فشل

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ف-ش-لالصيغ: ٤ · الجذور المجاورة: ٣٦ · الآيات: ٤ · السور: ٢؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».صدرفَتَفْشَلُوالَفَشِلْتُمْروحفشلعفونزعفَشِلْتُمْذوبلوحسسأمرطوف

الجذرالصيغ ٤الآيات ٤السور ٢المجاورة ٣٦

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

فشل

ف - ش - ل

جذر
  • الورود: ٤
  • الآيات: ٤
  • الصيغ: ٤
  • المعاجم: ١١

معناه في القرآن: Yıldınız

ملاحظاتي

المعاجم(١١)

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٣٠١
باب الشين واللام والفاء معهما ف ش ل مستعمل فقط فشل: يقال: رجلٌ فشلٌ وفشِلُ، وقد فَشل يفشل عند الحرب والشِّدّة ويضعف، وإنه لخشلُ فشل، والفشل: الجبانُ المرعوبُ، يُبهتُ عند الرّوع، لا يُحسنُ قتالاً ولا شِراداً، أي: هرباً. والفشلُ: شيء من أداة الهودج تجعله المرأة تحتها. وجمعهُ: فُشلٌ. والفيشلةُ معروفة.
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٦١
الفَشِلُ: الرجل الضعيف الجبان، والجمع أفْشالٌ. وقد فَشِلَ فَشَلاً، إذا جبُنَ. والفِشْلُ: شيءٌ من أداة الهودج. ونَفَشَّلَ الماء، أي سال. والفَيْشَلَةُ: رأس الذكر.
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬١٥٩
ش ل ف فشل ، شفل استُعْمِل من وجوهه : فشل ، شفل . شفل : أهمل الليث شَفَلَ ، وقرأتُ في كتاب النَّضر بن شُميل : الْمِشْفَلَةُ : الكَبَارَجَة ، والْمَشافِلُ جَماعَة . قال : الْقُرْطَالَةُ : الكَبَارَجَةُ أَيْضاً . قال : وسَمِعْت شَامِيّاً يقول : والْمِشْفَلَةُ : الكَرِشُ . فشل : قال الليث : رجل فَشِلٌ ، وقد فَشِلَ يَفْشَلُ عند الحرب والشِّدَّة ، إذا ضَعُفَ وذهبت قُواه ، ويقال : إنه لَخَشْلٌ فَشْلٌ ،
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬٢٩٨
(باب الفاء والشين وما يثلثهما) (فشج) الفاء والشين والجيم. يقولون: فَشَجت النّاقةُ: تفاجَّتْ لتَبُول. كذلك في كتاب الخليل. وقال ابن دريد: فَشَحت، بالحاء، وأنشد:‏ وحَكَّكِ الحِنْوانِ فانفشَحْتِ(1) *** إنَّكِ لو صاحَبْتِنا مَذِحْتِ‏ (فشخ) الفاء والشين والخاء، فيه طَريفَةُ ابن دُريد(2) . قال: الفشْخُ: ضربُ الرأسِ باليد.‏ (فشل) الفاء والشين واللام. يقولون: تفَشَّل الماءُ: سالَ. والفَشْل: شيءٌ من
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٥٠
- الفشل: ضعف مع جبن. قال تعالى: ﴿حتى إذا فشلتم﴾ [آل عمران/152]، ﴿فتفشلوا وتذهب ريحكم﴾ [الأنفال/46]، ﴿لفشلتم ولتنازعتم﴾ [الأنفال/43]، وتفشل الماء: سال.
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٢٬٦٩٥
