قطع
ق - ط - ع
جذر- الورود: ٣٦
- الآيات: ٣٦
- الصيغ: ٣١
- المعاجم: ١٢
معناه في القرآن: Kesinlikle keseceğim
ملاحظاتي
المعاجم(١٢)
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٦٬١٥٣باب العين و القاف والطاء
)ق ط ع، ق ع ط مستعملان( قطع: قَطَعْتُهُ قَطْعاً ومَقْطَعاً فانْقَطَعَ، وقَطَعْتُ النَّهْرَ قُطُوعاً. والطَّيرُ تَقْطَعُ في طيرانها قُطُوعاً، وهُنَّ قَواطِعُ أي ذواهبُ ورواجعُ.
وقُطِعَ بفُلانٍ: انْقَطَعَ رجاؤه. ورجلٌ مُنقطعٌ به أي انْقطع به السَّفَر دون طيِّة. ويقال قَطَعَه. ومُنْقطعُ كُلِّ شيْء حيث تنْتهِي غايتُه. والقِطعةُ: طائفة من كُلَّ شَيْء والجمع القِطَعات والقِطَعُ
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٣٬٠٠٠قَطَعْتُ الشيء قَطْعاً. وقَطَعْتُ النهر قُطوعاً: عبرته. وقَطَعَ ماءُ الركيَّة قُطوعاً وقِطاعاً، أي انْقَطَعَ وذهب. وقَطَعَتِ الطيرُ قُطوعاً وقِطاعاً: خرجت من بلاد البرد إلى بلاد الحر، فهي قَواطِعُ ذواهبُ أو رواجع. وقَطَعَ رَحِمَهُ قَطيعَةً، فهو رجلٌ قُطَعٌ وقُطَعَةٌ. ويقال: رَحِمَ قَطْعاءُ بيني وبينك، إذا لم تُوصَل. وقوله تعالى: "ثُمَّ ليَقْطَع" قالوا: ليختنق، لأن المختنقَ يمدُّ السببَ إلى السقف
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٣٬٦٩٧باب العين والقاف مع الطاء
قعط ، قطع
استعمل من وجوهه : قعط ، قطع .
قعط : روي عن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنّه أمر المتعمِّم بالتلحِّي ونهى عن الاقتعاط .
قال أبو العباس أحمد بن يحيى : قال ابنُ الأعرابيّ : يقال للعمامة المِقْعطة . وجاء فلانٌ مقتعِطاً ، إذا جاء متعمِّماً طابِقيّاً . وقد نُهي عنها .
ونحوَ ذلك قال الليث . قال : ويقال قعطت العمامة قعطاً . وأنشد :
طُهَيّة مقعوطاً عليها العمائمُ
وقال
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٧٬٢٧٥(باب القاف والطاء وما يثلثهما)
(قطع) القاف والطاء والعين أصلٌ صحيحٌ واحد، يدل على صَرْمٍ وإبانة شيءٍ من شيء. يقال: قطعتُ الشيءَ أقطعه قَطْعاً. والقطيعة: الهِجران.
يقال: تقاطَعَ الرّجُلان، إذا تصارما. وبعثَتْ فلانةُ إلى فلانةَ بأُقطوعةٍ، وهي شيءٌ تبعثُه إليها علامةً للصَّريمة. والقِطْع، بكسر القاف، الطَّائفة من اللَّيل، كأنَّه قِطعةٌ. ويقال: قطعت قَطْعاً.*وقطعتِ الطير قُطوعاً، إذا خَرَجَتْ من
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬٨٨٣- القطع: فصل الشيء مدركا بالبصر كالأجسام، أو مدركا بالبصيرة كالأشياء المعقولة، فمن ذلك قطع الأعضاء نحو قوله: ﴿لأقطعن أيديكم وأرجلكم من خلاف﴾ [الأعراف/124]، وقوله: ﴿والسارق والسارقة فاقطعوا أيديهما﴾ [المائدة/38] وقوله: ﴿وسقوا ماء حميما فقطع أمعاءهم﴾ [محمد/15] وقطع الثوب، وذلك قوله تعالى: ﴿فالذين كفروا قطعت لهم ثياب من نار﴾ [الحج/19] وقطع الطريق يقال على وجهين: أحدهما: يراد به السير والسلوك،
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٢٬٤٠١ق ط ع
قطعه آراباً.
وأقطعته قضباناً من الشجر: أذنت له في قطعها.
واستقطعته ثوباً فأقطعني.
وضربه بقطعته.
وهذا زمن قطاع النخل وأقطع نخلهم وأصرم.
وقنّعه القطيع: السوط.
قال الشماخ: مروح تغتلي البيداء حرف تكاد تطير من حسّ القطيع ومن المجاز: قطع المفازة قطعاً.
وقطع النّهر: عبره قطوعاً وأقطعه النهر: جاوزه به.
وقطعت الطير قطاعاً وهذا وقت قطاع الطير وطير قواطع.
وقطع
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣بلا ترجمةالحروف: ٢٥٬٣٣٣القَطْعُ: إِبانةُ بعض أَجزاء الجِرْمِ من بعضٍ فَضْلاً. قَطَعَه يَقْطَعُه قَطْعاً وقَطِيعةً وقُطوعاً؛ قال:
فما بَرِحَتْ، حتى اسْتبانَ سقابها
قُطُوعاً لِمَحْبُوكٍ من اللِّيفِ حادِرِ
والقَطْعُ: مصدر قَطَعْتُ الحبْلَ قَطْعاً فانْقَطَع. والمِقْطَعُ، بالكسر: ما يُقْطَعُ به الشيء. وقطَعه واقتطَعه فانقطَع وتقطَّع، شدد للكثرة. وتقطَّعوا أَمرهم بينهم زُبُراً أَي تقَسَّمُوه. قال الأَزهري: وأَما قوله:
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٬٠٧٤* ق ط ع * * قَطَعَ * الشيء يقطعه * قَطْعاً * و * قَطَعَ * النهر عبره من باب خضع وقطع رحمه * قَيعة ً * فهو رجل * قُطَعٌ * بوزن عمر و * قُطَعَةٌ * بوزن همزة وقوله تعالى ﴿ثم ليقطع﴾ قالوا ليختنق لأن المختنق يمد السبب الى السقف ثم يقطع نفسه من الأرض حتى يختنق تقول منه * قَطَعَ * الرجل ولبن * قاطِعٌ * أي حامض و * الأَقْطَعُ * المقطوع اليد والجمع * قُطْعَانٌ * مثل أسود وسودان و * القِطْعُ * ظلمة آخر
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٢٦٬٨١٥قطعه، كمنعه، قطعا، ومقطعا، كمقعد، وتقطاعا، بكسرتين مشددة الطاء، وكذلك التنبال والتنقام، والتملاق، هذه المصادر كلها جاءت على تفعال، كما في العباب. وفاته قطيعة وقطوعا، بالضم، ومن الأخير قول الشاعر:
فما برحت حتى استبان سقاتهـا قطوعا لمحبوك من الليف حادر أبانه: من بعضه فصلا، وقال الراغب: القطع قد يكون مدركا بالبصر، كقطع اللحم ونحوه، وقد يكون مدركا بالبصيرة، كقطع
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٦٬٨٨١قَطَّعَهُ بِالضَّرْبِ
2 قَطَّعَهُ بِالضَّرْبِ ذ He mangled him with beating. ― -b2- تَقْطِيعٌ (tropical:) [A griping, or cutting pain, in the bowels;] i. q. مَغْصٌ in the belly; (S, K, TA;) as also تَقْضِيعٌ. (TA.) See also قُطْعٌ. ― -b3- تَقْطِيعُ الصَّوْتِ (K in art. جدف) A repeated interrupting of the voice in singing. (TK in that art.) See جَدَفَ. ― -b4- قَطَّعَ, inf. n. تَقْطِيعٌ, He
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٨٬٤٢٧قَطَعَ
قَطَعَ A ( n. ac. قَطْع 1 , مَقْطَع 17 , تِقِطَّاع ),
a. Cut off; amputated; separated, severed, divided; broke off; disconnected.
b. Suppressed, stopped, put an end to.
c. [ acc. & 'Ala ], Interrupted; intercepted; infested ( a road: robbers ).
d. [ acc. & 'An ], Prevented from; averted from ( glance ).
e. [ 'An ], Ceased from; became estranged from.
