كبب

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ك-ب-بالصيغ: ٢ · الجذور المجاورة: ١٢ · الآيات: ٢ · السور: ٢؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».جيأقومجزيسوأمُكِبًّاكببوجهفَكُبَّتْعملمشيهديسوينوركون

الجذرالصيغ ٢الآيات ٢السور ٢المجاورة ١٢

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

كبب

ك - ب - ب

جذر
  • الورود: ٢
  • الآيات: ٢
  • الصيغ: ٢
  • المعاجم: ٨

معناه في القرآن: Yüzüstü sürünen

ملاحظاتي

المعاجم(٨)

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٨١١
الكاف والباء ك ب، ب ك مستعملان كب: كَبَبْتُه لوجهه فانكبّ، أي: قلبته. وأكب القوم على الشيء يعملونه. وأكب فلان على فلان يطالبه. قال لبيد: جنوح الهالكي على يديه مُكِبّاً يجتلي ثقب النصال والفارس يكُبُّ الوحش إذا طعنها فألقاها على وجهها، قال: فهو يكُبُّ العيط منها للذقن والكبكبة: جماعة من الخيل. وكَبَبْتُ الغزل: جعلته كُبَّةً. وقيس كُبّة: حي من اليمن. والكَبابُ: الطباهج. والتكْبيبُ: فعله.
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٦٨٣
كَبَّه الله لوجهه، أي صَرَعه، فأكبَّ على وجهه. وهذا من النوادر أن يقال أفَعَلْتُ أنا وفَعَلْتُ غيري. يقال: كَبَّ الله عدوَّ المسلمين، ولا يقال أكَبَّ. وأكبَّ فلانٌ على الأمر يفعله وانكبَّ، بمعنًى. وتَكَبَّبَتِ الإبلُ، إذا صُرِعت من داءٍ أو هُزال. والكُبَّةُ أيضاً: الجَروَهْقُ من الغَزْل؛ تقول منه: كَبَبْتُ الغزْل، أي جعلته كُبَباً. والكَبَّةُ بالفتح: الدَفعة في القتال والجري، وهو إفلات الخيل على
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٬٤٦٧
ك ب ب أكبب لوجهه وعلى وجهه فانكب ‏"‏ أفمن يمشي مكباً على وجهه ‏"‏ وكببته وهو مكبوب ومكبوت وكببته في الهوّة وكبكبته وكذلك إذا رمى به من رأس جبل أو حائط‏.‏ والفارس يكبّون العشار لمن أتاهم إذا لم تسكت المائة الوليدا ورجل أكب‏:‏ لا يزال يعثر‏.‏ قال عديّ‏:‏ إن يصبني بعض الهنات فلا وا - ن ضعيف ولا أكب عثور ومن المجاز‏:‏ أكبّ على عمله وهو مكب عليه‏:‏ لازم له لا يفارقه‏.‏ قال لبيد‏:‏ جنوح الهالكيّ
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٧٬٣١٢
كَبَّ الشيءَ يَكُبُّه، وكَبْكَبَه: قَلَبه. وكَبَّ الرجلُ إِناءَه يَكُبُّه كَبّاً، وحكى ابن الأَعرابي أَكَبَّهُ؛ وأَنشد: يا صاحبَ القَعْوِ الـمُكَبِّ الـمُدْبِرِ، * إِنْ تَمْنَعي قَعْوَكِ أَمْنَعْ مِحْوَرِي وكَبَّه لوجهه فانْكَبَّ أَي صَرَعَه. وأَكَبَّ هو على وجْهه. وهذا من النوادر أَن يقال: أَفْعَلْتُ أَنا، وفَعَلْتُ غيري. يقال: كَبَّ اللّهُ عَدُوَّ المسلمين، ولا يقال أَكَبَّ. وفي حديث ابن
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٢٩٥
* ك ب ب * * كَبَّهُ * الله لوجهه من باب رد أي صرعه * فَأَكَبَّ * هو على وجهه وهو من النوادر أن يكون يكون فعل متعديا وأفعل لازما و * كَبُكَبَهُ * أي كبه ومنه قوله تعالى ﴿فكبكبوا فيها﴾ و * أكَبَّ * فلان على كذا يفعله و * انكَبَّ * بمعنى و * الكَبَابُ * الطباهج قلت قال الأزهري والفعل * التَّكبيب
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٦٬٦٥٢
كبه يكبه كبا، وكبكبه: قلبه. وكب الرجل إناءه، يكبه، كبا. كبه لوجهه، فانكب أي: صرعه، كأكبه، حكاه ابن الأعرابي، مردفا للمعنى الأول، وأنشد: يا صاحب القعو المكب المدبر إن تمنعي قعوك أمنع محوري وكببت القصعة: قلبتها على وجهها. وطعنه فكبه لوجهه، كذلك، قال أبو النجم: فكبه بالرمح في دمائه والفرس يكب الحمار، إذا ألقاه على وجهه، وهو مجاز. والفارس يكب الوحوش:
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٩٤٥
كَبَّ كَبَّ U ( n. ac. كَبّ 1 ), a. Inverted, turned upside down; overturned, upset. b. [ acc. & 'Ala or La ], Threw down upon ( his face ); overthrew. c. Wounded, cut in the legs ( camel ). d. Wound, rolled into balls; convolved, agglomerated ( thread ). e. Was weighty, heavy. f. Set on fire. g. [ coll. ], Poured out, emptied. كَبَّبَ كَبَّبَ II , a. Made into balls. أَكْبَبَ
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٢٢٬٢٥٩
كبب كَبَّ - يَكُبُّ، كُبَّ - يُكَبُّ - أكَبَّ - يُكِبُّ - مُكِبّ - مُكِبّاً كَبَّ - يَكُبُّ + كائن + كائناً أو شيئاً: يؤثر على الشيء بقوة فيقلبه بحيث يصبح الجزء المتجه منه للأعلى يتجه نحو الأسفل كُبَّ - يُكَبُّ: مبني للمجهول من " كَبَّ - يَكُبُّ " أَكَبَّ - يُكِبُّ + الكائن (على وجهه): على وزن " أفعل من " كَبَّ - يَكُبُّ ": جعله أو جعل نفسه "
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٢)

