نصف

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ن-ص-فالصيغ: ٥ · الجذور المجاورة: ١١٠ · الآيات: ٧ · السور: ٣؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».فرضوصيسدسنِصْفَهُنصفثلثنِصْفُورثفَنِصْفُحظظولدوَنِصْفَهُثني

الجذرالصيغ ٥الآيات ٧السور ٣المجاورة ١١٠

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

نصف

ن - ص - ف

جذر
  • الورود: ٧
  • الآيات: ٧
  • الصيغ: ٥
  • المعاجم: ١٢

معناه في القرآن: Yarısı

ملاحظاتي

المعاجم(١٢)

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٤٬٠٧٧
باب الضاد والنون والفاء معهما ن ص ف، ض ف ن، ن ف ض مستعملات نضف: النَّضَفُ هو الصَّعْترُ، الواحدة نَضَفةٌ وأنشد: ظَلاّ بأقريةِ التُّفّاح يَوْمَهمـا يُنَبِّشان أصُول المَعْدِ والنَّضَفا ضفن: الضَّفْنُ: ضَرْبُكَ بظَهْرِ قَدَمِكَ اسْتَ الشّاةِ ونحوِها. والاضْطِفان: أن تضرِبَ به اسْتَ نفسِكَ. والضِّفَنُّ لغةٌ في الضَّفَنْدَد. وامرأة ضِفَنَّةٌ وضَفَنْدَدة أي رِخوة ضَخُمة. وضَفَنْتُ الى القومِ
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٩٥٠
النِصْفُ: أحد شقّي الشيء. والنِصْفُ أيضاً: النَصَفَةُ، وهو الاسمُ من الإنصافِ. قال الفرزدق: ولكنَّ نِصْفاً لو سَبَبْتُ وسَبَّـنـيبنو عبدِ شمسٍ من مَنافٍ وهاشِمِ والنُصْفُ بالضم: لغةٌ في النِصْفِ. وقرأ زيد بن ثابت رضي الله عنه: "فَلَها النُصْفُ". وإناءٌ نَصْفانُ بالفتح، أي بلغ الماء نِصْفَهُ. والنَصَفَ، بالتحريك: المرأة بين الحَدَثَة والمسِنَّة، وتصغيرها نُصَيْفٌ بلا هاءٍ، لأنَّها صفة. ونساءٌ
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٧٬٩٩١
ص ن ف صنف ، صفن ، نفص ، نصف : مستعملة . صنف : قال الليث : الصَّنْفُ : طائفةٌ من كلّ شيء ، فكلُّ ضَرْب من الأشياء صَنْفٌ واحد على حِدَة . والتّصنيف : تمييزُ الأشياء بعضِها من بعضٍ . ابن السكّيت : يقال : صِنْفٌ وصَنْفٌ من المَتاع ، لُغَتان . وعُودٌ صَنْفِيّ للبخور لا غير . أبو عُبَيْد : صَنِفَةُ الإزار : طُرّتُه . أبو العبّاس عن ابن الأعرابيّ : صَنِفةُ الثوب : زاوِيَتُه ، وللثوب أربع صَنِفات .
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٥٬٩٤٢
(باب النون والصاد وما يثلثهما) (نصع) النون والصاد والعين أصلٌ يدلُّ على خلوصٍ ولينٍ في الشَّيء. منه النَّاصع: الحَسَن اللَّون الشَّديد* البَياض. والنِّصْع: ضربٌ من الثِّياب شديد البَيَاض. ونَصَع الحقُّ: وضَح. ومن بابِ السُّهولة واللِّين، وهو القياس الذي ذكرناه، أنْصَعَت النَّاقةُ للفَحل: أقرَّتْ له. ويقال: قَبَحَ اللهُ أُمَّاً نَصَعَتْ [به([1])]، أي ولدَتْه، حكاه ابنُ السِّكِّيت. والمَنَاصِع:
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٨٨٣
- نصف الشيء: شطره. قال تعالى: ﴿ولكم نصف ما ترك أزواجكم إن لم يكن لهن ولد﴾ [النساء/12]، ﴿وإن كانت واحدة فلها النصف﴾ [النساء/11]، ﴿فلها نصف ما ترك﴾ [النساء/176]، وإناء نصفان: بلغ ما فيه نصفه، ونصف النهار وانتصف: بلغ نصفه، ونصف الإزار ساقه، والنصيف: مكيال، كأنه نصف المكيال الأكبر، ومقنعة النساء كأنها نصف من المقنعة الكبيرة، قال الشاعر: *سقط النصيف ولم ترد إسقاطه**فتناولته واتقتنا باليد* (البيت
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٨٢٧
ن ص ف أخذ نصف المال ونصيفه وهو أحد جزئي الكمال‏.‏ وألقت الجارية نصيفها وهو كنصف الخمار‏.‏ قال النابغة‏:‏ سقط النّصيف ولم ترد إسقاطه تناولته واتقتنا باليد ونصف الجارية وتنصّفت‏:‏ تخمرت ومنه‏:‏ تنصّفه الشيب‏:‏ صار نصيفاً له‏.‏ وإناء نصفان وقربة وقصعة نصفي‏.‏ وشرب المنصّف وهو ما ذهب الطبخ بنصفه‏.‏ وامرأة نصف ونساء أنصاف‏.‏ ونصف النهار وانتصف وجئت منتصف النهار ومنتصف الشهر ونصف الإزار ساقه‏.‏
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٨٬١٧٣
النِّصْفُ: أَحد شقَّي الشيء. ابن سيده: النِّصْفُ والنُّصف، بالضم، والنَّصِيفُ والنَّصْفُ؛ الأَخيرة عن ابن جني: أَحد جزأَي الكمال، وقرأَ زيد بن ثابت: فلها النُّصْف. وفي الحديث: الصبر نِصْف الإيمان؛ قال ابن الأَثير: أَراد بالصبر الوَرَع لأَن العبادة قِسمان: نُسُك وورَعٌ، فالنُّسُك ما أَمَرَتْ به الشريعة، والورَعُ ما نَهَت عنه، وإنما يُنْتَهى عنه بالصبر فكان الصبرُ نِصفَ الإيمانِ، والجمع أَنْصاف.
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٦٧٦
* ن ص ف * * النِّصْفُ * أحد شقي الشيء وضم النون لغة فيه وقرأ زيد بن ثابت رضي الله عنه ﴿فلها النُّصْفُ﴾ و * النَّصَفُ * بفتحتين المرأة التي بين الحدثة والمسنة ورجل نَصَفٌ أيضا و * النَّصِيفُ * النصف والنَّصِيف أيضا مكيال وفي الحديث ﴿ما بلغتم مد أحدهم ولا نصيفه﴾ و * نَصَفَ * الشيء بلغ نصفه تقول نَصَفَ القرآن أي بلغ نصفه ونَصَف عمره ونَصَفَ الشيب رأسه ونَصَفَ الإزار ساقه ونَصَفَ النهار و *
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٨٬٥٠٥
النصف، مثلثة هكذا نقله الصاغاني، عن ابن الأعرابي، قال شيخنا: أفصحها الكسر، وأقيسها الضم؛ لأنه الجاري على بقية الأجزاء كالربع والخمس والسدس، ثم الفتح. قلت: الكسر والضم نقلهما ابن سيده، وأما الفتح فإنه عن ابن الأعرابي، وقرأ زيد بن ثابت فلها النصف بالضم: أحد شقي الشيء وفي الأساس أحد جزأي الكمال كالنصيف كأمير، كالثليث والثمين والعشير، في الثلث والثمن والعشر، قاله أبو عبيد ومنه الحديث: ما أدرك مد
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٦٤٢
أَنَصَفَهُ 4 أَنَصَفَهُ ذ He did justice to him: (MA:) he acted equitably with him: (Msb:) he gave him, or obtained for him, his right, or due, from (مِنْ) another: see أَعْذَرَ. ― -b2- اِنْصاَفٌ The giving what is right, or due: (M:) or the granting, or rendering, justice. (KL, PS.) ― -b3- أَنْصَفَهُ مِنْ ظَالِمِهِ [He exacted justice for him from his wronger]. (T voce ظَلَّمَ.) اِنْتَصَفَ
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٬٦١٧
نَصَفَ نَصَفَ U ( n. ac. ), a. Was at, came to, reached the middle of. b. Halved; took the half of; drank the half of. c. ( n. ac. نَصْف 1 , نَصَاْفَة 22t , نِصَاْفَة 23t ), Went shares with, divided, shared with; received, took half from. d. [ acc. & Bain ], Divided equally between. e. Was partly ripe ( palm-tree ). f. I , U ( n. ac. نَصْف 1 , نَصَاْف 22 , نَصَاْفَة 22t ,
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٢٩٬٠٩٠
نصف نَصَفَ - يَنْصُفُ - نِصْف - النِصْف نَصَفَ - يَنْصُفُ + كائن + مقداراً: يقسم المقدار إلى قسمين متكافئين: يقسم الأشياء القابلة للعد من مال أو ثمر أو وقت إلى قسمين متكافئين بالعدد نِصْفُ - النِصْف: اسم فعل " نَصَفَ - يَنْصُفُ ": وهو كذلك بمعنى مفعول: المقدار من الأشياء أو الوقت الذي نحصل عليه بقسمة المقدار الأصلي إلى قسمين متساويين
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٥)