الفَشِل: الرجل الضعيف الجبان، والجمع أَفشال. ابن سيده: فَشِل الرجل فَشَلاً، فهو فَشِل: كَسِلَ وضعُف وتراخَى وجَبُن. ورجل خَشِل فَشِل، وخَسْل فَسْل، وقوم فُشْل؛ قال: وقد أَدْرَكَتْني، والحوادث جَمَّةٌ، أَسِنَّة قومٍ لا ضِعاف، ولا فُشْل ويروى: ولا فُسْل، يعني جمع فَسْل. وفي حديث عليّ يصِف أَبا بكر، رضوان الله عليهما: كنت للدِّين يَعْسُوباً أَولاً حين نفر الناسُ عنه، وآخِراً حين فَشِلوا؛ الفَشَل:
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٩٥
* ف ش ل * * الفَشِلُ * الرجل الضعيف الجبان والجمع * أفْشَالٌ * وقد * فَشِلَ * من باب طرب أي جبن
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٢٬٧٤٤
فشل، كفرح، فشلا فهو فشل: كسل وضعف وتراخى، وجبن، وفزع، ومنه الآية: إذ همت طائفتان منكم أن تفشلا ، وقوله تعالى: ولا تنازعوا فتفشلوا وتذهب ريحكم ، قال الزجاج: أي تجبنوا عن عدوكم إذا اختلفتم، أخبر أن اختلافهم يضعفهم، وأن الألفة تزيد في قوتهم. ورجل خشل فشل بفتحهما، وككتف: ضعيف جبان، وقوله ككتف غلط، وأخذه من عبارة المحكم وإنما نصه: رجل خشل فشل، وخسل فسل، أي بالشين فيهما، وبالسين أيضا، فهما لغتان،
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٦٬٠٣٠
فَشِلَ 1 فَشِلَ ذ , (S, O, Msb, K,) aor فَشَلَ , (O, Msb, K,) inf. n. فَشَلٌ; (S, O, Msb;) a verb of which exs. occur in the Kur iii. 118 and viii. 48; and فَشَلَ, aor. فَشُلَ ; and فَشَلَ, aor. فَشِلَ ; two dial. vars., the former of these agreeable with a reading of the latter verse of the Kur-لn, and the latter agreeable with a reading of the same verse by El- Hasan El-Basree; (O;) He was, or
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬١٥٤
فَشَلَ فَشَلَ U ( n. ac. فَشْل 1 ), a. see V (a) . _ast; فَشِلَ فَشِلَ A ( n. ac. فَشَل 4 ), a. Was indolent, apathetic; was weak, fainthearted, cowardly. b. [ coll. ], Failed, was disappointed, baffled. فَشَّلَ فَشَّلَ II , a. see V (a) . b. [ coll. ], see IV (b) , ( c ). أَفْشَلَ أَفْشَلَ IV , a. see V (a) . b. [ coll. ], Made to fail; thwarted, baffled; disappointed; refused. c.
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٨٬٥٠٦
فشل فَشِلَ - يَفْشَلُ فَشِلَ - يَفْشَلُ+ الكائن: يتردد ويخاف فلا يقوم بالأمرأو الفعل الذي كان يريد فعله واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الضعف والعجز والفشل عن إتمام الفعل بعد بدئه، ضد القدرة والاستطاعة "، وهي: عَجَزَ - يَعْجِزُ، فَشِلَ - يَفْشَلُ، عَيِيَ - يَعْيَا، كَلَّ - يَكِلُّ، هَانَ - يَهُونُ، ضَعُفَ - يَضْعُفُ فشل - فشلتم { ولقد صدقكم
رابط المدخل