الجذور المجاورةالمجاورة: ١٢ (الإجمالي: ١٩)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. وجه

    الآيات المشتركة: ٢ · Yüz demektir

  2. مشي

    الآيات المشتركة: ١ · Yürür

  3. صرط

    الآيات المشتركة: ١ · Yol

  4. سوي

    الآيات المشتركة: ١ · Seviye: Engebesiz düz yerdir

  5. جزي

    الآيات المشتركة: ١ · Ceze’e (hemze ile) bir şeyin parçası, bozulmadan bütünden…

  6. سوأ

    الآيات المشتركة: ١ · Sey’e(hemze): “Sivad” kara demektir

  7. نور

    الآيات المشتركة: ١ · Ateş demektir

  8. جيأ

    الآيات المشتركة: ١ · Ceyee yağmur sularının toplanıp biriktiği yerdir

  9. هدي

    الآيات المشتركة: ١ · “Hediye”, insanların görüşmeden evvel görüşmek isteklerini…

  10. عمل

    الآيات المشتركة: ١ · Amele iş yapmaya alıştırılmış deve veya öküz demektir

  11. قوم

    الآيات المشتركة: ١ · Hayvanların ön ayaklarına denir

  12. كون

    الآيات المشتركة: ١ · Kevn, tepe demektir

الآيات التي ورد فيها(٢)

  1. وَمَنْ جَاءَ بِالسَّيِّئَةِ فَكُبَّتْ وُجُوهُهُمْ فِي النَّارِ هَلْ تُجْزَوْنَ إِلَّا مَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

    Öyleyse yüzüstü atıldı

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökكبب
YapıÜçlü
Özel DurumMükerrer (muzaaf)
Bağlamsal Yakın Köklerكبكب, كبت, نكس, صرع
Zıt Kökقوم
Çekirdek Özet 1Bir şeyi ters çevirmek, altını üstüne getirmek, yüzüstü yere kapaklamak
Çekirdek Özet 2İstikameti ve dik duruşu kaybedip baş aşağı yuvarlanma veya yüzüstü kapanarak bütünü göremez hale gelme
Çekirdek Özet 3Varoluşsal dengenin ve vizyonun yitirilmesiyle sistemik yıkıma ve düşüşe uğrama
Kritik Hata RiskiKökün yalnızca fiziksel bir düşüş veya alelade bir devrilme sanılarak, zihinsel odaklanma ve ahlaki yön kaybı boyutunun gözden kaçırılması