الجذور المجاورةالمجاورة: ١١٠ (الإجمالي: ١٣١)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. ثلث

    الآيات المشتركة: ٤ · Sülle çokluk demektir

  2. ورث

    الآيات المشتركة: ٣ · “İrs”, ateş söndükten sonra kalan kül ve kömür atıklarına…

  3. ترك

    الآيات المشتركة: ٣ · Terke civciv çıkmış yumurta kabuğu demektir

  4. حظظ

    الآيات المشتركة: ٢ · Huzve atışlardaki hedef demektir

  5. سدس

    الآيات المشتركة: ٢ · سندس Hint kumaşıdır

  6. أخو

    الآيات المشتركة: ٣ · Hayvanları bağladıkları ipin iki ucuna konmuş kazıklardan…

  7. ولد

    الآيات المشتركة: ٣ · “Yavru” demektir

  8. فرض

    الآيات المشتركة: ٢ · Farz (dat) Ayırmada ayrılacak yerin belirtildiği yer…

  9. فتي

    الآيات المشتركة: ٢ · Kepçe, kefe demektir

  10. نكح

    الآيات المشتركة: ٢ · Nikah

  11. وصي

    الآيات المشتركة: ٢ · Vesat bohça gibi kıymetli şeylerin bulunduğu, kabı asıp…

  12. ثني

    الآيات المشتركة: ٢ · Sena yaka demektir

الآيات التي ورد فيها(٧)

  1. وَلَكُمْ نِصْفُ مَا تَرَكَ أَزْوَاجُكُمْ إِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُنَّ وَلَدٌ …

    Yarısı

  2. … مُتَّخِذَاتِ أَخْدَانٍ فَإِذَا أُحْصِنَّ فَإِنْ أَتَيْنَ بِفَاحِشَةٍ فَعَلَيْهِنَّ نِصْفُ مَا عَلَى الْمُحْصَنَاتِ مِنَ الْعَذَابِ ذَلِكَ لِمَنْ خَشِيَ …

    Yarısı

  3. … امْرُؤٌ هَلَكَ لَيْسَ لَهُ وَلَدٌ وَلَهُ أُخْتٌ فَلَهَا نِصْفُ مَا تَرَكَ وَهُوَ يَرِثُهَا إِنْ لَمْ يَكُنْ لَهَا …

    Yarısı

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökنصف
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerشطر, قسم, عدل, قسط
Zıt Kökجور
Çekirdek Özet 1Bir bütünü iki eşit parçaya bölme, tam ortasına ulaşma ve iki taraf arasında denklik kurma
Çekirdek Özet 2Hukuki hakların, miras paylarının, mehir borcunun ve ibadet vaktinin tam yarısını belirleme
Çekirdek Özet 3Adaletin matematiksel simetrisi; tarafların hak ve sorumlulukta tam denklik (insaf) ilkesine bağlanması
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca mekanik bir bölüşüm veya keyfi bir parçalama sanıp adalet, hakkaniyet ve denge kurucu ontolojik boyutunu gözden kaçırma

