ماذا

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: م-ا-ذالصيغ: ٣ · الجذور المجاورة: ٤٦ · الآيات: ٢٧ · السور: ١٧؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».أمرنفقدونوَمَاذَاماذاقولسألعلمقلبرودرأينفع

الجذرالصيغ ٣الآيات ٢٧السور ١٧المجاورة ٤٦

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

ماذا

م - ا - ذ

جذر
  • الورود: ٢٧
  • الآيات: ٢٧
  • الصيغ: ٣
  • المعاجم: ٠

معناه في القرآن: Şey nedir?

هذا الجذر أداة؛ مجاوراته عامة وضعيفة الدلالة.

ملاحظاتي

المعاجم(٠)

لا توجد مداخل معجمية لهذا الجذر.

الصيغ(٣)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٤٦ (الإجمالي: ١٧٩)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. قول

    الآيات المشتركة: ٢٠ · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

  2. علم

    الآيات المشتركة: ١٠ · Dağın sivri noktası demektir

  3. نظر

    الآيات المشتركة: ٤ · Korkuluk demektir

  4. رود

    الآيات المشتركة: ٤ · “Raid”, bir şeyi çevirmek için kullanılan koldur

  5. نفق

    الآيات المشتركة: ٣ · İki yüzlüler

  6. ضلل

    الآيات المشتركة: ٤ · Fi Tadlil Dalle kaybolan deve demektir

  7. رأي

    الآيات المشتركة: ٥ · Raye bir yere konmuş, oranın özelliğini gösteren işaret…

  8. أرض

    الآيات المشتركة: ٦ · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir

  9. جوب

    الآيات المشتركة: ٢ · Cevbe içi su dolu çukur, kova demektir

  10. سأل

    الآيات المشتركة: ٣ · “Sehl” ova demektir

  11. أمر

    الآيات المشتركة: ٤ · Murar acı bir ağacın adıdır

  12. نفع

    الآيات المشتركة: ٢ · Fayda eder

الآيات التي ورد فيها(٢٧)

  1. … أَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّهِمْ وَأَمَّا الَّذِينَ كَفَرُوا فَيَقُولُونَ مَاذَا أَرَادَ اللَّهُ بِهَذَا مَثَلًا يُضِلُّ بِهِ كَثِيرًا وَيَهْدِي …

    Şey nedir?

  2. يَسْأَلُونَكَ مَاذَا يُنْفِقُونَ قُلْ مَا أَنْفَقْتُمْ مِنْ خَيْرٍ فَلِلْوَالِدَيْنِ وَالْأَقْرَبِينَ …

    Şey nedir?

  3. … كَبِيرٌ وَمَنَافِعُ لِلنَّاسِ وَإِثْمُهُمَا أَكْبَرُ مِنْ نَفْعِهِمَا وَيَسْأَلُونَكَ مَاذَا يُنْفِقُونَ قُلِ الْعَفْوَ كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الْآيَاتِ …

    Şey nedir?

  4. يَسْأَلُونَكَ مَاذَا أُحِلَّ لَهُمْ قُلْ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّبَاتُ وَمَا عَلَّمْتُمْ …

    Şey nedir?

  5. يَوْمَ يَجْمَعُ اللَّهُ الرُّسُلَ فَيَقُولُ مَاذَا أُجِبْتُمْ قَالُوا لَا عِلْمَ لَنَا إِنَّكَ أَنْتَ عَلَّامُ الْغُيُوبِ

    Şey nedir?

  6. قُلْ أَرَأَيْتُمْ إِنْ أَتَاكُمْ عَذَابُهُ بَيَاتًا أَوْ نَهَارًا مَاذَا يَسْتَعْجِلُ مِنْهُ الْمُجْرِمُونَ

    Şey nedir?

  7. قُلِ انْظُرُوا مَاذَا فِي السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا تُغْنِي الْآيَاتُ وَالنُّذُرُ عَنْ قَوْمٍ لَا يُؤْمِنُونَ

    Şey nedir?

  8. قَالُوا وَأَقْبَلُوا عَلَيْهِمْ مَاذَا تَفْقِدُونَ

    Şey nedir?

  9. وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ مَاذَا أَنْزَلَ رَبُّكُمْ قَالُوا أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِينَ

    Şey nedir?

  10. وَقِيلَ لِلَّذِينَ اتَّقَوْا مَاذَا أَنْزَلَ رَبُّكُمْ قَالُوا خَيْرًا لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا فِي هَذِهِ الدُّنْيَا حَسَنَةٌ وَلَدَارُ الْآخِرَةِ خَيْرٌ وَلَنِعْمَ دَارُ الْمُتَّقِينَ

    Şey nedir?

