لبب

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ل-ب-بالصيغ: ١ · الجذور المجاورة: ٨٧ · الآيات: ١٦ · السور: ١٠؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».نبعنزلصفرقصصلببأولذكرالْأَلْبَابِهيجرفثزودحطم

الجذرالصيغ ١الآيات ١٦السور ١٠المجاورة ٨٧

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

لبب

ل - ب - ب

جذر
  • الورود: ١٦
  • الآيات: ١٦
  • الصيغ: ١
  • المعاجم: ٨

معناه في القرآن: Loblar

ملاحظاتي

المعاجم(٨)

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٣٬٥٠١
باب الّلام والباء ل ب، ب ل مستعملان لب: لُبُّ كلِّ شيء من التِّمار: داخله الّذي يُطْرحُ خارجه، نحو اللّوز وما إليه. ولُبُّ الرَّجل ما جُعِل في قلبه من العَقْل وجمع الّلبِّ: ألبابٌ. والُّلباب جامع في كلّ ما خلا الإنسان، لا يقال في موضع اللّب من الإنسان: لُباب.. ولُبابُ القَمْح، يعني الحِنطة، ولُبابُ الفُسْتق. واللُّبابُ من الإبل: خِيارُها وأفضلها. ولباب الحسب: مَحْضُهُ. واللُّبابُ: الخالصُ من
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٢٬٢٢٣
ابن السكيت: ألَبَّ بالمكان، أي أقام به ولزِمه. وقال الخليل: لَبَّ لغة فيه. قال الفراء: ومنه قولهم لَبَّيْكَ، أي أنا مقيم على طاعتك. ونُصب على المصدر كقولك حمداً لله وشكراً. وكان حقُّه أن يقال لَبًّا. وثُنِّيَ على معنى التأكيد، أي إلباباً بك بعد إلبابٍ. قال الخليل: هو من قولهم: دارُ فلان تَلُبُّ داري، أي تُحاذيها، أي أنا مواجهك بما تحبُّ، إجابة لك. واللبُّ: العقل، والجمع الألباب، وقد جمع على
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٬٥٧٨
ل ب ب هو لبّ اللوز وغيره ولبابه‏.‏ وفي حديث الحسن‏:‏ ‏"‏ لباب البر بلعاب النحل ‏"‏ ورأيته يلب اللوز‏:‏ يكسره ويستخرج لبه‏.‏ وحبب البر ولبب‏:‏ صار له حبّ ولب‏.‏ وألبّ بالمكان وأربّ‏:‏ أقام‏.‏ وامرأة واضحة اللباب وطعن في لبّة البعير وهي منحره وموضع قلادتها وألببت الفرس‏:‏ عرضت اللبب على لبته وأخذ بتلبيبه وهو ما في موضع اللبب من ثيابه‏.‏ ولبّبه فعتله‏.‏ وصرخ إليهم ولبّب‏:‏ جعل قوسه في عنقه ثم
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١٤٬٨٢٤
لُبُّ كلِّ شيءٍ، ولُبابُه: خالِصُه وخِـيارُه، وقد غَلَبَ اللُّبُّ على ما يؤكل داخلُه، ويُرْمى خارجُه من الثَّمر. ولُبُّ الجَوْز واللَّوز، ونحوهما: ما في جَوْفه، والجمعُ اللُّـبُوبُ؛ تقول منه: أَلَبَّ الزَّرْعُ، مثل أَحَبَّ، إِذا دَخَلَ فيه الأُكلُ. ولَـبَّبَ الـحَبَّ تَلْبِـيباً: صار له لُبٌّ. ولُبُّ النَّخلةِ: قَلْبُها. وخالِصُ كلِّ شيءٍ: لُبُّه. الليث: لُبُّ كلِّ شيءٍ من الثمار داخلُه الذي
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٧٧٤
* ل ب ب * * ألَبّ * بالمكان * إلْباباً * أقام به ولزمه و * لَبَّ * لغة فيه قال الفراء ومنه قولهم * لَبَّيْك * أي أنا مقيم على طاعتك ونُصِب على المصدر كقولك حمدا لله وشكرا وكان حقه أن يقال لَبًّا لك وثنى على معنى التأكيد أي إلبابا بك بعد إلباب وإقامة بعد إقامة قال الخليل هو من قولهم دار فلان تَلُبُّ داري بوزن ترد أي تحاذيها أي أنا مواجهك بما تحب إجابة لك والياء للتثنية وفيها دليل على النصب للمصدر
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٥٬١٤٢
ألب بالمكان، إلبابا: أقام به، كلب ثلاثيا، نقلها الجوهري، عن أبي عبيد، عن الخليل. وألب على الأمر: لزمه فلم يفارقه. ومنه قولهم، لبيك، ولبيه. أي: لزوما لطاعتك. وفي الصحاح: أي أنا مقيم على طاعتك ؛ قال: إنك لو دعوتني ودونـي زوراء ذات منزع بيون لقلت لبيه لمن يدعوني أصله: لبيت، من ألب بالمكان، فأبدلت الباء ياء لأجل التضعيف. وقال سيبويه: انتصب لبيك، على الفعل ، كما
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٬٢٨٠
لَبَّ لَبَّ U ( n. ac. لَبّ 1 ) a. [ Bi ], Remained, stayed in; kept to. b. Hurt in the chest. c. Put the breast-girth on ( animal ). d. Faced, fronted. e. A , U ( n. ac. لَبَب 4 , لَبَاْبَة 22t ), Was intelligent; was brave. f. I, Uttered a cry. g. Shelled ( almond ). لَبَّبَ لَبَّبَ II , a. Seized by the collar, collared. b. Went to & fro. c. see IV (c) , ( e ) & V ( d ).
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٤٠٬٠٥٤
لبب لَبَّ - يَلَبُّ - لُبّ - أَلْبَاب لَبَّ - يَلَبُّ + كائن + شيئاً أو أمراً: يميز ويفهم الحُسْن من السوء في أمر أو شيء: يعي ويعقل ويفهم ويميز، الوجه الحسن من الوجه السيء، وذلك في مسألة ذات وجهين حسن وسيء لُبّ: اسم فعل " لَبَّ - يَلَبُّ ": التمييز الحسن من السيء، وهو كذلك اسم آلة منه: العضو من النفس الذي يقوم بالإدراك والفهم ووزن الأمور
لا توجد ترجمة تركية بعدرابط المدخل

