لوي

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ل-و-يالصيغ: ٥ · الجذور المجاورة: ٥٩ · الآيات: ٥ · السور: ٣؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».عدلتَلْوُونَلَيًّاتَلْوُوالويلسنفقرلَوَّوْاوضعطعنرعيثوب

الجذرالصيغ ٥الآيات ٥السور ٣المجاورة ٥٩

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

لوي

ل - و - ي

جذر
  • الورود: ٥
  • الآيات: ٥
  • الصيغ: ٥
  • المعاجم: ١٣

Ucu kıvrık demir veya ağaç demektir. Kül karıştırılan alet demektir. Kıvırmak anlamındadır.المزيد ›

تشمل هذه الصفحة أيضًا الكتابات: لوى

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Ucu kıvrık demir veya ağaç demektir. Kül karıştırılan alet demektir. Kıvırmak anlamındadır.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨بلا ترجمةالحروف: ١٨٬٢٧٧
باب الّلفيف من الّلام لو،لا، لن، لولا إمّالا، لي، ألا، إلاّ، الألاء، لأي، ل أ ل أ، إلى، أيل، لام الاستغاثة، ألل، يلل، ليل، لوي، ولي، ويل، وأل أول، لات، أولى، أولاء، أولو، أولات مستعملات لو: لو: حرفُ أمنيّة، كقولك: لو قَدِم زيدٌ، "لو أنّ لنا كَرَّةً" فهذا قد يُكْتَفَى به عن الجواب. وقد تكون لو موقوفةً بين نَفْيٍ وأُمْنيّة إذا وُصِلَتْ ب لا. كقولك: لولا أكرمتني، أي: لم تُكرمني، ولا يكون جواب لو
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٨٩٣
المدخل: لوىلَوَيْتُ الحبل: فتلته. ولَوى الرجل رأسه وألْوَى برأسه: أمال وأعرض. وقوله تعالى: "وإنْ تَلْووا أو تُعْرِضوا" بواوين. قال ابن عباس رضي الله عنهما: هو القاضي يكون لَيُّهُ وإعراضه لأحد الخصمين على الآخر. وقد قرئ بواو واحدة مضمومة اللام من وَليتُ. قال مجاهد: أي أن تَلوا الشهادة فتُقيموها أو تُعرِضوا عنها فتتركوها. ولَوَتِ الناقة ذَنَبَها وألْوَتْ بذنبها، إذا حركته، الباء مع الألف فيها. ولَواه
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠بلا ترجمةالحروف: ٧٢٬٠٨٢
المدخل: لوىباب لفيف حرف اللام لام ، لو ، لا ، لات ، إمالا ، ألا ، إلا ، إلى ، لي ، ألى ، ألا ، آل ، أل ، ليل ، لوى ، ولى ، أول ، أيلول ، إيليا ، ولول ، تلو نَبدأ أولاً بالحروف التي جاءت لمعانٍ من باب اللاّم لحاجة الناس إلى معرفتها ، فمنها : لام : اللام التي توصل بها الأسماء ، والأفعال ، ولها معانٍ شتّى ، فمنها : لام الملك كقولك : هذا المالُ لِزيد ، وهذا الفرسُ لِعَمرو . ومن النحويين من يُسَمِّيها لام
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٦٬٥٣٣
(باب اللام والواو وما يثلثهما) (لوي) اللام والواو والياء أصلٌ صحيح، يدلُّ على إمالةٍ للشيء. يقال: لوَى يدَه يَلويها. ولوَى برأسِه: أمَالَه. واللَّوِيُّ: ما ذَبَل من البَقْل، وسمِّي لَوِيَّاً لأنَّه إذا ذَبَل التوَى ومال. واللِّواء معروفٌ، وسمِّي لأنَّه يُلوَى على رُمْحه. واللَّوِيَّة: ما ذُخِرَ من طعامٍ لغيرِ الحاضِرين، كأنَّه أُميل عنهم إلى غيرهم. وأَلْوَى بالشَّيء، إذا أشار به كاليد ونحوه.
رابط المدخل