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökماذا
YapıBirleşik edat ve soru sözü
Özel DurumSoru edatı ما ile işaret/ilgi ismi ذا bileşimi
Bağlamsal Yakın Köklerما, من, اي
Zıt Kökهكذا
Çekirdek Özet 1Bir şeyin mahiyetini, içeriğini veya gayesini doğrudan sorgulayan bileşik soru kalıbı
Çekirdek Özet 2İlahi iradenin, yaratılışın veya insan eylemlerinin ardındaki amaç ve mahiyeti açığa çıkarma yönelimi
Çekirdek Özet 3Belirsiz olanı tayin etme, nesnel hakikati talep etme ve muhatabı gerekçelendirmeye zorlama
Kritik Hata Riskiİfadenin yalnızca basit bir gramer sorusu sanılarak kınama, taaccüp veya imtihan boyutu içeren sorgulayıcı işlevinin gözden kaçırılması

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
ماŞeylik, belirsizlik ve mahiyet sormaذاİşaret veya mevzuluk bildiren unsur eklenerek soru tek bir nesneye veya fiile doğrudan odaklı, pekiştirilmiş bir sorgulama kalıbına dönüşmüştür

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
مSuAkış, kapsayıcılık ve genel mahiyetin kuşatılması
اÖküz başıBaşlangıç, yöneliş ve odaklanılan birincil hedef
ذKapı piktogramının ikiziGiriş ve geçiş imgesinin yoğunlaşarak belirli bir nesneye işaret etmesi ve sınır çizmesi
اÖküz başıBelirlenen hedefin kesinleşmesi ve dikkat çekilmesi
ماذاMahiyetin sınırlanarak belirlenmesiGenel ve belirsiz bir mahiyet arayışının somut ve işaret edilen bir nesneye yöneltilerek kesinleştirilmesi

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamSomut bir varlığın veya fiilin ne olduğunu elle gösterircesine işaret ederek mahiyetini sorma kullanımıdır
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şiirinde muhatabın niyetini, ardında bıraktığı izleri veya bir eylemin gayesini sorgulayan vurgulu soru kalıbı olarak yer alır
Erken Arapça kullanımArap dilinde ماذا terkibi iki şekilde değerlendirilmiştir; birleşik tek bir soru ismi kabul edilmesi veya ما soru ismi ve ذا işaret/mevsul ismi olarak ayrılmasıdır

المصدر el-Halîl b. Ahmed, Kitâbü’l-ʿAyn; Sîbeveyhi, el-Kitâb; Lisânü’l-ʿArab.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça ماذا yapısı, iki bağımsız Sami morfemin birleşmesinden oluşmuş ikincil bir terkiptir. İlk unsur olan ما, Proto-Sami soru ve nisbet zamiri *mā / man tabakasına dayanır; İbranice mah ve Süryanice mōn / mānâ biçimleriyle soydaştır. İkinci unsur olan ذا ise Sami dillerinde yaygın olan işaret tabanına (ḏā / *d-) aittir; İbranice zeh ve Aramice dī ile morfolojik paralellik gösterir. Terkip, genel soru edatının işaret köküyle pekiştirilmesi sonucu ortaya çıkmış ve Klasik Arapçada müstakil bir soru edatı haline gelmiştir.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs, Hebrew and English Lexicon; Carl Brockelmann, Grundriss der vergleichenden Grammatik der semitischen Sprachen.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönSoru edatı ما ile işaret ismi ذا terkibiİki unsur birleşerek mürekkep bir soru lafzı oluşturmuş, cümlede tek bir öge gibi amel etmiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiProto-Sami *mā ve *ḏā tabanlarıAkraba dillerdeki soru ve işaret morfemlerinin benzer birleşme örüntüleriyle tam uyum gösterirKesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik soru morfemleri (*m-)Mahiyet sorgulayan m- tabanlı biçimler Afro-Asyatik ailenin genelinde soru işlevi görürGüçlü

المصدر David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques; Wolf Leslau, Comparative Dictionary of Ge'ez.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
ماذاAnlamlıBirleşik soru sözüBir şeyin mahiyetini ve gayesini sormaKur'an'da geçer

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
ماذاMerkezMahiyet sorgulamaBelirli bir nesne veya fiilin ne olduğunu doğrudan ve pekiştirerek sorarMürekkep soru edatıdır
ماKomşuGenel sorgulamaGenel mahiyet ve nesne sorusudur, ماذا kadar tahsis ve işaret taşımazBasit soru edatıdır
منKomşuÖzne sorgulamaYalnızca akıl sahibi varlıkları ve şahısları sormak için kullanılırŞahıs odaklı soru ismidir
ايKomşuAyırt etmeBelirli seçenekler arasından birini seçme ve tayin etme amaçlıdırTemyiz ve tayin soru ismidir
هكذاZıtBelirleme ve tasdikSoru sormak yerine durumun tam olarak böyle olduğunu bildiren işaret terkibidirİşaret ve tasdik ifadesidir

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaماذاŞey nedir, neyiMahiyet ve eylemin nesnesini vurgulu sorgulayan soru sözüKesin
Latincequidnam, quidTam olarak neBirleşik yapıdaki vurguyu quidnam tam olarak yansıtırGüçlü
İngilizcewhat, what is it thatNe, o şey nedir kiİsmi mevsullü veya yalın nesne sorularını karşılarKesin
Almancawas denn, wasNe, tam olarak neCümledeki pekiştirilmiş sorgulamayı ifade ederGüçlü
Fransızcaqu'est-ce que, queNe, nedir o şey kiBileşik yapısı ve sorgu biçimi morfolojik olarak örtüşürKesin