لبب لَبَّ - يَلَبُّ - لُبّ - أَلْبَاب لَبَّ - يَلَبُّ + كائن + شيئاً أو أمراً: يميز ويفهم الحُسْن من السوء في أمر أو شيء: يعي ويعقل ويفهم ويميز، الوجه الحسن من الوجه السيء، وذلك في مسألة ذات وجهين حسن وسيء لُبّ: اسم فعل " لَبَّ - يَلَبُّ ": التمييز الحسن من السيء، وهو كذلك اسم آلة منه: العضو من النفس الذي يقوم بالإدراك والفهم ووزن الأمور لمعرفة السيء والحسن والأحسن لُبُّ الشيء: ما تراه أنه الأجود والأحسن من الشيء أَلْبَاب: جمع " لُبَ " أولو الألباب: من يملكون الألباب: وهم من يستمعون القول فيتبعون أحسنه: من يملكون العضو من النفس الذي يقوم بالإدراك والفهم ووزن الأمور لمعرفة السيء والحسن والأحسن، ويكون لديهم فاعلاً عاملاً غير معطل بمرض نفسي أو جسدي واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " العقل والرشد وحسن الفهم والادراك" وهي: حَلُمَ - يَحْلُمُ (حَلِمَ - يَحْلَمُ )، فَقِهَ - يَفْقَهُ، عَقَلَ - يَعْقِلُ، لَبَّ - يَلَبُّ، فََهِمَ - يَفْهَمُ، رَشَدَ - يَرْشُدُ

