حبل

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ح-ب-لالصيغ: ٧ · الجذور المجاورة: ٤٩ · الآيات: ٦ · السور: ٥؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».حَبْلِوَحَبْلٍحبلعصوحَبْلٌمسدحِبَالَهُمْشفوبِحَبْلٍنقذورد

الجذرالصيغ ٧الآيات ٦السور ٥المجاورة ٤٩

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

حبل

ح - ب - ل

جذر
  • الورود: ٧
  • الآيات: ٦
  • الصيغ: ٧
  • المعاجم: ١٣

Habl ip demektir. Yük için kullanılan ipe “habl”, ondan uzun olan ipe de “tavl” denir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Habl ip demektir. Yük için kullanılan ipe “habl”, ondan uzun olan ipe de “tavl” denir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٣٬٤٤٣
باب الحاء واللام والباء معهما ح ب ل، ح ل ب، ب ل ح، مستعملات حبل: الحَبْلُ: الرَّسَنُ، والحَبْل: العَهْدُ والأَمان والحَبْل: التواصل، والحَبْل: الرَّمل الطويل الضَّخْم. والحَبْل: مَوضِع بالبصرة على شاطىء النَّهْر. والحَبْلُ: مصدَر حَبَلْتُ الصيَّدْ واحتَبَلْتُه أي: أَخَذْتُه، والجميع من هذه الأسماءِ كُلِّها: الحِبال. والحِبالة: المَصيِدة، وحَبائِلُ الموت: أسبابه، واحتَبَلَه الموتُ. وحَبْل
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٤٢٠
الحَبْلُ: الرَسَنُ؛ ويجمع على حِبالٍ وأَحْبُلٍ. والحَبْلُ: العَهْدُ. والحَبْلُ: الأمانُ، وهو مثل الجِوارِ. قال الأعشى: وإذا تُجَوِّزُها حِبـالُ قَـبـيلَةٍأَخَذَتْ من الأخرى إليك حِبالها والحَبْلُ: الوِصالُ. ويقال للرمل يستطيل حَبْلٌ. وحَبْلُ العاتِقِ: عصبٌ. وحَبْلُ الوريد، عِرْقٌ في العنق. وحَبْلُ الذراعِ في اليد. وفي المثل: هو على حَبْلِ ذراعِكَ، أي في القرْب منك. والحُبْلَةُ: بالضم: ثمرُ
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠بلا ترجمةالحروف: ١٨٬٥٥٥
ح ل ب حلب ، حبل ، لحب ، لبح ، بلح ، بحل : مستعملات أما : بحل ولبح : فإن الليث أهملهما . ( بحل ) : وروَى أبو العباس عن ابن الأعرابي قال البَحْلُ الإدْقَاعُ الشَّدِيدُ وهذا غريبٌ . لبح : قال ابن الأعرابيّ أيضاً اللَّبَحُ الشجاعةُ وبه سُمي الرجل لَبَحاً ، ومنه الخبر : تَبَاعَدَتْ شَعُوب من لَبَحٍ فعاش أيَّاماً . حبل : قال الليث الحَبْلُ الرَّسَنُ ، والجميع الحِبَالُ . والْحَبْلُ العَهْدُ والأَمَانُ
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٨٬٣٢١
(باب الحاء والباء وما يثلثهما) (حبج) الحاء والباء والجيم ليس عندي أصلاً يعوّل عليه ولا يُفَرّع منه، وما أدري ما صحّة قولهم: حَبَجَ العَلَمُ بَدَا، وحَبَجَت النارُ: بدَتْ بَغْتَةً. وحَبِجَت الإبل، إذا أكلت العَرفَج فاشتكت بطونَها، كلُّ ذلك قريبٌ في الضَّعف بعضُه مِن بعض. وأما حَبَجَ بها، فالجيم مبدلةٌ من قاف. (حبر) الحاء والباء والراء أصلٌ واحد منقاسٌ مطّرد، وهو الأَثرُ في حُسْنٍ وبَهاء.
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬٠٧٢
- الحبل معروف، قال عز وجل: ﴿في جيدها حبل من مسد﴾ [المسد/5]، وشبه به من حيث الهيئة حبل الوريد وحبل العاتق، والحبل: المستطيل من الرمل، واستعير للوصل، ولكل ما يتوصل به إلى شيء. قال عز وجل: ﴿واعتصموا بحبل الله جميعا﴾ [آل عمران/103]، فحلبه هو الذي معه التوصل به إليه من القرآن والعقل، وغير ذلك مما إذا اعتصمت به أداك إلى جواره، ويقال للعهد حبل، وقوله تعالى: {ضربت عليهم الذلة أينما ثفقوا إلا بحبل من الله
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٬٢٢٥
