عسل
ع - س - ل
جذر- الورود: ١
- الآيات: ١
- الصيغ: ١
- المعاجم: ١٢
معناه في القرآن: Bal
ملاحظاتي
المعاجم(١٢)
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٣٬٣٤٠باب العين و السين واللام
ع س ل- ع ل س- س ع ل-ل ع س-س ل ع- ل س ع
عسل:
العسل: لعاب النْحل. وعسل اللُّبْنَى: شيء يُتّخذ من شجر اللُّبْنَى يشبه العسل، لا حلاوة له.
والعسّالة: شورة النحل يتّخذ فيها العسل.
والعاسل: الذي يشتار العسل من موضعه فيستخرجه. قال عراك: العسال والعاسل واحد.
قال لبيد:
بأشهبَ من أبكارِ مُزْنِ سحـابةٍ وأريِ دَبورٍ شارَهُ النَّحْلَ عاسلُ
الأريُ: العسل، والدَّبور: النحل.
وعسّلَ
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬١١٢العَسَلُ يذكَّر ويؤنَّث، تقول منه: عَسَلْتُ الطعام أعْسُلُهُ وأعْسِلُهُ، أي عمِلته بالعَسَلِ. وزنجبيلٌ مُعَسَّلٌ، أي معمولٌ بالعَسَلِ. والعاسِلُ: الذي يأخذ العَسَلَ من بيت النحل. وخِلِيَّةٌ عاسِلَةٌ. والنحل عَسَّالَةٌ. ويقال: ما لفلانٍ مَضرِبُ عَسَلَةٍ، يعني من النسب. وما أعرف له مَضرِبَ عَسَلَةٍ، يعني أعْراقَهُ. وعَسَليُّ اليهود: علامتُهم. وفي الجماع العُسَيْلَةُ، شُبِّهت تلك اللذّة بالعَسَلِ،
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٠٬٤٧٦باب العين والسين مع اللام
عسل ، علس ، سلع ، سعل ، لعس ، لسع : ( مستعملات .
عسل : قال الله جل وعز : ( لِّلشَّارِبِينَ وَأَنْهَارٌ مِّنْ عَسَلٍ ) ( محمد : 15 ) فالعسل الذي في الدنيا هو لُعَاب النَّحْل . وجعل الله بلطفه فيه شفاء للناس . والعرب تسمّي صَمْغ العُرْفُط عَسَلاً لحلاوته وتسمِّي صَقْر الرُّطَب وهو ما سال من سُلاَفته عَسَلاً .
وأخبرني عبد الملك عن الربيع عن الشافعي أنه قال : عَسَل النحل هو
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ١١٬٢٧٤(باب العين والسين وما يثلثهما)
(عسف) العين والسين والفاء كلماتٌ تتقارب ليست تدلُّ على خير إنما هي كالحَيْرة وقلّة البصيرة.
قال الخليل: العَسْف: ركوب الأمر من غير تدبير، وركوبُ مفازةٍ بغير قَصْد. ومنه التعسُّف. قال ذو الرّمّة:
*قد أعْسِفُ النّازحَ المجهولَ مَعْسِفُهُ *** في ظلِّ أخضَرَ يدعو هامَه البومُ([1])
والعَسِيفُ: الأجير؛ وما يبعدُ أن يكون من هذا القياس؛ لأنَّ ركوبَه في الأمور فيما
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٣٧١- العسل: لعاب النحل. قال تعالى: ﴿من عسل مصفى﴾ [محمد/15]، وكنى عن الجماع بالعسيلة. قال عليه السلام: (حتى تذوقي عسيلته ويذوق عسيلتك) (شطر حديث أخرجه البخاري في الطلاق 9/361؛ ومسلم في النكاح برقم (1433) ). والعسلان: اهتزاز الرمح، واهتزاز الأعضاء في العدو، وأكثر ما يستعمل في الذب. يقال: مر يعسل وينسل (قال الزمخشري: ومن المجاز: هو عسال نسال. انظر: أساس البلاغة (نسل) ص 455).
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٨٥١ع س ل
الدليل يعسل في المفازة.
وصفقت الرياح الماء فهو يعسل عسلاناً.
أنشد الأصمعي: قد صبحت والظل غض ما رحل حوضاً كأن ماءه إذا عسل ورمح وذئب عسّال ورماح وذئاب عواسل.
وتقول: يمتار الفيء العاسل كما يشتار الأرى العاسل.
وبنو فلان يوفضون إلى العسّاله كما يطرد النحل إلى العسّاله وهي الخلية.
وطعام معسول ومعسل.
وصلت القوم وعسلتهم: أطعمتهم العسل.