(باب اللام والواو وما يثلثهما) (لوي) اللام والواو والياء أصلٌ صحيح، يدلُّ على إمالةٍ للشيء. يقال: لوَى يدَه يَلويها. ولوَى برأسِه: أمَالَه. واللَّوِيُّ: ما ذَبَل من البَقْل، وسمِّي لَوِيَّاً لأنَّه إذا ذَبَل التوَى ومال. واللِّواء معروفٌ، وسمِّي لأنَّه يُلوَى على رُمْحه. واللَّوِيَّة: ما ذُخِرَ من طعامٍ لغيرِ الحاضِرين، كأنَّه أُميل عنهم إلى غيرهم. وأَلْوَى بالشَّيء، إذا أشار به كاليد ونحوه. وألْوَى بالشَّيء: ذهبَ به، وكأنه أماله إلى نَفْسه. والألْوَى: الرّجُل المجتنِب المنفرِد، لا يزال كذلك، كأنَّه مالَ عن الجلساء إلى الوُحْدة. واللَّيَّاءُ، الأرض البعيدة من الماء، وسمِّيت بذلك لأنَّها كأنها مالت عن نَهْج الماء. ولواه دَيْنَه يَلوِيه لَيَّاً ولَيَّاناً، وهو الباب. قال: تُطِيلِينَ لَيَّانِي وأنت مَلِيَّةٌ *** وأُحْسِنُ يا ذاتَ الوشاح التّقاضيا([1])ولِوَى الرَّمْل: مُنْقَطَعُه. وألوَى القومُ، إذا بلغَوا لِوَى الرّمل. وسمِّي بذلك لأنَّ الريح تَلويه كيف شاءت. ويقولون: *أكثرتَ من الحيِّ واللّيّ([2]). قالوا: فالحيّ: الواضح من الكلام، و[الليّ]: الذي لا يُهتَدى له. (لوب) اللام والواو والباء كلمتانِ متباينتان، ويمكن أن يُحمل إحداهما على الأخرى. فالكلمة الأولى: اللَّوْب واللُّوَاب: العطش، والفعل لابَ يلوب، وهو لائب. والكلمة الأخرى اللاَّبَة، وهي الحَرَّة، والجمع لُوبٌ([3]). والذي يجمع بين الكلمتين أن الحَرَّة عطشَى، كأنَّها مُحترِقة. (لوت) اللام والواو والتاء لست أحُقُّ صحَّتَه، وليس هو من كلامهم عندي، لكنَّ ناساً زعموا أنَّه يقال: لاتَ يَلُوتُ، إذا أخبَرَ بغير ما سُئِل عنه. ويقولون: اللَّوْت: الكِتمان. وفيهما نظر. (لوث) اللام والواو والثاء أصلٌ صحيح، يدلُّ على التواءٍ واسترخاءٍ ولَيِّ الشّيءِ على الشيء. يقال: لاثَ العِمامةَ يَلُوثها لَوثاً، ويقولون: إنَّ اللُّوثة: الاسترخاء، ويقولون: مَسٌّ من الجنون. قال: إذاً لقَامَ بنصري مَعشرٌ خُشُنٌ ***عند الحفيظة إنْ ذو لُوثةٍ لانا([4])والمَلاَثُ: الشَّيء الذي يُلاَث عليه الثَّوب. ويقولون: ناقةٌ ذاتُ لَوْثَة، أي كثيرة اللَّحمِ ضخمة الجِسم. وديمةٌ لَوثاءُ، تَلُوث النَّباتَ بعضَه على بعض. وقولهم: التاثَ في عمله: أبطأ، من هذا، كأنَّه التوَى واعوجَّ. والمَلاَثُ: الرّجُل الجليل تُلاثُ به الأمور، والجمع مَلاَوِث. قال: هلاّ بكيت مَلاوِثاً *** من آلِ عبد مناف([5])ويقال: إنَّ اللَّويثة: الجماعةُ من الناس من قبائلَ شتَّى، والمعنى([6]) أنَّهم التاثَ بعضُهم إلى بعض، أي مال. (لوح) اللام والواو والحاء أصلٌ صحيح، مُعظَمه مقاربةُ بابِ اللَّمعان. يقال: لاحَ الشَّيء يلوح، إذا لمَحَ وَلَمَع. والمصدر اللَّوْح. قال: أراقِبُ لَوحاً من سُهيلٍ كَأنَّه *** إذا ما بدا من آخِرِ الليل يَطرِفُ([7])ويقال: ألاحَ بسَيفهِ: لمَعَ به. وألاحَ البرقُ: أومَضَ. واللَّيَاح: الأبيض. قال ابنُ دريد في قول القائل([8]): تُمسِي كألواح السِّلاح وتُضحي *** كالمهاةِ صبيحةَ القَطْرِ إنَّ الألواح: ما لاح من السلاح، وأكثر ذلك السُّيوفُ. ومن الباب لَوّحَهُ الحرُّ، وذلك إذا حرَّقه وسوّدَه حتَّى لاح من بُعدٍ لمن أبصَرَه. ومن الباب اللَّوح: الكَتِف. واللَّوح: الواحد من ألواح السَّفينة؛ وهو أيضاً كلُّ عظمٍ عريض. وسمِّي لَوحاً لأنَّه يلُوح. ومن الباب اللُّوح بالضم([9])، وهو الهواء بينَ السّماء والأرض. ومن الذي شذَّ عن هذا الباب اللَّوح([10]): العطش: ودابَّةٌ مِلْواح: سريع العَطَش. ومما شذَّ عنه أيضاً قولهم: ألاَحَ من الشَّيء: حاذَرَ. (لوذ) اللام والواو والذال أصلٌ صحيح يدلُّ على إطاقةِ الإنسان بالشيء مستعيذاً به ومتستِّراً. يقال: لاذ به يلوذ لَوْذاً ولاذَ لِياذاً، وذلك إذا عاذَ به من خَوْفٍ أو طَمَع ولاَوَذَ لِوَاذاً قال الله تعالى: {قَدْ يَعْلَمُ اللهُ الَّذِينَ يتَسَلَّلُونَ مِنْكُمْ لِوَاذاً} [النور 63]. وكان المنافقون