قنع
ق - ن - ع
جذر- الورود: ٢
- الآيات: ٢
- الصيغ: ٢
- المعاجم: ١٢
معناه في القرآن: Havaya kaldıranlar
ملاحظاتي
المعاجم(١٢)
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٦٬٧٩٨باب العين و النون والقاف
)ع ن ق، ق ع ن، ق ن ع، ن ع ق، ن ق ع مستعملات( عنق: العَنَق: من سيَرِ الدَّوابِّ. والنَّعْتُ مِعْناقٌ ومُعْنِقٌ وعَنيقٌ. وسَيْر عَنيقٌ ، وبِرْذَونٌ عَنَقٌ. ولم أسمع عَنَقَه، قال رؤبة:
لمّا رَأَتْني عَنَقـي دَبـيبُ وقد أُرَى وعَنَقي سُرحُوبُ
ويجوز للشاعر أن يجعل العَنقَ من السَّير عَنيقاً. والمُعنِقُ من جِلْدِ الأرض: ما صَلُبَ وارْتَفَعَ وما حَواَلْيِه سَهْلٌ، وهو
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٢٬٢٤٤القُنوعُ: السؤالُ والتذلُّل في المسألة. وقد قَنَعَ بالفتح يَقْنَعُ قُنوعاً. قال الشماخ:
لَمالُ المرءِ يُصلِحُهُ فيُغْنيمفارِقُهُ أعَفُّ من القُنوعِ
يعني من مسألة الناس. والرجلُ قانِعٌ وقَنيعٌ. قال عديُّ بن زيد:
وما خنتُ ذا عهْدٍ وأبْتُ بعـهـدهولم أحْرِمِ المضطرَّ إن جاءَ قانِعا
يعني سائلاً. وقال الفراء: هو الذي يسألك فما أعطيته قَبِله. والقَناعَةُ، بالفتح: الرِضا بالقَسْمِ. وقد قَنِعَ
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٨٬٦٥٦باب العين والقاف مع النون
عنق ، قنع ، قعن ، نعق ، نقع : مستعملة .
قلت : أما
عقن : فإنّه مهمل ، إلا أن
يكون العِقْيانُ فِعيالاً منه ، وهو الذَّهب ، والأقرب إنه فِعلانٌ من عَقى يَعقِي ، والنون زائدة .
عنق : قال الله جلّ وعز : ( فَظَلَّتْ أَعْنَاقُهُمْ لَهَا خَاضِعِينَ ) ( الشُّعَرَاء : 4 ) أكثر المفسِّرين ذهبوا بمعنى الأعناق في هذه الآية إلى الجماعات ، يقال جاء القوم عُنُقاً عنقاً ، إذا جاءوا فرقاً
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٦٬٥٧٠(باب القاف والنون وما يثلثهما)
(قنا) القاف والنون والحرف المعتلُّ أصلان يدلُّ أحدهُما على ملازمة ومُخالَطَة، والآخرَ على ارتفاعٍ في شيء.
فالأوَّلُ قولهم: قاناه، إذا خالَطَه، كاللَّونِ يُقانِي لوناً آخرَ غيرَه. وقال الأصمعيّ: قانيتُ الشَّيءَ: خَلَطته. قال امرؤ القيس:
كبكر المُقاناةِ البياضَُِ بصُفْرَةٍ ***غَذَاها نَمِيرُ الماء غَيْرَ مُحَلَّلِ([1])ومن ذلك قولهم: ما يُعَانِيني هذا، أي ما
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬١٠٠- القناعة: الاجتزاء باليسير من الأعراض المحتاج إليها. يقال: قنع يقنع قناعة وقنعانا: إذا رضي، وقنع يقنع قنوعا: إذا سأل (وفي ذلك أنشد بعضهم:
العبد حر إن قنع * والحر عبد إن قنع
فاقنع ولا تقنع فما * شيء يشين سوى الطمع). قال تعالى: ﴿وأطمعوا القانع والمعتر﴾ [الحج/36]. قال بعضهم (هو الزجاج في معاني القرآن 3/428) : القانع هو السائل الذي لا يلح في السؤال، ويرضى بما يأتيه عفوا، قال الشاعر:
*لمال المرء
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٬٥٦٣ق ن ع
العزّ في القناعة والذلّ في القنوع وهو السؤال.