ومن المستعار: العسيلتان في
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٨٬٧٩٧قال الله عز وجل: وأَنهارٌ من عَسَل مُصَفى؛ العَسَلُ في الدنيا هو لُعاب النَّحْل وقد جعله الله تعالى بلطفه شِفاءً للناس، والعرب تُذَكِّر العَسَل وتُؤنِّثه، وتذكيره لغة معروفة والتأْنيث أَكثر؛ قال الشماخ:كأَنَّ عُيونَ الناظِرِين يَشُوقُها
بها عَسَلٌ، طابت يدا من يَشُورُها
بها أَي بهذه المرأَة كأَنه قال: يَشُوقُها بِشَوْقِها إِيَّاها عَسَلٌ؛ الواحدة عَسَلةٌ، جاؤوا بالهاء لإِرادة الطائفة كقولهم
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٥٠١* ع س ل * * العَسَلُ * يذكر ويؤنث تقول منه * عَسَلَ * الطعام أي عمله بالعسل وبابه ضرب ونصر وزنجبيل * مُعَسَّلٌ * أي معمول بالعسل و * العَاسِلُ * الذي يأخذ العسل من بيت النحل والنحل * عَسَّالَةٌ * و * اسْتَعْسَلَ * طلب العسل و * عَسَّلَهُ تَعْسِيلا * زوده بالعسل و * العَسَلُ * أيضا الخبب يقال * عَسَل * الذئب يعسل بالكسر * عَسَلاً * و * عَسَلاناً * بفتحتين فيهما أي أعتق وأسرع وكذا الإنسان وفي
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٥٬٦١٠العسل، محركة: حباب الماء إذا جرى من هبوب الريح، قاله ابن الأعرابي، وقوله عز وجل: وأنهار من عسل مصفى ، اختلف في عسل الدنيا، فقيل: هو لعاب النحل، تخرجه من أفواهها، وذلك أنها تأكل من الأزهار والأوراق ما يملأ بطونها، ثم إنه تعالى يقلب تلك الأجسام في داخل أبدانها عسلا، ثم تلقيه من أفواهها، فتكون من، في قوله تعالى: يخرج من بطونها ، للتبعيض، ورجحه الغزنوي، قال: لأن استحالة الأطعمة لا تكون إلا في
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٤٬٧٦٥عَسَلَ الطَّعَامَ
1 عَسَلَ الطَّعَامَ ذ , aor. عَسُلَ and عَسِلَ , (S, O, K,) inf. n. عَسْلٌ, (TA,) He made, or prepared, the food with عَسَل [i. e. honey]: (S, O:) or, as also ↓ عسّلهُ, (K, TA,) inf. n. تَعْسِيلٌ, (TA,) he mixed the food with honey, (K, TA,) and made it pleasant and sweet. (TA.) ― -b2- [Hence,] عَسَلَهُ (tropical:) He made him an object of eulogy. (IAar, K, TA.) And (tropical:)
عَسَلَ الطَّعَامَ 1 عَسَلَ الطَّعَامَ ذ , aor. عَسُلَ and عَسِلَ , (S, O, K,) inf. n. عَسْلٌ, (TA,) He made, or prepared, the food with عَسَل [i. e. honey]: (S, O:) or, as also ↓ عسّلهُ, (K, TA,) inf. n. تَعْسِيلٌ, (TA,) he mixed the food with honey, (K, TA,) and made it pleasant and sweet. (TA.) ― -b2- [Hence,] عَسَلَهُ (tropical:) He made him an object of eulogy. (IAar, K, TA.) And (tropical:) He (i. e. God) made him an object of love to men. (K, TA.) Accord. to an explanation by the Prophet, of a saying of his in which it occurs, (tropical:) He (i. e. God) granted him, or permitted him, (O, TA,) i. e. disposed him, (TA,) to do a good deed, before his death, so that those around him were pleased with him, and eulogized him; the good deed being likened to honey. (O, TA.) ― -b3- And He fed him with honey. (TA.) See also 2. ― -b4- The inf. n. عَسْلٌ also signifies The extracting honey from a bee-hive. (KL.) ― -b5- And عَسَلَ المَرْأَةَ, aor. عَسِلَ , (K, TA,) inf. n. عَسْلٌ, (TA,) (tropical:) He compressed the woman: (K, TA:) the verb in this sense may be derived from a phrase mentioned voce عُسَيْلَةٌ, or it may be a word independently coined: ISd says, “ In my opinion it is derived. ” (TA.) ― -b6- عَسَلَ مِنْ طَعَامِهِ, inf. n. عَسَلٌ, [in form] like حَلَبَ, inf. n. حَلَبٌ, He tasted his food. (AA, O, K.) -A2- عَسَلَ, said of a spear, aor. عَسِلَ , inf. n. عَسَلَانٌ (S, O, K) and عَسْلٌ [correctly عَسَلٌ] and عُسُولٌ, (K,) It quivered: (S, K:) or quivered much. (K. [In the CK, عَسْلًا and عَسْلانًا are put for عَسَلًا and عَسَلَانًا.]) ― -b2- And عَسَلَ said of water, inf. n. عَسَلٌ and عَسَلَانٌ, (K, TA,) both with fet-h to the س, (TA, [but the former in the CK is with the س quiescent,]) It became agitated (K, TA) and rippled, (TA,) being put in a state of commotion by the wind. (K, TA.) ― -b3- And عَسَلَ said of a wolf, (S, O, K,) or of a horse, (K,) or of a fox, (TA,) inf. n. عَسَلٌ and عَسَلَانٌ, (S, O, K, TA, [but both in the CK with the س quiescent,]) He went the pace termed عَنَق, or خَبَب, [i. e., with wide steps,] and quickly: and in like manner said of a man: (S, O:) or he was in a state of agitation in his running, and shook his head, (K, TA,) going along quickly: (TA:) or عَسَلَانٌ signifies the shaking of the limbs in running; and is mostly used in relation to the wolf: (Er-Rلghib, TA:) and, as some say, عَسَلُ الفَرَسِ and عَسَلَانُهُ signify the horse's being vehement, or ardent, (أَنْ يَضْطَرِمَ,) in his running, bending down his head, and having his back even: and عَسَلَ الطَّرِيقَ, said of a fox, occurs in a verse of Sل'ideh Ibn-Ju-eiyeh, for عَسَلَ عَنِ الطَّرِيقِ [app. a mistranscription for عسل فِى الطريق], like the phrase دَخَلْتُ البَيْتَ [for دخلت فِى البَيْتِ]. (TA. [See what next follows.]) One says also, of a guide, عَسَلَ بِالْمَفَازَةِ, (K, TA,) or فِى الطَّرِيقِ, (Ham p. 353,) He went quickly, (K,) or went with wide steps, like the wolf, (TA,) [in the desert, or waterless desert, or in the way]. كَذَبَ عَلَيْكَ العَسَلُ (S, K) and العَسَلَ, (K,) occurring in a trad., means Keep thou to going along quickly; (S, K, TA;) from العَسَلَانُ signifying the going along of the wolf and the quivering of the spear: or, as some say, by العَسَلُ is here meant عَسَلُ النَّحْلِ [the honey of bees]. (TA. See also art. كذب.) -A3- عَسِلَ بِالشَّىْءِ, (O, TA,) with kesr [to the س], (O,) like عَلِمَ, (TA,) or عَسَلَ بالشّىء, (so in two copies of the S, [in one of my copies of the S omitted,]) inf. n. عَسَلٌ, with fet-h to the س, (O,) or عُسُولٌ (S, TA) and عَسْلٌ, (TA,) He kept, or clave, to the thing. (S, O, TA.)
عسّل الطَّعَامَ 2 عسّل الطَّعَامَ ذ , inf. n. تَعْسِيلٌ: see 1, first sentence. ― -b2- عَسَّلْتُهُمْ, (S, O, K,) inf. n. as above, (S, O,) I furnished them with عَسَل [i. e. honey] for travelling-provision; (S, O, K;) as also ↓ عَسَلْتُهُمْ. (K.) ― -b3- And عسّل الرَّجُلَ, inf. n. as above, He made the man's condiment to be عَسَل [or honey]. (TA.) ― -b4- And the Arabs say, عَسِّلُوا ضَيْفَكُمْ, meaning Divert ye your guest with something [whereby to allay the craving of his stomach] before the [morning-meal called] غَدَآء; like لَمِّجُوهُ and لَهِّجُوهُ &c. (El-Umawee, TA in art. لهج.) ― -b5- And عَسَّلَتِ النَّحْلُ The bees made honey. (TA.) ― -b6- [And, accord. to Freytag, عسّل signifies He collected honey: but for this he names no authority.]
استعسلوا 10 استعسلوا ذ They sought, or demanded, or asked for, عَسَل [i. e. honey], (S, O, K,) as a gift. (K.)
عَسْلٌ عَسْلٌ ذ : see عَنْسَلٌ, below. -A2- عَسْلًا لَهُ means تَعْسًا لَهُ [i. e. May he stumble and fall; &c.; (see art. تعس;) عَسْلًا being app. an inf. n., of which, in this sense, the verb is not mentioned]: (O, K:) [or may he be reviled; for] it is said that العَسْلُ signifies the reviling in blaming. (TA.)
عِسْلُ مَالٍ عِسْلُ مَالٍ ذ (O, K) and مَالٍ ↓ عَسِيلُ (O) i. q. اـِزَاؤُهُ, (O, K, TA,) i. e. A good manager and pastor of cattle, or camels &c.: the pl. of عِسْلٌ is أَعْسَالٌ. (TA.) ― -b2- And هٰذَا عِسْلُ هٰذَا means This is the like of this: and so عِسْنُهُ. (O.)
