فقد
ف - ق - د
جذر- الورود: ٣
- الآيات: ٣
- الصيغ: ٣
- المعاجم: ١٣
(Fe, kaf,dal) Bağboğan ot,المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(١٣)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
(Fe, kaf,dal) Bağboğan ot,
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬٤٨٣القاف والدال والفاء معهما
ق د ف، ق ف د، د ف ق، ف ق د مستعملات قدف:
القَدْفُ: غرف الماء من الحوض. أو من شيء تصبه بكفك، بلغة عمان. وقالت بنت جلندى العمانية حين ألبست السلحفاة حليها فغاصت وأقبلت تغترف من البحر وتصبه على الساحل وهي تنادي القوم: نزاف، لم يبق في البحر غير قداف، أي غير حفنة.
دفق: دَفَقَ الماء دُفوقاً ودَفقاً إذا انصب بمرة، والماء الدافق.
والنُّطْفةُ تَدْفُقُ، واندَفَقَ الكوز: انصب بمرة
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٣١٦فَقَدْتُ الشيءَ أفْقِدُهُ فَقْداً وفِقْداناً وفُقْداناً. وكذلك الافْتِقادُ. وتَفَقدْتُهُ، أي طلبته عند غيبته. وتَفاقَدَ القومُ، أي فَقَدَ بعضُهم بعضاً. وقال الشاعر ابن مَيَّادة:
تَفاقَدَ قَوْمي إذ يَبيعون مُهْجَتيبجارِيَةٍ بَهْراً لهم بَعْدَها بَهْرا
والفاقِدُ: المرأة التي تَفْقِدُ ولدها أو زوجها. وظبيةٌ فاقدٌ.
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٤٬٨١٧ق د ف
قفد ، قدف ، فقد ، دفق ، دقف : ( مستعملة ) .
قدف : قال الليث : القَدْف بلغة عُمانَ : غَرْفُ الماء من الحَوْض أو من شيءٍ تَصبّه بكفّك .
قال : وقالت العُمانيّة بنت جُلَنْدى ، حين أَلبَستِ السّلحفاةَ حُليَّها : ( فغاصت فأقبلت تغترف من البحر بكفّها وتصبّن على الساحل وهي تنادي القَوَم : نَزافِ نَزافِ ، لَم يَبق في البحر غير قُدَاف ) ، أي : غير حَفْنة .
وقال ابن دريد وذكر قصة هذه الحَمُقاء ثم قال
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٤٬٦٥٧(باب الفاء والقاف وما يثلثهما)
(فقم) الفاء والقاف والميم أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على اعوجاج وقلة استقامة. من ذلك الأمْرُ الأفْقَمُ، هو الأعوج. والفَقَم: أن تتقدَّمَ الثَّنايا السُّفلى فلا تقَعَ عليها العُليا. وهذا هو أصل الباب: وزعم أبو بكر([1]) : أنَّ الفَقَم الامتلاء. يقال: أصاب من الماء حَتَّى فَقِمَ، هو أصل الباب. فإن كان هذا صحيحاً فهو أيضاً من قياسه.
(فقه) الفاء والقاف والهاء أصلٌ واحد صحيح، يدلُّ
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٣٠٦- الفقد: عدم الشيء بعد وجوده، فهو أخص من العدم؛ لأن العدم يقال فيه وفيما لم يوجد بعد. قال تعالى: ﴿ماذا تفقدون * قالوا: نفقد صواع الملك﴾ [يوسف/71 - 72]. والتفقد: التعهد لكن حقيقة التفقد: تعرف فقدان الشيء، والتعهد: تعرف العهد المتقدم، قال: ﴿وتفقد الطير﴾ [النمل/20]، والفاقد: المرأة التي تفقد ولدها، أو بعلها.
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٢٧٠ف ق د
تقول: ما افتقدته منذ افتقدته أي ما تفقّدته منذ فقدته.
ومات فلان غير فقيد ولا حميد وغير مفقود ولا محمود أي غير مكترث لفقده وأفقدك الله كل حميم.
وتقول: أنا منذ فارقتني كالفاقد أمّ الواحد.