لبب - ألباب ﴿الحج أشهر معلومات فمن فرض فيهن الحج فلا رفث ولا فسوق ولا جدال في الحج وما تفعلوا من خير يعلمه الله وتزودوا فإن خير الزاد التقوى واتقوني ياأولي الألباب(197)﴾ البقرة ﴿قل لا يستوي الخبيث والطيب ولو أعجبك كثرة الخبيث فاتقوا الله ياأولي الألباب لعلكم تفلحون (100)﴾ المائدة ﴿أعد الله لهم عذابا شديدا فاتقوا الله ياأولي الألباب الذين آمنوا قد أنزل الله إليكم ذكرا(10)﴾ الطلاق ذكرى لأولي الألباب ﴿ووهبنا له أهله ومثلهم معهم رحمة منا وذكرى لأولي الألباب(43)﴾ ص ﴿هدى وذكرى لأولي الألباب(54)﴾ غافر ﴿ألم ترى أن الله أنزل من السماء ماء فسلكه ينابيع في الأرض ثم يخرج به زرعا مختلفا ألوانه ثم يهيج فتراه مصفرا ثم يجعله حطاما إن في ذلك لذكرى لأولي الألباب(21)﴾ الزمر ﴿إن في خلق السماوات والأرض واختلاف الليل والنهار لآيات لأولي الألباب(190)﴾ آل عمران ﴿لقد كان في قصصهم عبرة لأولي الألباب ما كان حديثا يفترى ولكن تصديق الذي بين يديه وتفصيل كل شيء وهدى ورحمة لقوم يؤمنون(111)﴾ يوسف ﴿ولكم في القصاص حياة ياأولي الألباب لعلكم تتقون(179)﴾ البقرة يذكر أولوا الألباب ﴿يؤتي الحكمة من يشاء ومن يؤت الحكمة فقد أوتي خيرا كثيرا وما يذكر إلا أولوا الألباب(269)﴾ البقرة ﴿هو الذي أنزل عليك الكتاب منه آيات محكمات هن أم الكتاب وأخر متشابهات فأما الذين في قلوبهم زيغ فيتبعون ما تشابه منه ابتغاء الفتنة وابتغاء تأويله وما يعلم تأويله إلا الله والراسخون في العلم يقولون آمنا به كل من عند ربنا وما يذكر إلا أولوا الألباب(7)﴾ آل عمران ﴿هذا بلاغ للناس ولينذروا به وليعلموا أنما هو إله واحد وليذكر أولوا الألباب(52)﴾ إبراهيم يتذكر أولوا الألباب ﴿أفمن يعلم أنما أنزل إليك من ربك الحق كمن هو أعمى إنما يتذكر أولوا الألباب(19)﴾ الرعد ﴿كتاب أنزلناه إليك مبارك ليدبروا آياته وليتذكر أولوا الألباب(29)﴾ ص ﴿أمن هو قانت آناء الليل ساجدا وقائما يحذر الآخرة ويرجو رحمة ربه قل هل يستوي الذين يعلمون والذين لا يعلمون إنما يتذكر أولوا الألباب(9)﴾ الزمر ﴿الذين يستمعون القول فيتبعون أحسنه أولئك الذين هداهم الله وأولئك هم أولوا الألباب(18)﴾ الزمر مختار الصحاح ● [لبب] ل ب ب: ألَبّ بالمكان إلْباباً أقام به ولزمه و لَبَّ لغة فيه قال الفراء ومنه قولهم لَبَّيْك أي أنا مقيم على طاعتك ونُصِب على المصدر كقولك حمدا لله وشكرا وكان حقه أن يقال لَبًّا لك وثنى على معنى التأكيد أي إلبابا بك بعد إلباب وإقامة بعد إقامة قال الخليل هو من قولهم دار فلان تَلُبُّ داري بوزن ترد أي تحاذيها أي أنا مواجهك بما تحب إجابة لك والياء للتثنية وفيها دليل على النصب للمصدر و اللُّبُّ العقل وجمعه ألْباب و ألُبٌّ كأشد وربما أظهروا التضعيف لضرورة الشعر فقالوا أَلْبُب كأرجل و اللَّبِيبُ العاقل وجمعه ألِبَّاءُ بوزن أشداء وقد لَبِبْتَ يا رجل بالكسر لَبابَةً بالفتح أي صرت ذا لب وحكى يونس لَبُبْت بالضم وهو نادر لا نظير له في المضاعف وخالص كل شيء لُبُّه والحسب اللُّبَابُ بالضم الخالص بوزن الحَبَّة المَنْحَر الراغب لب - اللب: العقل الخالص من الشوائب، وسمي بذلك لكونه خالص ما في الإنسان من معانيه، كاللباب واللب من الشيء، وقيل: هو ما زكى من العقل، فكل لب عقل وليس كل عقل لبا. ولهذا علق الله تعالى الأحكام التي لا يدركها إلا العقول الزكية بأولي الألباب نحو قوله: }ومن يؤت الحكمة فقد أوتي خيرا﴿إلى قوله:﴾أولوا الألباب{ [البقرة/269] ونحو ذلك من الآيات، ولب فلان يلب: صار ذا لب (انظر: المجمل 3/791؛ والأفعال 2/418). وقالت امرأة في ابنها: اضربه كي يلب، ويقود الجيش ذا اللجب (قيل لصفية بنت عبد المطلب وضربت الزبير: لم تضربيه؟ فقالت: ليلب، ويقود الجيش ذا اللجب. انظر: اللسان (لبب) ؛ والأفعال 2/419؛ والجمهرة 1/38؛ وشرح أدب الكاتب ص 81). ورجل ألبب: من قوم ألباء، وملبوب: معروف باللب، وألب بالمكان: أقام. وأصله في البعير، وهو أن يلقي لبته فيه، أي: صدره، وتلبب: إذا تحزم، وأصله أن يشد لبته، ولببته: ضربت لبته، وسمي اللبة لكونه موضع اللب، وفلان في لبب رخي، أي: في سعة. وقولهم: (لبيك) (هذا من قول النبي صلى الله عليه وسلم، فعن عبد الله بن عمر أن تلبية رسول الله صلى الله عليه وسلم: (لبيك اللهم لبيك، لبيك لا شريك لك لبيك، إن الحمد والنعمة لك والملك، لا شريك له) أخرجه مالك في الموطأ 1/331؛ والبخاري في الحج 3/408؛ ومسلم في الحج برقم (1184) ) قيل: أصله من: لب بالمكان وألب: أقام به، وثني لأنه أراد إجابة بعد إجابة، وقيل: أصله لبب فأبدل من أحد الباآت ياء. نحو: تظنيت، وأصله تظننت، وقيل: هو من قولهم: امرأة لبة. أي: محبة لولدها، وقيل: معناه: إخلاص لك بعد إخلاص. من قولهم: لب الطعام، أي: خالصة، ومنه: حسب لباب. ملخص اللسان: 1. لُبُّ كلِّ شيءٍ، ولُبابُه: خالِصُه وخِـيارُه، وقد غَلَبَ اللُّبُّ على ما يؤكل داخلُه، ويُرْمى خارجُه من الثَّمر. ولُبُّ الجَوْز واللَّوز، ونحوهما: ما في جَوْفه، والجمعُ اللُّـبُوبُ 2. ولَـبَّبَ الـحَبَّ تَلْبِـيباً: صار له لُبٌّ. 3. ولُبُّ الرَّجُل: ما جُعِل في قَلْبه من العَقْل. وشيءٌ لُبابٌ: خالِصٌ ،ولُبُّ الرَّجُل: ما جُعِل في قَلْبه من العَقْل. لَبُبْتُ أَلَبُّ، ولَبِـبْتَ تَلَبُّ، بالكسر، لُبّاً ولَبّاً ولَبابةً: صِرْتَ ذا لُبٍّ. 4. اللَّبُّ الطاعةُ، وأَصله من الإِقامة. وقولهم: لَبَّيْكَ، اللَّبُّ واحدٌ، فإِذا ثنيت، قلت في الرفع: لَبَّانِ، وفي النصب والخفض: لَبَّينِ؛ وكان في الأَصل لَبَّيْنِكَ أَي أَطَعْتُكَ مرتين 5. الإِهْلالِ بالحج: لَبَّيْكَ اللهمَّ لبَّيْكَ، هو من التَّلْبية، وهي إِجابةُ الـمُنادِي أَي إِجابَتي لك يا ربِّ ، لبَّيْكَ!قال: لبَّى يَدَيكَ 6. واللَّبَبُ كاللَّبَّةِ: وهو موضع القلادة من الصدر من كل شيءٍ، والجمع الأَلْبابُ؛ لسان العرب ● - لبب: لُبُّ كلِّ شيءٍ، ولُبابُه: خالِصُه وخِـيارُه، وقد غَلَبَ اللُّبُّ على ما يؤكل داخلُه، ويُرْمى خارجُه من الثَّمر. ولُبُّ الجَوْز واللَّوز، ونحوهما: ما في جَوْفه، والجمعُ اللُّـبُوبُ؛ تقول