فشل فَشِلَ - يَفْشَلُ فَشِلَ - يَفْشَلُ+ الكائن: يتردد ويخاف فلا يقوم بالأمرأو الفعل الذي كان يريد فعله واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الضعف والعجز والفشل عن إتمام الفعل بعد بدئه، ضد القدرة والاستطاعة "، وهي: عَجَزَ - يَعْجِزُ، فَشِلَ - يَفْشَلُ، عَيِيَ - يَعْيَا، كَلَّ - يَكِلُّ، هَانَ - يَهُونُ، ضَعُفَ - يَضْعُفُ فشل - فشلتم ﴿ولقد صدقكم الله وعده إذ تحسونهم بإذنه حتى إذا فشلتم وتنازعتم في الأمر وعصيتم من بعد ما أراكم ما تحبون منكم من يريد الدنيا ومنكم من يريد الآخرة ثم صرفكم عنهم ليبتليكم ولقد عفا عنكم والله ذو فضل على المؤمنين(152)﴾ آل عمران ﴿إذ يريكهم الله في منامك قليلا ولو أراكهم كثيرا لفشلتم ولتنازعتم في الأمر ولكن الله سلم إنه عليم بذات الصدور(43)﴾ الأنفال ﴿وأطيعوا الله ورسوله ولا تنازعوا فتفشلوا وتذهب ريحكم واصبروا إن الله مع الصابرين(46)﴾ الأنفال ﴿إذ همت طائفتان منكم أن تفشلا والله وليهما وعلى الله فليتوكل المؤمنون(122)﴾ آل عمران مختار الصحاح ● [فشل] ف ش ل: الفَشِلُ الرجل الضعيف الجبان والجمع أفْشَالٌ وقد فَشِلَ من باب طرب أي جبن الراغب فشل - الفشل: ضعف مع جبن. قال تعالى: }حتى إذا فشلتم﴿[آل عمران/152]،﴾فتفشلوا وتذهب ريحكم﴿[الأنفال/46]،﴾لفشلتم ولتنازعتم{ [الأنفال/43]، وتفشل الماء: سال. ملخص اللسان: 1. وقد فَشِل يَفْشَل عند الحرب والشدة إِذا ضعُف وذهبت قُواه. 2. فَشِل: كَسِلَ وضعُف وتراخَى وجَبُن. 3. فشل: الفَشِل: الرجل الضعيف الجبان، 4. وتَفَشَّل الماءُ: سال. 5. وتَفَشَّل امرأَةً: تزوّجها. لسان العرب ● - فشل: الفَشِل: الرجل الضعيف الجبان، والجمع أَفشال. ابن سيده: فَشِل الرجل فَشَلاً، فهو فَشِل: كَسِلَ وضعُف وتراخَى وجَبُن. ورجل خَشِل فَشِل، وخَسْل فَسْل، وقوم فُشْل؛ قال: وقد أَدْرَكَتْني، والحوادث جَمَّةٌ، أَسِنَّة قومٍ لا ضِعاف، ولا فُشْل ويروى: ولا فُسْل، يعني جمع فَسْل. وفي حديث عليّ يصِف أَبا بكر، رضوان الله عليهما: كنت للدِّين يَعْسُوباً أَولاً حين نفر الناسُ عنه، وآخِراً حين فَشِلوا؛ الفَشَل: الفزعُ والجُبْن والضَّعْف؛ ومنه حديث جابر: فينا نزلتْ: إِذ همَّت طائفتان منكم أَن تَفْشَلا؛ وفي حديث الاستسقاء: سِوى الحَنْظَل العاميّ والعِلْهِز الفَشْلِ أَي الضعيف يعني الفَشْل مُدَّخِرُه وآكله، فصرف الوصف إِلى العِلْهِز وهو في الحقيقة لآكله، ويروى الفَسْل، بالسين المهملة، وقد تقدم. الليث: رجل فَشِيل، وقد فَشِل يَفْشَل عند الحرب والشدة إِذا ضعُف وذهبت قُواه. وفي التنزيل العزيز: ولا تنازعوا فتَفْشَلوا وتذهب ريحكُم؛ قال الزجاج: أَي تَجْبُنوا عن عدوّكم إِذا اختلفتم، أَخبر أَن اختلافهم يضعفهم وأَن الأُلْفة تزيد في قوّتهم. النضر بن شميل: المِفْشَلة الكَبارِجة. والمَشافل جماعة (* قوله «والمشافل جماعة» هكذا في الأصل، ولعل فيه سقطاً، والأصل: وجمعها مفاشل كالمشفلة والكشافل جماعة، ويدل على ذلك قوله: وقال اعرابي إلخ فانه ليس من هذه المادة. وعبارة القاموس في مادة شفل: المشفلة كمكنسة الكبارجة والكرش الجمع مشافل اهـ. اي فهما مترادفان المفرد كالمفرد في معنييه والجمع كالجمع) قال: والقِرْطالة الكبارجة أَيضاً، وقال أَعرابي: المِشْفَلة الكَرِش. ابن الأَعرابي: المِفشَل الذي يتزوّج في الغرائب لئلا