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
كبBir varlığı ağırlığıyla veya şiddetle öne, aşağıya doğru devirme, yüzüstü bastırmaبİkinci harfin yinelenmesiyle hareket süreklilik ve tam bir kapanma, altüst olma veya baş aşağı yığılma niteliği kazanmıştır; nitekim aynı çekirdeği paylaşan كبت kökünde yere serme ve zelil etme, كبد kökünde merkeze çöken ağırlık ve meşakkat, كبر kökünde hacimsel ağırlık ve baskınlık görülürken كبب kökünde doğrudan yüzün yere gelmesi ve tepeüstü devrilme sabitleşmiştir.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
كAvuç içi; kavrama, eğme, kaplamaYukarıdan üzerine kapanan, kavrayıp baskı uygulayan ve yönü aşağıya çeviren güç
بEv, çadır; iç, barınma, zeminVarlığın üzerine oturduğu taban, zemin veya içe dönük alan
بEv, çadır; iç, barınma, zeminTabanın katlanması, zemine yapışma ve hareket kabiliyetinin tamamen toprağa kapanması
كببAvuç içiyle kavranıp zemine bastırılma ve tabana kapanmaÜstten gelen kuvvetin etkisiyle varlığın ön yüzünün, başının veya tabanının tamamen zemine çevrilerek hareket alanının kapanması ve tersyüz oluşu

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir kabı, tencereyi veya eşyayı ters çevirip ağzını yere kapatmak; süvarinin mızrakla vurduğu avı veya hasmı yüzüstü yere devirmesi; yünü sarıp yumak (kstate/kubbe) haline getirmek
Cahiliye şiiri kullanımıLebîd b. Rebîa, demircinin veya kılıç ustasının iki eli üzerinde öne eğilip dikkatle kılıç deliklerine bakışını tasvir ederken kökün türevi olan ismi faili kullanır: جنوح الهالكي على يديه / مُكِبّاً يجتلي ثقب النصال
Erken Arapça kullanımEbu’n-Necm el-İclî mızrak darbesiyle düşmanın yüzüstü devrilişini bu kökle tasvir etmiştir: فكَبَّه بالرُّمْح في دِمائِه

المصدر Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn, Asās al-Balāgha.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dilleri ailesinde كبب ve buna paralel ikili çekirdek كب, ağırlık, bükülme, öne eğilme, ters çevrilme ve yuvarlaklaşarak toplanma semantik ekseninde yer alır. İbranicede k-b-ş / k-b-v ve Süryanicede k-b-b kökleri bastırmak, ezmek, baş aşağı etmek ve üzerine kapanmak anlamlarında morfolojik paralellik sergiler. Akadca kabātu kökü ağırlaşmak, baskı yapmak ve yere çökmek manası taşırken, Arapçada kök özellikle ön yüzün zemine dönmesi, kabın altüst edilmesi ve bir işe başını kaldırıp ufka bakmaksızın tamamen gömülme fiillerinde özelleşmiştir. Bu semantik kayma, fiziki bir devrilmenin yanı sıra yönelimsel körlüğü de içeren bir tasvire dönüşmüştür.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisān al-ʿArab.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönÇevirme, yüzüstü kapama ve yumak yapmaBir nesneyi tabanından ayırıp ön yüzü üzerine yıkmak veya kendi içine doğru sarıp bükmekKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ve Süryanice k-b-b / k-p-p tabakasıÜzerine eğilme, bükülme, baş aşağı bastırma ve kavis yapma ortak semantik matrisiGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik bükülme ve ağırlık çekirdekleriAğır basarak yere çökme ve yuvarlanma bildiren ilksel kök formlarıMuhtemel

