والثاء وواي معهما ع ث و، ع ث ي، و ع ث، ع ي ث مستعملات عثو: العَثا: لون إلى السّواد مع كثرة شعر. والأَعْثَى: الكثير الشّعر. والأَعْثَى: الضبع الكبير، والأنثى: عَثْواء، وفي لغة: عثياء والواو أصوب. والجميعُ: العُثْوُ، ويقال: العُثْيُ، والعِثْيانُ: اسم الذَّكر من الضِّباع. عثي: عَثِيَ يَعْثَى في الأرض عِثيّاً وعَثَياناً: أفسد. وعث: الوَعْثُ من الرّمل: ما غابتْ فيه القوائمُ. ومنه اشتُقَّ
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٤٬٣٦٨
المدخل: عثيباب العين والثاء عثا ، عثي ، عيث ، وعث ، ثوع ، عوث . عثا : قال الله جلّ وعزّ : ( وَلاَ تَعْثَوْاْ فِى الاَرْضِ مُفْسِدِينَ ) ( البَقَرَة : 60 ) القراء كلهم قرءوه ) ولا تَعثوا بفتح التاء من عَثِي يَعْثَى عُثُوّاً وهو أشد الفساد . وفيه لغتان أخريان لم يُقرأ بواحدة منهما عثا يعثو مثل سما يسمو ، قال ذلك الأخفش وغيره . ولو جازت القراءة بهذه اللغة لقرىء ( ولا تَعْثُوا ) ولكن القراءة سنَّة ، ولا يُقرأ
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٣٬٣٩٢
المدخل: عثي(باب العين والثاء وما يثلثهما) (عثر) العين والثاء والراء أصلانِ صحيحان، يدل أحدهما على الاطِّلاع على الشيء، والآخر [على] الإثارة للغُبار. فالأوَّل عَثَر عُثُوراً، وعثر الفرسُ يعثُر عِثاراً، وذلك إذا سقَطَ لوجهه. قال بعض أهل العلم: إنما قيل عَثَر من الاطِّلاع، وذلك أنَّ كل عاثرٍ فلا بدَّ أن ينظر إلى موضع عَثْرته. ويقال: عَثَر الرجل يعثُر عُثوراً وعَثراً، إذا اطَّلع على أمرٍ لم يطَّلع عليه غيرُه.
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٣٦٣
المدخل: عثى- العيث والعثي يتقاربان، نحو: جذب وجبذ، إلا أن العيث أكثر ما يقال في الفساد الذي يدرك حسا، والعثي فيما يدرك حكما. يقال: عثي يعثي عثيا (قال ابن سيده: عثا عثوا، وعثي عثوا: أفسد أشد الإفساد. وقال ابن منظور: عثى يعثى، عن كراع، نادر. اللسان (عثا) )، وعلى هذا: ﴿ولا تعثوا في الأرض مفسدين﴾ [البقرة/60]، وعثا يعثو عثوا، والأعثى: لون إلى السواد، وقيل: للأحمق الثقيل: أعثى.
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٢٣٧
المدخل: عثي* ع ث ي * * عَثَا * في الأرض أفسد وبابه سما و * عَثِيَ * بالكسر * عُثُواً * أيضا و * عَثىً * بفتحتين قال الله تعالى ﴿ولا تعثوا في الأرض مفسدين﴾ قلت قال الأزهري القراء كلهم متفقون على فتح الثاء دل على أن القرآن نزل باللغة الثانية لا غير
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٬٩٦٨
: ( و ( *!العَثْوَةُ : اللِّمَّةُ : الطَّويلَةُ ) ، وهي الوَفْرةُ والوَفْضةُ والغُسنةُ ، ( ج *!عِثًى ، كرِبًى ) جَمْعُ رَبْوةٍ ، هكذا في النسخِ ، وضَبَطَه بعضٌ بالتَّشْديدِ في كِلَيْهما ، وكلُّ ذلكَ غَلَطٌ والصَّوابُ *!عِثًى كإلَى ، كما هو نَصُّ المُحكم فإنَّه قالَ : والعِثَى : اللِّمَمُ الطِّوالُ . ( *!وعَثَى ، كرَمَى وسَعَى ورَضِيَ ) ، وهذه لُغَةُ الحِجازِ ومَصْدَرُه عَثاً و ( *!عُثِيًّا ) ،
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٣٬٣٨٢
عثو and عثى عَثَا 1 عَثَا ذ , aor. يَعْثُو, (S, Msb, K,) inf. n. عُثُوٌّ, (K, TA,) [accord. to the CK عَثْوٌ, but] like سُمُوٌّ; (TA;) and عَثِىَ, aor. يَعْثَى, (S, Msb, K,) which is of the dial. of El-Hijلz, and of which the inf. n. is عَثًا; (TA;) and عَثَى, aor. يَعْثَى and يَعْثِى; inf. n. عُثِىٌّ and عِثِىٌّ and عَثَيَانٌ; (K, TA;) He acted corruptly; or made, or did, mischief: (S, Msb, K:)
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٤٨٣
عَثَا عَثَا U ( n. ac. عُثُوّ [ 27 ] ) عَثِيَ A , I ( n. ac. عَثَوَاْن 36 , عُثِيّ a. Did, caused mischief, evil. عَثْوَة عَثْوَة [ 1t ] , ( pl. عُثًى [ 9 ] ), a. Tress of hair. عُثْوَة عُثْوَة [ 3t ], a. Matted hair. عُثًى عُثًى [ 9 ], a. Plants. b. Hair. أَعْثَى أَعْثَى [ 14 ], a. Hairy. b. Hyena. c. Foolish, stupid. عَاثٍ عَاثٍ [ 21 ] , ( pl. عُثَاة [ 9tA ] , a. عُثِيّ ),
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٧٬٠٩٥
المدخل: عثيعثي عَثِيَ - يَعْثَى عَثِيَ - يَعْثَى + كائن + شيئاً أو أمراً أو في شيئ أو أمر: أفسده وخربه: يدخل فيه بنفسه أو بيده فيخرب ترتيبه ونظامه وبنيته عَثِيَ - يَعْثَى + كائن + فساداً: أدخل نفسه أو يده بين كائنات أو أشياء صالحة مرتبة، بشكل أخرق وأرعن، فخرب ترتيبها وصلاحها وجعلها فاسدة عَثِيَ - يَعْثَى + كائن + في الأرض + فساداً: يتحرك متنقلاً بين
رابط المدخل

