يونس

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ي-و-نالصيغ: ٢ · الجذور المجاورة: ٣٣ · الآيات: ٤ · السور: ٤؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».هارونأيوبزبريونسإسماعيلكشفيسعوَيُونُسَسبطحينسليمانخزي

الجذرالصيغ ٢الآيات ٤السور ٤المجاورة ٣٣

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

يونس

ي - و - ن

جذر
  • الورود: ٤
  • الآيات: ٤
  • الصيغ: ٢
  • المعاجم: ٠

معناه في القرآن: Ve Yunus

ملاحظاتي

المعاجم(٠)

لا توجد مداخل معجمية لهذا الجذر.

الصيغ(٢)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٣٣ (الإجمالي: ٤٣)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. إسماعيل

    الآيات المشتركة: ٢ · Ve İsmail

  2. يسع

    الآيات المشتركة: ١ · Ve Elyasa

  3. أيوب

    الآيات المشتركة: ١ · Ve Eyüp

  4. سبط

    الآيات المشتركة: ١ · Ve oymaklar

  5. زبر

    الآيات المشتركة: ١ · “Zebra”, derisi çizgili yaban eşeğidir

  6. داود

    الآيات المشتركة: ١ · Davut

  7. سليمان

    الآيات المشتركة: ١ · Süleyman

  8. يعقوب

    الآيات المشتركة: ١ · Ve Yakup

  9. سحق

    الآيات المشتركة: ١ · Suhk : Eskimiş, yıpranmış elbise demektir

  10. كشف

    الآيات المشتركة: ١ · Açık baş demektir

  11. هارون

    الآيات المشتركة: ١ · Harun

  12. خزي

    الآيات المشتركة: ١ · Hizy (hı, ze) : Dikenli çalı demektir

الآيات التي ورد فيها(٤)

  1. … إِلَى إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ وَالْأَسْبَاطِ وَعِيسَى وَأَيُّوبَ وَيُونُسَ وَهَارُونَ وَسُلَيْمَانَ وَآتَيْنَا دَاوُدَ زَبُورًا

    Ve Yunus

  2. وَإِسْمَاعِيلَ وَالْيَسَعَ وَيُونُسَ وَلُوطًا وَكُلًّا فَضَّلْنَا عَلَى الْعَالَمِينَ

    Ve Yunus

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökيونس
YapıDört harfli özel ad (alem)
Özel DurumA'cemî ve gayr-i munsarif isim
Bağlamsal Yakın Köklerحوت, سبح, غمم
Zıt Kökياس
Çekirdek Özet 1Sami dillerinde güvercin anlamına gelen ve tebliğden ayrılıp balık karnına hapsolmayı simgeleyen nebi adı
Çekirdek Özet 2Görev yerini erken terk etmenin doğurduğu daralma ve zifiri karanlıkta yapılan tesbih ile ulaşılan necat
Çekirdek Özet 3Pişmanlık, tevbe ve aralıksız zikir yoluyla mutlak çaresizlik döngüsünden ilahi inayete intikal modeli
Kritik Hata Riskiİsmi yalnızca tarihsel bir balık masalı figürü sayarak elçilik sorumluluğu ve tevbenin evrensel yasasını ıskalamak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
يوİsimleşme, çağrı ve zaman akışı bildiren ses temeli; يوسف ve يوم köklerinde de görülen başlangıç nidası ve belirişنCanlılık, döngüsel hareket ve süreklilik katarak kelimeyi varoluşsal bir çizgiye taşır
ينYumuşaklık, eğilme ve yöneliş; canlının kendi kabuğuna veya döngüsüne çekilmesiسKoruma ve tutunma ekleyerek dar bir mahalde nefis muhasebesiyle sebat etmeyi somutlaştırır

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
يel ve kol; iş, yapma, uzanmaİlahi elçilik görevine uzanma, iradi eylem ve fiili olarak kavmini terk edip yola çıkma
وçengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaHadiselerin birbirine bağlanması, gemi ve deniz unsurlarıyla kaderin düğümlenmesi
نfiliz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılıkSu altındaki büyük balığın karnında hayatın sürekliliği ve zifiri karanlıkta korunan can
سdiken, destek; tutunma, dayanma, korumaİlahi kudrete sığınarak tutunma, tesbih ile nefsi muhafaza etme ve karaya çıkarılıp korunma
يونسelin eyleminden doğan bağın balık karnında korunmaya dönüşmesiElçinin kendi kararıyla yola çıkıp ilahi takdir düğümüne yakalanması ve balık karnında tesbih desteğiyle hayatta kalması

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamSami dillerinde kuş/güvercin sembolizmiyle bağlantılı olup Arap dilinde yabancı kökenli bir peygamber özel adı olarak yerleşiklik kazanmıştır
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye şiirinde Yunus adı doğrudan bir kök fiil olarak türetilmemiş, ehl-i kitap ve hanif muhitlerinde bilinen balık sahibi nebi olarak zikredilmiştir
Erken Arapça kullanımÜmeyye b. Ebî Salt ve erken dönem şairlerinin şiirlerinde balığın yuttuğu ve tesbihi sayesinde kurtulan ilahi elçi anlatısıyla anılmıştır

المصدر Lisânü’l-Arab, Kitâbü’l-Ayn, Cevâd Ali (Târîhu’l-Arab Gable’l-İslâm).