الصيغ(١)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٨٧ (الإجمالي: ١١٨)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. أول

    الآيات المشتركة: ١٦ · Alet kaldıraç demektir

  2. ذكر

    الآيات المشتركة: ١٠ · Zikr : Yay görevi gören ağaç dal parçasıdır

  3. نزل

    الآيات المشتركة: ٥ · “Nezle” konaklama yeri demektir

  4. زود

    الآيات المشتركة: ١ · Azık

  5. قصص

    الآيات المشتركة: ٢ · Anlatırız

  6. رسخ

    الآيات المشتركة: ١ · Devenin toynaklarının üst tarafı rush demektir

  7. رفث

    الآيات المشتركة: ١ · Rft(te) ufalanmak, dağılmak anlamındadır

  8. نبع

    الآيات المشتركة: ١ · Büyük su kaynağıdır

  9. هيج

    الآيات المشتركة: ١ · “Heyac” sonbaharda sararmış bitki demektir

  10. وقي

    الآيات المشتركة: ٤ · Takva kelimesindeki ilk te harfi vavdan dönüşmüştür, vav…

  11. صفر

    الآيات المشتركة: ١ · Sufar, safra kesesinden çıkan sarı sudur

  12. حطم

    الآيات المشتركة: ١ · Hutame : Kuru ot demektir

الآيات التي ورد فيها(١٦)

  1. وَلَكُمْ فِي الْقِصَاصِ حَيَاةٌ يَاأُولِي الْأَلْبَابِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ

    Loblar

  2. … اللَّهُ وَتَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوَى وَاتَّقُونِ يَاأُولِي الْأَلْبَابِ

    Loblar

  3. يُؤْتِي الْحِكْمَةَ مَنْ يَشَاءُ وَمَنْ يُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ أُوتِيَ خَيْرًا كَثِيرًا وَمَا يَذَّكَّرُ إِلَّا أُولُو الْأَلْبَابِ

    Loblar

  4. … كُلٌّ مِنْ عِنْدِ رَبِّنَا وَمَا يَذَّكَّرُ إِلَّا أُولُو الْأَلْبَابِ

    Loblar

  5. إِنَّ فِي خَلْقِ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاخْتِلَافِ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ لَآيَاتٍ لِأُولِي الْأَلْبَابِ

    Loblar

  6. قُلْ لَا يَسْتَوِي الْخَبِيثُ وَالطَّيِّبُ وَلَوْ أَعْجَبَكَ كَثْرَةُ الْخَبِيثِ فَاتَّقُوا اللَّهَ يَاأُولِي الْأَلْبَابِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

    Loblar

  7. لَقَدْ كَانَ فِي قَصَصِهِمْ عِبْرَةٌ لِأُولِي الْأَلْبَابِ مَا كَانَ حَدِيثًا يُفْتَرَى وَلَكِنْ تَصْدِيقَ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَتَفْصِيلَ كُلِّ شَيْءٍ وَهُدًى وَرَحْمَةً لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ

    Loblar

  8. أَفَمَنْ يَعْلَمُ أَنَّمَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ الْحَقُّ كَمَنْ هُوَ أَعْمَى إِنَّمَا يَتَذَكَّرُ أُولُو الْأَلْبَابِ

    Loblar

  9. هَذَا بَلَاغٌ لِلنَّاسِ وَلِيُنْذَرُوا بِهِ وَلِيَعْلَمُوا أَنَّمَا هُوَ إِلَهٌ وَاحِدٌ وَلِيَذَّكَّرَ أُولُو الْأَلْبَابِ

    Loblar

  10. كِتَابٌ أَنْزَلْنَاهُ إِلَيْكَ مُبَارَكٌ لِيَدَّبَّرُوا آيَاتِهِ وَلِيَتَذَكَّرَ أُولُو الْأَلْبَابِ

    Loblar

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökلبب
YapıÜçlü
Özel DurumMükerrer
Bağlamsal Yakın Köklerعقل, فقه, فكر, حكم
Zıt Kökقشر
Çekirdek Özet 1Bir şeyin kabuk, posa ve fazlalıklardan arınmış en saf iç kısmı, meyve içi ve öz cevher
Çekirdek Özet 2Duyu, vehim ve yüzeysel kabukları aşarak eşyanın hakikatine ve gayesine nüfuz eden saf akıl
Çekirdek Özet 3Şekilci ve zahirperest algıyı aşarak varoluşsal hüküm ve hikmeti kavrayan ontolojik idrak düzeyi
Kritik Hata RiskiKökü salt zihinsel veya lojik kurgu olarak anlayıp kalbin ahlaki arınmışlığı ve hikmet kavrayışından koparmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
لبBir şeye yapışma, bir yerde tutunup yerleşme, bir şeyin iç katmanında toplanıp kalma; لبث (bekleyip kalmak), لبد (katılaşıp birbirine yapışmak), لبس (örtüp bürümek), لبن (özü besleyen sıvı) köklerinde olduğu gibi sabit kalıcı öz ve tutunmaبİçkinliğin pekişmesi, bir şeyin merkezinde yoğunlaşarak saf cevher, asıl varlık ve öz haline gelmesi, kabuğun ardında kalan arı ve besleyici çekirdeğin oluşması