ح ب ل نصب حبالته وحبائله‏.‏ وحبل الصيد واحتبله‏:‏ أخذه‏.‏ وكأنها كفة حابل‏.‏ وهي حبلى بينة الحبل وهنّ حبالى وأحبلها زوجها وكان ذلك في محبل فلان أي حين حبلت به أمه‏.‏ ومـن المجـاز‏:‏ جـازوا حبـى زرود وهما رملتان مستطيلتان‏.‏ أنشد الزمخشري بنفسه قال أنشدتهما بزرود‏:‏ زرود بحبليها الطويلين قصرت حبال القوى من ركبها وركابها ونزلـوا فـي حبـال الدهنـاء‏.‏ وهـو أقـرب إليه من حبل الوريد وهو على حبل
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣بلا ترجمةالحروف: ١٨٬٦٥١
الحَبْل: الرِّباط، بفتح الحاء، والجمع أَحْبُل وأَحبال وحِبال وحُبُول؛ وأَنشد الجوهري لأَبي طالب: أَمِنْ أَجْلِ حَبْلٍ، لا أَباكَ، ضَرَبْتَه بمِنْسَأَة؟ قد جَرَّ حَبْلُك أَحْبُلا قال ابن بري: صوابه قد جَرَّ حَبْلَك أَحْبُلُ؛ قال: وبعده: هَلُمَّ إِلى حُكْمِ ابن صَخْرة، إِنَّه سَيَحكُم فيما بَيْننا، ثم يَعْدِلُ والحبْل: الرَّسَن، وجمعه حُبُول وحِبال. وحَبَل الشيءَ حَبْلاً: شَدَّه بالحَبْل؛ قال: في
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٥٨١
* ح ب ل * * الحَبْلُ * الرسن ويُجمع على * حِبَال * و * أحْبُلٍ * و * الحَبْلُ * العهد والحبْلُ الأمان وهو مثل الجِوار والحبل الوصال و * حَبْلُ الوَريد * عِرق في العنق و * الحُبْلَةُ * بوزن المقلة ثمر العضاة وفي حديث سعد ﴿لقد رأيتنا مع رسول الله ]ص[ وما لنا طعام إلا الحبلة وورق السمر﴾ و * الحَبَلُ * بالفتح الحمل وقد * حَبِلَتِ * المرأة من باب طرب فهي * حُبْلَى * ونسوة * حَبَالَى * و *
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٤٬٦٥٨
الحبل: الرباط، ج: أحبل وأحبال وحبال وحبول كذا في المحكم، قال أبو طالب بن عبد المطلب: أمن أجل حبل لا أبا لك صدته بمنسأة قد جاء حبل بأحبـل وقال النابغة: خطاطيف حجن في حبال متينة تمد بـهـا أيد إلـيك نـوازع وفي الحديث: حبائل اللؤلؤ كأنه جمع حبل على غير قياس، أو هو تصحيف، والصواب: جنابذ بالجيم والذال، وقد تقدم ذكره في موضعه،
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢١٬٨٤٠
حَبَلَهُ 1 حَبَلَهُ حبل حبله حبلة , (K,) aor. حَبُلَ , inf. n. حَبْلٌ, (TA,) He bound, tied, or made fast, him, or it, with a rope, or cord. (K, TA.) ― -b2- [Hence,] حَبْلٌ signifies [also] (assumed tropical:) The making a covenant. (KL.) ― -b3- And (assumed tropical:) The obtaining أَمَان [i. e. a promise, or an assurance, of security or safety]. (KL.) ― -b4- And The placing a snare for game.
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٠٨٣
حَبَلَ حَبَلَ U ( n. ac. حَبْل 1 ) a. [ Bi ], Bound, tied with ( a rope & c. ). b. Laid snares for; snared, ensnared, trapped. حَبِلَ حَبِلَ A ( n. ac. حَبَل 4 ) a. [ Bi ], Conceived, became pregnant with. b. [ Min ], Was full of ( wine, anger ). اِحْتَبَلَ اِحْتَبَلَ VIII , a. Snared, ensnared, trapped. حَبْل حَبْل 1 , ( pl. أَحْبُل 16 , حِبَاْل 23 , حُبُوْل 27 , أَحْبَاْل 38 ), a.
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٤٩٬٣٤٢
حبل حَبَلَ - يَحْبُلُ - حَبْل - حِبَال حَبَلَ - يَحْبُلُ + كائن + شيئاً + بـ كائن أو شيء: يعلقه ويربطه ويصله به برباط أو حبل أو ما شابه حَبِلَت - تَحْبَلُ + الأنثى + بجنين: يتكون ويعلق ويرتبط جنين بحبل إلى رحمها (وهو لفظ غير قرآني) حَبْل: على وزن " فـَعـْل: اسم فعل من " حَبَلَ - يَحْبُلُ " اسم آلة منه: وسيلة للربط والحزم والجر معروفة
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٧)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٤٩ (الإجمالي: ٦٥)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. عصو