عَسَلٌ عَسَلٌ ذ [Honey;] the fluid that is discharged from the mouths of bees, (K, TA,) when they have eaten, of the flowers and the leaves, what fills their bellies, these substances being then converted by God, within their bellies, into عَسَل, which they eject from their mouths: (TA: [in which, and in the K, several other explanations are added, too fanciful to deserve notice:]) the word is mase. and fem.; (S, O, Msb, K;) in most instances fem.: (S, O, Msb:) عَسَلَةٌ signifies a portion, or somewhat, thereof; (S, Mgh, O, TA;) being the n. un.: (TA:) the dim. is ↓ عُسَيْلَةٌ, with ة, because عَسَلٌ is mostly fem., or as meaning عَسَلَةٌ; (S, O, Msb;) or it is the dim. of عَسَلَةٌ: (Mgh:) the pl. of عَسَلٌ is أَعْسَالٌ [a pl. of pauc.] and عُسُلٌ and عُسْلٌ and عُسُولٌ and عُسْلَانٌ; (AHn, K;) and these pls. are used when one means sorts of عَسَل. (AHn, TA.) ― -b2- [It is also used tropically for نَوْرٌ, i. e. (assumed tropical:) Flowers, or blossoms; because honey is made therefrom. (See جَرَسَ.) ― -b3- And it is applied also to (assumed tropical:) The sweet, thick, inspissated, or melligenous, juice of fruit:] and it signifies [particularly] (assumed tropical:) the juice that flows from fresh ripe dates; (O, K, * TA;) because of its sweetness. (O.) [See also دِبْسٌ.] ― -b4- Also (assumed tropical:) The gum of the [species of mimosa called] عُرْفُط [q. v.]; (O, K;) because of its sweetness. (O.) And عَسَلُ اللُّبْنَى is (assumed tropical:) The gum that flows from the species of tree called اللُّبْنَى, having no sweetness; (O;) a thing [or substance], (M, TA,) or a certain odoriferous substance, (K,) that exudes from the species of tree above mentioned, (M, K, * TA,) i. e. المَيْعَةُ [generally applied to storax, or styrax], (TA in art. لبن,) used for fumigation, and called by the vulgar حَصَى لُبَانٍ. (K. [See art. حصو and حصى.]) And عَسَلُ الرِّمْثِ is A white thing [or substance, a species of manna,] that comes forth from the [shrub called] رِمْث, [q. v.], resembling جُمَان [i. e. pearls, or silver beads like pearls]. (K, * TA.) ― -b5- Also (assumed tropical:) A good, or righteous, deed, the eulogy for which is deemed sweet. (AZ, O.) See عَاسِلٌ. -A2- And The حَبَاب [app. as meaning ripples] of running water, (IAar, O, K,) [arising] from the blowing of the wind. (IAar, O.) ― -b2- [In one place in the CK, العَسَلُ is erroneously put for العَسْلُ: see عَنْسَلٌ, below.]
عَسِلٌ عَسِلٌ ذ , (S, O, TA,) in the K erroneously said to be like أَمِيرٌ, i. e. ↓ عَسِيلٌ, (TA,) applied to a man, (K,) Vehement in beating, (S, O, K,) quick in the raising, (سَرِيعُ رَفْعِ, O, and so in copies of the S,) or in the falling, (وَقْعِ, so in a copy of the S,) or in the returning, (رَجْعِ, so in the K,) of the hand, or arm, (S, O, K,) with the beating. (TA.)
أَبُو عِسْلَةَ أَبُو عِسْلَةَ ذ : see عَاسِلٌ.
عَسَلَةٌ عَسَلَةٌ ذ n. un. of عَسَلٌ [q. v.]. ― -b2- [مَضْرِبُ عَسَلَةٍ is a euphemism for (assumed tropical:) The place of injection of sperma: and hence it means (assumed tropical:) the source from which one springs; origin; ancestry, or parentage; &c.] One says, مَا لِفُلَانٍ مَضْرِبُ عَسَلَةٍ i. e. (assumed tropical:) [Such a one has no source] of kindred (نَسَب), (S, O,) nor of cattle or property (مَال). (S in art. ضرب.) And مَا أَعْرِفُ لَهُ مَضْرِبَ عَسَلَةٍ meaning أَعْرَاقَهُ [i. e. (assumed tropical:) I know not the sources (or the source) from which he has sprung; or his ancestry, or parentage]: (S, O, * K:) or (tropical:) his origin, and any wife from whom he has sprung. (A, TA.) And مَا تَرَكَ لَهُ مَضْرِبَ عَسَلَةٍ (tropical:) He reviled him so that he demolished his parentage, and denied his origin, or rank or quality. (Z, TA.) And كُلُّ ضَرْبَةٍ لَهَا مِنْ عَسَلَةٍ, said respecting his mother by an Arab of the desert, meaning (tropical:) Every child that she has brought forth is from a manly sire. (A, TA.) And عَلِمَ فُلَانٌ عَسَلَةَ بَنِى فُلَانٍ (assumed tropical:) Such a one knew the whole company, and case, or condition, [or origin,] of the sons of such a one. (O.)
عَسَلِىٌّ عَسَلِىٌّ ذ A thing of the colour of عَسَل [i. e. honey]. (TA.) ― -b2- [Hence,] عَسَلِىُّ اليَهُودِ The distinctive mark, or sign, [which has sometimes been a honey-coloured turban, at other times a girdle, or some other article of attire, of the same colour,] of the Jews. (S, Mgh, O, K.)
عَسُولٌ عَسُولٌ ذ : see عَاسِلٌ: -A2- and see also عَسَّالٌ.
عَسِيلٌ عَسِيلٌ ذ The broom, or implement for sweeping, of the seller of perfumes, (S, O, K, * TA, كَمِكْنَسَةِ in the K being a mistake for مِكْنَسَةُ, TA,) with which he gathers together the perfume; (S, O, TA;) it is a hair-broom, with which he sweeps up the perfume from his paved floor: (TA:) or a feather with which [the compound of perfumes called] غَالِيَة is detached, or displaced: (Fr, IAar, O, K:) pl. عُسُلٌ. (TA.) A poet says, فَرِشْنِى بِخَيْرٍ لَا أَكُونَنْ وَمِدْحَتِى كَنَاحِتِ يَوْمًا صَخْرَةٍ بِعَسِيلِ [Then amend thou my condition by means of wealth: I will assuredly not be, with my mode of praising, like a hewer, one day, of a rock with a hair-broom, or a feather, of a seller of perfumes]: he means, كَنَاحِتِ صَخْرَةٍ يَوْمًا, this last word intervening between the prefixed noun and its complement because the noun of time is held by them to be like what is redundant. (S, O, TA. [One of my copies of the S has أَكُونًا; the O, اَكُونَا: and each of my copies of the S has صَخْرَةً; and one of them, يَوْمٍ.]) ― -b2- And The pizzle of an elephant, (S, O, K,) and of a camel: pl. as above. (K.) ― -b3- See also عِسْلُ مَالٍ. ― -b4- And see عَسِلٌ.
