مريم

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: م-ر-يالصيغ: ٣ · الجذور المجاورة: ٧٤ · الآيات: ٣١ · السور: ١٢؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».رهبتورقفومريمعيسىوَمَرْيَمَبنوحورمَرْيَمَروحأيدقول

الجذرالصيغ ٣الآيات ٣١السور ١٢المجاورة ٧٤

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

مريم

م - ر - ي

جذر
  • الورود: ٣٤
  • الآيات: ٣١
  • الصيغ: ٣
  • المعاجم: ٢

معناه في القرآن: Meryem

ملاحظاتي

المعاجم(٢)

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٤٦١
- مريم: اسم أعجمي، اسم أم عيسى عليه السلام (فائدة: قال التلمساني: لم يذكر الله امرأة في القرآن باسمها إلا مريم، ذكرها في نحو ثلاثين موضعا. والحكمة فيه: أن الملوك والأشراف لا يذكرون حرائر زوجاتهم بأسمائهن، بل يكنون عنهم بالأهل والعيال ونحوه، فإذا ذكروا الإماء لم يكنوا، ولم يحتشموا عن التصريح، فلذا صرح باسمها إشارة إلى أنها أمة من إماء الله، وابنها عبد من عبيد الله، ردا على اليهود الذين قالوا في
رابط المدخل

- مريم: اسم أعجمي، اسم أم عيسى عليه السلام (فائدة: قال التلمساني: لم يذكر الله امرأة في القرآن باسمها إلا مريم، ذكرها في نحو ثلاثين موضعا. والحكمة فيه: أن الملوك والأشراف لا يذكرون حرائر زوجاتهم بأسمائهن، بل يكنون عنهم بالأهل والعيال ونحوه، فإذا ذكروا الإماء لم يكنوا، ولم يحتشموا عن التصريح، فلذا صرح باسمها إشارة إلى أنها أمة من إماء الله، وابنها عبد من عبيد الله، ردا على اليهود الذين قالوا في عيسى عليه السلام وأمه ما قالوا. انظر: شرح الشفاء للخفاجي 1/136).

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٢٨١
| | *!مَرْيَمُ ، كَمَقْعَدٍ ، غَيرُ عَرَبِيَّةٍ : اسْمٌ ، | فلا تَكونُ مُشْتَقَّةَ من شَيْءٍ ، وهو اسمُ أُمِّ | سَيِّدِنَا عِيسَى عليه السَّلاَمُ . | | وأَبُو مَرْيَمَ : مِنْ كُنَاهُم ، وذِكْرُ | المُصَنِّفِ إِيِّاهُ في ر ي م غَيْرُ وَجِيهٍ . | [ ] ومِمَّا يُسْتَدْرَك عليه : |
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٣)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٧٤ (الإجمالي: ٢٢٨)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. عيسى

    الآيات المشتركة: ١٦ · İsa

  2. بنو

    الآيات المشتركة: ٢٣ · Oğullar

  3. مسح

    الآيات المشتركة: ٧ · Mesih

  4. أيد

    الآيات المشتركة: ٤ · Yed el veya kol demektir

  5. قفو

    الآيات المشتركة: ٣ · Kafa tası demektir

  6. سري

    الآيات المشتركة: ٥ · Akan deredir

  7. روح

    الآيات المشتركة: ٥ · Reyhan kokulu çiçeğin adıdır

  8. قدس

    الآيات المشتركة: ٣ · Cemaatlerin toplandığı yerde önderin durduğu yerdir

  9. نجل

    الآيات المشتركة: ٣ · نجل أنجيل “Necar” ağacı veya bir şeyi parlatan alet demektir

  10. كلم

    الآيات المشتركة: ٥ · Kelime

  11. تور

    الآيات المشتركة: ٣ · Tevr suyu dökmek için kullanılan kapdır

  12. قول

    الآيات المشتركة: ١٧ · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

الآيات التي ورد فيها(٣١)

  1. … الْكِتَابَ وَقَفَّيْنَا مِنْ بَعْدِهِ بِالرُّسُلِ وَآتَيْنَا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ الْبَيِّنَاتِ وَأَيَّدْنَاهُ بِرُوحِ الْقُدُسِ أَفَكُلَّمَا جَاءَكُمْ رَسُولٌ بِمَا …

    Meryem

  2. … كَلَّمَ اللَّهُ وَرَفَعَ بَعْضَهُمْ دَرَجَاتٍ وَآتَيْنَا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ الْبَيِّنَاتِ وَأَيَّدْنَاهُ بِرُوحِ الْقُدُسِ وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ مَا …