    الآيات المشتركة: ٢ · Asân

  2. مسد

    الآيات المشتركة: ١ · İp yapımında kullanılan lif demektir

  3. حفر

    الآيات المشتركة: ١ · Hfre çukur demektir

  4. شفو

    الآيات المشتركة: ١ · Kenar

  5. جود

    الآيات المشتركة: ١ · Cûdi

  6. عدو

    الآيات المشتركة: ٢ · Mu’ted, “adeve”den iftial babından gelmektedir

  7. نقذ

    الآيات المشتركة: ١ · “Enkaz” kirpi, “nakize” ise zırh demektir

  8. وسوس

    الآيات المشتركة: ١ · Fıs fıs etmek anlamındadır

  9. ثقف

    الآيات المشتركة: ١ · Sigaf demirin dövüldüğü örs ve çekiç demektir

  10. لقي

    الآيات المشتركة: ٢ · “Lekat” iki yerleşik bölge arasındaki buluşma yerinin adıdır

  11. خيل

    الآيات المشتركة: ١ · Heyl (hı) : At demektir

  12. ورد

    الآيات المشتركة: ١ · Gül demektir

الآيات التي ورد فيها(٦)

  1. ضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ أَيْنَمَا ثُقِفُوا إِلَّا بِحَبْلٍ مِنَ اللَّهِ وَحَبْلٍ مِنَ النَّاسِ وَبَاءُوا بِغَضَبٍ مِنَ …

    İpe

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökحبل
YapıÜçlü kök
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerعقد, سبب, عصم
Zıt Kökقطع
Çekirdek Özet 1Liflerin bükülmesiyle oluşan, iki varlığı birbirine bağlayan ve uzanan somut ip, urgan
Çekirdek Özet 2İnsanı Allah’a ve topluma bağlayan ilahi ahit, can damarı ve güven verici irtibat bağı
Çekirdek Özet 3Koparıldığında düşüş ve helak getiren; tutunulduğunda koruma, vahdet ve hayat sağlayan ontolojik ve hukuki bağ
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca fiziksel iple sınırlamak ya da «Allah’ın ipi» tamlamasını kuru bir mecaz sayıp toplumsal-hukuki himaye ve ontolojik varlık bağı boyutunu göz ardı etmek