قال كعب بن زهير: كأنها فاقد شمطاء معولة راحت وجاوبها نكد مثاكي
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٢٬١٨٤فَقَدَ الشيءَ يَفْقِدُه فَقْداً وفِقْداناً وفقُوداً، فهو مَفْقُودٌ وفَقِيدٌ: عَدِمَه؛ وأَفْقَدَه الله إِياه. والفاقِدُ من النساءِ: التي يموتُ زَوْجُها أَو ولدُها أَو حميمها. أَبو عبيد: امرأَة فاقِدٌ وهي الثكول؛ وأَنشد الليث:
كأَنَّها فاقِدٌ شَمْطاءُ مُعْوِلَةٌ
ناحَتْ، وجاوَبَها نُكْدٌ مَناكِيدُ
وقال اللحياني: هي التي تتزوج بعدما كان لها زوج فمات. قال: والعرب تقول: لا تَتَزَوَّجَنَّ فاقِداً وتزوج
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٢٢* ف ق د * * فَقَدَهُ * من باب ضرب و * فُقْدَاناً * أيضا أضاعه وعدمه و * افْتَقَدَه * مثله و * تَفَقَّدَهُ * طلبه عند غيبته
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٣٬٠٦٢فقده يفقده فقدا، بفتح فسكون، وفقدانا، بالكسر، وفقدنا، بالضم، زاده المصنف في البصائر له، وذكره شيخنا عوض الكسر اعتمادا على الشهرة، وقاعدة المصادر، وفقودا بالضم، وهذه عن ابن دريد، كذا في البصائر، وأنشد لعنترة العبسي:
فإن يبرأ فلم أنفث علـيه وإن يفقد فحق له الفقود عدمه، والفاء، والقاف، والدال، تدل على ذهاب شيء ويضياعه، وفي المفردات للراغب: الفقد أخص من العدم، لان
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٥٬٢٧٣فَقَدَهُ
1 فَقَدَهُ ذ , (S, A, MA, Mgh, O, L, Msb, K,) aor. فَقِدَ , (S, A, O, &c.,) inf. n. فَقْدٌ and فِقْدَانٌ (S, MA, O, L, Msb, K) and فُقْدَانٌ (S, O, F) and فُقُودٌ; (IDrd, O, L, K;) and ↓ افتقدهُ; (S, A, MA, Mgh, O;) He found it not, (L, TA,) lost it, (MA, PS, &c.,) saw it not, (JK in explanation of the latter verb,) [missed, or failed of finding or seeing, it,] it was, or became, absent
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٠٦٧فَقَدَ
فَقَدَ I ( n. ac. فَقْد 1 , فُقُوْد 27 , فِقْدَاْن 34 , فُقْدَاْن 35 ),
a. Lost; missed; lacked; wanted, felt, regretted the loss of.
أَفْقَدَ
أَفْقَدَ IV ,
a. Made to lose; deprived, bereft of.
تَفَقَّدَ
تَفَقَّدَ V ,
a. Sought.
تَفَاْقَدَ
تَفَاْقَدَ VI ,
a. Missed, regretted each other.
اِفْتَقَدَ
اِفْتَقَدَ VIII ,
a. see V .
b. Missed, regretted.