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
نصBir şeyi açığa çıkarma, dikme, sınırını belirginleştirme ve son noktasına ulaştırma; نصب, نصت, نصح, نصر, نصو köklerinde görüldüğü gibi görünür kılma ve tespit etmeفDudak ve sınır harfi olan fe harfinin eklenmesiyle açığa çıkan sınır, bütünü iki denk parçaya ayıran kesin bir hat veya ara kesit niteliği kazanmış; denklik ve eşit bölüşüm anlamına özelleşmiştir.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
نfiliz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılıkBölünmeye konu olan canlı, süreğen veya hukuki bir varlığın, miras ve mülkiyet akışının mevcudiyeti
صolta, bitki; yakalama, peşine düşme, sıkıştırmaBütünün tam orta noktasını yakalama, odaklanma ve ayrım çizgisini hassas biçimde sabitleme
فağız; söz, açıklık, kenarBelirlenen orta noktadan iki yana açılan kenar, ayrışma çizgisi ve telaffuz edilen hak ölçüsü
نصفBütünün akışını ortadan hassas bir sınırla yakalayıp iki eşit parçaya ayırma hareketiSüreğen veya somut bir bütünü tam ortasından yakalayarak iki denk tarafa taksim etme, böylece her iki yana eşit pay veren ayrımı meydana getirme

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir sıvının kabın tam yarısına varması, giysinin bacağın yarısına kadar inmesi veya günün tam ortasına erişilmesi; bir bütünün iki eşit şatrından biri. Kadınların başını örten ve bütün örtünün yarısı büyüklüğünde olan başörtüsüne de nesif denilmiştir.
Cahiliye şiiri kullanımıNâbiğa ez-Zübyânî divanında geçen şu beyitte başörtüsü anlamındaki nesif kullanımı şahittir: سقط النصيف ولم ترد إسقاطه / فتناولته واتقتنا باليد. Ayrıca Müseyyeb b. Ales bir dalgıcı tasvir ederken günün yarılanmasını şöyle ifade eder: نَصَفَ النَّهارُ الماءُ غامِرُه / ورفيقُه بالغَيبِ لا يدري.
Erken Arapça kullanımBir kimsenin hasmına hakkını eksiksiz vermesi ve ondan fazlasını talep etmemesi durumuna انصاف ve نصفة denilmiştir. Kılıcın kınının boyuyla bacak arasındaki orantıyı anlatmak üzere erken şiirde ترى سيفه لا ينصف الساق نعله mısraı darbımesel olarak nakledilmiştir.

المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Nâbiğa Dîvânı.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dilleri ailesinde نصف kökü, özellikle Güney ve Batı Sami kollarında bir bütünü eşit ikiye bölme, yarı ve aracılık etme semantik alanı ile temsil edilir. Arapçada kök hem tam matematiksel yarıyı (şatr) hem de bu yarıya dayalı ahlaki ve hukuki dengeyi (insaf) kapsayan ikili bir gelişme göstermiştir. İbranicede aynı anlamsal matris genellikle farklı ses denklikleriyle karşılanmakla birlikte, Geç Dönem İbranice ve Aramice/Süryanice katmanında Arapçanın doğrudan etkisiyle veya ortak Sami kök mirasının yansıması olarak yarı ve orta çizgiyi ifade eden türevlerle kesişir. Akadcadaki eşdeğer alanlarda ise nesnelerin ikiye taksimi farklı köklerle karşılansa da kökün temel morfolojik hareketi olan sınır koyma ve ikiye ayırma Güney Sami dil ailesinde en berrak biçimini Arapçada korumuştur. Kökün anlam alanı, soyut bir adalet teorisinden önce somut ölçü aletlerinin (ölçek, kadeh, gün ortası) iki eşit hacme veya süreye ayrılmasıyla doğrudan ilişkilidir.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Lane’s Lexicon, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönنصف / نصBir nesneyi dikip açığa çıkarma anlamındaki ikili çekirdekten, nesneyi ortadan ikiye bölerek iki eşit sınır meydana getirme türetilmiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiArapça-Aramice ortak hatYarılama, denk pay verme ve orta noktayı bulma kavramı Güney Sami grubunda ve geç dönem Sami temas alanlarında paralel semantik taşır.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik ölçüm kökleriTemel hacim ve zaman dilimlerinin iki eşit parçaya ayrılmasına yönelik ilksel ölçüm fiilleriyle anlamsal kesişim.Muhtemel