عثي عَثِيَ - يَعْثَى عَثِيَ - يَعْثَى + كائن + شيئاً أو أمراً أو في شيئ أو أمر: أفسده وخربه: يدخل فيه بنفسه أو بيده فيخرب ترتيبه ونظامه وبنيته عَثِيَ - يَعْثَى + كائن + فساداً: أدخل نفسه أو يده بين كائنات أو أشياء صالحة مرتبة، بشكل أخرق وأرعن، فخرب ترتيبها وصلاحها وجعلها فاسدة عَثِيَ - يَعْثَى + كائن + في الأرض + فساداً: يتحرك متنقلاً بين الناس أو البلاد باحثاً عن مراد ومبتغى يريده، ولا يهمه إن أدى ذلك إلى تخريب ودمار وأذى الناس واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الفعل والتأثير بأذى أو ضر في شيء أو كائن آخر"، وهي: جَرَمَ - يَجْرِمُ، دَمَغَ - يَدْمَغُ، جَرَحَ - يَجْرَحُ، ضَرَّ - يَضُرُّ، عَثِيَ - يَعْثَى، ضَارَ - يَضِيرُ (ضَارَ - يَضُورُ) عَثِيَ - يَعْثَى - تعْثَوا ﴿وياقوم أوفوا المكيال والميزان بالقسط ولا تبخسوا الناس أشياءهم ولا تعثوا في الأرض مفسدين(85)﴾ هود ﴿ولا تبخسوا الناس أشياءهم ولا تعثوا في الأرض مفسدين(183)﴾ الشعراء ﴿وإلى مدين أخاهم شعيبا فقال ياقوم اعبدوا الله وارجوا اليوم الآخر ولا تعثوا في الأرض مفسدين (36)﴾ العنكبوت ﴿واذكروا إذ جعلكم خلفاء من بعد عاد وبوأكم في الأرض تتخذون من سهولها قصورا وتنحتون الجبال بيوتا فاذكروا آلاء الله ولا تعثوا في الأرض مفسدين(74)﴾ الأعراف ﴿وإذ استسقى موسى لقومه فقلنا اضرب بعصاك الحجر فانفجرت منه اثنتا عشرة عينا قد علم كل أناس مشربهم كلوا واشربوا من رزق الله ولا تعثوا في الأرض مفسدين (60)﴾ البقرة جاء في التفسير: يعثو: يفسدوا مختار الصحاح ● [عثا] ع ث ا: عَثَا في الأرض أفسد وبابه سما و عَثِيَ بالكسر عُثُواً أيضا و عَثىً بفتحتين قال الله تعالى ﴿ولا تعثوا في الأرض مفسدين﴾ قلت قال الأزهري القراء كلهم متفقون على فتح الثاء دل على أن القرآن نزل باللغة الثانية لا غير الراغب عثى - العيث والعثي يتقاربان، نحو: جذب وجبذ، إلا أن العيث أكثر ما يقال في الفساد الذي يدرك حسا، والعثي فيما يدرك حكما. يقال: عثي يعثي عثيا (قال ابن سيده: عثا عثوا، وعثي عثوا: أفسد أشد الإفساد. وقال ابن منظور: عثى يعثى، عن كراع، نادر. اللسان (عثا) )، وعلى هذا: }ولا تعثوا في الأرض مفسدين{ [البقرة/60]، وعثا يعثو عثوا، والأعثى: لون إلى السواد، وقيل: للأحمق الثقيل: أعثى. ملخص اللسان: 1. عَثِيَ شعرهُ يَعْثَى عثواً وعَثاً العَثَا: لَونٌ إلى السَّوادِ مع كَثْرَةِ شَعَر. والأعْثى: الكثيرُ الشَّعَرِ الجافي السَّمِجُ، والعُثْوَةُ: جُفوفُ شَعَرِ الرأَس والـْتبادُهُ وبُعْدُ عَهْده بالمَشْطِ. 2. والأَعْثَى: الضَّبُع الكبير. 