f. [ acc. & Bi ],
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٨٤٬٠٨١قطع
قَطَعَ - يَقْطَعُ - قَاطِع - قَاطِعة - قِطْعَة - قِطََع - مَقْطُوْع - مَقْطُوْعَة - قَطَّعَ - يُقَطِّعُ - تَقَطَّعَ - يَتَقَطَّعُ
قَطَعَ - يَقْطَعُ + كائن + شيئاً : يفصل جزءاَ من كائن عن أصله ويبعده عن الأًصل: يقطعه ثم قد يهمله أو يرميه ويتعامل مع الأًصل ككائن منفرد جديد، ويتعامل مع الجزء الآخر بصفته كائن منفرد مهمل وغير ذي شأن
قَطَعَ -
الصيغ(٣١)
- بِقِطْعٍParçada(بِفِعْلٍ)×٢
- تَقَطَّعَParçalandıمعانٍ أخرى: ١(تَتَفَعَّلَ)×٢
- قُطِّعَتْKesildi(فُعِّلَتْ)×٢
- لَأُقَطِّعَنَّKesinlikle keseceğim(لَأُفَعِّلَنَّ)×٢
- وَيَقْطَعُونَVe keserler(وَيَفْعَلُونَ)×٢
- تُقَطَّعَKesilir(تُفَعَّلَ)×١
- فَاقْطَعُواÖyleyse kesin(فَافْعَلُوا)×١
- فَتَقَطَّعُواParçalandılar(فَتَفَعَّلُوا)×١
- فَقَطَّعَHemen kesti(فَفَعَّلَ)×١
- فَقُطِعَHemen kesildi(فَفُعِلَ)×١
الجذور المجاورةالمجاورة: ٧٣ (الإجمالي: ٢٥٨)
- صلب
الآيات المشتركة: ٤ · صلب Omuga kemiği, aynı zamanda katı demektir
- يدي
الآيات المشتركة: ٧ · El ve kol demektir
- دبر
الآيات المشتركة: ٥ · Dübür : Anüs, ense tarafı, arka demektir
- وصل
الآيات المشتركة: ٣ · Birleştirirler
- رجل
الآيات المشتركة: ٥ · Rical ayak demektir
- أمر
الآيات المشتركة: ٨ · Murar acı bir ağacın adıdır
- لفت
الآيات المشتركة: ٢ · Kendini çevirir
- فسد
الآيات المشتركة: ٤ · Fesad “Visad” yıkılmış uzanmış ağaç parçası, yastık…
- سقي
الآيات المشتركة: ٣ · Sakiy: Kaba konmuş sudur
- خلف
الآيات المشتركة: ٥ · Half : Ense demektir
- نقض
الآيات المشتركة: ٢ · “Nukaz” birbirinden kopmuş iplik parçalarıdır
- سبب
الآيات المشتركة: ٢ · Araç
الآيات التي ورد فيها(٣٦)
… إِنَّا رُسُلُ رَبِّكَ لَنْ يَصِلُوا إِلَيْكَ فَأَسْرِ بِأَهْلِكَ بِقِطْعٍ مِنَ اللَّيْلِ وَلَا يَلْتَفِتْ مِنْكُمْ أَحَدٌ إِلَّا امْرَأَتَكَ …
Parçada
فَأَسْرِ بِأَهْلِكَ بِقِطْعٍ مِنَ اللَّيْلِ وَاتَّبِعْ أَدْبَارَهُمْ وَلَا يَلْتَفِتْ مِنْكُمْ أَحَدٌ وَامْضُوا حَيْثُ تُؤْمَرُونَ
Parçada
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | قطع |
| Yapı | Üçlü (sülâsî) |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | صرم, جذذ, فصل, بتر |
| Zıt Kök | وصل |
| Çekirdek Özet 1 | Bütünlüğü olan bir nesneyi ayırarak, yararak veya kopararak ikiye bölmek, sürekliliği kesintiye uğratmak |
| Çekirdek Özet 2 | İlahi bağların koparılması, toplumsal ve akrabalık ilişkilerinin parçalanması, inkarcıların kökünün kazınması veya ceza/engel olarak fiili kesme |
| Çekirdek Özet 3 | Bir sistemde akışı sağlayan bağın (rabıta) ortadan kaldırılarak sistemin işlevsizleştirilmesi veya fesadın kökünün kurutulması için irtibatın iptali |
| Kritik Hata Riski | Kökün yalnızca uzuv kesme (hırsızlık cezası vb.) gibi dar bir fiziki cezalandırma eylemine indirgenmesi; soyut bağları, akrabalık rabıtasını ve akışı durdurma boyutunu gözden kaçırma riski |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| قط | Bir şeyi enlemesine kesmek, koparmak, sınır koymak ve paylara ayırmak (örnek kökler: قطط bir şeyi enlemesine düzgünce kesmek, قطف meyveyi dalından koparıp almak, قطر damla damla ayırmak veya sınırlamak, قطن bir yerde kesilip yerleşmek) | ع | Boğazın derinliğinden çıkan ع harfi, kesme eylemine derinlik, kesin bir ayrılma, tam bir kopuş ve somut/soyut bir bağı geri dönülemez biçimde ikiye bölme boyutu katar. |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ق | Ufuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınır | Enerjinin ve hareketin belli bir hatta toplanması, odaklanması ve sınıra ulaşması |