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Brockelmann Lexicon Syriacum.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
نصفAnlamlıBir bütünü iki eşit parçaya bölmeYarı, insaf, hakkaniyet, ortalamaHedef kök; Kur'an'da geçer
نفصAnlamlıSıçrama, ürkme, dağılmaKeçinin süt sağımı esnasında kıpırdaması veya bir şeyin birden fırlamasıKur'an'da geçmez; ters yönde bir hareket
صنفAnlamlıTür, çeşit, sınıflara ayırmaBir bütünü cinslerine ve türlerine göre tasnif etmeKur'an'da geçmez; parça ve kategori ilişkisi taşır
صفنAnlamlıAyakları denk basma, dizi bükmeAtın tek ayağının ucunu yere basıp üç ayak üzerinde durması; saflanmaKur'an'da geçer (Sâd 38:31)
فنصKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıArapça sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir
فصنKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıArapça sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
نصفMerkezİkiye bölme, eşit yarıBütünü tam iki eşit parçaya bölen matematiksel ve hukuki ayrımNe eksik ne fazla olan tam orta pay
شطرKomşuİkiye ayırma, yönelmeBir şeyin yarısı veya bir tarafa yönelme; kesin matematiksel eşitlik şartı gütmeyebilirMekansal ve istikamet bildiren yön ayrımı baskındır
قسمKomşuParçalara ayırma, taksimBütünü iki veya daha fazla parçaya bölme; payların eşit olması zorunlu değildirÇoklu hisse ve genel dağıtım süreci
عدلKomşuEşitleme, dengelemeİki kefenin denk olması, aşırılıktan uzak durma ahlakıAdaletin normatif ve ahlaki denklik yönü
قسطKomşuHakça pay vermeHer hak sahibine hakkını verme, dengeli nasipHukuki ve toplumsal adaletin paylaştırıcı yönü
جورZıtYoldan sapma, haksızlık etmeÖlçü ve dengeden saparak bir tarafa meyletme, zulmetmeHakkaniyetli yarıdan ve doğrudan sapma

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaنصفBütünün iki eşit parçasından biri, adaletHem nesnel yarıyı hem de hakkaniyeti (insaf) birlikte kapsarKesin
LatinceDimidium, aequitasYarı, hakkaniyetDimidium nesnenin yarısını, aequitas ise insaf ve denklik boyutunu karşılarGüçlü
İngilizceHalf, equityYarım, hakkaniyetHalf matematiksel yarıyı verirken, equity kökün insaf boyutuna denk düşerGüçlü
AlmancaHälfte, BilligkeitYarı, hakkaniyet ve insafHälfte nicel yarıyı, Billigkeit ise hakkaniyete uygun davranmayı temsil ederGüçlü
FransızcaMoitié, équitéYarı, eşitlik ve hakkaniyetMoitié ikiye bölünmüş payı, équité dengeli ahlaki ve hukuki tutumu verirGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lewis & Short.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
نصف (İsim - Miras payı)Terekenin tam yarısıMiras hukukunda tek kız çocuğunun veya çocuksuz eşin alacağı kesin pay; Nisâ 4:11, 4:12, 4:176
نصف (İsim - Nikah mehir borcu)Belirlenen mehrin yarısıZifaftan önce gerçekleşen boşanmada kadına ödenecek hakkın kesin yarısı; Bakara 2:237
نصف (İsim - Ceza indirimi)Hadd cezasının yarısıCariyelerin fuhuş yapması durumunda hür kadınlara uygulanan cezanın yarıya indirilmesi; Nisâ 4:25
نصف (Zaman - İbadet süresi)Gecenin yarısıGece namazı ve Kur'an tertili için belirlenen standart zaman dilimi; Müzzemmil 73:3, 73:20

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi adalet ve teklif dengesiAllah'ın kullarına güçlerinin yarısı veya tamamı üzerinden adaletle muamele etmesi, zulmün zıddı olarak insaf ilkesiZulmün imkansızlığı ve hikmet dengesi
FıkıhFerâiz, ukûbât ve nikah hükümleriMirasta ashâb-ı ferâizin nısf hissesi, mehrin tenzili ve kölelik sebebiyle hadlerin yarıya inmesi meseleleriMatematiksel kesinlik, belirlenmiş kesirli hak
TefsirHukuki ve ahlaki ayetlerin şerhiMiras dağılımının ve gece kıyamının yarısı ifadelerinin lafzi ve bağlamsal sınırlarının tespitiHak dengesinin zedelenmemesi ve tedricilik
HadisAhlak ve ibadet rivayetleriSabrın imanın yarısı olması veya infakta adalet ve insaf talebine dair rivayetlerBütünü oluşturan kurucu iki rükünden biri