إذا أراد الواحدُ منهم مفارَقَةَ مجلسِ رسول الله، صلى الله عليه وآله وسلم، لاذ بغيرِه متستِّراً ثم نهض. وإنما قال لواذاً لأنه من لاوَذَ وجعل مصدره صحيحاً، ولو كان من لاذ لقال لِياذاً، واللَّوْذ: ما يُطِيف بالجبل، والجمع ألواذ. (لوز) اللام والواو الزاء كلمةٌ، وهو اللَّوْز. (لوس) اللام والواو والسين كلمةٌ تدلُّ على شيءٍ من التطَعُّم. قالوا: اللَّوْس أن يَتتبَّع([11])الإنسانُ المآكِل. يقال: لاسَ يَلُوسُ لَوْساً. ويقولون: اللُّوَاسة: اللُّقْمَة. قال ابن دريد: لُسْتُ الشَّيءَ في فمي، إذا أدَرْتَه بلسانك([12]). (لوص) اللام والواو والصاد. يقولون: اللَّوْص: أن تُطالِع الشَّيءَ من خَلل سترٍ أو باب. يقال: لُصْتُه ألُوصُه لَوْصاً. (لوط) اللام والواو والطاء كلمةٌ تدل على اللُّصوق. يقال: لاط الشّيءُ بقلبي، إذا لَصِق. وفي بعض الحديث: "الولد أَلْوَطُ بالقَلْب([13])"، أي ألْصَق. ويقولون: هذا أمرٌ لا يَلْتَاطُ بصَفَرِي، أي لا يَلصَق بقلبي. ولُطتُ الحَوْضَ لَوطاً، إذا مَدَرْتَه بالطِّين.(لوع)* اللام والواو والعين: اللَّوعة: الحُبّ. [و] يقال: رجلٌ لاعٌ هاعٌ، إذا كان جباناً. (لوغ) اللام والواو والغين. ذكر ابن دريد([14]) أن اللوْغ: أن تُدِير الشيءَ في فمك. يقال: لاغَه لَوْغاً. (لوق) اللام والواو والقاف كلمةٌ تدلُّ على تطييب شيءٍ. يقال: لَوَّقَ الطّعامَ، إذا طيَّبَه بإِدامه. ويقولون: اللُّوقة: الزُّبْدَة([15])، ويقال للمرأة، إذا لم تَحْظَ عند زوجِها: ما لاقَتْ، أي كَأنَّه لم يَستطِبْ صُحبتَها. ومن الباب: لاَقَتِ الدّواةُ وأَلقْتُها([16]). (لوك) اللام والواو والكاف كلمةٌ واحدة. يقال: لُكْتُ اللُّقْمةَ ألُوكُها لَوْكاً. وفلانٌ يَلُوكُ أعراضَ النّاس، إذا كان يغتابُهم. (لوم) اللام والواو والميم كلمتانِ تدلُّ إحداهما على العَتْب والعَذْل، والأخرى على الإبطاء. فالأوَّل اللَّوْم، وهو العَذْل. تقول: لُمْتُه لَوْماً، والرّجلُ مَلوم. والمُلِيم: الذي يستحقُّ اللَّوْم. واللَّوْماء([17]): الملامة، ورجل لُوَمة: يلُوم الناس. ولُومة يُلام. والكلمة الأخرى التلوُّم، وهو التمكُّث. ويقال: إنَّ اللاَّمَةَ: الأمرُ يُلاَم([18]) عليه الإنسان. (لون) اللام والواو والنون كلمةٌ واحدة، وهي سَحْنَة الشَّيء: من ذلك اللَّون: لونُ الشَّيء، كالحمرة والسواد، ويقال: تلوَّن فلانٌ: اختلفت أخلاقُه. واللَّوْن: جنسٌ من التَّمْر. واللِّينَة: النَّخلة، منه، وأصل الياء فيها واو. قال الله تعالى: ﴿ما قَطَعْتُمْ مِنْ لِينَةٍ﴾ [الحشر 5]. والله أعلم بالصَّواب. --------------ـــ ([1]) البيت لذي الرمة في ديوانه 651 واللسان (لوى) والاشتقاق 16. ([2]) ومثله الحو واللو. ([3]) مثله قارة وقور، وساحة وسوح. ([4]) البيت لقريط بن أنيف العنبري، ومقطوعته في أول حماسة أبي تمام. ([5]) أنشده في اللسان (لوث). ([6]) في الأصل: "ومعنى". ([7]) البيت لجران العود في ديوانه 14. ([8]) هو ابن أحمر، اللسان (لوح) والجمهرة (2: 194). ([9]) وحكى اللحياني فيه الفتح. ([10]) هذا بالفتح والضم، والضم أعلى. ([11]) في الأصل: "يبيع". وفي اللسان: "لاس يلوس وهو ألوس: تتبع الحلاوات فأكلها". ([12]) الجمهرة (3: 51). ([13]) في المجمل: "وفي الحديث: الولد ألوط، أي ألصق بالكبد". وفي اللسان: "وفي حديث أبي بكر رضي الله عنه أنه قال: إن عمر لأحب الناس إلي. ثم قال: اللهم أعز، والولد ألوط قال أبو عبيد: قوله والولد ألوط، أي ألصق بالقلب". ([14]) في الجمهرة (3: 150). ([15]) ويقال ألوفة أيضاً بفتح الهمزة. واقتصر عليها في المجمل. ([16]) في الأصل: "وألقيتها"، تحريف. وفي المجمل: "ومنه لاقت الدواة، إذا لصقت"، وهو تفسير مريب. وفي القاموس: "لاق الدواة يليقها ليقة وليقاً وألاقها: جعل لها ليقة وأصلح مدادها، فلاقت الدواة: لصق المداد بصوفها". ([17]) وكذلك اللومى، بالقصر، واللائمة. ([18]) في الأصل: "يدوم"، صوابه في المجمل واللسان.