| ط | Sepet, çark; sarma, kuşatma, içine alma | Bütünlüğü olan, kuşatılmış, bir arada duran yapıyı veya düzlemi temsil eder |
| ع | Göz; görme, bilme, kaynak | Algılanabilir, görünür olan bir kaynağı veya açığa çıkışı ifade eder |
| قطع | Odaklanmış bir sınır gücüyle kuşatılmış bir bütünü yarıp açığa çıkarma | Kuşatılmış ve birbiriyle irtibatlı bir bütünün (ip, uzuv, yol, akrabalık) odaklanmış bir kesici müdahale ile ayrılarak görünür iki parçaya bölünmesi hareketi |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir cismin, ipin, ağaç dalının veya kemiğin bir aletle enlemesine kesilerek bir parçasının diğerinden tamamen ayrılması (إبانة بعض أجزاء الجرم من بعض). Ayrıca bir nehrin karşıdan karşıya yüzülerek/geçilerek yarılması (قطع النهر) ve kuşların mevsimlik göçle bir bölgeden diğerine geçmesi (قطوع الطير). |
| Cahiliye şiiri kullanımı | A‘şâ bir beytinde kırbaç ve el hareketini tasvir ederken kökü kamçı anlamındaki isim kalıbıyla kullanır: تراقِبُ كفِّي والقَطِيعَ المحرَّما |
| Erken Arapça kullanım | Lebîd b. Rebî‘a muhadram şair olarak dostluk ve kabile bağlarının kopuşunu ip metaforuyla şöyle tasvir etmiştir: وتَقَطَّعَتْ أَسْبابُها ورِمامُها |
المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Sami dil ailesinde قطع kökü, özellikle Orta ve Güney Sami kollarında "kesmek, biçmek, ayırmak" temel semantik alanında güçlü bir süreklilik gösterir. İbranicede nadir olmakla birlikte Süryanice ve Aramicede qəṭa‘ (ܩܛܥ) fiili "kesmek, budamak, karara bağlamak, yolu kesmek" anlamlarında doğrudan soydaştır. Arapçada kök, hem fiziki bir cismin (ip, et, ağaç, uzuv) kesilip ayrılmasını hem de soyut düzlemde ilişkinin terkedilmesi (el-katî‘a / hecrân), yolun katedilmesi (kat‘u’t-tarîk) ve kesin bir hüküm verme (kat‘u’l-emr) nüanslarını bünyesinde toplayarak geniş bir semantik açılım kazanmıştır. Kökün fonetik yapısındaki sert patlamalı ق ve peltek olmayan ط harflerinin gırtlaksı ع ile birleşimi, semantik olarak kesme işleminin kesinliğini ve kopuş anındaki nihai ayrılmayı temsil eder.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith Syriac Dictionary, Maqāyīs al-Lugha.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Bir cismin fiziki olarak kesilip ayrılması anlamından soyut bağların, mesafelerin ve hükümlerin kesinleştirilmesine geçiş | Asıl anlam somut nesnenin (ip, uzuv, dal) kesilmesidir; buradan yol katetmeye, sözü veya ümidi kesmeye ve ilişkileri koparmaya (kat-ı rahim) aktarılmıştır. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Süryanice qəṭa‘ (ܩܛܥ), Aramice qəṭa‘ | Her iki dilde de "kesmek, koparmak, hükme bağlamak" anlamları mevcuttur ve Arapça ile düzenli ses denkliği içindedir. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik ailenin diğer uzak kollarında doğrulanmış doğrudan soydaş veri bulunamadı. | Veri bulunamadı |
المصدر Payne Smith, Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| قطع | Anlamlı | Kesmek, ayırmak, koparmak | Bir bütünün irtibatını kesip ikiye bölmek, yolu aşmak, hüküm vermek | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| قعط | Anlamlı | Sıkıştırmak, bağlamak | Sarığı başa sıkıca sarmak veya bir şeyi kuvvetle bağlayıp boğmak (قعط العمامة) | Kur'an'da geçmez; tersine bağlama ve sıkma anlamı taşır |