3. عَثا عُثُواً وعَثِيَ عُثُوّاً أَفْسَدَ أَشَدَّ الإِفسادِ، وفي التنزيل: ولا تَعْثَوْا في الأرض مُفسِدين؛ العُّرَاء كلُّهم قرؤوا ولا تَعْثَوْا، بفتح الثاء، من عَثِيَ يَعْثَى عُثُوّاً وهو أَشدُّ الفساد، 4. الأَعْثَى الأَحْمَقُ الثَّقِيلُ، لسان العرب ● - عثا: العَثَا: لَونٌ إلى السَّوادِ مع كَثْرَةِ شَعَر. والأعْثى: الكثيرُ الشَّعَرِ الجافي السَّمِجُ، والأُنثى عَثْواءٌ. والعُثْوَةُ: جُفوفُ شَعَرِ الرأَس والـْتبادُهُ وبُعْدُ عَهْده بالمَشْطِ. عَثِيَ شعرهُ يَعْثَى عثواً وعَثاً، وربما قيل للرجل الكثير الشعر أَعْثَى، وللعجوز عَثْواء، وضِبْعانٌ أَعْثَى: كثيرُ الشَّعَرِ، والأُنثى عَثْواء، والجمع عُثْوٌ وعُثْيٌ مُعاقبَة. وقال أبو عبيد: الذكر من الضِّباعِ يقال له عِثْيانٌ؛ قال ابن سيده: والعِثيْانُ الذكر من الضِّباعِ؛ قال ابن بري: ويقال للضَّبُع غَثْواء، بالغين المعجمة أَيضاً، وسنذكره في موضعه. وقال أَبو زيد: في الرأْس العُثْوة، وهو جُفوف شعره والتِبادُه مَعاً. ورجل أَعْثى: كثير الشعر. ورجل أعْثى: كثيف اللحْية؛ وأَنشد ابن بري في الأَعْثى الكَثيِر الشَّعَر لشاعر:عَرَضَتْ لنا تَمْشِي فيَعْرِضُ، دُونَها، أَعثَى غَيُورٌ فاحِشٌ مُتَزَعِّمُ ابن السكيت: يقال شابَ عُثَا الأَرضِ إِذا هاج نَبْتُها، وأَصل العُثَا الشَّعَر ثم يُستَعار فيما تَشَعَّثَ من النبات مثل النَّصِيِّ والبُهْمى والصِّلِّيان؛ وقال ابن الرقاع: بِسَرارة حَفَشَ الرَّبِيعُ غُثَاها، حوَّاءَ يَزْدَرِعُ الغَمِيرَ ثَراها حَتَّى اصْطَلى وَهَجَ المَقِيظ، وخانَه أَنْقَى مَشارِبِه، وشابَ عُثاها أَي يَبِسَ عُشْبُها. والأَعث: لونٌ إلى السواد. والأَعْثَى: الضَّبُع الكبير. أَبو عمرو: العَثْوة والوَفْضةَ (* قوله «والوفضة» هكذا في الأصول.) والغُسْنة هي الجُمَّة من الرأس وهي الوَفْرة. وقال ابن الأَعرابي: العُثى اللِّمَم الطِّوال؛ وقول ابن الرقاع: لولا الحَياءُ ، وأَنَّ رأْسِيَ قد عَثا فيه المَشِيبُ، لَزُرْتُ أَمَّ القاسم عَثا فيه المَشيبُ أَي أَفسد. قال ابن سيده: عَثا عُثُواً وعَثِيَ عُثُوّاً أَفْسَدَ أَشَدَّ الإِفسادِ، وقال: وقد ذكرت هذه الكلمة في المعتل بالياء على غير هذه الصيغة من الفعل، وقال في الموضع الذي ذكره: عَثِيَ في الأرضِ عُثِيًّا وعِثيِّاً وعِثَياًناً وعَثى يَعْثَى؛ عن كراع نادرٌ، كلُّ ذلك أَفسد. وقال كراع: عَثَى يَعْثَى مَقلوبٌ من عاث يَعيثُ، فكان يجب على هذا يَعْثي إلاَّ أَنه نادرٌ، والوجه عَثِيَ في الأَرض يَعْثَى. وفي التنزيل: ولا تَعْثَوْا في الأرض مُفسِدين؛ العُّرَاء كلُّهم قرؤوا ولا تَعْثَوْا، بفتح الثاء، من عَثِيَ يَعْثَى عُثُوّاً وهو أَشدُّ الفساد، وفيه لغتان أُخْرَيان لم يُقْرأْ بواحدة منهما: إحداهما عَثَا يَعْثُو مثل سمَا يَسْمُو؛ قال ذلك الأخفش وغيره، ولو جازت القراءة بهذه اللغة لقرئ ولا تَعْثُوا، ولكن القراءة سُنَّة ولا يُقْرأُ إلاَّ بما قَرأَ به القرَّاء، واللغة الثانية عاثَ يَعِيثُ، وتفسيره في بابه. ابن بزرج: وهم يَعْثَوْنَ مثْل يَسْعَوْن، وعَثَا يَعْثُو عُثُوّاً. قال الأزهري: واللغة الجيدة عَثِيَ يَعْثَى لأن فَعَل يَفْعَل لا يكون إلاَّ فيما ثانيه أو ثالثُه أحدُ حروف الحلق؛ أَنشد أَبو عمرو: وحاصَ مِنِّي فَرَقاً وطَحْرَبا، فأَدْرَكَ الأَعْثَي الدَّثُّورَ الخُنْتُبا، فَشَدّ شَدّاً ذا نَجاءٍ مُلْهبا ابن سيده: الأَعْثَى الأَحْمَقُ الثَّقِيلُ، لامُه ياءٌ لقولهم في جَمْعِه عُثْيٌ؛ قال ابن بري: شاهده قول الراجز: فوَلَدتْ أَعْثَى ضَروطاً عُنْبُجا والعَثَوْثَى: الجافي الغليظ. مقاييس اللغة: (عثي) العين والثاء والحرف المعتلّ كلمةٌ تدلُّ على فَساد. يقال عثا يعثو، ويقال عَثِيَ يَعْثَى، مثل عاثَ. قال الله تعالى: ﴿وَلاَ تَعْثَوْا فِي الأرْضِ مُفْسِدِينَ﴾ [البقرة 60، الأعراف 74، هود 85، الشعراء 183، العنكبوت 36]. القاموس المحيط: و العَثْوَةُ اللِّمَّةُ الطَّوِيلَةُ ج عثًى، كربًى. وعَثَا، كَرَمَى وسَعَى ورَضِيَ، عُثِيًّا وعَثَياناً، وعَثَا يَعْثُو عُثُوًّا: أفْسَدَ. والْأَعْثَى: لَوْنٌ إلى السَّوادِ، ومَن يَضْرِبُ لَوْنُه إلى السَّوادِ، والْأَحْمَقُ، والكثيرُ الشَّعَرِ، والضِّبْعانُ. والعَثْواءُ: الضَّبُعُ. وشابَ عُثا الأرض: هاجَ نَبْتُها. تاج العروس: ( والعثوة اللمة الطويلة ) وهى الوفرة والوفضة والعسنة ( ج عثى كربى ) جمع ربوة هكذا في النسخ وضبطه بعض بالتشديد في كليهما وكل ذلك غلط والصواب عثى كالى كما هو نص المحكم فانه قال والعثى اللمم الطوال ( وعثى كرمى وسعى ورضى ) وهذه لغة الحجاز ومصدره عثاو ( عثيا ) كعتى ( وعثيا ) بالكسر مع التشديد ( وعثيانا ) بالتحريك ( وعثا يعثو عثوا ) كسمو كل ذلك معناه ( أفسد ) أشد الافساد ومن احدى اللغات قوله تعالى ولا تعثوا في الارض مفسدين وقيل عثا يعنى مقلوب من عاث يعيث وقال ابن سيده قيل هو نادر وقال الراغب العيث والعثى متقاربان بحو جذب وجبذ الا ان العيث أكثر ما يقال في الفساد الذى يدرك حسا والعثى فيما يدرك حكما ( والا عثى لون الى السواد ) ونص المحكم العثالون الى السواد مع كثرة شعر ( و ) الا عثى ( من يضرب لونه الى السوادو ) هو أيضا ( الاحمق ) الثقيل نقله الجوهرى ( و ) أيضا ( الكثير الشعر ) من الرجال ( و ) أيضا ( الضبعان ) وهو ذكر الضباع ( والعثواء الضبع ) الانثى لكثرة شعرها ( وشاب عثا الارض ) كعلى مقصور قيل هو بضم العين كما في التكملة ( هاج نبتها ) قاله ابن السكيت وأصل العثا الشعر ويستعار فيما تشعث من النبات مثل النصى والبهمى والصليان * ومما يستدرك عليه العثيان بالكسر الضبعان والاعثى الجافي السمج والعثوة بالضم جفوف شعر الرأس والتباده وبعد عهده بالمشط وعثى عثا كرضى والعثو بالضم والعثى على المعاقبة جماعة الضباع والا عثى الكثيف اللحية وقيل للعجوز عثواء