يخرج الولد ضاوِياً، والمِفْشَل الهَوْدَج؛ وقال ابن شميل: هو الفِشْل وهو أَن يعلِّق ثوباً على الهودج ثم يدخله فيه ويشد أَطرافه إِلى القواعد، فيكون وِقاية من رؤوس الأَحْناء والأَقْطاب وعُقَد العُصْمِ، وهي الحبال، وقيل: الفِشْل ستر الهودج، وفي المحكم: الفِشْل شيء من أَداة الهودج تجعله المرأَة تحتها، والجمع فُشُول؛ وقد افْتَشَلَت المرأَة فِشْلها وفَشَّلته وتَفَشَّلتْ. وتَفَشَّل الماءُ: سال. وتَفَشَّل امرأَةً: تزوّجها. ابن السكيت: يقال تَفَشَّل فلان منهم امرأَة أَي تزوّجها. والفَيْشَلة: الحَشَفة طرَف الذكَر، والجمع الفَيْشَل والفَياشِل، وقيل: الفَيْشلة رأْس كل محوَّق، وقال بعضهم: لامها زائدة كزيادتها في زَيْدَل وعَبْدَل وأُلالِكَ، وقد يمكن أَن تكون فَيْشلة من غير لفظ فَيْشَة، فتكون الياء في فَيْشلة زائدة ويكون وزنها فَيْعَلة، لأَن زيادة الياء ثانية أَكثر من زيادة اللام، وتكون الياء في فَيْشَة عيناً فيكون اللفظان مقترنين والأَصْلان مختلفين، ونظير هذا قولهم رجل ضَيَّاط وضَيْطار؛ فأَما قول جرير: ما كان يُنكَرُ في نَدِيِّ مُجاشِعٍ أَكْلُ الخَزِير، ولا ارتِضاعُ الفَيْشَل فقد يكون جمع فَيْشلة، وهو على الجمع الذي لا يفارق واحدة إِلا بالهاء. والفَياشِل: ماء لِبَني حُصَيْن، سمي بذلك لإِكامٍ حُمْرٍ عنده حوله يقال لها الفَياشِل، قال: أَظن ذلك تشبيهاً لها بالفَياشِل التي تقدم ذكرها؛ قال القَتَّال الكلابي: فلا يَسْتَرِثْ أَهْلُ الفَياشِل غارَتي، أَتَتْكم عِتاق الطيْر يحمِلْن أَنْسُرا والفَياشِل: شجر. مقاييس اللغة: (فشل) الفاء والشين واللام. يقولون: تفَشَّل الماءُ: سالَ. والفَشْل: شيءٌ من أدَاة الهَوْدَج.‏ القاموس المحيط: فَشِلَ، كفرِحَ، فهو فَشِلٌ كَسِلَ، وضَعُفَ، وتَراخَى، وجَبُنَ. ورجُلٌ خَشْلٌ فَشْلٌ، بفتحهما وككتِفٍ ج: فُشْلٌ، بالضم. والفِشْلُ، بالكسر: سِتْرُ الهَوْدَجِ، أو شيءٌ تَجْعَلُه المرأةُ تحتها فيه، ج: فُشولٌ، وقد أفْشَلَتْ وتَفَشَّلَتْ وفَشَّلَتْه. وتَفَشَّلَ: تَزَوَّجَ، و الماءُ: سالَ. والفَيْشَلَةُ: الحَشَفَةُ، ورأسُ كلِّ مُحَوَّقٍ، والفَياشِلُ جَمْعُه، وشجرٌ، وماءٌ، وإكامٌ حُمْرٌ. والمِفْشَلُ، كمِنْبَرٍ: سِتْرُ الهَوْدَجِ، ومَن يَتَزَوَّجُ في الغَرائِبِ، لئَلاَّ يَخْرُجَ الوَلَدُ ضاوِياً. والتَّفْشِيلُ: ما يَبْقَى في الضَّرْعِ من اللَّبَنِ. وكسَحابٍ: ة قُرْبَ زَبيدَ. والْأُفْشولِيَّةُ، بالضم: ة بواسِطَ. تاج العروس: فشل فَشِلَ كفَرِحَ فشَلاً فهو فَشِلٌ : كَسِلَ وضَعُفَ وتَراخَى وجَبُنَ وفَزِعَ ومنه الآية : " إذْ هَمَّتْ طائفَتانِ مِنكُم أَنْ تَفْشَلا " وقولُه تعالى : " ولا تَنازَعوا فتَفْشَلوا وتَذْهَبَ ريحُكُم " قال الزَّجّاجُ : أَي تَجْبُنوا عن عَدُوِّكُمْ إذا اخْتَلَفْتُمْ أَخبرَ أَنَّ اخْتِلافَهُم يُضْعِفُهُم وأَنَّ الأُلْفَةَ تَزيدُ في قُوَّتِهِم . ورَجُلٌ خَشْلٌ فَشْلٌ بفَتْحِهما وكَكَتِفٍ : ضَعيفٌ جبانٌ وقولُه ككتِفٍ غَلَطٌ وأَخذَه من عبارَةِ المُحكَمِ وإنَّما نَصُّه : رَجُلٌ خَشْلٌ فَشْلٌ وخَسْلٌ فَسْلٌ أَي بالشينِ فيهما وبالسِّين أَيضاً فهما لُغتانِ لا أَنَّه بالفتحِ فيهما وكَكَتِفٍ كما ظَنَّهُ المُصَنِّفُ فتأَمَّلْ ذلك ج : فُشْلٌ بالضَّمِّ وأَنشدَ : وقد أَدْرَكَتني والحَوادِثُ جَمَّةٌ ... أَسِنَّةُ قَومٍ لا ضِعافٍ ولا فُشْلِ ويُروى ولا فُسْلِ بالسين المُهملَةِ جمع فَسْلٍ . ويُجمَعُ الفَشِلُ على أَفْشالٍ ذكرَه الجَوْهَرِيّ . والفِشْلُ بالكسْرِ : سِتْرُ الهَودَجِ عن ابْن الأَعْرابِيِّ أَو شيءٌ من أَداةِ الهودَجِ تجعَلُه المرأَةُ تحتَها فيه أَي في الهودَجِ كما في المحكَمِ ولكن نصّ الجَوْهَرِيّ يقتضي الفتحَ ج : فُشولٌ بالضَّمِّ . وقد أَفْشَلَت المَرأَةُ فِشْلَها هكذا في النُّسَخِ والذي في المحكم والعباب : افْتَشَلَتْ وتَفَشَّلَتْ وفَشَّلَتْه فِشْلاً : علَّقَت ثَوباً على الهَودَجِ ثمَّ أَدخلَتْه فيه وشَدَّت أَطرافَهُ إلى القواعِدِ فكان ذلكَ وِقايَةً من رؤوسِ الأَحناءِ والأَقتابِ وعُقَدِ العُصْمِ وهي الحِبالُ قاله ابنُ شُمَيْل . وتَفَشَّلَ منهم : إذا تزَوَّجَ عن ابنِ السِّكِّيتِ . تَفَشَّلَ الماءُ : سالَ . والفَيْشَلَةُ كحَيْدَرَةٍ : الحَشَفَةُ طرفُ الذَّكَر . قيل : رأْسُ كُلِّ مُحَوَّقٍ قال بعضُهُم : لامُها زائدَةٌ كزيادَتِها في عَبْدَل وزَيدَل وقد يُمكنُ أن تكونَ فَيْشَلَة من غير لفظِ فَيْشَةٍ فتكونُ الياءُ في فيشلة زائدة ويكونُ وزنُها فَيْعَلَة لأَنَّ زيادَةَ الياءِ ثانيةً أَكثرُ من زيادَةِ اللامِ وتكونُ الياءُ في فيشَةَ عَيناً فيكونُ اللفظانِ مُقتَرِنينِ والأَصلانِ مختلِفَيْنِ ونَظيرَ هذا قولُهُم : رَجُلٌ ضَيّاطٌ وضيْطارٌ وإليه مالَ ابنُ جنّيّ والفَياشِلُ جَمعُه ويُجمَعُ أَيضاً بحذفِ الهاءِ ومنه قولُ جريرٍ : ما كانَ يُنكَرُ في نَدِيِّ مُجاشِعٍ ... أَكْلُ الخَزِيرِ ولا ارْتِضاعُ الفَيْشَلِ الفياشِلُ : شَجَرٌ . أَيضاً : ماءٌ لِبني حُصَين . أَيضاً إكامٌ حُمْرٌ حول ذلكَ الماءِ وبه سُمِّيَ وسُمِّيَت تلك الإكامُ بالفياشِلِ تَشبيهاً لها بالفياشِلِ التي تقدَّمَ ذِكرُها قال القَتّالُ الكِلابِيُّ : فلا يَسْتَرِثْ أَهلُ الفياشِلِ غارَتي ... أَتَتْكُم عِتاقُ الطَّيرِ يَحمِلْنَ أَنْسُرا المِفْشَلُ كمِنبَرٍ : سِتْرُ الهَودَجِ عن ابْن الأَعْرابِيّ . قال : أَيضاً من يتزَوَّج في الغرائبِ لئلاّ يَخرُجَ الولَدُ ضاوِياً ضعيفاً . قال الفرَّاءُ : التَّفْشيلُ والتَّمْشيلُ : ما يبقى في الضَّرْعِ من اللَّبَنِ . فَشالُ كسَحابٍ : ة قربَ زَبيدَ على مرحلَةٍ منها ممّا يلي مكَّةَ شرَّفَها الله تعالى . والأُفْشُولِيَّةُ بالضَّمِّ : ة بواسِط في غربيِّها بينهما نحو ثلاثة فراسِخَ يُنسَبُ إليها حبَشِيُّ بنُ محمَّد بنِ شعيبٍ أَبو الغنائمِ النَّحَوِيُّ الضَّريرُ الأُفشولِيُّ مات في سنة 565 . ومما يُستدرَكُ عليه : فَشَلَ يَفشُلُ ككَتَبَ يكتُبُ وبه قُرئَ : " فَتَفْشَلوا " وفَشَلَ يَفشِلُ كضرَبَ يَضرِبُ وبه قرأَ الحسن البَصريّ " فَتَفْشِلوا " لغتانِ نقلَهما الصَّاغانِيّ . والفَشْلُ : الضَّعيفُ ومنه حديث الاستسْقاءِ : ولا شيءَ مِمّا يأْكُلُ النّاسُ عندَنا ... سِوى الحَنظَلِ العامِيِّ والعِلْهِزِ الفَشْلِ أَي الضعيفِ آكِلُهُ ومُدَّخِرُه كقوله تعالى : " والشَّجَرَةَ المَلعونَةَ في القُرآنِ " أَي آكِلوها ومَستَوجِبوها فنُسِبَت اللَّعنةُ إلى الشَّجَرَةِ وهي في الحقيقة لغيرِها ويُروى بالسين أَيضاً فلا يَحتاجُ إلى التَّأْويلِ . وقال ابنُ شُمَيْلٍ : المِفْشَلَةُ : الكَبارِجَةُ . وفَنْشَلَ لِحْيَتَهُ : نَفَّشَها . وفَشْلٌ بالفتحِ : قريَةٌ باليمَنِ