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİbadet vakitleri ve nefis terbiyesiGecenin yarısı (nısfü'l-leyl)Nefsin istirahati ile manevi kıyam arasında denge kurmaRuh ile beden arasındaki zaman taksiminin adil dengelenmesiKesin
İlmiMatematiksel bölüşüm ve mantıksal simetriYarı ve orta kesitBir bütünü sıfır hata ile iki eşit parçaya bölen analitik ölçütKesirli sayı sistemlerinin ve geometrik simetrinin temeliGüçlü
SiyasiYargı bağımsızlığı ve kamu hakkıİnsaf ve tarafsızlıkİdarecinin yönetilenler arasında taraf tutmaksızın hakkaniyetle hükmetmesiGücün keyfiliğe kaymasını önleyen dengeleyici hukuk mekanizmasıGüçlü
İktisadiMülkiyet intikali ve mehir sözleşmesiKesin miras ve fesih payıFeshedilen veya ölümle intikal eden servetin hak sahiplerine eksiksiz dağıtımıMalın haksız temerküzünü önleyen matematiksel paylaştırmaKesin

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerSimetri ekseni ve ikiye bölme (bisection)Bir geometrik şekli veya sayı doğrusunu tam merkezinden iki eşdeğer kümeye ayıran işlemKesin
Beşeri bilimlerHakkaniyet (equity) ve dağıtıcı adaletTarafların iddia ve menfaatlerini eşit mesafede tutarak hakları denkleştiren yargılama ilkesiGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü salt soğuk ve mekanik bir yüzde elli rakamına indirgeyip, kelimenin ihtiva ettiği insaf, hakkaniyet, ahlaki denklik ve karşılıklı rıza boyutlarını dışarıda bırakmak.
Kur'an içi daha geniş anlamنصف, Kur'an'da yalnızca bir matematik kesri değil; kadın ve erkeğin mehir hukuku, yetim ve varis hakları, ceza adaleti ve insanın rabbiyle gece baş başa kaldığı ibadet ritmi arasındaki mükemmel denge çizgisidir.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataHukuki ve ahlaki hükümleri sadece şekli oranlar olarak görmek; Kur'an'ın bu oranlar vasıtasıyla inşa ettiği adalet, hak sahibini koruma ve aşırılığı engelleme amacını kavramaktan mahrum kalmak.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın hem ferdi ibadet hayatını (gece kıyamı) hem de toplumsal hukukun omurgasını (miras, mehir, ceza) matematiksel bir netlik ve hakkaniyet dengesiyle nasıl tanzim ettiğini gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Nisâ suresindeki miras ve had cezası ayetlerinde, Bakara suresindeki mehir tenzili ayetinde ve Müzzemmil suresindeki gece ibadeti ayetlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Hakların ve ibadetlerin sınırlarının keyfi veya tahminle değil; ölçülebilir, adil, her iki tarafın durumunu gözeten açık bir sınırla belirlendiğini ortaya koyar.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBir sıvının kabın tam ortasına varması, bir giysinin bacağı yarılaması ve bir bütünün iki denk parçaya ayrılması.
  • Soyut anlamTaraflar arasında hakkı ve adaleti tam bir denklikle tesis etme; insaf ve hakkaniyet bilinci.
  • Sistematik karşılıkMiras, mehir, ceza ve zaman yönetiminde keyfiyeti engelleyen nesnel simetri ve eşit bölüşüm ilkesi.
  • LaTeX modeliS=A1∪A2veA1∩A2=∅  ⟹  μ(A1)=μ(A2)=12μ(S)
  • LaTeX açıklamasıFormülde S tam bütünü, A1 ve A2 bu bütünü oluşturan ayrık iki parçayı, μ ise parçaların büyüklüğünü veya hak değerini ölçen fonksiyonu temsil eder. Model, bütünün örtüşmeyen iki parçaya ayrıldığında her bir parçanın ölçüsünün bütüne oranının tam yarıya eşit olduğunu ve hiçbir tarafın eksik veya fazla pay almadığını simgeler.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ن