ـ

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٩١١
المدخل: لوى- اللي: فتل الحبل، يقال: لويته ألويه ليا، ولوى يده، قال: *لوى يده الله الذي هو غالبه * (هذا عجز بيت، وشطره: *تغمد حقي ظالما، ولوى يدي* وهو لفرعان بن الأعرف، والبيت في اللسان (لوى) ؛ والأضداد لابن الأنباري ص 191؛ ومعجم الشعراء ص 317) ولوى رأسه، وبرأسه أماله، قال تعالى: ﴿لووا رءوسهم﴾ [المنافقون/5] : أمالوها، ولوى لسانه بكذا: كناية عن الكذب وتخرص الحديث. قال تعالى: ﴿يلوون ألسنتهم بالكتاب﴾ [آل
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٬٧٢٢
ل و ي لوى الحبل‏:‏ فتله‏.‏ ولوى الشيء فالتوى‏.‏ وبلغوا ملتوى الوادي‏:‏ منحناه‏.‏ ولوى يده وإصبعه‏.‏ وكلّمته فلوّى رأسه و ‏"‏ لووا رءوسهم ‏"‏ وقرىء بالتخفيف‏.‏ وهو يتلوّى من الجوع‏.‏ وتلوّت الحية ولاوت الحية الحية ملاواة‏:‏ التوت عليها‏.‏ وسلكوا الملاوي‏:‏ الطرق الملتوية‏.‏ قال‏:‏ لعمري لقد ثبّطتني عن صحابتي وعن حوجٍ قضّاؤها من شفائيا أأدرك بالمدلاء ركباً عشيّةً على سفوى والسالكين
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١٤٬٦٥٨
لَوَيْتُ الحَبْلَ أَلْويه لَيّاً: فَتَلْتُه. ابن سيده: اللَّيُّ الجَدْلُ والتَّثَنِّي، لَواهُ لَيّاً، والمرَّةُ منه لَيَّةٌ، وجمعه لِوًى ككَوَّةٍ وكِوًى؛ عن أَبي علي، ولَواهُ فالتَوى وتَلَوَّى. ولَوَى يَده لَيّاً ولَوْياً نادر على الأَصل: ثَناها، ولم يَحْكِ سيبويه لَوْياً فيما شذَّ، ولَوى الغلامُ بلغ عشرين وقَوِيَتْ يدُه فلوَى يدَ غيره. ولَوِيَ القِدْحُ لَوًى فهو لَوٍ والتَوى، كِلاهما: اعْوجَّ؛
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٩٢٤
* ل و ي * * لَوَى * الحبل فتله يلويه * لَياً * ز و * لَوَى * رأسه و * ألْوَى * برأسه أماله وأعرض وقوله تعالى ﴿وإن تَلْوُوا أو تُعرضوا﴾ بواوين قال بن عباس رضي الله عنهما هو القاضي يكون لَيُّه وإعراضه لأحد الخصمين على الآخر وقُرئ بواو واحدة مضموم اللام من وَلِيَ قال مجاهد أي إن تلوا اشهادة فتُقيموها أو تُعرضوا عنها فتتركوها وقوله تعالى ﴿لَوَّوا رُءوسهم﴾ التشديد للكثرة والمُبالغة و * الْتَوَى *
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٢٬٩٨٧
: ( ي ( *!لَواه ) أَي الحَبْل ونَحْوه ( *!يَلْوِيه *!لَيًّا ) ، بالفتح ، ( *!ولُوِيًّا ، بالضَّمِّ ) مع تَشْدِيدِ الياءِ كذا في النسخِ ، وهو غَلَطٌ صَوابُه *!لَوْياً بالفتح كما هو نَصُّ المُحْكم ؛ قالَ : وهو نادِرٌ جاءَ على الأصْلِ ، قالَ : ولم يَحْكِ سِيْبَوَيْه لَوْياً فيمَا شذَّ ؛ ( فَتَلَهُ ) . ( وفي المُحْكم : جَدَلَهُ ؛ ( و ) قِيلَ : ( ثَناهُ ، *!فَالْتَوَى *!وتَلَوَّى ، والمرَّةُ ) منه (
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٬٢٠٢
المدخل: لوىلَوَى عَلَيْهِ 1 لَوَى عَلَيْهِ ذ He waited for him. (Msb.) ― -b2- مَرَّ لَا يَلْوِى عَلَى أَحَدٍ He went along, not pausing nor waiting for any one. (Msb.) See the Kur-لn, iii. 147. ― -b3- لَوَاهُ بِدَيْنِهِ i. q. مَطَلَهُ. (S, Msb, K.) ― -b4- لَوَى He twisted a thing; turned or wreathed it round or about: contorted it: wound it: curled it: curved it: or bent it. (K, &c.) And He, or it, turned
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٬٣٣٠
لَوَى لَوَى I ( n. ac. لَيّ [ 1I ] , a. لُوِيّ ), Bent, turned; twisted. b. [ 'An ], Desisted from. c. ( n. ac. لَيّ [ لَوْي 1I ], لَيَّان لَيَّان [ 33I ] ) a. [ 'An ], Averted from. d. [ 'Ala ], Inclined towards; was well-disposed to; sided with. e. ( n. ac. لَِيّ [ لَوْي 1I , لِوْي 2I ], لَيَّان لَيَّان [ 33I ] ) a. [ acc. or Bi ], Denied, repudiated; deferred payment of ( debt
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٣٥٬٢٢٩
لوي لَوَى - يَلْوِي - لَيّ - لَيَّاً لَوَى - يَلْوِي + كائن + شيئاً: يغير وضعية الشيء من حال الاستقامة والسواء إلى حالة الانعطاف والميلان والإعوجاج ﴿وإن منهم لفريقا يلوون ألسنتهم بالكتاب لتحسبوه من الكتاب وما هو من الكتاب﴾: يلوي لسانه: كناية عن تغيير الصوت أو لحن القول أو مضمون الكلام: للإيحاء للمستمع بصحة الخبر: تغيير الكلام من الاستقامة
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٥)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٥٩ (الإجمالي: ٧٧)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. لسن