وفلان قنعٌ بالمعيشة وقنيع وقنوع وقانع.
أنشد الكسائيّ: فإن ملكت كفّاك قوطاً فكن به قنيعاً فإن المتّقي الله قانع وقنع بالشيء واقتنع وتقنّع.
وأقنعك الله بما أعطاك.
وفلان حريص ما يقنعه شيء.
وقنع إليه: سأله وهو من قنعت الماشية للمرتع: مالت إليه وأقنعها الراعي إليه: لأن القانع يميل إلى الناس كما قيل: المسكين: لسكونه
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١٢٬٦٢٨قَنِعَ بنفسه قَنَعاً وقَناعةً: رَضِيَ؛ ورجل قانِعٌ من قوم قُنَّعٍ، وقَنِعٌ من قوم قَنِيعِينَ، وقَنِيعٌ من قوم قَنِيعينَ وقُنَعاءَ. وامرأَة قَنِيعٌ وقَنِيعةٌ من نسوة قَنائِعَ.
والمَقْنَعُ، بفتح الميم: العَدْلُ من الشهود؛ يقال: فلان شاهدٌ مَقْنَعٌ أَي رِضاً يُقْنَعُ به. ورجل قُنْعانِيٌّ وقُنْعانٌ ومَقْنَعٌ، وكلاهما لا يُثَنَّى ولا يُجْمَعُ ولا يؤنث: يُقْنَعُ به ويُرْضَى برأْيه وقضائه، وربما ثُنِّيَ
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٧٦٦* ق ن ع * * القُنُوع * السؤال والتذلل وبابه خضع فهو * قانعٌ * و * قَنِيعٌ * وقال الفراء * القَانِعُ * الذي يسألك فما أعطيته قبله و * القَنَاعةُ * الرضا بالقسم وبابه سلم فهو * قَنِع * و * قَنوعُ * و * أقْنَعَهُ * الشيء أي أرضاه وقال بعض أهل العلم إن * القُنُوعَ * أيضا قد يكون بمعنى الرضا و * القَانِعُ * بمعنى الراضي وأنشد % وقالوا قد زهيت فقلت كلا % ولكني أعزني القنوع % وقال لبيد % فمنهم سعيد آخذ
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٣٬٨٣٦القنوع، بالضم السؤال، وقيل: التذلل في المسألة، كذا في الصحاح ، ثم قال: وقال بعض أهل العلم: إن القنوع قد يكون بمعنى الرضا أي: بالقسم واليسير من العطاء، فهو ضد قال ابن بري: المراد ببعض أهل العلم هنا أبو الفتح عثمان بن جني.
قلت: ونصه: وقد استعمل القنوع في الرضا وأنشد:
أيذهب مال الله في غير حقه ونعطش في أطلالكم ونجوع
أنرضى بهذا منكم ليس غيره
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٩٤٠تَقَّنَعَ بِشَىْءٍ
5 تَقَّنَعَ بِشَىْءٍ ذ He was content with a thing. (K, voce تعصّب.)
قُنْعَانٌ
قُنْعَانٌ ذ [not قُنْعَانُ, as in the CK,] With whom one is contented, or satisfied, (S, K,) like ↓ مَقْنَعٌ, (S, K,) in respect of his judicial decision, or his evidence: (K:) used a like as mase. and fem. and sing. and pl. (S, K) and dual. (S.)
قِنَاعٌ
قِنَاعٌ ذ A woman's covering worn over the
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٩٧٩قَنَعَ
قَنَعَ A ( n. ac. قُنُوْع 27 ),
a. Begged, solicited; humbled, abased himself.
b. [ Ila ], Was submissive to.
c. Ascended ( mountain ).
d. ( n. ac. قَنْع 1 ), Had a full udder ( sheep ).
e. Went to the water. _ast;
قَنِعَ
قَنِعَ A ( n. ac. قَنَع 4 , قَنَاْعَة 22t , قُنْعَاْن 35 )
a. [ Bi ], Was contented, satisfied with.
b. [ coll. ], Was convinced, persuaded.