| طقع | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde (el-Ayn, Tehzîb) mühmel kabul edilmiştir | Kur'an'da geçmez |
| طعق | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir | Kur'an'da geçmez |
| عقط | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir | Kur'an'da geçmez (kurutulmuş süzme yoğurt anlamındaki عِقْط/أَقِط kökü farklı kabul edilir) |
| عطق | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir | Kur'an'da geçmez |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| قطع | Merkez | Kesmek, ayırmak, koparmak | Bütünlüğü olan bir nesneyi, bağı veya akışı kesintiye uğratarak kesin biçimde ayırmak | Hem fiziki uzuv ve maddelerde hem de soyut ilişki ve hükümlerde genel kesme |
| صرم | Komşu | Biçmek, koparmak | Özellikle meyveyi, hasadı dalından kesin olarak toplayıp ayırmak veya geri dönülmez kesin kararla dostluğu bitirmek | Zamanı geldiğinde hasat etmek veya kesin bir kararlılıkla irtibatı koparmak |
| جذذ | Komşu | Ufalamak, parçalamak | Bir şeyi kırıp parçalayarak, ufaltarak kesmek | Putların kırılıp un ufak edilmesi örneğinde olduğu gibi kaba kuvvetle parçalama |
| فصل | Komşu | Ayırmak, ayırt etmek | İki şeyin arasını mesafe koyarak veya hakikati beyan ederek ayırmak; yok etmeden aralık bırakmak | Aralarını açıp seçilir kılmak, fasıla vermek |
| بتر | Komşu | Kökünden kesmek, güdük bırakmak | Bir şeyin devamını, arkasını, soyunu veya kuyruğunu kökünden kesip devamını engellemek | Arkası kesik kalma, soyun ve izin tamamen son bulması |
| وصل | Zıt | Birleştirmek, bitiştirmek, ulaştırmak | İki ayrı parçayı veya tarafı birbirine bağlayarak aradaki kesintiyi kaldırmak ve süreklilik sağlamak | Akışın, irtibatın ve birliğin kesintisiz sürdürülmesi |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | قطع | Kesmek, koparmak, ayırmak | Maddi veya manevi bir sürekliliği, bağı aletle veya iradeyle ikiye bölüp irtibatı iptal etmek | Kesin |
| Latince | caedere, secare, interrumpere | Kesmek, bölmek, kesintiye uğratmak | Caedere ve secare fiziksel kesmeyi ve cerrahi ayrımı verirken, interrumpere sürekliliği ve akışı bozma yönünü karşılar. | Güçlü |
| İngilizce | to cut, to sever, to interrupt, to disconnect | Kesmek, bağı koparmak, kesintiye uğratmak | To sever ilişkileri ve bağları nihai olarak koparmayı; to interrupt zamansal ve mekansal akışı durdurmayı karşılar. | Kesin |
| Almanca | schneiden, trennen, unterbrechen | Kesmek, ayırmak, kesintiye uğratmak | Trennen unsurları birbirinden ayırmayı, unterbrechen ise süreç ve akıştaki devamlılığı kırmayı ifade eder. | Güçlü |
| Fransızca | couper, trancher, interrompre | Kesmek, kesin hüküm vermek, kesintiye uğratmak | Trancher hem fiziksel sert bir kesmeyi hem de "kesin karar verme/hükme bağlama" (trancher une question) anlamını kapsar. | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Le Robert.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| وَيَقْطَعُونَ / أَرْحَامَكُمْ | İlahi ve ahlaki bağları, akrabalık rabıtasını koparma | İnkarcıların ve bozguncuların Allah'ın bitiştirilmesini emrettiği vahiy, adalet ve akrabalık bağlarını çiğnemesi (Bakara 2:27, Ra'd 13:25, Muhammed 47:22) |
| فَاقْطَعُوا / لَأُقَطِّعَنَّ | Fiziki uzuvların kesilmesi (hukuki ceza veya firavuni işkence) | Hırsızlık fiilinin toplumsal ifsadına karşı elin kesilmesi veya zalim otoritenin sindirme aracı olarak elleri-ayakları çaprazlama kesmesi (Mâide 5:38, A'râf 7:124, Tâhâ 20:71) |