c. [ coll. ], Visited (
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٨٬٦٦٠فقد
فَقَدَ - يَفْقِدُ - تَفَقَّدَ - يَتَفَقَّدُ
فَقَدَ - يَفْقِدُ + كائن + شيئاً: يبحث عن شيء أضاعه: يحاول الوصول إلى شيء أو كائن، كان موجوداً ومحفوظاً لديه في مكان معلوم، ثم لا يتمكن من الوصول إليه، إما لغيابه عن مكانه، أو لضياع المعلومات عن مكانه
تَفَقَّدَ - يَتَفَقَّدُ: على وزن " تفعَّل " من "فَقَدَ - يَفْقِدُ ": يقوم بفعل " فَقَدَ -
الجذور المجاورةالمجاورة: ١٣ (الإجمالي: ٢٣)
- صوع
الآيات المشتركة: ١ · Tas
- هدهد
الآيات المشتركة: ١ · “Hudhud”, çavuş kuşu
- بعر
الآيات المشتركة: ١ · Bair deve sürüsü demektir
- قول
الآيات المشتركة: ٣ · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…
- زعم
الآيات المشتركة: ١ · Ganimetten ve kollektif olarak elde edilen maldan…
- طير
الآيات المشتركة: ١ · “Tayr” kuş demektir
- حمل
الآيات المشتركة: ١ · Haml: İple yüklenen yük demektir
- غيب
الآيات المشتركة: ١ · Ğayb, Uzaktan bakıldığında arazide kapalı kalmış yere, dibi…
- ملك
الآيات المشتركة: ١ · Melekut, tüm kainatı mülk olarak varlığını ifade eder
- جيأ
الآيات المشتركة: ١ · Ceyee yağmur sularının toplanıp biriktiği yerdir
- قبل
الآيات المشتركة: ١ · Önce
- رأي
الآيات المشتركة: ١ · Raye bir yere konmuş, oranın özelliğini gösteren işaret…
الآيات التي ورد فيها(٣)
قَالُوا وَأَقْبَلُوا عَلَيْهِمْ مَاذَا تَفْقِدُونَ
Kayıp arıyorsunuz
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | فقد |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | عدم, غيب, ضلل, خسر |
| Zıt Kök | وجد |
| Çekirdek Özet 1 | Önceden var olan, bilinen veya elde bulunan bir nesnenin yahut şahsın ortadan kaybolması, yokluğunun ve eksikliğinin hissedilmesi |
| Çekirdek Özet 2 | Sahip olunan veya nizam dairesinde bulunması gereken bir unsurun yerinde olmadığını fark etme ve bu eksikliği gidermek için arama, yoklama, denetleme yapma |
| Çekirdek Özet 3 | Bir sistemde varlık-yokluk kontrolünün, envanter ve nizam takibinin yapılması; denetim mekanizmasıyla boşlukların tespit edilip telafisine yönelinmesi |
| Kritik Hata Riski | Kökün mutlak yokluk عدم veya sıradan kaybolma ile karıştırılarak, daha önce var olma ve yokluğunun idrak edilip aranması boyutunun göz ardı edilmesi |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| فق | Bir şeyi yarma, açma, yüzeyi çatlatarak aralama ve içindekini açığa çıkarma; nitekim فقر omurga aralığını veya yarığı, فقع kabuğu çatlatıp patlamayı, فقه ise kapalılığı yarıp derindeki anlamı kavramayı ifade eder | د | Kapı, eşik veya ayrılıp geçme imgesi taşıyan harfin eklenmesiyle yarılan veya açılan boşluktan bir şeyin çıkıp gitmesi, geride boşluk ve eksiklik bırakması, böylece önceden bilinen bir varlığın yitip yokluğunun hissedilmesi anlamı pekişmiştir |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ف | Ağız; açıklık, dışarı verme, nefes ve kenar | Varlığın bulunduğu sınırdan veya çevreden dışarıya doğru açılmasını ve boşluk meydana gelmesini temsil eder |
| ق | Ufuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınır | Belirli bir çevrimin, odak noktasının veya kayıt altına alınmış sınırlı bir alanın varlığına işaret eder |
| د | Kapı; giriş, geçiş, hareket, ayrılma | Eşikten geçip uzaklaşmayı, bir durumdan diğerine intikal ederek mahalden ayrılmayı simgeler |
