عنق

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ع-ن-قالصيغ: ٧ · الجذور المجاورة: ٦٣ · الآيات: ٩ · السور: ٨؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».بننندمالْأَعْنَاقِذقنسلسلعنقغللوَالْأَعْنَاقِعُنُقِكَقمحأَعْنَاقِهِمْأَعْنَاقِخضعطفقجعل

الجذرالصيغ ٧الآيات ٩السور ٨المجاورة ٦٣

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

عنق

ع - ن - ق

جذر
  • الورود: ٩
  • الآيات: ٩
  • الصيغ: ٧
  • المعاجم: ١٢

معناه في القرآن: Onların boyunları

ملاحظاتي

المعاجم(١٢)

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٦٬٧٩٨
باب العين و النون والقاف )ع ن ق، ق ع ن، ق ن ع، ن ع ق، ن ق ع مستعملات( عنق: العَنَق: من سيَرِ الدَّوابِّ. والنَّعْتُ مِعْناقٌ ومُعْنِقٌ وعَنيقٌ. وسَيْر عَنيقٌ ، وبِرْذَونٌ عَنَقٌ. ولم أسمع عَنَقَه، قال رؤبة: لمّا رَأَتْني عَنَقـي دَبـيبُ وقد أُرَى وعَنَقي سُرحُوبُ ويجوز للشاعر أن يجعل العَنقَ من السَّير عَنيقاً. والمُعنِقُ من جِلْدِ الأرض: ما صَلُبَ وارْتَفَعَ وما حَواَلْيِه سَهْلٌ، وهو
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬١٧٠
العُنْقُ والعُنُقُ يذكَّر ويؤنَّث. والجمع الأعْناقُ. وقولهم: هُم عُنُقٌ إليك، أي ماثلون إليك ومنتظروك. والأعْنَقُ: الطويلَ العُنُقِ، والأنثى عَنْقاءُ بيِّنة العَنَقِ. وأما قول ابن أحمر: في رأسِ خَلْفاءَ من عَنْقاءَ مُشْرِفَةٍلا يُبْتَغى دونها سَهْلٌ ولا جَـبـلُ فإنه يصف جبلاً. يقول: لا ينبغي أن يكون فوقها سهلٌ ولا جبلٌ أحصن منها. والعَنَقُ: ضربٌ من سير الدابة والإبل، وهو سيرٌ مُسْبَطِرٌّ. وقد
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠بلا ترجمةالحروف: ١٨٬٦٥٦
باب العين والقاف مع النون عنق ، قنع ، قعن ، نعق ، نقع : مستعملة . قلت : أما عقن : فإنّه مهمل ، إلا أن يكون العِقْيانُ فِعيالاً منه ، وهو الذَّهب ، والأقرب إنه فِعلانٌ من عَقى يَعقِي ، والنون زائدة . عنق : قال الله جلّ وعز : ( فَظَلَّتْ أَعْنَاقُهُمْ لَهَا خَاضِعِينَ ) ( الشُّعَرَاء : 4 ) أكثر المفسِّرين ذهبوا بمعنى الأعناق في هذه الآية إلى الجماعات ، يقال جاء القوم عُنُقاً عنقاً ، إذا جاءوا فرقاً
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٢٤٬٧٧٢
(باب العين والنون وما يثلثهما([1])) (عني) العين والنون والحرف المعتل أصولٌ ثلاثة: الأوّل القَصْد للشيء بانكماشٍ فيه وحِرْصٍ عليه، والثاني دالٌّ على خُضوع وذُلّ، والثالث ظهورُ شيء وبروزُه. فالأوّل منه([2]) عُنِيت بالأمر وبالحاجة. قال ابن الأعرابيّ: عَنِي بحاجتي وعُنِي- وغيره قال أيضاً ذلك. ويقال مثل ذلك: تعنّيت أيضاً، كل ذلك يقال -عِنايةً وعُنِياً فأنا مَعْنيّ به وعَنٍ به. قال الأصمعيّ: لا يقال
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٥٤٨
- العنق: الجارحة، وجمعه أعناق. قال تعالى: ﴿وكل إنسان ألزمناه طائره في عنقه﴾ [الإسراء/13]، ﴿مسحا بالسوق والأعناق﴾ [ص/33]، ﴿إذ الأغلال في أعناقهم﴾ [غافر/71]، وقوله تعالى: ﴿فاضربوا فوق الأعناق﴾ [الأنفال/ 12]، أي: رؤوسهم. ومنه: رجل أعنق: طويل العنق، وامرأة عنقاء، وكلب أعنق: في عنقه بياض، وأعنقته كذا: جعلته في عنقه، ومنه استعير: اعتنق الأمر، وقيل لأشراف القوم: أعناق. وعلى هذا قوله: {فظلت أعناقهم لها
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٦٩٠