الصيغ(١)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٤٤ (الإجمالي: ٥٢)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. فسد

    الآيات المشتركة: ٥ · Fesad “Visad” yıkılmış uzanmış ağaç parçası, yastık…

  2. أرض

    الآيات المشتركة: ٥ · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir

  3. بخس

    الآيات المشتركة: ٢ · Çalgın ekin, cılız ekin demektir

  4. سهل

    الآيات المشتركة: ١ · Sehl, ova demektir

  5. أنس

    الآيات المشتركة: ٣ · Ok tan yayın iç tarafna üns, dış tarafına vahş denemektedir

  6. نحت

    الآيات المشتركة: ١ · Yontulmuş taş demektir

  7. مدين

    الآيات المشتركة: ١ · Medyen

  8. قصر

    الآيات المشتركة: ١ · Kusare, anız demektir

  9. قوم

    الآيات المشتركة: ٣ · Hayvanların ön ayaklarına denir

  10. شعب

    الآيات المشتركة: ١ · Ağacın dalı demektir

  11. عصو

    الآيات المشتركة: ١ · Asân

  12. كيل

    الآيات المشتركة: ١ · Kile ölçü birimidir

الآيات التي ورد فيها(٥)

  1. … أُنَاسٍ مَشْرَبَهُمْ كُلُوا وَاشْرَبُوا مِنْ رِزْقِ اللَّهِ وَلَا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ

    Karışıklık çıkarmayın

  2. … قُصُورًا وَتَنْحِتُونَ الْجِبَالَ بُيُوتًا فَاذْكُرُوا آلَاءَ اللَّهِ وَلَا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ

    Karışıklık çıkarmayın

  3. وَيَاقَوْمِ أَوْفُوا الْمِكْيَالَ وَالْمِيزَانَ بِالْقِسْطِ وَلَا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْيَاءَهُمْ وَلَا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ

    Karışıklık çıkarmayın

  4. وَلَا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْيَاءَهُمْ وَلَا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ