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça يونس lafzı, Batı Sami dillerindeki İbranice יוֹנָה (yônāh) ve Aramice/Süryanice ܝܘܢܢ (Yawnan / Yona) formlarıyla doğrudan irtibatlıdır. Bu köken ilksel düzeyde güvercin veya yabani kumru anlamına gelir. İbrani kutsal metin geleneğinde Ninova halkına gönderilen Jonah peygamberin ismi olan bu sözcük, Hristiyan ve Yahudi Arap muhitleri üzerinden erken dönemde Arapçaya intikal etmiştir. Kelime Arapça morfolojiye girerken gayr-i munsarif kabul edilmiş; Arap dilcileri kelimenin türemiş bir Arapça kök mü yoksa a'cemî bir alem mi olduğunu tartışmış, nihayetinde yabancı bir özel ad olduğu üzerinde icma etmiştir. Kuşun göçü ve yuvasına dönüşü ile elçinin tebliğden ayrılıp tekrar kavmine döndürülmesi arasındaki semantik bağ dikkat çekicidir.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith Syriac Dictionary, Arthur Jeffery (The Foreign Vocabulary of the Qur'an).

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönانس veya ونس kökünden türetme iddiasıBazı dilciler cana yakınlık anlamındaki kökle irtibatlandırsa da lafız morfolojik olarak a'cemî bir alemdirGüçlü
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice יוֹנָה (yônāh) ve Süryanice ܝܘܢܢ (Yawnan)Güvercin anlamındaki kadim Sami kökünün şahıs adı olarak kurumsallaşmış biçimidirKesin
Daha geniş dilsel ilişkiAkatça iṣṣūru köküyle semantik paralellikKuş ve haber taşıyıcı sembolizminin kadim Mezopotamya mitik coğrafyasıyla kesişimiMuhtemel

المصدر Arthur Jeffery, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
يونسAnlamlıÖzel ad, nebi ismiKur'an'da dört yerde geçen peygamber adıHedef kök; Kur'an'da geçer

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
يونسMerkezNebilik ve tevbîhGörev yerini izinsiz terk edip balık karnında arınan nebiİsmiyle anılan sure ve kurtuluş modeli
حوتKomşuKuşatıcı vasıtaElçiyi yutup ilahi bir hücre gibi muhafaza eden deniz canlısıYunus'un Zü'n-Nûn olarak anılmasına zemin hazırlar
سبحKomşuKurtarıcı fiilZifiri karanlıklar içinde ilahi tenzih ile yapılan yakarışYunus'un ölümden ve helakten kurtulma gerekçesi
غممKomşuRuhsal darlık haliÇaresizlik, keder ve suçluluk duygusunun nefsi boğmasıYunus'un balık karnındaki psikolojik ve fiziki hali
ياسZıtKesin ümitsizlikÇaresizlik anında ilahi rahmetten ve necat imkânından kopuşYunus'un zıddına tevbeden vazgeçme tavrı

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaيونسNebi ismi, özel adTebliği terk edip balık karnında arınan peygamberKesin
LatinceIonasJonah peygamberKitab-ı Mukaddes geleneğindeki nebi adıKesin
İngilizceJonahYunus peygamber / uğursuzluk veya necat simgesiHem kutsal metin şahsiyeti hem de modern dilde talihsizlik getiren figürKesin
AlmancaJonaYunus peygamberDini metinlerdeki Ninova peygamberiKesin
FransızcaJonasYunus peygamberBalık karnında kalan nebi figürüKesin

المصدر Oxford English Dictionary, Lewis & Short Latin Dictionary.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
يونس (Peygamberler zinciri)Vahiy verilen elçiNisa ve En'am surelerinde peygamberlerin silsile halinde sayıldığı bağlam; Nisâ 4:163, En'âm 6:86
يونس (Kavim nisbeti)İmanı kabul edilen toplulukAzap emareleri gördükten sonra iman edip azabı kaldırılan tek kavim; Yûnus 10:98
يونس (Tebliğ ve arınma)Gemiden atılan ve balıkça yutulan elçiSaffat suresinde kaçışı, kur'a çekilişi ve balık tarafından kınanmış halde yutuluşu; Sâffât 37:139