| فقد | Belirlenmiş bir sınır ve odaktan dışarıya doğru kapıdan geçerek uzaklaşma | Nizam ve kayıt altında bulunan bir unsurun sınırları aşarak veya kapıdan geçerek gözden kaybolması, geride fark edilen bir boşluk bırakması hareketidir |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir kimsenin elinde veya yanında bulunan bir eşyayı, hayvanı yahut yakınını yitirmesi; özellikle yavrusunu veya eşini kaybeden kadının ve dişinin düşkünü olması |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Erken dönem şiirinde yavrusunu yitirmiş dişi hayvan veya evladını kaybetmiş anne için kullanılmıştır; nitekim Ka‘b b. Züheyr beytinde evladını yitirmiş feryat eden kadın anlamında geçer: كأنها فاقد شمطاء معولة / ناحت وجاوبها نكد مناكيد |
| Erken Arapça kullanım | Bir şeyin yokluğunu denetleyip teftiş etme ve arama manasında kullanılmıştır; Ebü’d-Derdâ’ya atfedilen sözde kişinin teftiş ettikçe eksiklik bulacağı şu ibareyle ifade edilmiştir: من يتفقد يفقد |
المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Arapça فقد kökü, Sami dilleri ailesinde özellikle Güney ve Batı Sami kollarında varlığın sonradan eksilmesi, yokluğun fark edilmesi ve denetlenmesi anlam alanıyla temsil edilir. İbranicede פקד (pqd) kökü oldukça zengin bir semantik alana sahip olup ziyaret etmek, teftiş etmek, sayım ve yoklama yapmak, yokluğunu fark edip aramak, bir göreve atamak veya hesaba çekmek anlamlarını karşılar. Süryanicede ܦܩܕ (pqd) kökü buyurmak, teftiş etmek, gözetmek ve tevdi etmek manalarını taşır. Arapçada ise kök, varlığın mevcudiyetinden sonraki yokluğu عدم الشيء بعد وجوده ve bu boşluğu fark ederek teftiş etme تَفَقُّد anlamı üzerinde yoğunlaşmış; İbranice ve Süryanicedeki sayım, yoklama ve denetleme nüansı Arapçada tefakkud formunda bütünüyle korunmuştur.
درجة الثقة Kesin
المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, HALOT, David Cohen.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Önceden var olan bir şeyin yitimi ve ardından teftiş edilerek aranması | Kök mücerret formda yoksun kalmayı, tefa‘‘ul babında ise eksileni denetleyip ortaya çıkarmayı anlatır | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice פקד ve Süryanice ܦܩܕ kökleri | Sayım yapma, yoklama, teftiş etme ve eksik olanı fark edip hesaba çekme semantik matrisi ile birebir örtüşür | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik katmanda sayım ve gözetim bağlamı | Mısır veya Berberî dillerinde kesin soydaşlık formu tespit edilmemiş, ilişki Batı ve Güney Sami havzasıyla sınırlı kalmıştır | Muhtemel |
المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Gesenius, Lisān al-ʿArab.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| فقد | Anlamlı | Yitirmek, yokluğunu hissetmek, aramak | Önceden var olan şeyin kaybolması ve denetlenmesi | Kur'an'da geçer, hedef kök |
| فدق | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştir | Kur'an'da geçmez |
| قفد | Anlamlı | Bükülmek, kasılmak, ayak veya elin eğrilmesi | Hayvanın ayak bileğinin içe kıvrılması veya sarığın başa özel sarılış biçimi | Kur'an'da geçmez |
| قدف | Anlamlı | Kürek çekmek, hızlı yürümek | Suyu yararak itmek veya gemiyi yürütmek | Kur'an'da geçmez |
| دفق | Anlamlı | Boşanmak, hızla fışkırmak | Suyun veya meninin tek seferde şiddetle fışkırması | Kur'an'da geçer |
| دقف | Anlamlı | Hızla akmak, dökülmek | Suyun süratle bir yere hücum edip boşalması | Kur'an'da geçmez |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| فقد | Merkez | Kaybetmek, yokluğunu fark etmek | Daha önce var olan ve yeri bilinen bir şeyin ortadan kalkması ve yokluğunun idrak edilmesi | Yokluğun hissedilmesi ve ardından yoklama yapılması esastır |
| عدم | Komşu | Mutlak yokluk | Önceden var olup olmamasına bakılmaksızın bir şeyin bulunmaması | فقد ise sadece daha önce var olan şeyin yokluğunu ifade eder |