قَنَّعَ
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٤٢٬٠٥٤قنع
3.Bab
قَنَعَ - يَقْنَعُ - أَقْنَعَ - يُقْنِعُ - مُقْنِع - مُقْنِعين
قَنَعَ - يَقْنَعُ + كائن + كائناً + بشيء: يخفيه بتغيير معالمه: يستره بشيء يغطيه ويخفيه وخاصة أعلاه أو الموضع البارز منه: وهو في الرأس تغطية أعلاه وجانبيه، طلباً للستر من ذل أو مهانة او أّذى أو نظر
أَقْنَعَ - يُقْنِعُ + كائن + نفسه أو كائناً آخر: على وزن " أفعـَل " من "
الجذور المجاورةالمجاورة: ٢١ (الإجمالي: ٣٠)
- وجب
الآيات المشتركة: ١ · Düştü
- بدن
الآيات المشتركة: ١ · Beden gövdede başa mukabil olarak kullanılır
- عرر
الآيات المشتركة: ١ · “U’ryan” çıplak, “mu’terre” yoksul anlamında çıplak demektir
- هطع
الآيات المشتركة: ١ · “Etea’”dan dönüşmüştür
- طرف
الآيات المشتركة: ١ · Dilin ucu demektir
- صفف
الآيات المشتركة: ١ · “Soffa”, odalar arası oturma yeridir
- فأد
الآيات المشتركة: ١ · Fuad, Fevd somun ekmek demektir
- رأس
الآيات المشتركة: ١ · Baş demektir
- جنب
الآيات المشتركة: ١ · Yan demektir
- سخر
الآيات المشتركة: ١ · Sahr kayalık sahadır
- هوي
الآيات المشتركة: ١ · Onların hevesleri
- شعر
الآيات المشتركة: ١ · Şuurunda olurlar
الآيات التي ورد فيها(٢)
… عَلَيْهَا صَوَافَّ فَإِذَا وَجَبَتْ جُنُوبُهَا فَكُلُوا مِنْهَا وَأَطْعِمُوا الْقَانِعَ وَالْمُعْتَرَّ كَذَلِكَ سَخَّرْنَاهَا لَكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ
Kanaat eden
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | قنع |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | رضي, كفف, عفف, سأل |
| Zıt Kök | طمع |
| Çekirdek Özet 1 | Yüzü veya başı bir yöne doğru dikip yönelmek, kabı akıntıya tutarak doldurmak ve başı örtmek |
| Çekirdek Özet 2 | Verilene razı olup eldekiyle yetinmek veya boyun büküp isteyerek birine yönelmek; dehşetten başı yukarı dikip gözünü dikmek |
| Çekirdek Özet 3 | İradenin mevcuda kilitlenmesi veya zihnin tek bir hedefe dikilerek dış etkilere kapanması |
| Kritik Hata Riski | Kökün yalnızca pasif kanaatkârlık sanılması ve talep etme ile başı dikme anlamlarının gözden kaçırılması |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| قن | Bir sınıra dayanma, yoğunlaşarak bir noktada toplanma ve tutunma. قنت kökünde itaatte toplanıp durma, قنط kökünde ümidin sınırda tükenmesi, قنو kökünde salkımın bir sapta toplanıp tutunması görülür. | ع | Boğaz harfi olan ayn harfinin eklenmesiyle toplanma ve yönelme hareketi belirgin bir organa (yüz, baş, kap) ve dışa vurulan açık bir yöne çevrilmiş; başı dikme, yüzü hedefe çevirme ve dışarıdan geleni kabullenme anlamı kazanmıştır. |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ق | Ufuktaki güneş veya iğne deliği; sınır, toplanma, merkezileşme | Dikkat ve yönelişin tek bir odak noktasına veya sınıra toplanması |
| ن | Filiz veya yılan; canlılık, akış, hareket, süreklilik | Yönelişin durağan kalmayıp hedefe doğru kesintisiz uzanması |
| ع | Göz; görme, bilme, açığa çıkma, kaynak | Hareketin yüz, baş ve bakış düzleminde dışa vurularak somutlaşması |
| قنع | Odağın bir merkeze toplanarak hedefe doğru açılması | Başın, yüzün veya kabın belirli bir hedefe çevrilerek gelen payı kabul etmek üzere dikilmesi veya kilitlenmesi |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Başı veya yüzü yukarıya doğru dikip bir hedefe çevirmek, su kabını eğerek suyun akış yönüne tutmak ve başı miğfer veya örtüyle sarmak |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Şemmâh b. Dırâr bir beytinde kişinin kendi malını ıslah ederek geçinmesini başkasına yönelip istemekten daha iffetli sayarken bu kökü kullanır: لمال المرء يصلحه فيغني / مفاقره أعف من القنوع |