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
حبBir şeyi tutma, alıkoyma, bağlama, bir araya toplayıp yoğunlaştırma; حبب (bağlılık, sevgi), حبس (alıkoyma, hapsetme), حبط (bağlanıp tıkanma), حبك (sıkı dokuma) köklerinde olduğu gibiلÇekirdekteki tutma ve bir arada tutma hareketine doğrusal uzanım, yöneliş ve iki ayrı nokta arasında gerilerek irtibat kurma işlevi eklenmiş; liflerin birbirine geçerek uzamasıyla oluşan esnek ve işlevsel bir bağa dönüşmüştür

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
حçit, duvar; çevirme, koruma, ayırmaDış tesirlere karşı koruma sağlayan, çevreleyen ve dağılmayı önleyen sınır çizgisi
بev, çadır; iç, barınma, içinde olmaBir mekanın içine alma, yerleşme, tutunma ve emniyet dairesinde bulunma
لçoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaBelirli bir istikamete sevk etme, kontrol altında tutma ve iki ucu birbirine bağlayıp yönlendirme
حبلBir şeyi dış risklerden koruyup (çit) kendi emniyet dairesine alarak (çadır) belirlenen menzile ve nizama doğru uzatıp bağlayan (üvendire) dayanıklı irtibat aracı

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamHurma lifleri, kenevir veya yünden bükülerek yapılan sağlam ip, urgan; uzayıp giden uzun kum tepesi (hablü’r-raml); boyun ile omuz arasındaki uzanan damar (hablü’l-atîk) ve can damarı (hablü’l-verîd). Ayrıca dişi devenin veya kadının rahminde döl tutması ve cenin taşıması (habele/hublâ)
Cahiliye şiiri kullanımıel-A‘şâ bir beytinde kökü kabileler arası güvenlik ahdi ve himaye bağı anlamında şöyle zikreder: وَإِذَا تُجَوِّزُهَا حِبَالُ قَبِيلَةٍ / أَخَذَتْ مِنْ الْأُخْرَى إِلَيْك حِبَالَهَا
Erken Arapça kullanımLebîd b. Rebîa atının bukağı takılan ayak bileğini urgan bağına nispetle şu mısraında anar: وَلَقَدْ أَغْدُو وَمَا يُعْدِمُنِي / صَاحِبٌ غَيْرُ طَوِيلِ الْمُحْتَبَلْ; ayrıca erken avcılık kültüründe av tuzağı ve kement için «hibâle» (حبالة) kelimesi yaygın biçimde kullanılmıştır

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Dīvânu’l-A‘şâ.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Batı ve Güney Sami dillerinde حبل kökü, somut dokuma/bükme eyleminden hukuki bağa, ölçü ipine, paye ve gebelik bağına uzanan son derece tutarlı bir semantik ortaklık taşır. İbranicede חֶבֶל (ḥevel) kelimesi öncelikle urgan, ip ve kement anlamına gelirken; arazi taksiminde ip gerilerek sınır belirlendiği için pay, kısmet, mülk ve bölge; ayrıca mecazen dert, bağ ve doğum sancısı (ḥabel) anlamlarında kullanılır. Süryanicede ܚܒܠܐ (ḥablā) liflerden bükülmüş urgan, kement ve aynı zamanda doğum sancısı demektir. Akadcada eblu(m) biçiminde kalın halat, urgan ve sınır çekme ipi olarak tespit edilir.