| غيب | Komşu | Gözden uzaklaşma | Varlığın zâtı yok olmadan sadece algı ve duyu sınırlarının dışına çıkması | Nesne varlığını sürdürür fakat hazır değildir |
| ضلل | Komşu | Yitip gitme, yoldan sapma | Bir şeyin nerede olduğunun bilinmemesi, izin ve hedefin kaybolması | Hedefe ulaştıran bağın kopması ön plandadır |
| خسر | Komşu | Eksilme, sermayeyi yitirme | Bir işlem veya süreç neticesinde eldeki değerin noksanlaşması | Varlığın tamamen yok olmasından ziyade zarara uğramadır |
| وجد | Zıt | Bulmak, elde etmek | Önceden kaybolmuş veya aranan bir varlığa fiilen erişmek, ona sahip olmak | Kaybın giderilmesi ve varlığın teyidi durumudur |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | فقد | Yitirmek, yokluğunu fark edip aramak | Önceden var olan bir mevcudun kaybolması ve tefakkud ile teftiş edilmesi | Kesin |
| Latince | perdere, requirere | Kaybetmek, yokluğunu hissedip aramak | perdere fiili kaybetmeyi karşılarken requirere yokluğunu fark edip aramayı verir | Güçlü |
| İngilizce | to miss, to lose, to inspect | Yokluğunu hissetmek, yitirmek, teftiş etmek | miss kelimesi eksikliği hissetmeyi, lose yitirmeyi, inspect ise tefakkud boyutunu karşılar | Kesin |
| Almanca | vermissen, verlieren | Yokluğunu fark etmek, yitirmek | vermissen tam olarak eksikliğin bilincine varmayı ve arzu etmeyi içerir | Kesin |
| Fransızca | manquer, perdre | Eksik olmak, kaybetmek | manquer bir şeyin yerinde olmaması durumunu, perdre ise yitimi ifade eder | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane's Lexicon.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| تَفْقِدُونَ / نَفْقِدُ | Somut bir eşyanın eksikliğini fark edip aramak | Hükümdarın su tasının çalınması veya kaybolması üzerine görevlilerin kafileye neyi yitirdiklerini sorması ve arayış bağlamı (Yûsuf 12:71, 12:72) |
| تَفَقَّدَ | Bir düzen içindeki unsurları tek tek gözden geçirip yoklama ve teftiş yapmak | Süleyman peygamberin ordusundaki kuşları teker teker denetleyip eksik olan Hüdhüd'ün yerinde bulunmadığını tespit etmesi bağlamı (Neml 27:20) |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Madum ve mevcud teorisi | Bir şeyin madum olması ile mefkud olması arasındaki ontolojik ayrım; daha önce var olanın yokluğu ile ezelî yokluk tartışması | Önceden varlığı tecrübe edilmiş nesnenin gaybubeti |
| Fıkıh | Mefkud (kayıp kişi) hukuku | Nerede olduğu bilinmeyen, hayatta olup olmadığı anlaşılamayan kimsenin malı, evliliği ve miras haklarının askıya alınması | Hukuki statüsü belirsiz olan kayıp şahıs |
| Tefsir | Hükümranlık ve teftiş ahlakı | Yûsuf suresindeki adli soruşturma ile Neml suresinde Süleyman aleyhisselamın ordusunu bizzat denetlemesi üzerinden yöneticinin mesuliyeti | Bilinçli arama, sayım ve teftiş |
| Hadis | Dost ve yakının vefatı / emanet bilinci | Vefat eden müminlerin arkasından duyulan hüzün, cenazelerin teftiş edilip sorulması ve yoklama ahlakı | Yakınların eksikliğini hissetme ve halini sorup gözetme |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Kulun manevi murakabesi ve kalbi teftişi | Nefis muhasebesi ve eksiklik idraki | İbadet ve ahlaktaki gedikleri fark edip telafi etme | Müminin kendi manevi durumundaki fireleri fark edip onları ikmal etmesi | Güçlü |
| İlmi | Bilgi sisteminde veri ve öncül kontrolü | Eksik veri tespiti ve metodolojik denetim | Araştırma sürecinde eksik halkaların bulunup araştırılması | Sistemli incelemede mevcut olmayan öğenin bilinçli şekilde aranması | Kesin |