    الآيات المشتركة: ٢ · Dil demektir

  2. خبر

    الآيات المشتركة: ٢ · Haber : Doğurmadan evvel devenin memesinde görülen süttür

  3. أله

    الآيات المشتركة: ٥ · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

  4. طعن

    الآيات المشتركة: ١ · Ve dil uzatmak

  5. فوت

    الآيات المشتركة: ١ · Fevt İki parmak arasındaki açıklık demektir

  6. حرف

    الآيات المشتركة: ١ · Haraf dağın sivri ucu, bıçağın ağzı demektir

  7. رعي

    الآيات المشتركة: ١ · Otlak yerdir

  8. صعد

    الآيات المشتركة: ١ · Bayır, yokuş yer demektir

  9. غمم

    الآيات المشتركة: ١ · Yol, işaret bulunmayan yer

  10. فقر

    الآيات المشتركة: ١ · Omurga kemiğidir

  11. رأس

    الآيات المشتركة: ١ · Baş demektir

  12. ثوب

    الآيات المشتركة: ١ · Sevb dış elbise demektir

الآيات التي ورد فيها(٥)

  1. … أَوْلَى بِهِمَا فَلَا تَتَّبِعُوا الْهَوَى أَنْ تَعْدِلُوا وَإِنْ تَلْوُوا أَوْ تُعْرِضُوا فَإِنَّ اللَّهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرًا

    Bükersiniz

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökلوي
YapıÜçlü
Özel DurumLefîf-i makrûn (ayn ve lâm harfleri illetli)
Bağlamsal Yakın Köklerعطف, صرف, ميل, حرف
Zıt Kökقوم
Çekirdek Özet 1Bir şeyi doğrultusundan saptırıp kendi üzerine veya yana doğru bükmek, kıvırmak, dolamak
Çekirdek Özet 2Sözü, dili, tanıklığı veya başı doğrusal hattan saptırarak gerçeği perdelemek ve haktan yüz çevirmek
Çekirdek Özet 3Adalet, hitap ve akit düzleminde dosdoğru istikameti kasten kırarak çarpıtma ve erteleme mekanizması
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca fiziksel bir boyun bükme veya basit bir telaffuz kusuru sanarak; hukuki şahitlikte hakkı saptırma, borcu savsaklama ve metni tahrif etme kasıtlarını gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
لوDüz bir doğrultudan sapma, bir nesnenin veya durumun yönünü kendi ekseninden eğme, dolanma ve sığınma arayışı; nitekim لوذ kökünde bir yere sığınarak yön değiştirme, لوح kökünde parıldayıp yön değiştirerek görünme, لوم kökünde ise kınama ile iradeyi geri çevirme görülür.يİki harfli eğrilik ve yönelme potansiyelini, esnek bir nesnenin (ip, boyun, dil) bizzat kendi ekseni etrafında fiziksel veya zihinsel olarak katlanması, bükülmesi ve süreklilik arz eden bir eğrilmeye dönüşmesi yönünde daraltmıştır.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
لÇoban değneği, üvendireYöneltme, hareket ettirme, sevk etme ve bağlama hamlesi
وÇengel, çadır kazığıİki unsuru birbirine ekleme, tutturma ve eksen oluşturma
يEl ve kolİradeyle kavrama, fiilen yön verme, bükme ve manipülasyon
لويÇoban değneğiyle sevk edilen bir hattın el vasıtasıyla çengel gibi kıvrılarak yönünün saptırılmasıDoğrusal bir istikamette ilerlemesi gereken ipin, sözün, başın veya iradenin kasıtlı bir el müdahalesiyle bükülüp kendi üzerine sarılması ve yönünden çevrilmesi hareketi

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamHalat veya lifleri birbirine sararak ip bükmek (لَوَيْتُ الحَبْلَ أَلْوِيهِ لَيّاً), boynu yana doğru eğmek ve çöl kumullarının rüzgârla kıvrılıp büküldüğü uç noktasını (لِوَى الرَّمْل) ifade etmek.
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şiirinde borcunu ödemeyip alacaklıyı sürekli oyalayan ve hakkı savsaklayan tutum için kullanılmıştır: تُطِيلِينَ لَيَّانِي وأنت مَلِيَّةٌ / وأُحْسِنُ يا ذاتَ الوشاح التّقاضيا
Erken Arapça kullanımİbn Manzûr ve Halîl b. Ahmed tarafından nakledilen erken kullanımlarda; savaşa veya tehlikeye işaret etmek üzere elbisenin ya da elin havada döndürülüp sallanması (أَلْوَى الصَّرِيخُ بِثَوْبِهِ) ve bir şeyi kapıp kaçırarak kendi tarafına meylettirmek manasında yer almıştır.

المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça لوي kökü, Afro-Asyatik dil ailesinin Merkezi ve Kuzeybatı Sami kollarında «dolamak, bükmek, sarılmak, eşlik etmek veya eklenmek» temel anlamsal matrisiyle temsil edilir. İbranicede lwh (לוה) kökü «katılmak, eklenmek, dolanmak, borçlanmak veya borç vermek» anlamlarına gelirken, Levi (לֵוִי) isminin de bu kökten türeyerek «bağlanan, eklenen» manasını taşıdığı kabul edilir. Süryanicede lwā (ܠܘܐ) biçimi «eşlik etmek, katılmak, birinin yanına kıvrılmak/gitmek» ekseninde gelişmiştir. Arapçada kök, birincil fiziksel anlamı olan «esnek bir nesneyi (ip, boyun) büküp döndürme» ve «çöl kumullarının kıvrılması» somut zeminini eksiksiz korumuş; buradan ahlaki ve hukuki alana geçerek «borcu savsaklamak (mıtl), dili döndürerek gerçeği tahrif etmek ve kibre kapılarak başı yana eğmek» semantik dallanmalarını üretmiştir.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, Payne Smith Syriac Dictionary, Maqāyīs al-Lugha.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönİpi bükmek, boynu yana kırmak, dili çarpıtmakSomut bir bağlama ve bükme eyleminden zihni, ahlaki ve dilsel saptırma manalarına geçişKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice lwh (katılmak, borçlanmak), Süryanice lwā (eşlik etmek, dolanmak)Birbirine eklenme, sarılma ve bu sarılmanın getirdiği borç ilişkisi ortak semantik matrise dayanırGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami ailesi dışında güvenilir ve doğrudan bir leksikal bağ tespit edilmemiştirVeri bulunamadı