الصيغ(٤)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٣٦ (الإجمالي: ٥٠)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. نزع

    الآيات المشتركة: ٣ · Gerilmiş yay demektir

  2. ذو

    الآيات المشتركة: ٢ · Sahip

  3. أله

    الآيات المشتركة: ٤ · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

  4. حسس

    الآيات المشتركة: ١ · Küçük taş kırıntısı anlamındadır

  5. همم

    الآيات المشتركة: ١ · Erimekte olan kar, zayıflamakta olan kişi, çaba göstermek…

  6. نوم

    الآيات المشتركة: ١ · “Efal” babından “enam” uyuyanlar demektir

  7. أمر

    الآيات المشتركة: ٢ · Murar acı bir ağacın adıdır

  8. رأي

    الآيات المشتركة: ٢ · Raye bir yere konmuş, oranın özelliğini gösteren işaret…

  9. صرف

    الآيات المشتركة: ١ · (sad) “Sarim” toplanıp yığılmış meyve, “serm” meyve veya…

  10. عفو

    الآيات المشتركة: ١ · Affetti

  11. عصي

    الآيات المشتركة: ١ · İsyan eder

  12. طوف

    الآيات المشتركة: ١ · Çeper demektir

الآيات التي ورد فيها(٤)

  1. إِذْ هَمَّتْ طَائِفَتَانِ مِنْكُمْ أَنْ تَفْشَلَا وَاللَّهُ وَلِيُّهُمَا وَعَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ

    İkisi yılar

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökفشل
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerجبن, وهن, خور
Zıt Kökشجع
Çekirdek Özet 1Sıvının sızıp akması, dolgunun gevşeyip sarkması gibi direnç ve tutuculuğun kaybolması; baskı karşısında iradenin gevşeyip dağılması
Çekirdek Özet 2Mücadele, savaş ve kriz anlarında iç çekişme ve korku sebebiyle birlik ve azmin kırılması, yılgınlığa düşülmesi
Çekirdek Özet 3Kolektif direncin ve caydırıcı gücün iç çözülmeyle işlevsizleşmesi; psikolojik ve operasyonel çöküş
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca modern anlamdaki mekanik "başarısızlık" olarak anlayıp, arkasındaki korku, gevşeklik, ihtilaf ve irade çözülüşünü göz ardı etmek

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
فشYayılma, dağılma, havanın veya sıvının sönüp boşalması, tutuculuğun kaybolması. Nitekim فشا kökünde yayılma ve açığa çıkma, فشغ kökünde sarmaşığın kontrolsüzce dağılması esastırلAkış, salınma ve sarkma nüansı eklenerek baskı karşısında direncin büsbütün çözülüp cesaretin dağılması, korku ve yılgınlık haline dönüşmesi sağlanmıştır

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
فağız; söz, açıklık, kenarAçıklık, dışa boşalma ve sınırın aralanması
شdiş; ısırma, parçalama, keskinlikKeskin bir baskı, dıştan gelen etki veya parçalanma gerilimi
لçoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaYöneltilme, sevk edilme veya askıda kalıp serbestçe sarkma
فشلDıştan gelen keskin bir baskı karşısında iç yapının açılarak boşalması, direnç bağlarının çözülüp iradenin sarkarak dağılması

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamSuyun tutulamayıp sızması ve akması (تفشل الماء: سال); hevdicin altına serilen gevşek, şekilsiz keçe ve dolgu örtüsü. Buradan hareketle gerginliğini kaybeden, baskı altında tutunamayıp sarkan her nesne ve iradeye denmiştir
Cahiliye şiiri kullanımıSavaşta yılgınlık göstermeyen ve gevşemeyen savaşçıları niteleyen mısrada geçer: وقد أدركتني والحوادث جمة / أسنة قوم لا ضعاف ولا فُشل
Erken Arapça kullanımHz. Ali'nin Hz. Ebû Bekir'i överken kriz ve irtidat günlerinde halkın gösterdiği zafiyeti anlatışında geçer: كنت للدين يعسوبا أولا حين نفر الناس عنه وآخرا حين فشلوا

المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça فشل kökü, Sami dil ailesinde basıncın boşalması, gevşeme, zayıflık ve tutunma kaybını ifade eden fonetik köklerle akrabadır. Sami dillerinde /p-š/ çekirdeği genel olarak yayılma, sönme, gevşeme ve havanın ya da gücün boşalması anlam alanına oturur. İbranicede doğrudan düzenli bir üçlü kök olarak ahlaki veya psikolojik yılgınlık anlamında belirginleşmemiş olsa da, kök akrabalığı düzeyinde zayıflık ve çözülme bildiren matrislerle ortak semantik zemini paylaşır. Süryanice ve Aramicede de baskının kırılması ve direncin tükenmesi benzer ses birliktelikleriyle temellenir. Arapçada kök, suyun sızması ve hevdic örtüsünün gevşekliği gibi somut fiziksel durumlardan savaş meydanındaki psikolojik yılgınlığa ve korkaklığa daralarak özelleşmiş bir semantik yön kazanmıştır.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönفش ikili kök matrisiŞişkinliğin inmesi, gazın/sıvının boşalması ve gevşemenin insan psikolojisinde yılgınlığa dönüşmesiKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiBatı Sami /p-š/ kök ailesiDirencin sönmesi, gevşeme ve iç mukavemetin çözülmesini bildiren fonetik akrabalık katmanıGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik yayılma ve çözülme göstergeleriBedensel ve fiziksel direncin zayıflaması ile basıncın dağılması tasvirleriMuhtemel