    Karışıklık çıkarmayın

  5. وَإِلَى مَدْيَنَ أَخَاهُمْ شُعَيْبًا فَقَالَ يَاقَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ وَارْجُوا الْيَوْمَ الْآخِرَ وَلَا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ

    Karışıklık çıkarmayın

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökعثو
YapıÜçlü
Özel DurumNakıs (üçüncü harfi illetli)
Bağlamsal Yakın Köklerفسد, عيث, بغي
Zıt Kökصلح
Çekirdek Özet 1Bir yapının, nizamın veya zeminin altını oyacak biçimde gizli, yaygın ve pervasızca fesat çıkarmak, tahribat yapmak
Çekirdek Özet 2İlahi nizamın, imar edilmiş yeryüzünün ve toplumsal dengenin ifsad edici bir cüretle çiğnenmesi
Çekirdek Özet 3Islah edilmiş düzenin altüst edilmesine ve bozulmanın kontrolsüz bir taşkınlıkla yayılmasına yol açan cürümler
Kritik Hata RiskiKökün yalnızca genel bir kötülük veya anlık bir günah sanılarak, ıslah edilmiş zemini sistematik biçimde çökerten sinsi ve tahripkâr boyutunun gözden kaçırılması

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
عثDağıtma, altını oyma, içten kemirerek düzensizleştirme ve pürüz çıkarma; bu çekirdek عثر kökünde tökezleme ve gizli olanın açığa çıkması, عثي kökünde ise doğrudan tahrip ve bozgunculuk hareketini yüklenirوÇekirdekteki içten kemirme ve dağıtma eğilimine dinamizm, süreklilik ve yeryüzüne yayılan etkin bir cüret katarak bozgunculuğu görünür ve yaygın bir eyleme dönüştürmüştür

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
عGöz; görme, bilme, kaynakAlgılama, hedefe yönelme ve fesadın dışarıdan fark edilen kaynağı olma niteliğini kurar
ثİşaret, sınır veya ikiz harfi ت üzerinden im, sınır; türetme ses olarak nefesli sırtlanma ve pürüz çıkarmaSınırları aşındırma, kurulu hatları çiğneme ve mevcut düzenin pürüzsüz yapısını hırpalama hareketini temsil eder
وÇengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaEylemin sürekliliğini, tahribatın birbirine eklenerek bir hat boyunca yayılmasını sağlar
عثوDüzenli sınırları göz göre göre aşındırarak tahribatı birbirine ekleme hareketiKurulu bir nizamın, zeminin veya toplumsal yapının sınırlarını pervasızca ve ardı ardına çiğneyerek fesadı yaygınlaştırma eylemini ifade eder

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir şeyin altını oyup karmakarışık etmek, çöl zemininde ayakların batıp kuma gömülmesiyle hareketin zorlaşması ve sırtlanın hırpani, karışık ve yırtıcı kargaşası
Cahiliye şiiri kullanımıErken Arap şiirinde kurdun veya yırtıcının sürüye dalarak parçalaması, dağıtması ve ardında darmadağın bir harabe bırakması tablosu bu kök ve yakın varyantlarıyla anlatılmıştır
Erken Arapça kullanımKlasik lügatlerde «عاث الذئب في الغنم» ifadesinde olduğu gibi, kurdun koyun sürüsüne dalıp sadece yiyeceğini almakla kalmayıp sürüyü kırıp geçirmesi ve ölçüsüz tahribat yapması durumunda kullanılmıştır

المصدر Lisānü’l-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn ve Mekâyîsü’l-Luğa.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça عثو kökü, Sami dil ailesinde içten içe kemirme, dağıtma, zemini gevşetme ve kurulu yapıyı bozma anlam matrisine dayanan arkaik bir köktür. Akraba Sami dillerinde özellikle güve, kurtçuk veya haşaratın kumaşı ya da nesneyi içten kemirip lif lif ayırması anlamını taşıyan İbranice 'āsh ve Süryanice 'āthā biçimleriyle fonetik ve anlamsal bir süreklilik arz eder. Arapçada bu kök, hem عثو hem de عثي biçiminde nakıs formlar olarak yaşamış; fiziki kemirme ve çürümeden toplumsal ve ahlaki bozgunculuğa doğru semantik bir sıçrama göstermiştir. Kökün çöl bağlamında ayakların gevşek kuma batıp yürüyüşü zorlaştırması anlamındaki وعث ile olan kökteşliği de zeminin sağlamlığını yitirmesi fikrini destekler. Böylece Arapça, içten çürüten veya zemini dağıtan maddi hareketi, yeryüzünde sınır tanımayan pervasız bir tahribat fiili haline getirmiştir.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith ve David Cohen.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönعثو / عثي / وعثMaddi olarak zeminin gevşemesi, ayakların kuma batması ve hırpani bir yırtıcılıktan, soyut fesat ve tahribe geçişGüçlü
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice 'āsh, Süryanice 'āthāKumaşın veya maddenin içten güve tarafından kemirilip çökertilmesi ortak anlamsal köküGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik zeminİçten aşındırma ve organik yapının dağılması bağlamında arkaik ses yansımalı kalıntılarMuhtemel