Sami dil havzasında kökün ana ekseni liflerin birbirine bükülerek kuvvet kazanması ve iki uç arasında kesintisiz bir bağ kurmasıdır. Arapçada bu çekirdek anlam, kabile toplumunda can güvenliğini temin eden «himaye ve eman sözleşmesi»ne (hablü’l-ahd) ve oradan Kur’an terminolojisinde insanı felaketten kurtaran «ilahi nizam bağı»na (hablullāh) evrilmiştir.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, HALOT, Lane’s Arabic-English Lexicon.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönحبلLifleri bükerek ip yapma eyleminden türeyerek uzun kum tepeleri, boyun damarı, av kementleri, gebelik bağı ve kabileler arası hukuki ahitnameleri kapsayan geniş bir mecaz ağı kurmuşturKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice חֶבֶل (ḥevel), Süryanice ܚܒܠܐ (ḥablā), Akadca ebluTemel fiziksel nesne olan bükülmüş urgan, av tuzağı, ölçüm arazisi ve doğum sancısı/bağı anlamlarında tam ses ve anlam denkliği gösterirKesin
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfroasyatik ailenin Sami dışı kollarında doğrulanabilir bağımsız ortak kök verisi tespit edilmediVeri bulunamadı

المصدر HALOT, Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
حبلAnlamlıİp, bağlamak, ahit, uzanımİki nesneyi veya tarafı birbirine tutturan urgan, ahit ve can damarıHedef kök; Kur'an'da geçer
حلبAnlamlıSüt sağmak, akıtmakMemeden sütü çekip çıkarmak, toplanan sıvıyı akıtmakTersine büküm ve sıvı akışı; Kur'an'da geçmez
بحلAnlamlıLanetlemek, serbest bırakmakBirini kendi haline terk etmek, lanet okumakBağın çözülmesi ve dışlama; Kur'an'da geçmez
بلحAnlamlıHam hurma, yorulup kalmakHenüz olgunlaşmamış sert hurma; takati kesilip durmaSertleşme ve ilerleyememe; Kur'an'da geçmez
لحبAnlamlıAçık yol, deriyi soymakİyice çiğnenip belirginleşmiş ana yol; eti kemikten sıyırmaDüzleme ve doğrusal uzanım; Kur'an'da geçmez
لبحAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde sınırlı zikredilip müstakil kökleşmemiştir

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
حبلMerkezİp, bağ, uzanımİki tarafı birbirine bağlayan, uzanımı ve tutunma emniyetini sağlayan esnek ve güçlü bağTaşıyıcı, birleştirici ve dikey-yatay uzanabilen rabıta
عقدKomşuDüğümlemek, sözleşmekحبل bağın bizzat kendisi ve uzantısı iken, عقد o ipin iki ucunun birbirine kenetlenip kilitlendiği düğüm noktasıdırİradeyle kilitlenen kesin ahit
سببKomşuVasıta, göğe uzanan ipحبل daha çok karşılıklı güven ve tutunma eksenliyken, سبب bir sonuca veya yüksek bir mekana ulaşmak için kullanılan asılma aracıdırAmaca ulaştıran dikey intikal vasıtası
عصم / عصمKomşuSarılmak, korunmakحبل tutunulan nesneyi ifade eder; عصم ise o ipe sımsıkı yapışarak düşmekten ve yok olmaktan korunma eylemidirDüşmeyi engelleyen sığınma hali
قطعZıtKesmek, ayırmakBirbirine bağlı iki unsuru veya uzanan bağı kesip birbirinden bütünüyle koparmakİrtibatın ve ahdin sona ermesi