| Siyasi | Devlet idaresinde kamu denetimi ve teftiş | İdari teftiş mekanizması ve ordu yoklaması | Otoritenin emri altındaki birimleri bizzat kontrol etmesi | Neml 27:20 ayetinde görüldüğü üzere liyakat ve görev takibinin eksiksiz yürütülmesi | Kesin |
| İktisadi | Envanter yönetimi, stok sayımı ve fire kontrolü | Sayım açığı, fire ve kayıp tespiti | Eldeki emtianın kayıtlarla fiili durumunun karşılaştırılması | Yûsuf suresindeki tasın kaybında olduğu gibi kamusal ve ticari malın emniyetinin sağlanması | Kesin |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Hata tespiti, eksik veri analizi ve envanter parite kontrolü | Bir kümedeki beklenen elemanlar ile fiili elemanlar arasındaki farkın algoritmik olarak taranıp eksik girdinin belirlenmesi | Kesin |
| Beşeri bilimler | Kurumsal denetim, iç kontrol ve kayıp psikolojisi | Organizasyonlarda görev tanımlarının kontrolü ile bireyin sahip olduğu bir bağı yitirmesi sonucu oluşan yas ve yoksunluk durumu | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökün yalnızca rastgele bir eşyayı yitirmek veya pasif bir kaybetme eylemi olarak algılanıp, kökün tefakkud formundaki aktif gözetim, yoklama ve denetleme boyutunun unutulması |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da kök sadece bir yitiğin ardından sızlanmayı değil; yönetici ve sorumluluk sahibi bilincin nizamdaki en küçük unsuru bile arayıp teftiş etmesini ve eksikliğin derhal farkına varmasını içerir |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Neml 27:20 ayetindeki tefakkud eylemi sıradan bir etrafa bakınma sanılır; oysa bu eylem tam bir askeri ve idari teftiş olup yöneticinin otorite ve sorumluluk bilincini kuran temel esastır |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın varlık, düzen, emanet ve sorumluluk tasavvurunda teftiş ve farkındalık bilincini kurar; bir sistemde bulunan unsurların başıboş bırakılmayıp sürekli yoklanması gerektiğini öğretir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Yûsuf suresindeki adli soruşturma ve kayıp eşya tahkikatı ayetlerinde (12:71-72) ve Neml suresindeki teftiş, yönetim ve nizam bağlamındaki peygamberi otorite ayetinde (27:20) belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Yokluğun عدم gibi mutlak bir durum olmadığını, فقد kavramının önceden var olan bir bağın, nimetin veya unsurun eksilmesi anlamına geldiğini ve bu eksilmenin insana arama ve teftiş mükellefiyeti yüklediğini gösterir. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamDaha önce var olan, yeri veya mülkiyeti bilinen bir nesnenin yahut şahsın ortadan kaybolması, geride boşluk bırakarak eksikliğinin hissedilmesi.
- Soyut anlamBir nizam veya bilinç dairesinde kayıtlı bulunan unsurların teker teker gözden geçirilmesi, mevcut olmayanların tespiti ve bu boşluğu gidermeye yönelik aktif arayış.
- Sistematik karşılıkİdari teftiş, envanter sayımı ve hukuki durum tespiti mekanizması; var olan düzenin aksamadan sürmesi için eksilen parçanın tespit edilip hesabının sorulması.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde belirli bir sistemde, envanterde veya mecliste bulunması beklenen bütün unsurların evrensel kümesini temsil eder. fonksiyonu, unsurunun anındaki mevcudiyet durumunu gösteren ikili göstergedir; unsur yerindeyse 1, yerinde değilse 0 değerini alır. Modeldeki , mevcudiyeti sıfır olan yani bilfiil kaybolmuş unsurların kümeden çıkarılmasıyla geriye kalan fiili durumu ve teftiş neticesinde yokluğu saptanan fark kümesini ifade eder. Bu matematiksel yapı, kökün hem kayıp hem de teftiş ile yokluğu tespit etme hareketini sembolize eder.