| Erken Arapça kullanım | Erken dönemde güvenilir ve sözüyle yetinilen şahit için مقنع nitelemesi kullanılmış; el-Baîs bir beytinde şahitlerinin adil ve razı olunan kimseler olduğunu belirtirken عدول مقانع ifadesine yer vermiştir. |
المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, el-Müfredât, Asās al-Balāgha.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Sami dilleri ailesinde قنع köküne doğrudan denk gelen üç harfli ses birliği daha çok Arapça ve Güney Sami sahasında belirginleşmiştir. İkili çekirdek olan قن kökü İbranicede mülk edinme, odaklanma ve sınır koyma anlamlarını taşıyan קנה (qanah) ile ve Süryanicede benzer şekilde edinme bildiren köklerle örtüşür. Arapçada boğaz harfi olan ayn harfinin eklemlenmesiyle kök, bedensel bir duruşa (başın ve yüzün dikilmesi, örtülmesi) ve psikolojik bir kabule (verilene yönelme, kanaat etme) doğru özelleşmiştir. Kökün fiziksel olarak kabı akıntıya tutma ve başı havaya kaldırma anlamı, Arap çöllerinde su toplama ve binek hayvanının su içerken başını uzatması pratikleriyle somut bir zemin kazanmıştır.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Maqāyīs al-Lugha.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | قنع kökünden türeyen yönelme, örtünme ve yetinme | Başı kaldırmak, kabı akıntıya yöneltmek ve başı örtmek gibi somut hareketlerden türeyerek zihinsel kabule dönüşmüştür. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice ve Süryanicede ikili çekirdek قن üzerinden edinme ve odaklanma | İkili çekirdeğin taşıdığı sınırlama ve edinme anlamı, Arapçada ayn harfiyle bedensel yönelişe ve kabule evrilmiştir. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Sami ailesi dışında doğrulanabilir ve doğrudan bir soydaşlık bağı tespit edilmemiştir. | Veri bulunamadı |
المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Brown-Driver-Briggs.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| قنع | Anlamlı | Yönelmek, başı dikmek, yetinmek | Hedef köktür; başı dikip bir şeye yönelme, örtünme veya az mala razı olma anlamlarını taşır. | Kur'an'da geçer |
| قعن | Anlamlı | Çadırı veya binayı dikmek, bir yerde kalmak | Çadır direğini dikmek ve sabit kılmak anlamındadır; dikilme ve yükselme unsuru ortaktır. | Kur'an'da geçmez |
| نقع | Anlamlı | Suyun toplanması, bir şeyin suda beklemesi | Sıvının bir çukurda toplanması ve susuzluğun giderilmesi; kabın suya tutulmasıyla uzaktan ilişkilidir. | Kur'an'da geçer |
| نعق | Anlamlı | Ses çıkarmak, karganın ötmesi | Çobanın koyunlara bağırması veya karganın ötüşü; sesin boğazdan yukarı fırlatılmasıdır. | Kur'an'da geçer |
| عقن | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu diziliş mühmel olarak kaydedilmiştir. | Kur'an'da geçmez |
| عنق | Anlamlı | Boyun, öne fırlama, topluluk | Bedenin boyun kısmı ve yürüyüşte öne doğru uzanma; baş ve boyun hareketiyle hedef kökle semantik akrabalık taşır. | Kur'an'da geçer |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| قنع | Merkez | Eldekine razı olma veya istekle yönelme | Kişinin payına düşene yüzünü dönüp onunla yetinmesi veya ihtiyacını arz etmek üzere boyun büküp yönelmesidir. | Somut yönelme ve kabullenme |
| رضي | Komşu | İç huzuru ve hoşnutluk | رضي kalbin derin bir hoşnutlukla hükmü veya durumu sevmesini ifade ederken قنع daha ziyade az olan payla yetinmeyi bildirir. | Kalbi kabul ve teslimiyet |