| فَقُطِعَ دَابِرُ / لِيَقْطَعَ طَرَفًا | Kökünü kazıma, sonunu getirme, gücünü kırma | Zalim toplumların arkasının kesilmesi, helak edilmesi ve inkarcıların askeri/siyasi bir kanadının yok edilmesi (En'âm 6:45, Âl-i İmrân 3:127) |
| وَتَقَطَّعُوا أَمْرَهُمْ | Parçalanma, hiziplere ve fırkalara bölünme | Ümmetin din birliğini terk edip kendi aralarında ihtilafa düşerek parça parça olması (Enbiyâ 21:93, Mü'minûn 23:53) |
| بِقِطْعٍ مِنَ اللَّيْلِ | Gecenin bir vakti, karanlığın bir parçası | İnananların azaptan kurtulması için gecenin zifiri karanlık bir diliminde yola çıkış emri (Hûd 11:81, Hicr 15:65) |
| تَقَطَّعَتْ بِهِمُ الْأَسْبَابُ | İlişkilerin, dünyevi bağların ve aracıların iflası | Kıyamet gününde liderlerle tâbiler arasındaki tüm sığınak ve irtibatların geçersiz kalarak kopması (Bakara 2:166, En'âm 6:94) |
| وَتَقْطَعُونَ السَّبِيلَ | Yol kesme, akışı engelleme | Lût kavminin tabii meşru yolu ve kervan yollarını kesip ifsat etmesi (Ankebût 29:29) |
| مَا كُنْتُ قَاطِعَةً أَمْرًا | Kesin karar verme, bir meseleyi hükme bağlama | Melike Belkıs'ın ileri gelenlerle istişare etmeden kesin bir hüküm vermemesi (Neml 27:32) |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Kesin delil (delîl-i kat‘î) ve esbâbın inkıtâı | Zannî bilginin zıddı olarak şek ve şüpheyi tamamen kesip atan kesin bilgi (kat‘iyyet) ve ahirette beşerî vasıtaların geçersizleşmesi | Kesinlik, şüphenin kesilmesi, ilahi hükmün nihailiği |
| Fıkıh | Hırsızlık cezası (haddü's-sirka), yol kesme (kat'u't-tarîk) ve kat-ı rahim | Hırsızın elinin hangi sınırdan (bilek veya dirsek) kesileceği, yol kesenlerin cezası ve akraba bağını koparmanın haramlığı hükümleri | Cezai müeyyide olarak uzvun kesilmesi ve meşru akışın engellenmesi cürmü |
| Tefsir | Bağların koparılması (kat'u mâ emerallāhu bihî en yûsal) | Ayetlerde geçen "Allah'ın birleştirilmesini emrettiği şey" ifadesinin tevhid, adalet, sıla-i rahim veya peygamberler arası bağ olarak yorumlanması | Bütünlüğün parçalanması ve nizamın fesada uğratılması |
| Hadis | Sıla-i rahim ve kâti'u rahim kavramı | Akrabalık bağlarını koparan kimsenin cennete giremeyeceğine dair nebevî uyarılar ve amellerin kesilmesi (inkıtâ-i amel) rivayetleri | Sosyal dokunun ve sevap akışının durması |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Tevhid ve kulluk nizamı | Rabıtanın ifsat edilmesi | Bütünlüğün bozulması | İnsanın Rabbiyle, vahiyle ve müminlerle kurduğu ontolojik bağın kesilmesi fesat ve nankörlük doğurur. | Kesin |
| İlmi | Epistemoloji ve mantık | Kat'iyyet (kesin delil) | Şüpheyi sonlandırma | Şüphe ve ihtimal barındıran zannî bilgiyi ortadan kaldıran kesin, tartışılmaz bilgiye ulaşma eylemidir. | Güçlü |
| Siyasi | Hukuk düzeni ve kamu otoritesi | Fitne ve fesadın kökünü kazıma / İsyan | Nizamı koruma veya bozma | Otoritenin zalimlerin arkasını kesmesi (kat'u dâbir) nizamı kurarken; tefrikayla ümmetin parçalanması nizamı çökertir. | Güçlü |