المصدر Mekâyîsü’l-Luğa ve HALOT.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
عثوAnlamlıFesat çıkarmak, bozmakYeryüzünde haddi aşarak kurulu düzeni pervasızca tahrip etmekHedef kök; Kur'an'da geçer
عوثAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bağımsız müstakil kullanım kaydı yokturKur'an'da geçmez
ثعوAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bağımsız müstakil kullanım kaydı yokturKur'an'da geçmez
ثوعAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bağımsız müstakil kullanım kaydı yokturKur'an'da geçmez
وعثAnlamlıAyakların kuma batması, meşakkatÇöl yolculuğunda yumuşak kuma batıp zorlanmak; zahmetli yolKalb ve yer değiştirme ilişkisi taşır; Kur'an'da geçmez
وثعAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bağımsız müstakil kullanım kaydı yokturKur'an'da geçmez

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
عثوMerkezBozgunculukBir düzeni içten aşındırıp pervasızca ve sınır tanımadan yaygınlaştırmakYeryüzünde fesadı azgınca sürdürme eylemi
فسدKomşuBozulmaDenge ve itidal halinin kaybolması, genel ıslahın bozulmasıKök anlamı fıtri ve meşru durumdan sapmaktır
عيثKomşuHızlı tahripKurdun sürüye dalması gibi saldırgan, ölçüsüz ve kontrolsüz yıkımعثو ile aynı kök ailesinden olup tahribatın süratini vurgular
بغيKomşuHaddi aşmaKendi hakkı olmayan sınırlara tecavüz ederek zulme yönelmeHakkı gasp etme ve otoriteye başkaldırma yönü öne çıkar
صلحZıtIslah, dirlikBir şeyin olması gereken fıtri, adil ve faydalı hale gelmesiFesadın ve tahribatın tam karşıtı olan uyum hali

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaعثوFesat çıkarmakYeryüzünde pervasızca bozgunculuk ve yıkım üretmekKesin
LatinceGrassari, vastareYağmalamak, pervasızca tahrip etmekDüzenli bir alana tecavüz ederek ortalığı kasıp kavurma hareketini karşılarGüçlü
İngilizceTo ravage, to commit wanton corruptionPervasızca bozgunculuk yapmakKökün sadece kötülük değil, kontrolsüz ve ölçüsüz tahrip yönünü verirGüçlü
AlmancaWüten, Verwüstung anrichtenKasıp kavurmak, tahribat yapmakYıkıcı bir taşkınlıkla düzeni tahrip etme anlamına odaklanırGüçlü
FransızcaRavager, semer la corruptionFesat saçmak, yıkıp geçmekToplumsal veya fiziki dokuyu pervasızca çökertmeyi ifade ederGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary ve Lane’s Lexicon.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
Muzari / Nehiy kipi (لا تَعْثَوْا)Yeryüzünde nizamı ve nimeti tahrip eden pervasız bozgunculuk yasağıİlahi nimetlerin ardından gelen toplumsal şımarıklık ve ifsad bağlamı; Bakara 2:60, A'râf 7:74, Hûd 11:85, Şuarâ 26:183, Ankebût 29:36

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamFesat ve ilahi adaletİnsanın yeryüzündeki hilafet sorumluluğuna aykırı olarak cüzi iradesini nizamı yıkma yönünde kullanmasıİfsad fiilinin ahlaki ve ontolojik mesuliyeti
FıkıhHırâbe ve kamu düzenini ihlalToplumun can, mal ve emniyet zeminini çökerten silahlı ya da örgütlü eşkıyalık fiilleriKamu emniyetini bozan ve terör üreten cürümler
TefsirNimet-külfet dengesiPeygamberlerin tebliğinde toplumlara verilen zenginlik ve kudretin ifsat aracına dönüştürülmemesi ikazıŞükrün terkiyle ortaya çıkan azgın tahribat
HadisFitne ve bozgunculukÜmmet içinde birlik ve dirlik zeminini dinamitleyen yıkıcı hareketlerin zemmedilmesiBirliği dağıtan ve fesadı körükleyen yıkıcılık