ع ن ق عانقه واعتنقه‏.‏ واعتنقوا في الحرب‏.‏ وتعانقوا عند الوداع‏.‏ ورجل أعنق‏:‏ طويل العنق‏.‏ ‏"‏ وطارت به العنقاء ‏"‏‏.‏ ومن المستعار‏:‏ أتاني عنق من الناس وجمّة‏:‏ للجماعة المتقدمة وجاؤا رسلاً رسلاً وعنقاً عنقاً‏.‏ وأقبلت أعناق الرياح‏.‏ وقال الفرزدق‏:‏ يا ابن المراغة والهجاء إذا التقت أعناقه وتماحك الخصمان والكلام يأخذ بعضه بأعناق بعض وبعنق بعض‏.‏ وقال العجاج‏:‏ وكان ذلك على عنق
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١٣٬٨٦٨
العُنْقُ والعُنُقُ: وُصْلة ما بين الرأس والجسد، يذكر ويؤنث. قال ابن بري: قولهم عُنُق هَنْعَاءُ وعُنُق سَطْعاءُ يشهد بتأنيث العُنُق، والتذكير أَغلب. يقال: ضربت عُنُقه، قاله الفراء وغيره؛ وقال رؤبة يصف الآل والسَّراب: تَبْدُوا لَنا أعْلامُه، بعد الفَرَقْ، خارِجَةً أعناقُها من مُعْتَنَقْ ذكر السراب وانْقِماسَ الحِبال فيه إلى أَعاليها، والمُعْتَنَقُ: مَخْرج أَعناق الحِبال من السراب، أَي اعْتَنَقَتْ
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٣٩٣
* ع ن ق * * العُنْقُ * بضم النون وسكونها يُذكر ويُؤنث والجمع * أعْناقٌ * و * الأَعْنَقُ * الطويل العنق والأُنثى * عَنْقَاءُ * و * العِنَاقُ المُعَانَقَةُ * وقد * عَانَقَهُ * إذا جعل يديه على عنقه وضمه إلى نفسه و * تَعَانَقَا * و * اعْتَنَقَا * و * العِنَاقُ * بالفتح الأُنثى من ولد المعز والجمع * أعْنُقٌ * و * عُنُوقٌ * و * العَنْقَاءُ * الداهية وأصل العنقاء طائر عظيم معروف الاسم مجهول الجسم
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٥٬٦٢٥
العنق، بالضم، وقال سيبويه: هو مخفف من العنق بضمتين. وقوله: كأمير وصرد لم يذكرهما أحد من أئمة اللغة فيما رأيت، غير أني وجدت في العباب قال - في أثناء التركيب -: والعنيق: العنق، فظن المصنف أنه العنق بضمتين، وليس كذلك، بل هو العنق، محركة، بمعنى السير، ولكن المصنف ثقة فيما ينقله، فينبغي أن يكون ما يأتي به مقبولا: الجيد، وهو وصلة ما بين الرأس والجسد، وقد فرق بين الجيد والعنق بما هو مذكور في شرح الشفاء
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٤٬٤٤٢
عَنِقَ 1 عَنِقَ ذ , aor. عَنَقَ , inf. n. عَنَقٌ, He (a man, TK) was, or became, long in the neck. (TA, TK. [The verb in this sense is said in the TA to be like فَرِحَ: but in two instances in the same it is written عَنُقَ, with the same inf. n., and expl. as meaning He was, or became, long and thick in the neck.]) ― -b2- [Golius has assigned to عَنَقَ (an unknown verb) two significations
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٥٧٦
عَنِقَ عَنِقَ A ( n. ac. عَنَق 4 ), a. Was long-necked. عَنَّقَ عَنَّقَ II , a. Seized by the neck. b. Deceived, deluded; betrayed. c. Swelled ( dates ). عَاْنَقَ عَاْنَقَ III , a. Embraced; hugged. أَعْنَقَ أَعْنَقَ IV , a. Put a collar on ( dog ). b. Ran, sped along; galloped. c. Grew high ( corn ). d. Set ( star ). تَعَاْنَقَ تَعَاْنَقَ VI , a. Embraced. اِعْتَنَقَ
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٤٦٬٣٧٩
عنق عَنِقَ - يَعْنَقُ - عُنُق - أَعْنَاق عَنِقَ - يَعْنَقُ + الشيء أو الكائن: يبرز ثم ينتئ ثم يخرج قليلاً عما حوله مشكلاً مقدمة أو فوهة: وهو في الجري: كناية عن السبق، وفي نمو الأعضاء: بروز أعناق من أصل الجسد، وفي قدوم فصل الشتاء: كناية عن دخول بعضه في فصل الخريف عُنُق: على وزن " فـُعـُل اسم فعل من " عَنِقَ - يَعْنَقُ ": الشيء الذي بَرَزَ
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٧)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٦٣ (الإجمالي: ٨٢)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. غلل