| كفف | Komşu | İstemekten ve haramdan el çekme | كفف eylemi fiilen durdurup eli geri çekmeyi vurgularken قنع mevcuda odaklanarak başka yere yönelmemeyi ifade eder. | Eylemsel sınır koyma |
| عفف | Komşu | İffet, nezih kalma ve çekinme | عفف nefsin süfli arzulardan ve dilenmekten korunmasını öne çıkarır; قنع ise az olanla iktifa etme durumudur. | Ahlaki ve onurlu duruş |
| سأل | Komşu | Doğrudan talepte bulunma | سأل sözle ve açıkça istemeyi ifade eder; kökün قنوع türevi ise haliyle veya hafifçe yönelerek talep etmektir. | Açık sözlü istek |
| طمع | Zıt | Başkasının elindekine göz dikme | Kendisine ayrılan payla yetinmeyip sürekli fazlasını ve başkasına ait olanı şiddetle arzulama halidir. | Doyumsuz arzu ve göz dikme |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | قنع | Yönelmek, razı olmak, başı dikmek | Başı kaldırıp tek yöne sabitlemek, kabı doldurmak ve payına düşenle yetinmek anlamlarını bir arada taşır. | Kesin |
| Latince | contentus, erigere | Yetinmiş, razı; yukarı kaldırmak | Contentus kelimesi sınırlandırılmış ve mevcutla doymuş hali karşılar; erigere ise başı havaya dikme eylemini verir. | Güçlü |
| İngilizce | contentment, raising head | Kanaat, yetinme; başı dikme | Contentment içsel doyum ve azla yetinmeyi karşılarken kökün dehşetle başı dikme anlamını taşımaz; raising head fiziksel yönü verir. | Güçlü |
| Almanca | Genügsamkeit, emporstrecken | Kanaatkârlık; başını yukarı uzatmak | Genügsamkeit mevcudun yetmesi fikrini taşır; emporstrecken ise İbrâhîm suresindeki başı havaya dikme pozisyonunu açıklar. | Güçlü |
| Fransızca | contentement, lever la tête | Yetinme; başı yukarı kaldırmak | Contentement mevcut halden hoşnutluğu kapsar; kökün dilenme veya boyun bükme nüansını dışarıda bırakır. | Güçlü |
المصدر Lewis & Short Latin Dictionary, Oxford English Dictionary, Lane’s Lexicon.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| الْقَانِعَ | Haline razı olup istemeyen veya boyun bükerek hafifçe talep eden | Kurban etlerinin taksimi bağlamında, durumunu vakarla koruyan veya ihtiyacını açığa vurup gelen paya yönelen kimse (Hac 22:36) |
| مُقْنِعِي رُءُوسِهِمْ | Başlarını dehşetle havaya dikip gözlerini tek bir noktaya kilitleyenler | Kıyamet gününün azap ve şaşkınlık tablosunda, korkudan başlarını yukarı doğru kaldırmış ve bakışları donup kalmış inkârcılar (İbrâhîm 14:43) |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Rızık ve tevekkül teorisi | Rızkın taksimine rıza gösterme ile tembellik arasındaki sınır; insanın fiili ile ilahi takdir arasındaki ilişki | İnsanın payına düşeni kabullenip harama yönelmemesi ve ilahi taksime itirazı terk etmesi |
| Fıkıh | Zekât ve kurban etlerinin dağıtımı | Hac 22:36 ayetinde geçen قَانِع kelimesinin istemeyen yoksul mu yoksa talep eden yoksul mu olduğu meselesi | Dağıtımda öncelik verilecek yoksulun tanımı ve hak sahipliği kriteri |
| Tefsir | Karşıt anlamlı lafızlar (ezdâd) bağlamı | Kökün hem istemek hem de yetinip istememek anlamına gelip gelmediği tartışması | Kelimenin bağlama göre vakarla mevcuda yetinme veya hafifçe talepte bulunma ekseninde çözümlenmesi |
| Hadis | Zühd ve ahlak rivayetleri | Zenginliğin mal çokluğunda değil nefis tokluğunda olduğunu bildiren rivayetlerde kökün kullanımı | İhtirası dizginleme, mevcuda şükretme ve başkasına el açmaktan sakınma |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Kulun ilahi taksimat karşısındaki tavrı | Rıza ve kanaat | Şükrü koruma ve hasedi önleme | Verilen rızkı kabul edip şikâyeti terk etmek manevi dengeyi sağlar. | Kesin |
