أبب

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: أ-ب-ب1 sîga, 1 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.أببفكهوَأَبًّا

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 1

▶ Ağı aç (3B)

أبب

أ - ب - ب

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 9 sözlük

Ebbe bol otu bulunan, hayvanların o tarafa yönlendikleri yer, mera anlamındadır. Abe ile yakınlığı vardır. (EebB) Otlak demektir.devamı ›

Bu sayfa şu yazımları da kapsar: ءبب · أبّ

Notlarım

Sözlükler(9)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Ebbe bol otu bulunan, hayvanların o tarafa yönlendikleri yer, mera anlamındadır. Abe ile yakınlığı vardır. (EebB) Otlak demektir.

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR267 harf
الأبُّ: المَرْعى. قال الله تعالى: "وفاكِهَةً وأًبّاً". أبو عمرو: الأَبُّ: النِّزاعُ إلى الوطن. أبو زيد: أَبَّ يَؤُبُّ أَبّاً وأَباباً وأَبابَةً: تَهَيَّأ للذَهاب وتَجَهَّزَ، يقال هو في أَيابِهِ، إذا كان في جَهازِهِ. وقال الأعشى: أَخٌ قد طَوى كَشْحاً وأَبَّ لِيَذْهبا.
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR yok31.658 harf
Madde başı: أبّ(باب الهمزة في الذي يقال له المضاعف) (أبّ) اعلم أن للهمزة والباء في المضاعف أصلين: أحدهما المرعَى، والآخر القَصْدَ والتهيُّؤ. أما الأول فقول الله عزّ وجلّ: ﴿وفَاكِهَةً وَأَبّاً﴾ [عبس 31]، قال أبو زيد الأنصاريّ: لم أسمع للأبِّ ذكراً إلاّ في القرآن. قال الخليل وأبو زيد: الأبُّ: المرعى، بوزن فَعْل. وأنشدَ ابنُ دريد: جِذْمُنا قيسٌ ونجدٌ دارُنا *** ولنا الأبُّ به والمَكْرَعُ وأنشدَ شُبيل بن عَزْرَة
Türkçe çeviri henüz yokMaddenin bağlantısı