    الآيات المشتركة: ٥ · Ğille, İç gömlek demektir

  2. قمح

    الآيات المشتركة: ١ · Ense ile kafa arasındaki çukurdur

  3. بنن

    الآيات المشتركة: ١ · Parmak ucu demektir

  4. خضع

    الآيات المشتركة: ١ · Eğik başlı hayvan demektir

  5. ذقن

    الآيات المشتركة: ١ · Zekane (kaf) çene altı demektir

  6. سلسل

    الآيات المشتركة: ١ · Zincirdir

  7. طفق

    الآيات المشتركة: ١ · Ve ikisi yapmaya başladı

  8. رعب

    الآيات المشتركة: ١ · “Ru’b” taşmakta olan havuz veya taşan su demektir

  9. لزم

    الآيات المشتركة: ١ · Birbirine bitişen iki şeyin bitiştiği yer demektir

  10. ندد

    الآيات المشتركة: ١ · Öbek öbek develer demektir

  11. ندم

    الآيات المشتركة: ١ · “Redm” kumaşa dikilen yama, “nedm” arkadaş, içki…

  12. جعل

    الآيات المشتركة: ٣ · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…

الآيات التي ورد فيها(٩)

  1. … جَدِيدٍ أُولَئِكَ الَّذِينَ كَفَرُوا بِرَبِّهِمْ وَأُولَئِكَ الْأَغْلَالُ فِي أَعْنَاقِهِمْ وَأُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ

    Onların boyunları

  2. إِنَّا جَعَلْنَا فِي أَعْنَاقِهِمْ أَغْلَالًا فَهِيَ إِلَى الْأَذْقَانِ فَهُمْ مُقْمَحُونَ

    Onların boyunları

  3. إِذِ الْأَغْلَالُ فِي أَعْنَاقِهِمْ وَالسَّلَاسِلُ يُسْحَبُونَ

    Onların boyunları

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökعنق
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerرقبة, جيد, حبل
Zıt Kökنكس
Çekirdek Özet 1İki kütle arasında boyutsal olarak uzanma, baş ile gövdeyi birleştiren köprü uzuv
Çekirdek Özet 2İnsanın amelî sorumluluğunun, kibir veya zilletinin, boyun eğme ya da prangalanma halinin taşıyıcı merkezi
Çekirdek Özet 3Bir iradenin veya eylemin kişiye kopmaz bağla intisabı; otoriteye teslimiyet ya da esaretin somutlaşma ekseni
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca anatomik bir boyun olarak daraltıp, Kur'an'daki ahlaki yükümlülük, kibir-zillet dengesi ve amelin yakaya yapışması mecazlarını gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
عنBir yöne yönelme, bir taraftan ortaya çıkıp belirme, engel veya hat teşkil etme (örnek: عنت, عند, عنب, عنكب)قBelirme ve uzanma hareketini dikey veya doğrusal bir hatta kanalize ederek yükselti, başı taşıyan boğaz uzantısı ve bağlayıcı dar geçit haline getirme

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
عGözGörme, kaynak, farkındalık ve odaklanma noktası
نFiliz, yılan, balıkSüreklilik, uzama, canlılık ve akıcı doğrultu
قUfuktaki güneş, iğne deliğiToplanma, çevreleme, sınır çekme ve düğümleme
عنقHayatî odağın ve idrakin (baş/göz) gövde ile sürekliliğini sağlayan, sınırlandırılmış ve uzatılmış bağlayıcı geçit hattı