المصدر D. Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Lisān al-ʿArab.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
كببAnlamlıYüzüstü devirmek, ters çevirmekBir nesneyi veya şahsı ön yüzü yere gelecek şekilde tepeüstü yığmakHedef kök; Kur'an'da geçer
بكبAnlamlıSıkıştırmak, ezmek, boynunu kırmakBir şeyi zorla içeri tıkıştırmak veya kalabalığın birbirini ezmesi; Mekke'nin diğer adı olan Bekke türevi bu kökle ilişkilendirilirKur'an'da geçmez; ters permütasyon (kalb)
ببكKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıArap dilinde kullanılmayan mühmel dizilişMühmel kombinasyon

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
كببMerkezYüzüstü devrilme ve öne kapanmaVarlığın ön yüzünün yere yapışması, baş aşağı yıkılması ve ufku göremeyecek şekilde kapanmasıBir şeyi ters çevirmek veya başını yere eğerek hedefsizce yürümek
كبكبKomşuArt arda yuvarlanmaDüşüşün bir defada değil, katlanarak ve tepe taklak birbiri üzerine yığılarak gerçekleşmesiAteşe veya uçuruma arka arkaya yığılarak atılma
كبتKomşuZelil ederek yere sermeDüşüşün fiziksel olmaktan ziyade haysiyet kırıcı bir çöküş ve kahırla sonuçlanmasıDüşmanı boyun eğdirip perişan etme
نكسKomşuBaş aşağı çevrilmeBir yapının üstünü alta getirme, tersine döndürme veya fıtri gelişimin geriye işlemesiBaşı öne eğdirilme, yaratılışta geriletilme
صرعKomşuYere çarpılmaGüreşte veya savaşta hasmın yere şiddetle vurulmasıİki gücün karşılaşması neticesinde devrilme
قومZıtDik duruş ve doğrulmaBaşın dik, yönün açık ve ayakların yer üzerinde dengeli biçimde sebat etmesiDenge, istikamet, basiret ve rükûsuz dikiliş hali

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaكببTersyüz etmek, yüzüstü düşmekÖn yüzün zemine dönmesi ve istikamet algısının kapanmasıKesin
LatinceProsternere, InvertereYere sermek, ters çevirmekProsternere yere yüzüstü sermeyi, invertere ise tepeüstü etmeyi karşılarGüçlü
İngilizceTo overthrow, to cast down prone, to grovelDevirmek, yüzüstü kapaklanmak, başı yerde sürünmekFiziksel devrilmeyi ve ufuktan mahrum biçimde yere yapışarak ilerlemeyi içerirGüçlü
AlmancaStürzen, vornüberfallenDevirmek, yüzüstü kapaklanmakKontrolsüzce öne doğru yıkılmayı ve kapanmayı ifade ederGüçlü
FransızcaRenverser, prosternerYıkmak, yüzüstü düşürmekDüzeni altüst etmeyi ve yere doğru eğilmeyi karşılarGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Lane's Arabic-English Lexicon.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
كُبَّتْCehenneme yüzüstü atılma ve tepeüstü devrilmeKötülük ve şirk eylemlerinin ahiretteki cezası; izzetin zillete dönüşerek yüzlerin ateşe çevrilmesi (Neml 27:90)
مُكِبًّاBaşını yerden kaldırmadan, hedefsiz ve körlemesine sürünmeHidayet üzere dimdik yürüyen ile basiretten yoksun, önünü görmeden sadece yere bakarak bocalayan insanın karşılaştırılması (Mülk 67:22)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamHidayet ve dalalet tasviriDalalette olanın zihinsel ve ahlaki durumu; hakikati göremeyecek derecede yere kapanması, cehennem azabında yüzlerin ateşe çevrilmesinin adaletiBilişsel miyopluk ve hakikat körlüğü
FıkıhVeri bulunamadıKök fıkıh literatüründe doğrudan bir hüküm terimi olarak yer almazVeri bulunamadı
TefsirKarşılaştırmalı ontoloji ve ahlakMülk Suresi 22. ayette geçen müstakim yol ile yüzüstü bocalama arasındaki ontolojik ve pratik zıtlığın tahliliİstikamete karşı ufuksuzluk
HadisAhlaki düşüş ve ceza tasviriİnsanları cehenneme dillerinin ürettiklerinin yüzüstü dökeceğini bildiren rivayetlerdeki ikbâb kullanımıAmelin felakete dönüştürülmesi