المصدر Brown-Driver-Briggs, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
لويAnlamlıBükmek, kıvırmak, eğmekİpi, dili, boynu doğrultusundan çevirip dolamakHedef kök; Kur'an'da geçer
ليوAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıArap dilinde müstakil bir kök olarak terkip edilmemiştirKur'an'da geçmez
وليAnlamlıYakın olmak, izlemek, idare etmekİki şey arasında mesafe kalmayacak şekilde peş peşe gelmek, sahiplenmekTers dizilim; Kur'an'da geçer
ويلAnlamlıHelak, yıkım, şiddetli kederAğır bir azaba veya musibete maruz kalındığında söylenen helak nidasıKur'an'da geçer
يلوKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKullanım dışı (mühmel) dizilişKur'an'da geçmez
يولKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKullanım dışı (mühmel) dizilişKur'an'da geçmez

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
لويMerkezDoğrultuyu kasten büküp saptırmaBir nesneyi veya ifadeyi kendi ekseni etrafında kıvırarak düz hattından çıkarmaİpin bükülmesi, dilin kaydırılması ve borcun savsaklanması
عطفKomşuYönelme ve meyletmeBir şeyi yumuşakça yana doğru eğmek veya şefkatle bir yöne meyletmekلوي kökündeki zorlayıcı kıvırma ve kasıtlı saptırma unsuru bulunmaz
صرفKomşuYönünü bütünüyle değiştirmeBir şeyi bir halden başka bir hale veya bir yönden tamamen başka bir yöne çevirmeلوي doğrultuyu çarpıtıp büker; صرف ise istikameti doğrudan geri çevirir
ميلKomşuDenge merkezinden sapmaBir tarafa doğru kendiliğinden veya etkilenerek yatma, eğilmeلوي kökünde aktif ve kasıtlı bir dolama veya burkma hareketi esastır
حرفKomşuKenara çekerek tahrif etmeBir şeyi sınırına veya kenarına iterek asıl odağını kaydırmaلوي ifadeyi içeriden büker ve çarpıtır; حرف odağı kenara kaydırır
قومZıtDosdoğru ayakta durma, istikametHiçbir eğrilik ve sapma barındırmaksızın dik ve adil bir eksende sabit kalmaDoğruluk ve adaletin tam dikey ve tavizsiz eksenidir

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaلويBükmek, saptırmak, savsaklamakİpi, boynu veya sözü düz doğrultusundan çevirip kendi üzerine katlamakKesin
LatinceTorquere, inflectereBükmek, burkmak, eğmekFiziksel bükülmeyi ve çarpıtmayı tam karşılar; ancak borcu savsaklama hukuki nüansı dışarıda kalırGüçlü
İngilizceTo twist, to distort, to procrastinateKıvırmak, çarpıtmak, ertelemekFiziksel burkma (twist) ve metni çarpıtma (distort) yönlerini karşılarGüçlü
AlmancaVerwinden, verdrehenDöndürmek, saptırmak, lafı bükmekZihinsel ve dilsel çarpıtma yönü karşılanır; borç oyalama boyutu eksik kalırGüçlü
FransızcaTordre, gauchirBükmek, eğriltmekŞekilsel eğriltmeyi ve hakikati çarpıtmayı ifade ederGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
تَلْوُوا (Şahitlikte dili bükmek)Gerçeği saptırarak adaleti engellemekYargı ve tanıklık bağlamında şahitliği çarpıtma veya haktan sapma (Nisâ 4:135)
يَلْوُونَ (Dilleriyle kitabı bükmek)Lafzı veya manayı eğip tahrif etmekEhl-i kitabın ilahi metni okurken dillerini bükerek kendi sözlerini vahiy gibi sunması (Âl-i İmrân 3:78; Nisâ 4:46)
تَلْوُونَ (Geriye dönüp bakmamak)Kimseye aldırmadan kaçıp yönelmekUhud Savaşı ortamında hezimete uğrayanların kimseye bakmadan uzaklaşması (Âl-i İmrân 3:153)
لَوَّوْا (Başlarını çevirmek)Kibir ve istikbar ile haktan yüz çevirmekMünafıkların bağışlanma çağrısına karşı gururla boyunlarını büküp çevirmeleri (Münâfikûn 63:5)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamTahrif ve vahyin lafzen/manen korunmasıİlahi metinlerin diller eğilip bükülerek tahrif edilmesinin (leyyü'l-elsine) mahiyetiKutsal metnin tahrifinde telaffuz manipülasyonu ve zihinsel saptırma
FıkıhBorçlar hukuku ve şahitlik hükümleriMaddi gücü yeten borçlunun ödemeyi savsaklamasının (leyyü'l-vâcid) zulüm ve ceza sebebi sayılmasıHukuki hakkın ifasını sebepsiz yere erteleme ve tanıklığı çarpıtma
TefsirTahrif ayetleri ve Uhud kıssası tefsiriAyetlerdeki leyy kavramının lafız kurgusu mu yoksa telaffuz oyunu mu olduğuAnlamı ve sesi bilerek çarpıtma, cepheden kaçarken arkaya bakmama hali
HadisMuamelat ve ahlak rivayetleriBorcunu ödemeyen zenginin zulmünü bildiren «لَيُّ الْوَاجِدِ يُحِلُّ عِرْضَهُ وَعُقُوبَتَهُ» hadisiİmkân sahibi kişinin edimi geciktirerek borcu büküp savsaklaması