عُسَيْلَةٌ عُسَيْلَةٌ ذ dim. of عَسَلٌ, q. v.: or of its n. un. ― -b2- [Hence,] (tropical:) i. q. نُطْفَةٌ [i. e. The sperma of a man and of a woman]: or the مَآء [meaning sperma] of a man. (K, TA.) ― -b3- And (tropical:) The deliciousness, (S, Mgh, O, Msb, TA,) or sweetness, (Mgh, K, TA,) of جِمَاع; as being likened to عَسَل [i. e. honey]. (S, O, Msb, K, TA.) Thus, (Mgh, O, Msb, TA,) or as expl. in the next preceding sentence, (TA,) in the saying of the Prophet to a woman who desired to be divorced from a husband in order that she might return to a former husband, لَا حَتَّى تَذُوقِى عُسَيْلَتَهُ وَيَذُوقَ عُسَيْلَتَكِ. (Mgh, O, Msb, TA. [See 1 in art. ذوقَ.]) ― -b4- And العُسَيْلَتَانِ signifies العُضْوَانِ [meaning The male and female genital organs]; because means of experiencing delight. (Z, TA.)
عَسَّالٌ عَسَّالٌ ذ : see عَاسِلٌ. -A2- Also, (S, O, Msb, K,) and ↓ عَاسِلٌ, (Msb, K,) and ↓ عَسُولٌ, (K,) A spear that quivers, (S, O, Msb,) by reason of pliableness: (Msb:) or [so the second, but the first and last,] a spear that quivers much. (K.) And رِمَاحٌ عَسَّالَةٌ [Spears that quiver much]. (A in art. زعب.) ― -b2- See, again, عَاسِلٌ.
عَسَّالَةٌ عَسَّالَةٌ ذ [as a subst.] Bees. (S, O, K.) ― -b2- And The شُورَة of bees; (K, TA;) i. e. the thing, such as a رَاقُود [q. v.] &c., in which bees make honey. (TA.) [See also مَعْسَلَةٌ.]
عَاسِلٌ عَاسِلٌ ذ A gatherer of honey (S, O, K) from the hive (S, O) or from its place; as also ↓ عَسَّالٌ. (K.) [And نَحْلٌ عَوَاسِلُ Bees occupied in gathering honey: see a verse of Aboo-Dhu-eyb cited in art. خلف, conj. 3.] ― -b2- Also, as a possessive epithet, A place in which is honey. (TA.) One says خَلِيَّةٌ عَاسِلَةٌ (S, O, TA) A hive containing honey. (TA.) ― -b3- Also an epithet applied to a man, (O, K,) said by Az to be as though it were for ↓ ذُو عَسَلٍ, (O,) meaning (assumed tropical:) Having a good, or righteous, deed attributable to him, for which the eulogy of him is deemed sweet: (Az, O, K:) and (O, K) accord. to IAar, (O,) a good, or righteous, man; as also ↓ عَسُولٌ; (O, K;) the former said by him to be an instance of the measure فَاعِلٌ in the sense of مَفْعُولٌ بِهِ [as meaning (assumed tropical:) made an object of eulogy: see 1, second sentence]: (O:) pl. of both عُسُلٌ, (O, K,) accord. to him. (O.) -A2- See also عَسَّالٌ. ― -b2- العَاسِلُ also signifies The wolf; [because of his manner of running; (see 1, latter half;)] (S, O, K;) and so ↓ العَسَّالُ; (TA;) and ↓ أَبُو عِسْلَةَ (O, K) and ابو غِسْلَةَ, with ع and غ: (O:) pl. of the first عُسَّلٌ and عَوَاسِلُ (S, O, K) [and عَاسِلَاتٌ is mentioned by Freytag as signifying wolves from the Deewلn of the Hudhalees].
عَنْسَلٌ عَنْسَلٌ ذ A swift she-camel; (S, K;) as also ↓ عَسْلٌ: (K, TA: [العَسَلُ in the CK, as syn. with العَنْسَلُ, is a mistranscription:]) the ن in the former is augmentative; (IJ, S, TA;) for, as Sb says, the word is of the measure فَنْعَلٌ from [the inf. n.] العَسَلَانُ; not, as Mohammad Ibn- Habeeb asserts it to be, syn. with عَنْسٌ, and of the measure فَعْلَلٌ, with the ل augmentative. (IJ, TA.)
أَعْسَال أَعْسَال ذ i. q. [آسَال and] آسَان: so in the saying هُوَ عَلَى أَعْسَالٍ مِنْ أَبِيهِ [He is of a semblance and of characteristics and natural dispositions which are those of his father]. O, K.)
تَعْسِيلَةٌ تَعْسِيلَةٌ ذ A light sleep: but this is a vulgar [postclassical] word. (TA.)