    Meryem

  3. … أَعْلَمُ بِمَا وَضَعَتْ وَلَيْسَ الذَّكَرُ كَالْأُنْثَى وَإِنِّي سَمَّيْتُهَا مَرْيَمَ وَإِنِّي أُعِيذُهَا بِكَ وَذُرِّيَّتَهَا مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ

    Meryem

  4. ذَلِكَ مِنْ أَنْبَاءِ الْغَيْبِ نُوحِيهِ إِلَيْكَ وَمَا كُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يُلْقُونَ أَقْلَامَهُمْ أَيُّهُمْ يَكْفُلُ مَرْيَمَ وَمَا كُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يَخْتَصِمُونَ

    Meryem

  5. إِذْ قَالَتِ الْمَلَائِكَةُ يَامَرْيَمُ إِنَّ اللَّهَ يُبَشِّرُكِ بِكَلِمَةٍ مِنْهُ اسْمُهُ الْمَسِيحُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ وَجِيهًا فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَمِنَ الْمُقَرَّبِينَ

    Meryem

  6. وَبِكُفْرِهِمْ وَقَوْلِهِمْ عَلَى مَرْيَمَ بُهْتَانًا عَظِيمًا

    Meryem

  7. وَقَوْلِهِمْ إِنَّا قَتَلْنَا الْمَسِيحَ عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ رَسُولَ اللَّهِ وَمَا قَتَلُوهُ وَمَا صَلَبُوهُ وَلَكِنْ شُبِّهَ …

    Meryem

  8. … عَلَى اللَّهِ إِلَّا الْحَقَّ إِنَّمَا الْمَسِيحُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ رَسُولُ اللَّهِ وَكَلِمَتُهُ أَلْقَاهَا إِلَى مَرْيَمَ وَرُوحٌ مِنْهُ …

    Meryem

  9. … عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ رَسُولُ اللَّهِ وَكَلِمَتُهُ أَلْقَاهَا إِلَى مَرْيَمَ وَرُوحٌ مِنْهُ فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ وَلَا تَقُولُوا ثَلَاثَةٌ …

    Meryem

  10. … كَفَرَ الَّذِينَ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ هُوَ الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ قُلْ فَمَنْ يَمْلِكُ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا إِنْ أَرَادَ …

    Meryem

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökمريم
YapıÖzel ad, dörtlü yapı
Özel DurumArapçalaşmış İbranice/Aramice kökenli alem isim
Bağlamsal Yakın Köklerعمرن, عيس, بتل
Zıt Kökفجر
Çekirdek Özet 1İbrani/Arami kökende acılık, isyan veya deniz damlası/sevgili; Arapçada adanmış, iffetli ve mübarek kılınmış şahsiyet adı
Çekirdek Özet 2İlahi iradeye mutlak teslimiyet, iffetin korunması ve beşer müdahalesi olmaksızın mucizevi tecelliye mazhar olma
Çekirdek Özet 3Ubudiyetin en saf temsili, ilahi kelimenin taşıyıcısı ve biyolojik determinizmi aşan tevhid kanıtı
Kritik Hata Riskiİsmi salt biyolojik bir anne veya mitolojik bir tanrıça figürüne indirgeyerek Kur'an'ın tevhid ve kulluk merkezli inşasını gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
مرGeçip gitmek, akmak, acı olmak; مرر, مري, مرج köklerinde hareket, sürtünme ve acılıkيAnlamı akışkanlıktan sürekliliğe ve dikey yönelişe sevk eder
مرGeçiş ve acılık çekirdeğiمSonu katlayarak yapıyı pekiştirir, İbrani kökenli Miryam adını dörtlü Arapça veznine (مَفْعَل veya rubai form) uyarlar

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
مsu; akış, çokluk, derinlikKaynak, derinlik, arılık ve rahmet akışının başlangıcı
رinsan başı; baş, ilk, üstYücelik, öncelik, baş olma ve ulvi mertebe
يel ve kol; iş, yapma, uzanmaİlahi kudretin uzanması, teslimiyet eli, fiili adanış
مsu; akış, çokluk, derinlikNihai kuşatıcılık, kesintisiz feyiz ve rahmetin tamamlanması
مريمKaynaktan çıkıp yücelen ve kudret tecellisiyle tamamlanan akışİlahi takdirle arındırılmış, teslimiyetiyle yücelmiş ve ilahi kelimeyi bünyesinde kabul etmiş pak varlık