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
لÇoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaDikkatin doğrudan hedefe yönelmesi, rehberlik, hareketin bir merkeze sevk edilmesi
بEv, çadır; iç, barınma, içinde olmaBir korunağın içi, mahfuz alan, dış dünyadan ayrılmış dâhilî katman
بEv, çadır; iç, barınma, içinde olmaİç mekanın yinelenmesiyle derinleşme, dıştan içeriye doğru en gizli ve korunaklı öz
لببÇoban değneği ile evin en derin odasına yönelmeYüzeysel dış çeperlerin aşılarak yönlendirici bir dikkatle en içteki korunaklı cevhere ve öze ulaşılması hareketi

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBadem, ceviz veya fıstık gibi kabuklu meyvelerin dış kabuğu kırıldığında ortaya çıkan, kabuğu atılıp kendisi yenen saf meyve içi; hurma ağacının gövdesindeki en yumuşak ve tatlı canlı öz
Cahiliye şiiri kullanımıŞair Cerîr bir beytinde saf ve soylu bir kadını tavsif ederken kökü asil öz anlamında şu şekilde kullanmıştır: تُدَرِّي فَوْقَ مَتْنَيْهَا قُرُوناً / عَلَى بَشَرٍ وَآنِسَةٌ لُبَابُ
Erken Arapça kullanımHasan-ı Basrî tatlıyı nitelerken saf buğday özünü bal ile birleştiren şu ifadeyi kullanmıştır: لُبَابُ الْقَمْحِ بِلُعَابِ النَّحْلِ

المصدر Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn ve Asās al-Balāgha kök maddeleri.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dil ailesinde لبب kökü ve bu kökle örtüşen biliteral çekirdek, doğrudan göğüs kafesinin içindeki hayati merkez olan kalp, can, zihin ve bir nesnenin dâhilî özü ile ilişkilidir. İbranicede lēḇ (לֵב) ve lēḇāḇ (לֵבָב) kelimeleri kalp, iç varlık, zihin ve iradeyi ifade eder. Süryanicede lebbā (ܠܶܒܳܐ) aynı şekilde kalp, göğüs içi, akıl ve bir şeyin merkezi anlamını taşır. Akadcada libbu kelimesi iç organlar, kalp, içsel varlık, bir yapının ortası ve öz anlamına gelmektedir. Arapça bu kökte bir yandan fiziki merkez olan gerdanlık yerini (lebbe) muhafaza etmiş, diğer yandan kabuklu meyvenin yenilen saf içini (lübb) niteleyerek kavrama maddî ve arındırılmış bir derinlik kazandırmıştır. Böylece Sami dillerindeki ortak kalp ve dâhilî merkez semantiği, Arapçada hem saf aklî idrak hem de kabuktan soyutlanmış en arı cevher şeklinde özelleşmiştir.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, The Assyrian Dictionary of the Oriental Institute of the University of Chicago (CAD).

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönMeyve içi, saf öz ve boyun/bağır alanıKabuğun içindeki saf gıdadan insanın göğsündeki saf kavrayışa uzanan somut-soyut genişlemeKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice lēḇ/lēḇāḇ, Süryanice lebbā, Akadca libbuBütün Sami dillerinde kalp, merkez, dâhilî varlık ve zihinsel melekeleri karşılayan ortak mirasKesin
Daha geniş dilsel ilişkiMısır dili ve diğer Afro-Asyatik dillerEski Mısır dilinde ib (kalp/zihin) biçimiyle fonetik akrabalık ihtimali tartışılmıştırMuhtemel