مَعْسَلَةٌ مَعْسَلَةٌ ذ i. q. خَلِيَّةٌ [q. v., i. e. The habitation of bees, whether it be a manufactured hive or a hollow in the trunk of a tree or in a rock, in which they deposit their honey]. (K.) [See also عَسَّالَةٌ.]
مُعَسَّلٌ مُعَسَّلٌ ذ Made [or preserved] with عَسَل [i. e. honey]: applied as an epithet in this sense to رَنْجَبِيل [or ginger]. (S, TA.)
حَدِيثٌ مَعْسُولٌ حَدِيثٌ مَعْسُولٌ ذ (assumed tropical:) Sweet [or (as we say) honeyed] talk or discourse. (TA.) And جَارِيَةٌ مَعْسُولَةُ الكَلَامِ (assumed tropical:) A girl, or young woman, sweet in speech, beautiful in expression, pleasing in the modulation of the voice. (TA.) And مَعْسُولُ المَوَاعِيدِ (assumed tropical:) Veracious, or faithful, in promises. (TA.)
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬١١٠عَسَلَ
عَسَلَ I , U ( n. ac. عَسْل 1 ),
a. Mixed, seasoned with honey.
b. Gave honey to.
c. ( n. ac. عَسْل 1 , عُسُوْل 27 , عَسَلَاْن 36 ), Quivered, vibrated, trembled ( lance ).
d. [ Bi ], Ran quickly, sped along.
e. U ( n. ac. عَسَل 4 , عَسَلَاْن 36 ), Was rippled by the wind; rippled, undulated ( water ).
عَسَّلَ
عَسَّلَ II ,
a. see I (a) .
b. Gathered honey.
اِسْتَعْسَلَ
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٥٦٬٥٢٠عسل
عَسَلَ - يَعْسُلُ (عَسَلَ - يَعْسِلُ) - عَسَل
عَسَلَ - يَعْسُلُ (عَسَلَ - يَعْسِلُ) + الطعام أو الشراب: يكون ذا طعم حلو
عَسَل: على وزن " فَعَل، اسم فعل من " عَسَلَ - يَعْسُلُ " الحلاوة والمذاق الحلو: وهو كذلك اسم آلة منه: المادة المُحَلَّيَة: وهو اصطلاحاً اسم الشراب الذي يخرج من بطون النحل
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " ألفاظ الطعوم
الصيغ(١)
الجذور المجاورةالمجاورة: ٢٣ (الإجمالي: ٣١)
- أسن
الآيات المشتركة: ١ · Sin diş demektir
- معي
الآيات المشتركة: ١ · Onların ince bağırsakları
- لبن
الآيات المشتركة: ١ · Süt demektir
- لذذ
الآيات المشتركة: ١ · “Rezak” tatlı üzüm
- خمر
الآيات المشتركة: ١ · Hamr (hı) : Üzümden yapılan içki, şarap demektir
- صفو
الآيات المشتركة: ١ · Seçip ayırdı
- حمم
الآيات المشتركة: ١ · Hümem kömür demektir
- ثمر
الآيات المشتركة: ١ · Meyve demektir
- سقي
الآيات المشتركة: ١ · Sakiy: Kaba konmuş sudur
- شرب
الآيات المشتركة: ١ · İçecek
- قطع
الآيات المشتركة: ١ · Kesinlikle keseceğim
- طعم
الآيات المشتركة: ١ · Yiyecek demektir
الآيات التي ورد فيها(١)
… طَعْمُهُ وَأَنْهَارٌ مِنْ خَمْرٍ لَذَّةٍ لِلشَّارِبِينَ وَأَنْهَارٌ مِنْ عَسَلٍ مُصَفًّى وَلَهُمْ فِيهَا مِنْ كُلِّ الثَّمَرَاتِ وَمَغْفِرَةٌ مِنْ …
Bal
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | عسل |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | حلو, شهد, شفا |
| Zıt Kök | مرر |
| Çekirdek Özet 1 | Hızlı, titrek ve esnek bir hareketle dalgalanma ile arının çiçeklerden derlediği tatlı ve yoğun öz (bal) |
| Çekirdek Özet 2 | Ahirette arınmış amellerin karşılığı olarak sunulan, bulanıklıktan ve bozulmadan arındırılmış saf lezzet ve nimet |
| Çekirdek Özet 3 | Bir varlığın özünün saflaşarak tat vermesi, hayırlı niteliklerin topluma ve çevreye sirayet eden berekete dönüşmesi |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca fiziksel bir besin maddesi sayıp, kökün taşıdığı titreşimli arınma, emek mahsulü olma ve safi lezzet boyutunu göz ardı etmek |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| عس | Zorlanma, gece dolaşma, titreme, gizli ve hafif hareketlerle arayış içinde olma; nitekim عسعس kökünde gecenin hafifçe çökmesi veya çekilmesi, عسر kökünde sıkışma ve zorlanma, عسق kökünde yapışma ve sarılma, عسى kökünde ise umut ve beklenti hareketleri görülür | ل | Temel harekete esneklik, akıcılık ve yönlendirici bir bağ eklenmiş; dağınık ve titrek arayış, süzülüp toplanan yoğun ve tatlı bir öze dönüştürülmüştür |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ع | göz; görme, bilme, kaynak | Bir cevherin, pınarın veya özün dışarı fışkırmasını ve açığa çıkmasını temsil eder. |
| س | diken, destek; tutunma, dayanma, koruma | Özün dağılmadan bir yerde tutunmasını, yapısal bir kıvama kavuşmasını ve korunmasını simgeler. |
| ل | çoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlama | Harekete yön verilmesini, akışın belirli bir doğrultuda toplanıp yönetilmesini ve bağlanmasını ifade eder. |