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahyin korunması ve tebliğHakikati tahrif etmemeDoğru aktarımın güvencesiDili bükerek vahyin arasına insan sözü karıştırmayı engellemeKesin
İlmiMetin analizi ve nakil güvenliğiEpistemik dürüstlükBilginin tahrif edilmesini önlemeKaynak metinlerin kasıtlı okuma oyunlarıyla tahrif edilmesinin reddiGüçlü
SiyasiYönetim ve kriz ortamında sebatSadakat ve sorumluluk bilinciBozgunculuğu ve kaçışı engellemeSavaş ve kriz anında başını alıp gitmeme, ardındakini gözetme iradesiGüçlü
İktisadiBorç ve sözleşmeler hukukuVaktinde ifa (edim ahlakı)Piyasada sermaye akışını korumaMaddi gücü olduğu halde borcu erteleyip alacaklıyı zarara sokmama ilkesiKesin

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerTork ve bükülme (torsion/vektörel burulma)Düz bir doğrultuda ilerleyen bir kuvvetin veya eksenin, açısal bir moment etkisiyle kıvrılarak doğrusal hattını yitirmesiGüçlü
Beşeri bilimlerHukuki manipülasyon ve temerrüt (sofizm)Açık bir kanun maddesini lafız oyunlarıyla saptırma veya borçlunun borcu kasten savsaklayarak ifayı geciktirmesi haliGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca fiziksel bir organ hareketi (boyun eğmek, kafayı yana çevirmek) veya basit bir pelteklik/telaffuz farkı olarak sınırlamak.
Kur'an içi daha geniş anlamلوي kökü; bilginin kaynağını tahrif etme, adalet terazisinde şahitliği bükerek mahkemeyi yanıltma, borcu erteleyerek ekonomik zulüm üretme ve kriz anında toplumsal dayanışmayı terk edip arkasına bakmadan kaçma eylemlerini kuşatan kasıtlı bir sapma mekanizmasıdır.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataMetin tahrifinin ve adli adaletsizliğin sistematik bir çarpıtma eylemi olduğu gözden kaçar; kökün geçtiği ayetler yalnızca ahlaki bir tavsiye düzeyine indirgenerek hukuki ve itikadi bağlayıcılığı zayıflatılır.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın hakikat anlayışının «dosdoğru hat» (sırat-ı müstakim) üzerine kurulu olduğunu ve bu hatta yönelik en tehlikeli saldırının açık inkârdan ziyade, hattı içeriden bükerek (leyy) tahrif eden sinsi manipülasyonlar olduğunu açıklar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Ehl-i kitabın kutsal metinleri aktarırken sergilediği manipülasyonları anlatan ayetlerde (Âl-i İmrân 3:78; Nisâ 4:46), yargılama ve şahitlik ilkelerini belirleyen ayette (Nisâ 4:135) ve Uhud hezimetini tahlil eden pasajda (Âl-i İmrân 3:153) belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Tahrif eyleminin sadece metnin fiziksel olarak imhasıyla değil, telaffuz ve tonlama oyunlarıyla mananın kaydırılması suretiyle de yapılabileceğini gösterir; ayrıca adaletin sadece susarak değil, ifadeyi kasten eğip bükerek de katledildiğini bildirir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamHalat tellerini birbirine sarıp ip bükmek, boynu veya bir organı doğrusal hattından yana doğru kıvırmak.
  • Soyut anlamHakikatin, hukuki tanıklığın, metin lafzının veya ahlaki borcun doğrusal gereğini kasten saptırarak manipüle etmek ve ertelemek.
  • Sistematik karşılıkAdli, iktisadi ve vahiy temelli sistemlerde gerçeğin doğrudan akışını bozan açısal bir sapma ve temerrüt mekanizması.
  • LaTeX modeliv⃗≠0∧F⃗τ=r⃗×p⃗  ⟹  du⃗dt=ω⃗×u⃗
  • LaTeX açıklamasıModelde v⃗ doğruluk hattındaki doğrusal ilerleyişi temsil eder. Dışarıdan uygulanan açısal bükme momenti F⃗τ, konum r⃗ ve itki p⃗ vektörlerinin çapraz çarpımı olarak bükülme torkunu üretir. Bu tork sonucunda hakikat vektörü u⃗, açısal hız ω⃗ ile doğrusal mecrasından koparak kendi ekseni etrafında sapmaya (du⃗dt) uğrar; böylece dosdoğru yönelim kasten eğriltilmiş olur.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ل