المصدر Gesenius’ Hebrew and Chaldee Lexicon, HALOT, Lisān al-ʿArab.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
لببAnlamlıSaf öz, meyve içi, arı akılBir şeyin dâhilî ve en kıymetli cevheri, zihnin yanılmalardan arınmış özüHedef kök; Kur'an'da çoğul olarak geçer
بلبAnlamlıKarışıklık, telaş, ses uğultusuZihnin veya ortamın darmadağın olması, karmaşa (belbele)Kur'an'da geçmez; özün safiyetine zıt karmaşa durumu
ببلKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik lügatlerde bağımsız fiil kökü olarak müstakil türetimi kaydedilmemiştirYalnızca özel isim (Bâbil) bağlamında ele alınır

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
لببMerkezSaf öz akılDış tesirlerden, heva ve vehim kabuklarından tamamen arınmış öz idrakBir şeyin en saf ve mahfuz dâhilî cevherini kavrayan akıl
عقلKomşuBağlayıcı akılİnsanı yanlış fiillerden ve taşkınlıktan alıkoyan, bağ kurucu zihinsel yetiDuyguları dizginleme ve mantıksal nedensellik kurma yönü öne çıkar
فقهKomşuDerin anlamaSözün, hükmün veya olgunun arka planındaki maksadı ve inceliği sezmeYüzeysel lafzı aşarak gaye ve illet boyutunu kavrama
فكرKomşuZihinsel hareketBilinenden bilinmeyene ulaşmak için zihinde yürütülen analitik çabaSürece dayalı, araştırıcı ve karşılaştırmalı düşünme faaliyeti
حكمKomşuİsabetli kararBilgiyi yerli yerinde kullanma ve fesadı engelleyici sağlam hüküm vermeEylem ve teoride tam isabet ve sağlamlık yetisi
قشرZıtDış kabukBir şeyin dış yüzeyi, atılacak posası, zahirî ve yüzeysel katmanıÖzü örten, atılmaya mahkûm ve tek başına değeri olmayan dış örtü

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaلببSaf öz, akılBir varlığın kabuklarından sıyrılmış cevheri ve vehimden arınmış idrakKesin
LatinceMedulla, Cor, Mens puraİlik, öz, saf zihinMedulla fiziki öz ve iliği verirken mens pura zihinsel arılığı karşılarGüçlü
İngilizceCore, Pith, Pure intellectÖz, çekirdek, saf akılCore ve pith fiziki özü, pure intellect zihinsel arılığı verirKesin
AlmancaKern, Wesenskern, Reiner VerstandÇekirdek, varoluşsal öz, arı akılKern nesnel özü, reiner Verstand yanılsamalardan arınmış aklı karşılarGüçlü
FransızcaMoelle, Quintessence, Intellect purİlik, en saf öz, saf akılQuintessence bir şeyin en damıtılmış yönünü tam karşılarGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Le Grand Robert.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
الْأَلْبَابِTarihsel ve kozmik delillerden ibret alan derin idrakKıssaların gayesini, göklerin ve yerin yaratılışındaki kanunları anlama bağlamı (Âl-i İmrân 3:190, Yûsuf 12:111)
الْأَلْبَابِHukuki hükümlerin nihai gayesini ve hikmetini sezen kavrayışKısasın fert ve toplum hayatındaki koruyucu özünü idrak etme bağlamı (Bakara 2:179)
الْأَلْبَابِZahirî çokluğa ve aldatıcı görünüşe aldanmayan ahlaki temyiz gücüMurdar ile temizin, çokluk ile niteliğin ayrıştırılması bağlamı (Mâide 5:100)
الْأَلْبَابِVahyin öğüt ve ikazını doğrudan varlığına mal eden fıtri bilinçİlahi hatırlatmayı ve ahit sorumluluğunu içselleştirme bağlamı (Zümer 39:9, Râd 13:19)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamMarifetullah ve delil teorisiSalt nazarî ve diyalektik aklın ötesinde, imana ve yakîne ulaştıran selim fıtrat aklıVehim, taassup ve şüphe tortularından arınmış saf basiret düzeyi
FıkıhHükümlerin illet ve hikmetiŞekilsel şartların ötesinde teşriin gayelerini (makâsıd) kavrayabilme ehliyetiHukukun zahirî lafzı ile korunan maslahat ve hakikat dengesi
Tefsirİbret ve tezekkür ayetleriAyetlerin zahirî anlatımından derindeki varoluşsal kanunları çıkarma faaliyetiKur'an hitabının hakiki muhatabı olarak derin kavrayış sahipleri
Hadisİhlas ve kalbî amellerAmellerin dış suretinden ziyade kalpteki niyet ve ihlas cevherine verilen değerİbadet ve davranışların kabuktan ibaret kalmayıp öz taşıması gerekliliği