| İktisadi | Ticaret, mülkiyet ve dolaşım | İktâ (arazi tahsisi) ve hırsızlığa müdahale | Akışı veya mülkiyeti sınırlandırma | Kamuya ait bir araziden bir parçanın kişiye tahsisi veya haksız kazançla mal dolaşımını kesen hırsızın engellenmesi. | Muhtemel |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Süreksizlik (discontinuity), küme ayrımı (disjoint sets) ve devre kesilmesi | Bir fonksiyonun tanım kümesindeki sürekliliğin bir noktada kesintiye uğraması, elektrik devresinde akımın anahtar yardımıyla açık devre haline getirilerek sıfırlanması | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Sosyal anomi, yabancılaşma (alienation) ve kriminolojide yol kesme/gasp | Bireyin toplumsal dayanışma ağından kopması, kurumlar arası irtibatın iflas ederek toplumsal çözülmenin (fırkalaşma) baş göstermesi | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökün anlamını neredeyse bütünüyle hırsızlık cezasındaki el kesme (hadd-i sirkat) meselesine sıkıştırıp, kökün tefrika, akrabalık, yol emniyeti ve epistemolojik kesinlik boyutlarını ihmal etmek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da kök; inanç bağlarının kopması, dinin fırkalara bölünmesi, zalimlerin neslinin ve gücünün sona erdirilmesi, vaktin parçalanması ve kesin karara varma gibi kozmik, ahlaki ve hukuki geniş bir yelpazeyi ifade eder. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Kök yalnızca fiziki bir cezalandırma olarak görüldüğünde, Kur'an'ın birleştirilmesini emrettiği varoluşsal rabıtaların (adâlet, sıla, tevhid) koparılmasının oluşturduğu büyük ahlaki ve ontolojik fesat anlaşılamaz. |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın varlık ve toplum tasavvurunda "bağ kurma" (vasl) esastır; قطع ise bu organik birliğin yapay veya ifsat edici müdahalelerle parçalanmasını, ya da tersine fesadın nihai olarak kökünün kurutulmasını açıklayan kurucu bir fiildir. |
| Hangi ayet groupslarında belirleyicidir? | Münafıkların ve bozguncuların ahlakını bildiren ayetlerde (Bakara 2:27, Ra'd 13:25); dinin hiziplere ayrılmasını kınayan ayetlerde (Enbiyâ 21:93, Mü'minûn 23:53); zalimlerin helakini anlatan kıssalarda (En'âm 6:45) ve hudut ayetlerinde (Mâide 5:38). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Dinin sadece bireysel bir vicdan işi olduğu zannını düzeltir; toplumsal bağların, akrabalık hukuku ve vahiy zincirinin koparılmasını (kat') en büyük fısk ve yeryüzünde bozgunculuk çıkarma sebebi sayarak dinin irtibat kurucu mahiyetini gösterir. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamBir alet marifetiyle bir cismi, ipi, uzvu veya mesafeyi enlemesine yararak ikiye ayırmak, parçaların irtibatını sonlandırmak.
- Soyut anlamSüreklilik arz eden ahlaki, akrabalık, sosyal veya epistemolojik bir rabıtayı kesintiye uğratmak; bir meselede tereddüdü bitirip nihai hükmü vermek.
- Sistematik karşılıkBir sistem içindeki akışkan iletkenliği veya ilişki ağını kesintiye uğratarak sistemi alt birimlere parçalama veya zararlı akışı durdurma işlemi.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklaması
Modelde ve sistemin iki unsurunu, bu iki unsur arasındaki bağlantı ve süreklilik fonksiyonunu temsil eder. Başlangıçta tam olan irtibat (), kesme operatörünün () müdahalesiyle sıfırlanır (). Bunun sonucunda iki parça arasındaki akış, tesir veya hayatî iletim () durarak sıfıra yaklaşır (). Bu durum, ister biyolojik bir uzvun kesilmesiyle kan ve sinir akışının durması, ister akrabalık bağının koparılmasıyla toplumsal dayanışmanın çökmesi, isterse inkarcıların kökünün kazınmasıyla zulüm aktarımının sona ermesi olsun, kökün tüm görünümlerindeki ortak matematiksel süreksizleşme hareketini sembolize eder.