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamKlasik Arap dilcilerine göre Arapça asıllı bir masdar veya sıfat olmayıp gayri munsarif özel isimdir; türetildiği varsayıldığında زير النساء yani kadınlarla oturup kalkan veya kadınlara düşkün erkek yahut مريم biçimiyle iffetli, adanmış kadın anlamı yakıştırılmıştır, ancak aslen İbranice kökene dayanır
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye ve erken dönem Arap şiirinde Hristiyan tebaanın ve manastırların tesiriyle Hz. Meryem tasvirleri ve onun iffeti anılmış, saf ve parlak suretler Meryem'e benzetilmiştir; şairlerin heykellere ve manastır ikonalarına atıfta bulunarak Meryem tasvirini iffet ve cemal timsali olarak zikrettikleri bilinir
Erken Arapça kullanımİbn İshâk ve erken dönem siyer rivayetlerinde Kâbe'nin içinde Hz. İsa ve Hz. Meryem'in resimlerinin yer aldığı, Mekke'nin fethinde bu tasvirlere hürmeten müdahale edilmediği aktarılır

المصدر Lisān al-ʿArab, el-Mufradāt, İbn Hişâm es-Sîre.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dilleri ailesinde مريم ismi kadim bir geçmişe sahiptir. İbranicede מִרְיָם (Miryam), Aramicede ܡܪܝܡ (Maryam) biçiminde yer alır. İbranice etimolojide kök מרר (m-r-r, acı olmak) çekirdeğine bağlanarak acılık veya isyan anlamıyla ilişkilendirilmiş; alternatif filolojik yaklaşımlarda ise Eski Mısır dilindeki mry (sevgili) köküyle ve İbranice yam (deniz) kelimesinin birleşimiyle 'denizin sevgilisi' yahut mar (damla) ve yam (deniz) birleşimiyle 'deniz damlası' (stilla maris) şeklinde izah edilmiştir. Arapçaya Aramice/Süryanice aracılığıyla girmiş ve fonetik uyumla dört harfli müstakil bir isim hüviyeti kazanmıştır. Kelimenin Arap dili içerisindeki türetim çabaları lafzî bir mülahazadan ibaret olup lafız sami havzanın ortak teolojik mirasını temsil eder.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, Arthur Jeffery (The Foreign Vocabulary of the Qur'an).

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönرام veya مري kökünden türetme gayretleriKlasik Arap dilcilerinin ismi Arapça köklerle (مَفْعَل vezninde) açıklama çabaları ikincildir; lafız Arapçalaşmış yabancı isimdirMuhtemel
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice Miryam, Süryanice MaryamAcılık, yücelik, adanmışlık veya sevgili kök anlamlarıyla Sami havzasında kutsal kabul edilen kadim şahıs ismiKesin
Daha geniş dilsel ilişkiEski Mısır mry (sevgili, sevilen)İbrani isminin erken Afroasyatik/Mısır etkileşimiyle teşekkül ettiğini savunan çağdaş filolojik görüşMuhtemel

المصدر The Foreign Vocabulary of the Qur'an, HALOT.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
مريمAnlamlıÖzel ad, alemHz. Meryem'in adı; Kur'an'da 34 defa geçerHedef kök

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
مريمMerkezİffet, kulluk, adanmışlıkVahyî kelimeye aracısız muhatap kılınan ve seçilen mübarek şahsiyetİffet ve ubudiyetin zirvesi
عمرنKomşuSoy, aile, imarMeryem'in mensup olduğu, arınmış ve seçilmiş peygamber hanedanıÂl-i İmrân 3:35
عيسKomşuRisalet, kelimeMeryem'in beşer müdahalesi olmaksızın dünyaya getirdiği ilahi kelimeMeryem oğlu İsa
بتلKomşuKesilmek, adanmakDünyevi bağlardan kopup tamamen ibadete ve mabede yönelmekMeryem'in betül vasfı
فجرZıtYoldan çıkma, günah, iffetsizlikMeryem'in kavminin ona isnat etmeye kalkıştığı asılsız ahlaki sapmaMeryem 19:28

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
Arapçaمريمİffetli, seçilmiş şahsiyet adıKur'an'da adı zikredilen tek kadındır; sıddîka vasfıyla anılırKesin
LatinceMariaMeryemHristiyan teolojisinde Tanrı annesi veya azize olarak nitelenirKesin
İngilizceMaryMeryemKitab-ı Mukaddes ve Kur'an'daki peygamber annesiKesin
AlmancaMariaMeryemAlmanca kutsal metin geleneğindeki karşılıkKesin
FransızcaMarieMeryemFransızca kutsal metin geleneğindeki karşılıkKesin