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhit ve ihlas ekseniTakva ve öz kullukŞekilciliği aşarak dinin özü olan ihlasa yöneltmeİbadetlerin ritüel kabuğunda donup kalmasını engelleyerek kalbî teslimiyeti sağlarKesin
İlmiMetodoloji ve epistemolojiDerin kavrayış ve aksiyomYüzeysel malumatı eler, temel ilkelere ve hakikate ulaştırırVeri yığınlarını ve ön yargı tortularını ayıklayarak saf hakikate odaklanırKesin
SiyasiHukuk ve adalet felsefesiMeşruiyet ve kamu maslahatıŞeklî kanuniliğin ötesinde adalet ve hikmeti gözetmeKanunun lafzına takılıp adaletin zedelenmesini önler, toplumsal barışın özünü korurGüçlü
İktisadiDeğer ve servet dolaşımıReel kıymet ve faydaSpekülatif ve aldatıcı şişkinlikleri tasfiye etmeMalın sahte ve köpük değerini dışlayıp hakiki üretim ve kullanım değerini merkezileştirirGüçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerAsal çekirdek / İndirgenemez matrisBir sistemdeki gürültü ve fazlalıklar filtrelendiğinde geriye kalan, sistemi tanımlayan en temel matematiksel invariant ve enformasyon özüGüçlü
Beşeri bilimlerEleştirel derin bilinç / Özsel idrakBireyin ve toplumun ideolojik şartlanmalar, propaganda ve yüzeysel alışkanlıklar perdesini yırtarak olgunun hakikatini doğrudan görme yetisiGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiلبب kökünün türevi olan 'elbâb' ifadesini salt pozitivist rasyonalite, zekâ veya teknik kurnazlık ile eşitlemek
Kur'an içi daha geniş anlamZihni ahlaktan, nefsin arınmasından ve hikmetten ayırmayan; kabuk olan dünyevi gösterişi aşıp ebedi gayeyi gören bütüncül akıl
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAkıl ile kalp, bilgi ile ahlak arasında yapay bir ayrım kurarak ayetlerin muhatabı olan derin basiret sahiplerini yalnızca seküler mantık yürütücülerden ibaret sanmak

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın nihai muhatap profilini tanımlar; vahyin yüzeysel bir okumayla tüketilemeyeceğini, ancak kabuğu kıran arı bir akılla kavranabileceğini gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Kısas ve ibadetlerin hikmetini açıklayan ahkâm ayetlerinde, kâinat kanunlarının tefekkür edildiği kozmolojik ayetlerde ve peygamber kıssalarının derslerini özetleyen ibret ayetlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Çokluğun hakikat ölçüsü olduğu yanılgısını, şekilsel dindarlığın yeterliliği zannını ve aklı sadece pratik çıkar aracı gören faydacı zihniyeti kökten tashih eder.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamKabuklu yemişlerin kırılıp atılan sert dış kabuğunun içinde kalan saf, besleyici ve faydalı meyve içi.
  • Soyut anlamZihni bulandıran ön yargı, gelenek tortusu, heva ve duyusal yanılsama kabuklarından sıyrılmış, eşyanın hakiki illet ve gayesini kavrayan arı akıl.
  • Sistematik karşılıkBir olgunun veya hükmün biçimsel formunu (kabuk) aşarak varoluşsal gayesine ve mutlak adalet/hikmet zeminine (öz) doğrudan nüfuz eden epistemolojik filtre.
  • LaTeX modeliL=lim⁡δ→0(X∖K)
  • LaTeX açıklaması

Modelde X incelenen bütüncül nesneyi, olguyu veya bilgiyi; K bu varlığı saran haricî, arızî ve atılmaya mahkûm kabukları, şartlanmaları ve vehimleri temsil eder. δ kabuktan arınma sürecindeki pürüz ve tortuları ifade ederken; δ'nın sıfıra yaklaşmasıyla geriye kalan L, kökün ifade ettiği saf özü, arınmış cevheri ve derin aklı simgeler.

النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ل