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve istikametDalalet haliHakikatin bütünsel ufkundan koparak sadece yere odaklanmaİnsanın yaratılış gayesindeki dik duruşunu kaybedip dünyevi tabana çakılmasıKesin
İlmiEpistemoloji ve metodolojiParçacı ve hedefsiz kavrayışUfku ve nihai ilkeyi görmeden tekil olgulara saplanıp kalmaİlimde tümel gayeyi yitirip körlemesine veri yığma haliGüçlü
SiyasiYönetim ve stratejiVizyonsuzluk ve çöküşStratejik ufku kaybetmiş yönetimin krizler karşısında devrilmesiGeleceği okuyamayan iktidarların baş aşağı yıkılışıMuhtemel
İktisadiÜretim ve piyasaKısa vadeli rant hırsıUzun vadeli ekonomik dengeyi göremeyip günübirlik kazanca gömülmeİktisadi sistemin dengesini yitirerek iflasa ve çöküşe yuvarlanmasıMuhtemel

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDenge yitimi ve vektörel tersinme (inversion)Fiziksel bir sistemin ağırlık merkezinin taban destek alanının dışına çıkması sonucu sistemin devrilmesi ve yön vektörünün negatif konuma geçmesiGüçlü
Beşeri bilimlerAnomi ve tünel vizyonuBireyin veya toplumun genel değer ve gaye ufkunu yitirerek sadece anlık reflekslere kilitlenmesi ve bunun doğurduğu sosyal bocalamaGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün sadece kazaen yere düşme veya fiziki bir sendeleyişe indirgenmesi; zihinsel ve ahlaki yönelimin iflası manasının ihmal edilmesi
Kur'an içi daha geniş anlamكبب kavramı, Kur'an'da insanın bütüncül varoluş yönelimini temsil eder; yürüyüş tarzı, zihnin odak noktası ve ahirette amellerin kişiyi baş aşağı yuvarlaması arasındaki ontolojik bağı kurar
Yanlış anlamanın doğuracağı hataMülk Suresi 22. ayetteki benzetmenin derin ahlaki ve zihni tahlili ıskalanarak ayetin yalnızca somut bir engellilik veya yürüyüş kusuru tasviri olduğu zannına kapılmak

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Varlığın istikamet üzere mi yoksa körlemesine yere saplanarak mı yol aldığını gösteren temel yönelim metaforunu kurduğu için hayati öneme sahiptir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Hidayet ve dalaletin psikolojik tahlilini yapan ayetlerde ve inkarın ahiretteki tepeüstü devrilme cezasını bildiren sahnelerde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Dalaletin sadece statik bir bilgisizlik değil, hedefsiz ve ufuksuz bir devriliş ve bocalama süreci olduğu gerçeğini ortaya koyar.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBir nesneyi veya canlıyı ön yüzü, ağzı veya tepe noktası yere gelecek şekilde ters çevirmek, yüzüstü kapaklamak.
  • Soyut anlamUfuk algısını, basireti ve gaye bilincini kaybederek hakikate karşı körleşme ve zihnen veya ahlaken baş aşağı sürüklenme.
  • Sistematik karşılıkDikey eksendeki istikamet ve dengenin bozularak sistemin kendi zeminine kapanması ve fonksiyonel körlüğe uğraması.
  • LaTeX modeliv⃗⋅z^<0  ⟹  lim⁡t→∞θ(t)=π
  • LaTeX açıklamasıModelde v⃗ bireyin veya sistemin hareket vektörünü, z^ ise fıtri dik duruş ve hidayet eksenini (yukarı ve ufka doğru birim vektör) temsil eder. Hareket vektörünün istikamet ekseniyle skaler çarpımının sıfırdan küçük olması (v⃗⋅z^<0), yönelimin aşağıya ve zemine kilitlendiğini gösterir. Bu durum zaman içinde yönelim açısının (θ) tersyüz oluş noktasına (π), yani yüzüstü devrilme ve baş aşağı kapanma durumuna evrildiğini modeller.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ك