| عسل | Bir kaynaktan çıkan özün tutunarak toplanması ve yönlendirilmiş, titrek bir devinimle süzülüp yoğunlaşması hareketini bütünler. |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Mızrağın sallandığında esneyip titremesi (el-ʿasalān), kurdun hafif ve titrek adımlarla hızlıca yol alması ve arıların çiçeklerden derleyip kovanlarında biriktirdiği tatlı, kıvamlı sıvı (bal). |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Lebîd b. Rabîa bir beytinde bal toplayıcısını ve saf balı şöyle anar: بأشهب من أبكار مزن سحابة / وأري دبور شاره النحل عاسل |
| Erken Arapça kullanım | Eş-Şemmâh b. Dırâr bir şiirinde balın güzelliğini ve değerini över: كأن عيون الناظرين يشوقها / بها عسل طابت يدا من يشورها |
المصدر Lisânü’l-Arab, Kitâbü’l-ʿAyn ve Mekâyîsü’l-Luğa.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Sami dilleri ailesinde عسل kökü, hem fiziksel titreşim ve dalgalanma hareketini hem de arı ürününü karşılayan özgün bir morfolojik gelişime işaret eder. Erken Sami köklerinde tatlı maddeler ve süzme sıvılar çoğunlukla arı veya meyve şıralarıyla ilişkilendirilir. İbranicede bal ve tatlı meyve özü için kullanılan devaş (דבש) ve Süryanicedeki debşo (ܕܒܫܐ) kelimeleri daha yaygın Sami kökünü temsil ederken, Arapçada عسل kökü doğrudan arının titrek uçuşu, kanat çırpışı ve mızrağın esnek dalgalanması gibi kinetik bir temelden (el-ʿasalān) beslenerek tatlı gıdaya ad olmuştur. Bu durum, Arapça katmanında kökün hareket ve kıvam semantiğini birlikte koruduğunu gösterir.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, David Cohen ve Lisânü’l-Arab.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Kinetik hareketten nesne ismine geçiş | Kökün mızrak titremesi ve kurdun yürüyüşü anlamındaki hareket çekirdeğinden, arının devinimiyle ürettiği tatlı sıvıya ad olması | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Güney ve Batı Sami dallarında paralel morfolojik yansımalar | Genel Sami dillerindeki tatlı öz kökleriyle anlamsal örtüşme bulunmakla birlikte kelime kökü Arapçada kendine özgü bir kinetik kökten ayrışmıştır | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afroasyatik ailenin diğer kollarında bu kökle doğrudan doğrulanmış soydaş biçim tespit edilmedi | Veri bulunamadı |
المصدر Mekâyîsü’l-Luğa ve Cohen Semitik Kökler Sözlüğü.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| عسل | Anlamlı | Bal; titremek, hızlı ve esnek hareket etmek | Kovan ürünü tatlı madde ve mızrak titremesi | Hedef köktür; Kur'an'da geçer |
| علس | Anlamlı | Bir tür buğday veya tahıl tanesi | Taneli, besleyici, sert kabuklu bir hububat türü | Kur'an'da geçmez; besin ortaklığı |
| سعل | Anlamlı | Öksürmek | Boğazdan gelen sert ve kesik hava hareketi | Kur'an'da geçmez; fonetik zıtlaşma |
| سلع | Anlamlı | Yarmak, çatlatmak, yara açmak | Deride veya kayada yarık ve gedik oluşması | Kur'an'da geçmez; kalb ve ayrışma |
| لعس | Anlamlı | Dudakta tatlı bir esmerlik veya kırmızılık bulunması | Dudak renginin koyu ve çekici bir tonda olması | Kur'an'da geçmez; lezzet ve estetik bağı |
| لسع | Anlamlı | Sokmak, ısırmak, iğnelemek | Akrebin veya arının zehirli iğnesiyle sokması | Kur'an'da geçmez; arı eyleminin karşı kutbu |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| عسل | Merkez | Tatlı gıda ve arınmış öz | Doğrudan arının emeğiyle süzülen, tortusuz ve kıvamlı saf bal | Besleyici, şifalı ve berrak lezzet |
| حلو | Komşu | Tatlılık | Genel olarak damakta hoşa giden şekerli tadı ifade eder; bal ile sınırlı değildir | Genel tat duyumu |
| شهد | Komşu | Petekli bal | Petekten ayrılmamış, mumlu haliyle bulunan balı niteler | Katı ve ham form |
| شفا | Komşu | İyileşme ve kurtuluş | Hastalıktan arınma ve dengeye kavuşma hali | Balın işlevsel neticesi |
| مرر | Zıt | Acılık ve burukluk | Damakta nahoş ve sert tat bırakan, lezzetin ve tatlılığın karşıtı durum | Şifa ve tatlılığın zıddı |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | عسل | Bal, arı salgısı, saf tatlı öz | Kökün mızrak titremesi ve tatlı amelle övülme anlamlarını da kapsar | Kesin |
| Latince | Mel | Bal | Yalnızca fiziksel bal maddesini ve tatlılığı karşılar; kinetik kök anlamını taşımaz | Güçlü |
| İngilizce | Honey | Bal, tatlı öz | Besin maddesini ve mecazen sevilen varlığı ifade eder; eylemsel titreme nüansını içermez | Güçlü |
| Almanca | Honig | Bal | Somut arı ürününü ve tatlılığı gösterir | Güçlü |