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBaş ile gövde arasındaki bağlantıyı sağlayan boyun; ayrıca bineklerin başını ileri doğru uzatarak hızlı, serbest ve adımlarını açarak yürümesi tarzı (el-anâk ve seyrün anîk)
Cahiliye şiiri kullanımıEbû Kebîr el-Hüzelî yüksek ve sarp tepeyi boyun gibi uzanması bakımından şöyle nitelemiştir: عَيْطَاءَ مُعْنِقَةٍ يَكُونُ أَنِيسُهَا / وُرْقَ الحَمَامِ جَمِيمُهَا لَمْ يُؤْكَلِ
Erken Arapça kullanımRu'be b. el-Accâc serap içinde tepelerin boyun gibi uzanıp belirginleşmesini ve binek yürüyüşünü tasvir eder: تَبْدُو لَنَا أَعْلَامُهُ بَعْدَ الفَرَقْ / خَارِجَةً أَعْنَاقُهَا مِنْ مُعْتَنَقْ

المصدر Lisânü’l-Arab, Kitâbü’l-ʿAyn, Maqāyīsü’l-Luğa.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dillerinde عنق kökü temel olarak boyun, uzantı, gerdan ve boğum hattı etrafında şekillenir. İbranicede yer alan עֲנָק (`ănāq`) formu gerdanlık, boyna takılan süs ve zincir anlamı taşırken, Tevrat metinlerinde devasa boylu, uzun boyunlu kavimler için kullanılan 'Anakîm (עֲנָקִים) ismi de doğrudan bu kökün yükseklik ve boyun uzunluğu boyutuyla örtüşür. Aramice ve Süryanicede `enqā` / `uqnā` biçimlerinde boyun bağı, tasma ve gerdan halkası manaları belirgindir. Kökün Afro-Asyatik katmandaki ortak semantik izi, bedenin üst kısmını taşıyan sütun, iki yapıyı birbirine ekleyen dar boğaz ve bu hatta bağlanan halkadır. Arapçada kök bir yandan fiziksel uzuv ve yüksek tepe gibi somut formları korumuş, diğer yandan binek hayvanının adımlarını açıp boynunu uzatarak süratle yol alması biçimindeki dinamik harekete ve toplulukların öncü kollarını ifade eden mecazlara genişlemiştir.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, HALOT, Gesenius.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönUzama, yükselme ve iki şeyi bağlamaBoyun uzvu, arazinin çevreye göre yükselen şeridi, binek hayvanının boynunu uzatarak süratle ilerlemesiKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice `ănāq` (gerdanlık, boyun süsü), Süryanice `enqā` (tasma, boyun bağı)Boyun anatomisi ve boyna geçirilen halka, zincir veya bağ ortak çekirdeği temsil ederGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik boğaz ve bağlama göstergeleriÇeşitli Afro-Asyatik kollarda boyun ve boğum bildiren iki harfli tabanlarla dolaylı paralelliklerMuhtemel

المصدر Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, A Compendious Syriac Dictionary, Lisânü’l-Arab.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
عنقAnlamlıUzanma, boyun, yükselmeBaş ile gövde arasındaki bağlantı, dikilme, serbest veya hızlı yürüyüşHedef kök; Kur'an'da geçer
عقنAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştirKur'an'da geçmez
نعقAnlamı bulunmayanBağırma, ses çıkarmaÇobanın koyunlara seslenmesi veya karganın ötmesi; sese yönelmeKur'an'da geçer
نقعAnlamlıSuyun toplanması, ıslanmaSıvının bir yerde birikip dinlenmesi, susuzluğun giderilmesi, toz kalkmasıKur'an'da geçer
قعنAnlamı bulunmayanÇukurlaşma, eğilmeÇadırın basık olması, burnun kalkık ve çökük olmasıKur'an'da geçmez
قنعAnlamlıBaşını örtme, razı olmaBaşını kaldırma veya eğme; yetinme, kanaat etme, ikna olmaKur'an'da geçer