المصدر Oxford English Dictionary, Lewis & Short Latin Dictionary.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
Meryem oğlu İsa terkibiRisalet ve kulluk vurgusuİsa'nın ilah olmadığını, bir kadından doğan beşer ve kul olduğunu teyit bağlamı; Bakara 2:87, Mâide 5:17
Meryem'e doğrudan nidaSeçilmişlik ve ibadete çağrıMeleklerin Meryem'e hitabı, onun âlemlerin kadınlarına üstün kılınması ve secdeye daveti; Âl-i İmrân 3:42
İmrân'ın kızı Meryemİffet ve örnek mümin şahsiyetİffetini titizlikle koruyan ve Rabbinin kelimelerini tasdik eden mükemmel iman timsali; Tahrîm 66:12
Doğum ve çile anlatısıMucizevi tecelli ve beşeri imtihanİsa'nın babasız doğumu esnasındaki yalnızlık, hüzün ve kavminin iftiralarına karşı ilahi himaye; Meryem 19:16-34

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamNübüvvet ve uluhiyetKadından nebi gelip gelmeyeceği tartışması ve teslis inancına karşı İsa'nın Meryem oğlu bir kul olduğu vurgusuTevhidin ve beşeri kulluğun ispatı
FıkıhAdak ve vekâletMeryem'in annesinin karnındakini mabede adaması üzerinden adak ahkâmı ve kadınların ibadethanedeki konumuAdak ve mabet hizmeti
TefsirKur'an kıssaları ve icazMeryem'in Kur'an'da ismiyle anılan tek kadın olması hikmeti ve meleklerin onunla konuşmasının keyfiyetiİsmet, sıddîkıyet ve seçilmişlik
HadisFazilet ve eskatolojiCennet kadınlarının seyyideleri arasında sayılması ve Meryem oğlu İsa'nın nüzulü rivayetleriKemale ermiş kadın prototipi

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve kullukSıddîka, abid kulŞirki ve teslisi reddetmeBiyolojik annelik üzerinden İsa'nın uluhiyet iddialarını temelden çökertirKesin
İlmiBiyolojik determinizmMucizevi doğumSebepler dairesini aşmaDeterministik yasaların ilahi kudret karşısında mutlak olmadığını gösterirGüçlü
SiyasiRuhban tahakkümüMabede adanmış hür iradeDini oligarşiyi kırmaZekeriya himayesinde mabede kabulüyle geleneksel erkek egemen dini yapıyı dönüştürürGüçlü
İktisadiRızık ve tevekkülİlahi ikramSebeplere bağımlılığı aşmaMihrapta hesapsız rızıklandırılması iktisadi sebepleri aşan ilahi cömertliği simgelerGüçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerBaşlangıç koşulsuz üretimSisteme dışarıdan mutad girdi olmaksızın doğrudan ilahi fonksiyonla yeni bir durumun tetiklenmesiMuhtemel
Beşeri bilimlerAhlaki özerklik ve direnişToplumsal baskı, töre ve iftira dalgasına karşı saf ahlaki duruşun ve hakikatin muhafazasıGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiMeryem'i yalnızca pasif bir mağdur veya biyolojik bir araç konumuna indirgemek
Kur'an içi daha geniş anlamMeryem; vahyî hitaba doğrudan muhatap olan, tasdik eden, kanitîn vasfıyla ibadet eden ve müstakil bir tevhidi şahsiyet sergileyen kâmil insandır
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİsmin geçtiği ayetleri sadece Hristiyan teolojisine bir cevap sayıp Meryem'in evrensel iman ve ahlak modelini ıskalamak

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın kadına bakışını, iffet anlayışını ve özellikle Hristiyan teslis akidesine karşı tevhid ilkesini nasıl bir beşer-anne üzerinden inşa ettiğini kavramak için merkezidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Âl-i İmrân ve Meryem surelerindeki kıssa ayetlerinde, Mâide suresindeki teolojik polemiklerde ve Tahrîm suresindeki iman örneklerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Kadının ilahi kelama ve vahye muhatap olamayacağı zannını, İsa'nın ilahlığı iddiasını ve Meryem'e tanrıçalık atfeden sapkın telakkileri düzeltir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamMabede adanmış, dünyevi heveslerden arınmış, tertemiz ve mübarek şahsiyet adı.
  • Soyut anlamİlahi emre ve kelimeye tam teslimiyet, iffetin sarsılmaz muhafazası ve mucizevi feyze mahal olma keyfiyeti.
  • Sistematik karşılıkİlahlık isnat edilen peygamberin annesi olarak anılmasıyla şirk sistemini kökünden tasfiye eden ubudiyet ve sıddîkıyet makamı.
  • LaTeX modeliM→ψK  ⟹  C≠∅∧U(M)=1
  • LaTeX açıklamasıFormülde M Meryem'in tertemiz beşeri varlığını, ψ beşer müdahalesi olmaksızın gerçekleşen ilahi kelime ve ruh üflemesini, K bu tecelliyle vücut bulan İsa'yı, C ortaya çıkan mucizevi ilahi delili, U(M)=1 ise Meryem'in mutlak ubudiyet ve kulluk derecesini sembolize eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: م