| Fransızca | Miel | Bal | Tatlı arı salgısını karşılar, mecazen yumuşak ve tatlı olanı anlatır | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary ve Lewis-Short.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| عَسَلٍ | Cennet ehli için hazırlanmış, arıtılmış ve bulanıklıktan korunmuş saf nimet | Cennet nehirlerinin ve ehline vaad edilen pak lezzetlerin tasvir edildiği bağlam; Muhammed 47:15 |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Ahiret nimetlerinin hakikati | Cennetteki süzme bal nehirlerinin dünyadakiyle sadece isim benzerliği mi yoksa mahiyet ortaklığı mı taşıdığı tartışması | Duyusal hazzın ötesinde saf, kesintisiz ve bozulmaz mükâfat |
| Fıkıh | Zekât ve temizlik hükümleri | Bal üretiminden öşür/zekât verilip verilmeyeceği ve süzme balın temiz sayılma şartları | Emek ve doğa ortaklığıyla elde edilen iktisadi değer |
| Tefsir | Temsil ve tasvir | Âyetteki süzülmüş bal tabirinin zihindeki kir ve tortulardan arınmış saf hakikati simgelemesi | Bozulmazlık, duruluk ve zevk-i selim |
| Hadis | Ahlaki güzellik ve şifa | Kişinin hayırlı amellerle tatlandırılması (عسله الله) ve evlilik hukukundaki lezzet kinayesi (العسيلة) | Amelin güzelliği, ruhani ve bedeni tatmin |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | İbadet ve ahlak | Arınmış amel ve mükâfat | Ruhun tortulardan temizlenip saf lezzete erişmesi | İnsanın hayırlı işlerle yoğrulup Allah katında tatlı bir hatıra bırakması | Güçlü |
| İlmi | Biyoloji ve tıp | Şifa verici doğal bileşik | Hücre yenilenmesi, bağışıklık ve antiseptik etki | Doğadaki dağınık özlerin toplanıp tek bir şifa merkezinde yoğunlaşması | Kesin |
| Siyasi | Toplum düzeni | Nitelikli kamu yararı | Çatışma ve fesat tortularından arınmış adil yönetim | İdarecinin topluma tortusuz, berrak ve faydalı bir düzen sunması | Muhtemel |
| İktisadi | Üretim ve ticaret | Yüksek katma değerli emek ürünü | Zahmetli toplama sürecinin değerli bir mala dönüşmesi | Dağınık kaynakların sabırla işlenerek saf servet haline getirilmesi | Güçlü |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Faz ayrışması ve süzülme (filtrasyon) | Karışımların tortularından ayrılarak en yüksek saflık ve yoğunluk derecesine (süzülmüşlük) ulaşması süreci | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Sosyal sublimasyon (yüceltme) | Bireyin ham ve çatışmacı dürtülerini işleyerek toplum için faydalı, estetik ve yapıcı değerlere dönüştürmesi | Muhtemel |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kelimeyi sadece kahvaltı sofrasında tüketilen sıradan bir tatlandırıcıya indirgemek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | عسل lafzı arılık, saflık, bozulmazlık ve emek neticesi elde edilen tortusuz ilahi bir lütuf sembolüdür. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Cennet tasvirlerindeki bal nehrini kaba bir maddi doyuma indirgeyerek, ayetin hedeflediği arınmış zevk, nezahet ve kemal mertebesini kavrayamamak. |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'da tek bir yerde geçmesine rağmen, ilahi nimetlerin tortudan ve bozulmadan uzak tabiatını temsil eden zirve kavramlardan biridir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Cennet tasvirlerinin, rızıkların saflığının ve ahiret mükafatlarının zikredildiği ayet grubunda (Muhammed 47:15) belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Ahiret nimetlerini dünyevi bozulma, çürüme ve tortu taşıyan unsurlarla bir tutma yanılgısını safiyet (musaffâ) kaydıyla tashih eder. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamMızrağın ve canlının esnek, titrek bir hareketle dalgalanması; bu devinimle arının çiçeklerden süzüp biriktirdiği yoğun, tatlı ve arı sıvı (bal).
- Soyut anlamDağınık ve ham unsurların zahmetli bir arayışla toplanıp tortularından arındırılarak saf, bozulmaz ve faydalı bir kıvama ulaştırılması.
- Sistematik karşılıkSisteme giren dağınık girdilerin süzme ve saflaştırma mekanizmalarıyla yüksek değerli bir çıktıya ve kalıcı bir berekete dönüştürülmesi.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde alanı ham ve dağınık girdiler uzayını, bu girdilerin taşıdığı cevher yoğunluğunu, sistemdeki tortu ve bulanıklık parametresini, ise tortuların sıfıra yaklaşmasıyla elde edilen arıtılmış, saf ve yoğunlaşmış nihai özü temsil eder.