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
عنقMerkezBoyun, uzanım ve bağlantıİki kütleyi bağlayan, taşınan sorumluluk ve pranganın asıldığı bütüncül boyun yapısıHem anatomik yapıyı hem de amel, kibir, teslimiyet eksenini kuşatır
رقبةKomşuEnse, mülkiyet ve esaret bağıBoynun özellikle arka kısmını ve kişinin hukuki kölelik/özgürlük aidiyetini vurgularMülkiyet ve köle azadı bağlamında kişinin hukuki şahsiyetini temsil eder
جيدKomşuGerdan, boynun ön ve estetik yüzüBoynun süslenen, gerdanlık takılan ön ve zarif kısmına odaklanırFiziksel incelik, güzellik veya liften örülmüş iple cezalandırılma yeri
حبلKomşuDamar, can bağı ve bağlayıcı ipBoyundaki hayatî damarı ve kesintisiz organik ya da ahdî bağı ifade ederŞah damarı gibi hayatın sürekliliğini sağlayan içsel ve dışsal bağ
نكسZıtBaş aşağı çevrilme, bükülme, çöküşBoynun dik duruşunun aksine başın göğse gömülmesi veya varlığın tersyüz edilmesiBoynun dikliğini ve uzanışını kırarak aşağılama ve alçalmayı belirtir

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaعنقBoyun, uzantı, bağBaş ile gövde arası bağ; prangaların takıldığı ve amelin iliştirildiği merkezKesin
Latincecervix, collumBoyun, boğaz, dar geçitAnatomik boyun ve coğrafi boğazı karşılar; ahlaki sorumluluk mecazını içermezGüçlü
İngilizceneck, napeBoyun, ense, boğazFiziksel boynu ve nesnelerin daralan kısımlarını karşılar; kader bağı anlamı taşımazKesin
AlmancaHals, NackenBoyun, enseBedensel taşıyıcı hattı ifade eder; mecazi kefalet ve pranga derinliği sınırlıdırKesin
Fransızcacou, nuqueBoyun, ense, geçitBedenin bağlantı hattını verir; semantik alanı fiziki ve yapısal boyutla sınırlıdırKesin

المصدر Oxford Latin Dictionary, Collins English Dictionary, Duden Deutsches Universalwörterbuch.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
أَعْنَاقِهِمْ / أَعْنَاقِCeza zincirleri ve azap prangalarının geçirildiği yerKafirlerin ahirette kibirlerinin kırılması ve zilletle bağlanmaları bağlamında geçer (er-Ra‘d 13:5, Yâsîn 36:8, el-Mü’min 40:71, Sebe’ 34:33)
الْأَعْنَاقِ / وَالْأَعْنَاقِSavaşta veya teftişte hedef alınan anatomik boyunDüşmanın etkisiz hale getirilmesi veya atların teftiş edilip sevilmesi bağlamı (el-Enfâl 8:12, Sâd 38:33)
عُنُقِهِİnsanın ayrılmaz ameli ve ahlaki sorumluluk bağıİnsanın kendi kaderini ve yaptıklarını bizzat yüklenmesi, boynuna asılmış sicil mecazı (el-İsrâ 17:13)
عُنُقِكَİnfakta cimrilik ve kısıntıya gitme mecazıElin boyna bağlanması suretiyle kaynakları bloke etme ve bencil tutum yergisi (el-İsrâ 17:29)
أَعْنَاقُهُمْOtoriteye ve açık delile boyun eğme, teslim olma haliİlahi bir ayet veya mucize karşısında büyüklenenlerin çaresizce baş eğmeleri bağlamı (eş-Şuarâ 26:4)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİrade, kader ve amelin kişiye bağlanmasıİsrâ 17:13 ayetindeki kuşun boyna bağlanması ifadesi üzerinden insanın eylemlerinden bizzat sorumlu oluşuAmel ile faili arasındaki zorunlu ve ayrılmaz aidiyet ilişkisi
FıkıhCeza hukuku ve savaş hükümleriEnfâl 8:12 ayetinde geçen boyunların vurulması emrinin infaz ve harp sahasındaki sınırları ve tatbikiHayatın sonlandırılmasında en kesin ve nihai anatomik müdahale noktası
TefsirMecaz, istiare ve kavimlerin teslimiyetiŞuarâ 26:4 ayetinde boyunların boyun eğmesi ifadesinin lafzî mi yoksa ileri gelen reislerin teslimiyeti mi olduğuKibrin kırılması, baş eğme ve toplumun öncülerinin iradesiz kalması
HadisKıyamet tasvirleri ve ahlaki sorumlulukKıyamet günü müezzinlerin boyunlarının en uzun olması (üstünlük) veya haksız mülkün boyna dolanmasıManevi şeref ve yücelik ile zulmün boyna asılan ağır bir vebal olması tezadı