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİsmetü'l-enbiyâ meselesiYunus'un kavmini terk etmesinin bir masiyet mi yoksa zelle mi olduğuPeygamberlerin günahsızlığı ve ilahi izin olmaksızın ictihad etme sınırları
FıkıhHüküm verme ve vazifeyi terkYöneticinin veya vazifelinin görev mahallini izinsiz bırakmasının sonuçlarıSorumluluk bölgesinde sabır ve vazife akdinin bağlayıcılığı
TefsirZü'n-Nûn kıssası ve tevbeYunus kavminin azap yaklaşırken yaptığı tevbenin kabul edilme istisnasıToplumsal tevbenin helaki durdurma gücü ve samimi rücu
HadisFazilet ve nebevi tevazuHz. Muhammed'in beni Yunus b. Metta'ya üstün tutmayın uyarısıPeygamberler arasında hiyerarşik yarışa girmeme ve ibtila eşitliği

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevbe ve zikirTenzih temelli necatÇıkmaz sokakta tevhidi ikrarZifiri karanlıkta yapılan tesbihin mutlak helaki engellemesiKesin
İlmiPsikoloji ve kriz yönetimiKlostrofobik kriz ve iç muhasebeHatanın idrakiyle gelen zihinsel açılımDış şartları suçlamayı bırakıp nefsi tezyif ve ikrar etmeGüçlü
SiyasiKamu görevi ve liyakatVazife mahallini terkin bedeliSorumluluktan kaçışın mahkûmiyetiToplumsal kriz patlak vermeden makamı terk eden önderin sorgulanmasıGüçlü
İktisadiKrizden kurtulma ve kaynak tahsisiKaynak tükenişi ve acil eylemİflas eşiğinde kolektif nedametYunus kavminin kolektif tasarrufla azaptan kurtulup refaha erişiMuhtemel

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKapalı sınır koşullarında tekillik ve sönümlemeSistemin dış girdilerden tamamen yalıtıldığı durumda iç rezonans yoluyla dengeye ulaşmasıMuhtemel
Beşeri bilimlerRestoratif adalet ve rehabilitasyonCezalandırmanın yok edici değil, kişiyi hatasıyla yüzleştirip yeniden topluma kazandırıcı olmasıGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiYunus anlatısını yalnızca biyolojik olarak imkânsız bir balık masalı veya mitolojik bir deniz efsanesi derekesine indirmek
Kur'an içi daha geniş anlamBir elçinin sabırsızlık anının yarattığı ontolojik hapis hali ile bir kavmin azap öncesi samimi uyanışının getirdiği kolektif kurtuluş yasası
Yanlış anlamanın doğuracağı hataPeygamberlerin insani zaaflardan arınma süreçlerini inkâr etmek veya tevbenin toplumsal felaketleri önleyici gücünü göz ardı etmek

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Vahiy sorumluluğundan kaçmanın doğurduğu ağır bedeli ve buna mukabil samimi tevbe ile zikrin en imkânsız şartlarda dahi necat sağladığını gösteren zirve örnektir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Peygamberler silsilesini bildiren ayetlerde, peygamber sabrının sınırlarını çizen uyarılarda ve helak eşiğindeki kavimlerin tevbe şartlarını açıklayan pasajlarda.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?İlahi davanın terk edilebileceği zannını yıkar; azap tehdidi geldikten sonra hiçbir kavmin kurtulamayacağı şeklindeki katı kaderci algıyı Yunus kavmi istisnasıyla tashih eder.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamSami dillerinde güvercin sembolizmiyle bağlantılı olup Kur'an'da balık karnına hapsolmuş peygamberin özel adıdır.
  • Soyut anlamVazifeyi vaktinden önce terk etmenin getirdiği ontolojik daralma ve mutlak çaresizlik içinde yapılan tesbih ile ulaşılan kurtuluş dinamiğidir.
  • Sistematik karşılıkBireysel düzeyde hatayı itiraf ederek arınma; toplumsal düzeyde ise son anda dahi olsa kolektif tevbe ile helak döngüsünü kırma mekanizmasıdır.
  • LaTeX modeliS(t)=[E∖{a}]→t1K→Z∧TR  ⟹  N
  • LaTeX açıklaması

Modelde E elçilik sorumluluğunu, a ilahi izin veya emri, K karanlık ve hapis halini (balık karnı / kuşatma), Z zikri ve tesbihi, T nefsin haksızlığını itiraf eden tevbeyi, R ilahi rahmeti ve N nihai necat ile yeniden kavme dönüşü temsil eder. İzin olmaksızın sorumluluk alanından çıkış kaçınılmaz bir sıkışmaya yol açarken, tenzih ve tevbe ile bu sıkışma mutlak kurtuluşa evrilmektedir.

النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ي