المصدر Oxford Latin Dictionary; Grimm Deutsches Wörterbuch; Trésor de la Langue Française.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
Gerçek soru ve bilgi talebiHangi şey, neyiKaybolan veya aranan bir nesnenin ya da harcanacak malın mahiyetini öğrenme bağlamı (Bakara 2:219, Yûsuf 12:71)
Taaccüp ve inkarBu da ne demek, neyi amaçlıyorİnkarcıların ilahi temsilleri ve meselleri anlamsız bularak kınaması bağlamı (Bakara 2:26, Müddessir 74:31)
İstifhâm-ı inkârî ve kınamaNeyi bekliyorlar, ne zarar verirİman etmemenin veya haktan sapmanın hiçbir meşru gerekçesi olmadığını beyan bağlamı (Nisâ 4:39, Yûnus 10:32)
İstişare ve görüş sormaNe buyurursunuz, ne dersinizYöneticilerin veya toplulukların bir meselede karar almak üzere fikir sorması bağlamı (A'râf 7:110, Şuarâ 26:35)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi mesellerin hikmetiİnkarcıların ilahi temsilleri sorgularken kullandığı ifadenin kulluk imtihanındaki yeriHikmet arayışı ile kınayıcı inkar arasındaki ayrım
Fıkıhİnfak ve mükellefiyet sınırlarıİnfak edilecek şeyin miktar ve vasfının sual edilmesiHükmün konusunu teşkil eden nesnenin tayini
Tefsirİrab ve mana ilişkisiKelimenin tek bir soru ismi mi yoksa soru ve işaret bileşimi mi olduğu meselesiVurgunun ve nesne bağının tespiti
HadisNebevi irşad ve sual üslubuHz. Peygamber'in muhatabı düşünmeye sevk etmek için yönelttiği sorularDüşündürücü ve bilinçlendirici talim üslubu

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVarlık ve hikmet muhasebesiMahiyet sorgusuİmanı tahkik etmeİnsanın ilahi fiiller karşısındaki amacını ve teslimiyetini sınarKesin
İlmiEpistemolojik metodolojiBilgi talebiTanımlama ve tasnifBilinmeyenin sınırlarını çizerek nesneyi tanımlamaya yöneltirGüçlü
SiyasiŞûra ve meşveretKarar alma sorgusuİstişare mekanizmasıToplumsal kararlarda muhatapların görüşünü açığa çıkarırKesin
İktisadiKaynak kullanımı ve infakDeğer ve pay tayiniDağıtım planlamasıHarcanacak malın niteliğini ve fazlasını belirlemeye yararGüçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerFonksiyonel bağımsız değişken sorgusuBir denklemde sonucu belirleyen bilinmeyen girdinin (x) değerini ve niteliğini talep etme işlemidirGüçlü
Beşeri bilimlerTeleolojik motivasyon analiziBireyin veya toplumun sergilediği bir davranışın ardındaki gaye ve gerekçeyi ortaya çıkarma sürecidirGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiİfadenin yalnızca lisan düzeyinde alelade bir nesne sorusuna indirgenmesi
Kur'an içi daha geniş anlamKınama, hayret, istişare, sorumluluğu hatırlatma ve delil getirme işlevlerini barındıran zengin bir belagat aracı olması
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetlerdeki inkarcı psikolojinin, ilahi mesellerin gayesinin ve infak bilincinin sorgulayıcı derinliğinin kavranamaması

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Vahyin muhatabı yalnızca edilgen bir dinleyici değil, kendi niyetini ve varlığın gayesini sorgulayan etkin bir akıl olmaya çağırdığını gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İnkarcıların temsilleri hafife aldığı ayetlerde, infakın mahiyetinin sorulduğu hüküm bildiren pasajlarda ve kıssalardaki şûra sahnelerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Sorunun yalnızca cehaletten kaynaklanmadığını; bazen kibir, bazen istişare, bazen de hakikati derinlemesine kavrama amacıyla yöneltildiğini öğretir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamİşaret edilen bir nesnenin veya durumun ne olduğunu doğrudan elle gösterir gibi ortaya koyma.
  • Soyut anlamBir fiilin, nesnenin veya ilahi hükmün ardında yatan mahiyet, hikmet ve gayenin açığa çıkarılmasını talep etme.
  • Sistematik karşılıkBilinmeyen veya tartışmalı bir girdinin sistem içindeki özgül yerini ve değerini saptayan sorgulama operatörü.
  • LaTeX modeliQ(x)=arg⁡max⁡yμ(y∣x)
  • LaTeX açıklamasıFormülde x incelenen veya gözlemlenen olguyu, Q mahiyet ve niyet sorgulama operatörünü, y bu olgunun arkasındaki gaye veya mahiyeti, μ ise verilen x durumunda y mahiyetinin doğruluk veya anlam değerini temsil eder; model sorgulamanın en yetkin açıklamaya ulaşma hedefini sembolize eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: م