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniBireysel hesap ve sorumluluk bilinciAmel bağı ve emanet halkasıKişinin eylemlerini inkâr edilemez biçimde kendi şahsına mühürlemeHer ferdin ürettiği ahlaki neticeyi başka hiçbir yere aktaramadan yüklenmesiKesin
İlmiYapısal biyomekanik ve hiyerarşik bağİletim kanalı ve merkezî taşıyıcıKarar organı (baş) ile icra organı (gövde) arasındaki çift yönlü akışı sağlamaBilginin ve komutun gövdeye intikali, kopması halinde bütünün dağılmasıGüçlü
SiyasiOtorite, meşruiyet ve boyun eğmeİtaat veya esaret ekseniİktidar karşısında bağımsız duruşun kırılması ve teslimiyetin görünür kılınmasıSiyasi gücün tescili, tebaanın baş eğmesi veya isyankar unsurların prangalanmasıGüçlü
İktisadiİnfak, harcama ve dolaşım dengesiKaynakların serbest bırakılması veya kilitlenmesiElin boyna bağlanması metaforuyla sermaye akışının durdurulmasını engellemeAşırı cimrilikle piyasayı daraltmama, aşırı saçıp savurarak da tükenmeme dengesiGüçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDüğüm boğazı, iletim köprüsü (bottleneck / structural bridge)Sistemlerde iki geniş hacmi birbirine bağlayan, debinin ve yükün içinden geçtiği en dar ve kritik taşıyıcı kesitGüçlü
Beşeri bilimlerHiyerarşik tabi kılma ve zecrî denetim mekanizmasıSosyal ve siyasal yapılarda bireylerin hareket alanını kısıtlayan, onları otoritenin kurallarına mecbur bırakan bağlayıcı halkaGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca başı gövdeye bağlayan biyolojik bir et parçası veya savaşta vurulacak hedeften ibaret görmek
Kur'an içi daha geniş anlamKökün amelin ayrılmazlığını (kader sorumluluğu), infak dengesini (eli boyna bağlamak), gurur-teslimiyet kutbunu ve ahiret zilletini ifade eden ahlaki ve hukuki bir kavşak olması
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİsrâ 17:13 ve 17:29 gibi ayetlerdeki yüksek edebi ve ahlaki mecazları mekanikleştirerek anlam dünyasını yüzeyselleştirmek ve hesap gününün varoluşsal sorumluluk vurgusunu kaçırmak

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın insan psikolojisindeki kibir ve dikbaşlılık tutumunu, ahiretteki prangalarla zıtlaştırarak tasvir etmesinde ve eylemlerin sorumluluğunu doğrudan failin üzerine kilitlemesinde merkezî bir kavramdır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Kafirlerin ahiretteki boyunduruklarını anlatan eschatolojik ayetlerde (Ra'd, Yâsîn, Mü'min), bireysel kader ve ameli bildiren ayetlerde (İsrâ) ve iktidar-delil karşısında baş eğmeyi anlatan pasajlarda (Şuarâ).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Sorumluluğun kadere ya da dış etkenlere atılarak insanın aklanabileceği vehmini yıkar; amelin boyna asılı bir sicil olduğunu göstererek ahlaki özerkliği ve hesap verme zorunluluğunu tahkim eder.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBaş ile gövdeyi birleştiren, serbest hareketi ve başın dik durmasını sağlayan uzuv; arazide uzayıp yükselen şerit.
  • Soyut anlamİnsanın iradi eylemlerinin kendisine kopmaz bir bağla yapışması; kibir, teslimiyet, boyun eğme ve hesap verme zorunluluğu.
  • Sistematik karşılıkKarar merkezi ile icra alanı arasındaki taşıyıcı düğüm; otorite karşısında kabullenme veya zecrî prangalanma hali.
  • LaTeX modeliAi→  κ  Ui  ⟹  {Φ(Ui)≻0  ⟹  Λ(Ui)Φ(Ui)≺0  ⟹  Ω(Ui)
  • LaTeX açıklamasıModelde Ai bireyin gerçekleştirdiği ameller kümesini, κ kopmaz aidiyet bağıyla raptetme fonksiyonunu, Ui ise bu amelin yüklendiği şahsi ekseni (boyun/sorumluluk merkezini) simgeler. Φ(Ui) ifadesi bu eksendeki ahlaki yönelimi gösterir; yönelimin pozitif olması halinde hakikate teslimiyet ve yücelik (Λ), negatif ve kibirli olması halinde ise ahirette zecrî prangalar ve boyunduruk altında zillet (Ω) kaçınılmaz bir netice olarak gerçekleşir.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ع