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve kullukİlahi fıtratı ve emaneti ifsatSınırları çiğnemeYeryüzünde ilahi nizamın tesis ettiği haram-helal dengesini pervasızca bozmaKesin
İlmiDoğruluk ve tefekkürBilgiyi tahrif ve manipülasyonGerçeği çarpıtmaİlmi verileri ve hakikati toplumu saptıracak bir tahribat aracına dönüştürmeGüçlü
SiyasiKamu düzeni ve otoriteAnarşi, terör ve isyanMeşru düzeni çökertmeToplumsal barışın ve hukuk nizamının altını oyup istikrarsızlık üretmeGüçlü
İktisadiMülkiyet ve piyasaVurgunculuk ve haksız tekelİktisadi zemini kemirmeÖlçü ve tartıyı bozarak, piyasayı manipüle edip refahın adil dolaşımını engellemeGüçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerEntropi artışı ve aşındırıcı korozyonKapalı ya da dengeli bir sistemin iç dinamiklerinin düzensizleşerek enerjinin iş yapamaz hale gelmesi ve yapının ufalanmasıGüçlü
Beşeri bilimlerAnomi ve sosyal doku çözülmesiToplumsal normların bağlayıcılığını yitirerek bireylerin ve grupların denetimsizce kamu düzenini tahrip etmesiGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün sadece bireysel ahlaksızlık veya basit bir günah işleme eylemine indirgenerek algılanması
Kur'an içi daha geniş anlamİnsana bağışlanan maddi ve manevi nimetlerin (su, yurt, ticaret, güç) ardından, toplumsal zemini ve kamu hukukunu hırpalayan organize ve pervasız tahribat
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetlerdeki peygamber uyarılarının sadece soyut bir vaziyetten ibaret sanılması; ekonomik, siyasi ve ekolojik boyutları olan sistematik ifsat projelerinin gözden kaçması

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'da yerleşik nizamların nasıl çöktüğünü, helak edilen kavimlerin refah ve güç şımarıklığıyla yeryüzünü nasıl yaşanmaz kıldığını ve ıslah karşıtı sinsi cüreti kavramak için anahtar bir köktür.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Hz. Mûsâ, Hz. Sâlih, Hz. Şuayb ve Hz. Lût kıssalarında kavimlerin uyarılması ve ilahi nimetlerin nankörlükle tahribe dönüştürülmesini anlatan pasajlarda belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Bozgunculuğun yalnızca açık ve kaba bir şiddetten ibaret olmadığını; ölçüde hile yapmak, tabii kaynakları kirletmek ve hukuku aşındırmak gibi medeni görünümlü tahribatların da birer ifsat suçu olduğunu ortaya koyar.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamAyakların gevşek kuma batması, zeminin altının oyulması ve kurdun sürüye dalıp her şeyi hırpani bir taşkınlıkla parçalaması.
  • Soyut anlamİlahi yasalar ve fıtratla dengelenmiş yeryüzü nizamının, sınır tanımaz bir cüretle ifsat edilerek anarşi ve çöküşe sürüklenmesi.
  • Sistematik karşılıkKurulu sistemin (hukuki, iktisadi, ahlaki) temel parametrelerini aşındırarak entropiyi kontrolsüz biçimde yükselten tahrip hareketi.
  • LaTeX modeliSt+1=St−∇⋅(D⋅C)
  • LaTeX açıklamasıFormülde S, sistemin kararlı ve ıslah edilmiş durumunu; t, zamanı; C, tahripkâr cüreti ve ifsat eylemini; D, bu eylemin toplumsal ve mekânsal düzlemdeki yayılma katsayısını; ∇⋅(D⋅C) ise bozgunculuğun diverjansını, yani düzen zeminini içten dışa doğru aşındıran kayıp akısını temsil eder. Eksi işareti, yapılan eylemin mevcut nizamı eksilten ve çökerten mahiyetini gösterir.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ع