المصدر David Cohen, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
فشلAnlamlıYılgınlık, korkaklık, gevşemeSavaşta ve zorluk karşısında direncin kırılması, cesaretin kaybolmasıHedef kök; Kur'an'da geçer
فلشAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitābü'l-ʿAyn ve Tehzîb'de mühmel kabul edilmiştir; Kur'an'da geçmez
شفلAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitābü'l-ʿAyn ve Tehzîb'de mühmel kabul edilmiştir; Kur'an'da geçmez
شلفAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitābü'l-ʿAyn ve Tehzîb'de mühmel kabul edilmiştir; Kur'an'da geçmez
لفشAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitābü'l-ʿAyn ve Tehzîb'de mühmel kabul edilmiştir; Kur'an'da geçmez
لشفAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitābü'l-ʿAyn ve Tehzîb'de mühmel kabul edilmiştir; Kur'an'da geçmez

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
فشلMerkezİrade ve direnç kaybıBaskı ve kriz anında korku ve gevşeklik sebebiyle çözülüp yılgınlığa düşmekFiziksel ve ruhsal gerilimin boşalarak direncin kırılması
جبنKomşuKorkaklıkTehlike karşısında kalbin zayıflığı ve baştan atılımdan kaçınmaفشل kökünden farklı olarak süreç içi çözülmeden ziyade genel bir karakter zaafıdır
وهنKomşuZayıflık ve takatsizlikGücün, bünyenin veya yapının süreç içinde zayıflamasıفشل gibi ani dehşet ve psikolojik çözülüşten ziyade genel takatsizliktir
خورKomşuÇöküş ve kırılmaSert ve sağlam bir yapının direncini büsbütün yitirip teslim olmasıفشل içsel irade çözülüşüyken, خور mukavemetin bükülüp parçalanmasıdır
شجعZıtCesaret ve yüreklilikTehlike karşısında kalbin sabit durması, atılganlık ve sebatKorkuya boyun eğmeyip baskı altında direnci ve aksiyonu muhafaza etme hali

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaفشلKorku ve gevşeklikle gelen yılgınlık, irade çözülmesiBaskı anında direncin kırılarak iradenin dağılmasını tam karşılarKesin
LatinceDeficere, despondereGüçten düşmek, cesareti yitirmekİradi çöküş ve yılgınlığı karşılar; ancak sıvının sızması gibi fiziksel çağrışımları içermezGüçlü
İngilizceTo lose heart, to falter, to flagYüreğini kaybetmek, sendelemek, yılgınlığa düşmekPsikolojik cesaret kaybını ve kriz anındaki tökezlemeyi karşılar; modern Türkçedeki salt failure karşılığından daha isabetlidirGüçlü
AlmancaVerzagung, den Mut verlierenYılgınlık, cesaretini kaybetmekKorku kaynaklı moral bozulmasını ve irade çözülmesini ifade ederGüçlü
FransızcaFaiblir, perdre courageGevşemek, cesareti kırılmakZorluk karşısında azmin gevşeyip çözülmesini karşılarGüçlü

المصدر Lewis & Short, Oxford English Dictionary, Duden.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
Savaş meydanında psikolojik çözülmeYılgınlık ve zaafUhud Savaşı bağlamında iki birliğin savaştan çekilme eğilimi göstermesi (Âl-i İmrân 3:122)
Emir ve disiplin ihlali sonucu direnç kaybıİrade zaafı ve dağılmaUhud'da ganimet arzusu ve emir tartışmasıyla gelen çözülüş (Âl-i İmrân 3:152)
Sayıca üstün düşman karşısında paniğe kapılmaKalbe korku düşmesi ve yılgınlıkBedir öncesi rüyada düşmanın az gösterilmesi nimeti, aksi halde oluşacak yılgınlık (Enfâl 8:43)
İç çekişme ve tefrika neticesinde gücün yok olmasıKolektif direncin kırılmasıMüminlerin ihtilaf etmemeleri, aksi takdirde birlik ruhunu ve caydırıcılıklarını kaybedecekleri uyarısı (Enfâl 8:46)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİrade, sebat ve ilahi yardımİnsanın iç zaaf ve yılgınlığının ilahi tevfiki kesintiye uğratmadaki rolüKulun korku ve ihtilafla kendi iradi direncini kırması sonucu oluşan manevi zaaf
FıkıhCihattan kaçma ve cephede sebatSavaş sırasında yılgınlık gösterip geri çekilmenin ve ordunun moralini bozmanın fıkhî hükmüCephede düzeni ve direnci bozucu fiilî ve psikolojik zaaf hali
TefsirUhud ve Bedir savaşlarının sosyo-psikolojik tahliliÂyetlerdeki فشل lafızlarının korku, zayıflık ve iç çekişme ilişkisiyle açıklanmasıAskerî ve toplumsal başarıyı belirleyen temel etkenin moral ve itaat birliği olduğu vurgusu
HadisKriz ve fitne anlarında sebat ve liderlikZorlu imtihan anlarında sahabenin tavrı ve Hz. Ebû Bekir'in irtidat krizindeki tavizsiz duruşuToplumsal paniğe teslim olmayıp yılgınlığa meydan vermeme vasfı