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
Arapçaحبلİp, urgan, ahit, rabıtaHem somut bağ ve damarı hem de toplumsal ve ilahi güvenceyi eksiksiz kapsarKesin
Latincefunis, foedusİp, halat; antlaşma, paktfunis somut ipi ve halatı karşılarken, foedus kabileler arası güven ve sözleşme bağını karşılar; damar anlamını dışarıda bırakırGüçlü
İngilizcerope, cord, covenant, lifelineİp, kordon, ahit, can simidi/kurtarma bağırope fiziksel lifli yapıyı, cord biyolojik kordonu (hablü’l-verîd), covenant ve lifeline ise kurtarıcı güvence bağını verirGüçlü
AlmancaSeil, Strick, Bundİp, halat, ahit/birlikSeil ve Strick somut tutunma aracını, Bund ise iki tarafı birbirine rapteden ahdi karşılarGüçlü
Fransızcacorde, lien, allianceİp, bağ, ittifakcorde fiziksel nesneyi, lien soyut ilişkisel bağı, alliance ise koruyucu paktı karşılarGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane’s Lexicon.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
حِبَالَهُمْBüyücülerin aldatma amacıyla kullandığı somut iplerFiravun’un sihirbazlarının halkı yanıltmak için yere attıkları ve yılana benzetilen ipler (Tâhâ 20:66, Şuarâ 26:44)
حَبْلٌ مِنْ مَسَدٍAzap aleti olan liften örülmüş boğucu urganEbû Leheb’in karısının boynuna geçirilecek olan sert, kaba lifli cehennem ipi (Mesed 111:5)
بِحَبْلِ اللَّهِİlahi vahiy, din, Kur’an ve tefrikadan kurtaran nizamMüminlerin dağılmayıp sımsıkı sarılmaları emredilen ilahi vahdet ve hidayet bağı (Âl-i İmrân 3:103)
بِحَبْلٍ مِنَ اللَّهِ وَحَبْلٍ مِنَ النَّاسِİlahî zimmet/kitap ve beşerî eman/sözleşme bağıZillet damgası vurulanların sığınabileceği iki meşru güvence: ilahi ahit ve insanlar arası eman antlaşması (Âl-i İmrân 3:112)
حَبْلِ الْوَرِيدِCan damarı, şah damarıAllah’ın insana olan ontolojik yakınlığını ve hayatın merkezini bildiren boyun damarı (Kāf 50:16)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamAllah’ın kurbiyeti ve vahyin mahiyetiKāf 50:16’daki «şah damarından daha yakın olma» ifadesinin mekan ve temas değil ilim, kudret ve ontolojik ihata olmasıİlahi yakınlığın aşkın ve kuşatıcı niteliği
FıkıhEman, zimmet ve siyer hukukuGayrimüslimlerin can ve mal emniyetini sağlayan «ahdullah» ve «ahdü’n-nâs» kavramlarının kamu hukuku statüsüHukuki korunma ve ahde vefa güvencesi
TefsirÂl-i İmrân 3:103 ve 3:112 tefsiri«Hablullāh» terkibinin Kur’an mı, İslam mı, cemaat mi yoksa bizzat ilahi ahit mi olduğu tartışmasıİttihadın ve dağılmayı önleyen ilahi mercinin tanımı
HadisHablullah teşbihi ve fitne rivayetleriKur’an’ın «gökten yere uzatılmış Allah’ın kopmaz ipi» (hablullāhi’l-memdûd) olarak vasfedilmesi ve şeytanın tuzakları (habâil)Vahyin hidayet ve kurtuluş rehberliği