| İlmi | Delil ve burhan karşısında zihnin tatmini | İkna ve kabulleniş | Şüphenin son bulması | Sunulan delilin zihinde açık hale gelerek aklı doyurması ve tartışmayı bitirmesi halidir. | Güçlü |
| Siyasi | Toplumsal adalet ve kamu düzeni | Razı olunabilirlik | Otoritenin meşruiyeti | Yargılamada şahitlerin ve kararların toplum vicdanında مقنع yani güvenilir ve tatmin edici bulunmasıdır. | Güçlü |
| İktisadi | Kaynak kullanımı ve tüketim ahlakı | Tüketim sınırı ve tasarruf | Sınırsız israfı ve doyumsuzluğu frenleme | Bireyin mevcuttaki faydayı yeterli görerek yapay ihtiyaç üretiminin ve borçlanmanın önüne geçmesidir. | Kesin |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Doyum noktası ve kilitlenme (saturation and locking) | Bir kabın veya sistemin belirli bir girdi seviyesine ulaştıktan sonra dışarıdan gelen ilave etkilere karşı doyması ya da vektörün tek bir açıya kilitlenerek sabitlenmesi | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Beklenti yönetimi ve tatmin düzeyi (satisficing) | Karar vericinin sınırsız optimizasyon yerine kendisi için yeterli ve kabul edilebilir eşikte durarak aramayı sonlandırması | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökün yalnızca fakirliğe boyun eğme, pasif bir uyuşukluk ve hiçbir gelişme talep etmeme şeklinde anlaşılması |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kök yalnızca rıza ve yetinmeyi değil, aynı zamanda talep etmek üzere yönelmeyi ve dehşet anında başı yukarı kaldırıp gözü dikmeyi de içerir. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Kanaatin tembellik gibi sunularak Kur'an'ın üretimi ve helal kazancı kısıtladığı zannına kapılınması veya ayetteki dehşet tasvirinin gözden kaçması |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın hem ahlaki ve iktisadi bölüşümdeki psikolojik tavrı hem de eskatolojik sahnelerdeki beden dilini aynı kök mantığıyla nasıl resmettiğini gösterir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Kurban ve sadaka paylarının hak sahiplerine ulaştırılmasını emreden ahkâm ayetlerinde ve kıyamet günü inkârcıların yaşadığı şaşkınlığı tasvir eden sahnelerde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Yoksulluğun mutlak bir edilgenlik olmadığını, istemenin de belirli bir vakar ve sınır dairesinde gerçekleşebileceğini ortaya koyarak kanaati uyuşukluktan ayırır. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamBaşın veya kabın bir yöne doğru dikilerek gelen akıntıya tutulması ve örtünmesi.
- Soyut anlamİhtiyacın mevcuda hasredilerek fazlasına duyulan arzunun kesilmesi veya bakışın tek bir dehşet noktasına kilitlenmesi.
- Sistematik karşılıkİktisadi ve ahlaki düzlemde aşırı doyumsuzluğun önlenmesi; eskatolojik düzlemde ise iradenin felç olarak başın yukarı dikilmesi.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde bireyin elindeki mevcut payı veya ulaştığı kaynağı, ise nefsin meşru ihtiyaç eşiğini temsil eder. Mevcut pay eşik değerine ulaştığında tatmin fonksiyonu bir değerini alarak doyum noktasına erişir. Bunun sonucunda arzu ve yöneliş fonksiyonunun zamana göre değişimi sıfıra eşitlenir (); yani zihin fazlası için çırpınmayı durdurur, kilitlenir ve karar kılar. Eskatolojik kullanımda ise algılanan dehşet seviyesidir; bu sınır aşıldığında bakış ve baş hareketi donarak tek bir yöne sabitlenir.