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİmanî sebat ve tevekkül alanıİmandaki zaaf ve yılgınlıkİmtihan karşısında sabrın ve direncin kırılmasıKalbin Allah'a tam güvenememesi sebebiyle dış baskı altında dağılmasıKesin
İlmiFikrî disiplin ve metodolojik sebatZihinsel yılgınlık ve şüphe karşısında çözülmeAraştırma ve hakikat arayışında zorluklar karşısında pes etmeFikrî tutarlılığın kriz anında muhafaza edilemeyip terkedilmesiGüçlü
SiyasiToplumsal birlik ve yönetim nizamıTefrika ve iç çatışma neticesinde otorite kaybıKarar alma ve uygulama erkini felç eden iç çekişmeİhtilafın kamu gücünü (rîh) eriterek dış tehditlere karşı devleti savunmasız kılmasıKesin
İktisadiÜretim, piyasa ve kriz yönetimiPanik ve finansal güvensizlik kaynaklı çözülmePiyasada güvenin kaybolmasıyla sermaye ve emeğin geri çekilmesiKriz anında panikle alınan kararların kolektif iktisadi direnci çökertmesiGüçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerMalzemenin elastik sınırının aşılması ve yapısal yorulmaFizik ve malzeme biliminde bir yapının uygulanan gerilimi taşıyamayarak içsel bağlarının kopması ve formunu kaybetmesi, mekanik direncin çöküşü ile izomorfturKesin
Beşeri bilimlerSosyal panik ve kolektif eylem felciSosyoloji ve örgüt kuramında iç güven ve koordinasyonun kaybolmasıyla grubun hedefe yönelik ortak direnç ve hareket kabiliyetini yitirmesi haliyle örtüşürKesin

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimenin modern dildeki teknik ve sonuç odaklı "başarısızlık" (sınavdan kalma, hedefe ulaşamama) kavramına indirgenmesi
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök, sonuçtaki başarısızlıktan ziyade onu hazırlayan korkuyu, iç çekişmeyi, gevşekliği ve iradi çözülüşü ifade eder
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetlerdeki uyarının salt teknik bir sonuca değil, o sonucu kaçınılmaz kılan psikolojik ve ahlaki zaaflara (ihtilaf, itaatsizlik, korkaklık) yönelik olduğu gözden kaçar

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Zafer ve hezimetin salt maddî kuvvet ve sayı üstünlüğüne değil; psikolojik direnç, iç disiplin ve toplumsal birlik ruhuna bağlı olduğunu gösteren temel ahlaki-sosyolojik kavramdır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Bedir ve Uhud savaşlarının tahlil edildiği ayetlerde, cihad ahlakında ve toplumsal tefrikayı yasaklayan siyasi ve ahlaki ilkelerde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Yenilgi ve çöküşün dış düşmandan ziyade içteki irade kaybı, korku ve çekişmeden kaynaklandığını ortaya koyarak olayları salt dış etkenlere veya kaderci yaklaşımlara bağlama hatasını düzeltir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamSıvının tutulamayarak dağılıp akması, hevdic örtüsünün gerginliğini yitirip gevşemesi ve sarkması.
  • Soyut anlamBaskı, korku ve kriz anında iç direncin, iradenin ve koordinasyonun kırılarak yılgınlığa ve gevşekliğe dönüşmesi.
  • Sistematik karşılıkBir sistemin dışsal gerilim karşısında iç bütünlüğünü koruyamayarak dinamik mukavemetini kaybetmesi ve dağılması.
  • LaTeX modeliR(t)=C⋅U1+σ⋅Δ
  • LaTeX açıklaması

Modelde R(t), sistemin zaman içindeki toplam direncini ve sebat kapasitesini; C, bireysel veya kurumsal cesaret ve irade kararlılığını; U, grup içi birlik, itaat ve koordinasyonu temsil eder. Paydada yer alan σ, dış kriz veya korku katsayısını; Δ ise iç çekişme, ihtilaf ve emir ihlalini simgeler. Kriz ve ihtilaf faktörleri (σ⋅Δ) arttıkça payda büyümekte, sistemin direnci R(t) hızla sıfıra yaklaşarak çözülme ve yılgınlık hali ortaya çıkmaktadır.

النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ف