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahiy ve itaat bağıHablullah (İlahi Ahit)İnsanı varoluşsal uçurumlardan koruyup semaya bağlamakBireyin ve toplumun helakini önleyen tek metafizik dayanakKesin
İlmiMetodoloji ve epistemolojiKanıt ve tutarlılık bağıBilgi parçalarını dağılmaktan koruyup bütüncül hakikate bağlamakDoğruluk kriterlerinin birbiriyle örülerek sağlam hüküm üretmesiGüçlü
SiyasiKamu güvenliği ve anayasaEman ve vatandaşlık bağıÇatışan kabile ve zümreleri ortak bir hukuk çatısında toplamakToplumu anarşiden koruyan, kabilecilik üstü hukuki sözleşme zeminiKesin
İktisadiTicari akit ve istikrarKredi ve sözleşme güvencesiMülkiyet ve değişim ilişkilerine devamlılık ve güvence sağlamakÜretim ve mübadele ağlarının güvenilir hukuki bağlarla sürdürülmesiGüçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerTopolojide düğüm teorisi (knot theory) ve fizikteki gerilme kuvveti (tension)Birbirine bükülen liflerin tek bir liften çok daha yüksek gerilme direncine ulaşması ve kapalı/açık eğrilerin süreklilik arz eden irtibatıGüçlü
Beşeri bilimlerSosyolojide toplumsal sözleşme (social contract) ve sosyal sermaye bağlarıParçalanmış ve çatışma halindeki fertleri bir arada tutarak dağılmayı (anomiyi) engelleyen bağlayıcı normatif ağGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiحبل kelimesini yalnızca sihirbazların kullandığı veya boyna takılan alelade bir nesneye indirgeyerek mecazi ve hukuki boyutunu unutmak
Kur'an içi daha geniş anlamKök; somut iple birlikte varoluşsal can damarını (ontolojik bağ), vahyi (teolojik bağ) ve toplumlar arası eman anlaşmasını (hukuki bağ) kapsayan çok katmanlı bir nizam rabıtasıdır
Yanlış anlamanın doğuracağı hataÂl-i İmrân 3:103’teki «Allah’ın ipine sarılın» emrini duygusal bir temenni sanmak; tefrikanın ve kabileciliğin ancak bağlayıcı bir ilahi-hukuki nizamla engellenebileceği gerçeğini ıskalamak

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur’an’ın cemiyet telakkisini, vahiy tasavvurunu ve insanın Allah ile irtibatını «uçurumun kenarında tutunulan yegane bağ» metaforu üzerinden somutlaştırarak zihne nakşeder
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Müminlerin vahdetini ve tefrikaya düşmeme ilkesini vazeden ayetlerde (Âl-i İmrân 3:103), zilletten kurtuluşun şartlarını bildiren hukuki bağlamlarda (Âl-i İmrân 3:112) ve ilahi yakınlığı tasvir eden ayetlerde (Kāf 50:16)
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Dini bağın yalnızca soyut bir vicdan meselesi olduğu zannını yıkar; dinin, tıpkı fiziksel bir urgan gibi, insanları birbirine bağlayan ve boşluğa yuvarlanmaktan kurtaran yapısal bir emniyet ağı olduğunu gösterir

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamLiflerin bükülmesiyle kuvvet kazanan, iki nesneyi birbirine tutturan, uzayıp giden ip, urgan ve boyundaki can damarı.
  • Soyut anlamDağılmayı, düşmeyi ve yok olmayı önleyen; taraflara güvenlik, birlik ve süreklilik kazandıran ilahi, hukuki ve ontolojik irtibat bağı.
  • Sistematik karşılıkBireysel zaafları kolektif bir dayanıklılığa dönüştüren, insanı semaya ve toplumu adalete rapteden nizam ve eman mekanizması.
  • LaTeX modeliR=∑i=1nwi  ⟹  T(R)≫∑i=1nT(wi)
  • LaTeX açıklamasıModelde wi tekil bir lifi (bireyi, tekil iradeyi), R bu liflerin bükülerek oluşturduğu ipi/bağı (ahdi, cemaati, ilahi nizamı), T ise kopmaya karşı gösterilen gerilme direncini (emniyeti, mukavemeti) simgeler. Ayrı ayrı duran liflerin dirençlerinin toplamı, bir araya getirilip bükülen bütünün gerilme direncinden (T(R)) çok daha düşüktür; bu da kökün çekirdeğinde yer alan «tutunulduğunda dağılmayı ve helaki önleyen kolektif nizam» hakikatini ifade eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ح