(باب الهمزة في الذي يقال له المضاعف) (أبّ) اعلم أن للهمزة والباء في المضاعف أصلين: أحدهما المرعَى، والآخر القَصْدَ والتهيُّؤ. أما الأول فقول الله عزّ وجلّ: ﴿وفَاكِهَةً وَأَبّاً﴾ [عبس 31]، قال أبو زيد الأنصاريّ: لم أسمع للأبِّ ذكراً إلاّ في القرآن. قال الخليل وأبو زيد: الأبُّ: المرعى، بوزن فَعْل. وأنشدَ ابنُ دريد: جِذْمُنا قيسٌ ونجدٌ دارُنا *** ولنا الأبُّ به والمَكْرَعُ وأنشدَ شُبيل بن عَزْرَة لأبي دُواد: يَرعى بروْضِ الحَزْنِ من أبِّهِ *** قُريانه في عانةٍ تصحبُ([1])أي تحفظ. يقال: صَحِبَكَ الله أي حفِظك. قال أبو إسحاق الزجَّاج: الأبّ جميع الكلأ الذي تعتلفه الماشية، كذا رُوِيَ عن ابن عبّاس رضي الله عنه. فهذا أصلٌ وأما الثاني فقال الخليل وابن دُريد: الأبّ مصدر أبَّ فلانٌ إلى سيفه إذا ردَّ يدَه إليه ليستلّه. الأبّ في قول ابن دريد: النزاع إلى الوطن، والأبّ في روايتهما التهيّؤ للمسير. وقال الخليل وحدَه: أبّ هذا الشيءُ، إذا تهيّأ واستقامت طريقته إبابةً([2]). وأنشد للأعشى: صَرَمْتُ ولم أصرمْكُمُ وكصارمٍ *** أخٌ قَدْ طوى كشحاً وأبّ ليذْهَبا([3])وقال هشام بن عقُبة([4])* في الإبابة: وأبّ ذُو المحضَرِ البَادِي إبابَتَهُ *** وقوّضَتْ نِيّةٌ أطنَابَ تَخْييمِ وذكر ناسٌ أنّ الظِّبَاء لا ترِدُ ولا يُعرَف لها وِرد. قالوا: ولذلك قالت العَرَب في الظِّبَاء: "إن وَجَدَتْ فلا عَبَاب، وإن عَدِمت فلا أَباب"، معناه إنْ وجدَتْ ماءً لم تعُبَّ فيه، وإن لم تجِدْه لم تأبُبْ لطلبهِ([5]). والله أعلم بصحّة ذلك. والأبّ: القصدُ، يقال أببت أبّه، وأممت أمَّهُ، وحَمَمت حمَّهُ، وحرَدْتُ حردهُ، وصمَدتُ صَمْده. قال الراجز يصفُ ذئباً: مَرَّ مُدِلٍّ كرِشاء الغَرْبِ *** فأبَّ أَبَّ غنَمِي وأبِّي أي قصدَ قصْدَها وقصدِي. (أتّ) قال ابن دريد: أتّه يؤتُّه، إذا غلبه بالكلام، أو بكته بالحجة، ولم يأت في الباب غيرُ هذا، وأحسب الهمزة منقلبة عن عين. (أثّ) هذا بابٌ يتفرع من الاجتماع واللين، وهو أصلٌ واحد. قال ابن دريد: أثّ النبتُ أثّاً إذا كثُر. ونبتٌ أثيث، وكلُّ شيء موطّأٍ أثيثٌ، وقد أُثِّثَ تأثيثاً. وأثاث البيت من هذا، يقال إنّ واحده أثاثة، ويقال لا واحدَ له من لفظه. وقال الرّاجز في الأثيث: يَخْبِطنَ منه نبتَه الأثيثا *** حَتّى ترى قائِمَه جثيثا أي مجثوثاً مقلوعاً. ويقال نساءٌ أثائث، وثيرات اللحم. وأنشد: ومِنْ هَوَايَ الرُّجُحُ الأثائثُ *** تُمِيلُهَا أعجازُها الأواعِثُ([6])وفي الأثاث يقول الثقفي: أشاقَتْكَ الظَّعائنُ يومَ بانُوا *** بذي الزّيِّ الجميلِ من الأثاثِ([7])(أجّ) وأما الهمزة والجيم فلها أصلان: الحَفيف، والشدّة إمّا حرّاً وإمّا ملوحة. وبيان ذلك قولهم أجَّ الظليمُ إذا عدا أجيجاً وأجّاً، وذلك إذا سمعت حَفيفه في عَدْوه. والأجيج: أجيج الكير من حفيف النّار. قال الشاعرُ يصف ناقة: فراحتْ وأطرافُ الصُّوَى مُحزئلّةٌ *** تئجُّ كما أجّ الظّليمُ المفَزَّعُ([8])وقال آخر يصف فرساً: كأنَّ تردُّدَ أنفاسِه *** أجيجُ ضِرامٍ زَفَتْهُ الشَّمالُ وأجَّةُ القومِ: حفيفُ مشيِهم واختلاطُ كلامِهم، كلُّ ذلك عن ابن دريد. والماء الأُجاج : الملح. وقال قومٌ: الأجاج: الحارّ المشتعل المتوَهِّج، وهو من تأجّجَت النار. والأجَّة: شدّة الحرّ، يقال منه ائتج النّهار ائتجاجاً. قال حُميد: * ولهَبُ الفِتنةِ ذو ائتجاجِ * وقال ذو الرُّمّة في الأجّة: حتَّى إذا مَعْمعانُ الصَّيف هبَّ لـه *** بأجَّةٍ نشَّ عنها الماءُ والرُّطُبُ([9])وقال عُبيد بن أيوب العنبريّ يرثي ابنَ عمٍّ له: وغبتُ فلم أشْهَدْ ولو كنتُ شاهداً *** لخفّفَ عَنّي من أجيجِ فؤادِيَا (أَحّ) وللهمزة والحاء أصلٌ واحد، وهو حكاية السُّعال وما أشبهه من عطَشٍ وغيظٍ، وكلُّه قريبٌ بعضه من بعض. قال الكسائيّ: في قلبي عليه أُحاح أي إحنةٌ وعَداوة. قال الفرّاء: الأُحاح العطش. قال ابن دريد: سمعتُ لفلان أُحاحا وأحيحاً، إذا توجَّعَ من غيظٍ أو حُزن. وأنشد: * يطوي الحيازيمَ على أُحاحِ * وأحيحة اسم رجلٍ، مشتقٌّ من ذلك. ويقال في حكاية السُّعال أحّ أحّاً. قال: يَكادُ مِنْ تنحنُحٍ وأَحِّ *** يَحكي سُعالَ الشَّرِق الأبَحِّ([10])وذكر بعضهم أنّه ممدودٌ: آح. وأنشد: كأنّ صوتَ شَخْبِها المُمتاحِ *** سُعالُ شيخٍ من بني الجُلاحِ يقولُ مِن بَعْدِ السُّعالِ آحِ (أخّ) وأما الهمزة والخاء فأصلان: [أحدهما] تأوُّه أو تكرُّه، والأصل الآخَر طعامٌ بعينه. قال ابن دُريد: أَخِّ([11]) كلمة تقال عند التأوُّه، وأحسبُها مُحدَثة. ويقال إنّ أخِّ كلمة تقال عند التكرُّه للشيء. وأنشد: * وكانَ وصْلُ الغانيات أخَّا([12]) * وكانت دَخْتَنُوس بنتُ لَقيطٍ، عند عمرو بن عمرو بن عُدُس، وهو شيخٌ كبير، فوضع رأسَه في حجرها فنفخ كما ينفخ النائم، فقال أخِّ! فقالت أخِّ واللهِ منك! وذلك بسَمْعه، ففتح عينيه وطلّقها، فتزوّجها عمرو بن معبد بن زُرارة، وأغارت عليهم خيلٌ لبكر بن وائل فأخذوها* فيمن أُخذ، فركب الحيُّ ولحق عمرُو بنُ عمروٍ فطاعَنَ دونَها حتى أخَذَها، وقال وهو راجعٌ بها: أيَّ زَوْجَيكِ رأيتِ خَيْراً *** أألعظيمُ فَيْشةً وأيرَا أم الذي يأتِي الكُماةَ سَيْرَا

فقالت: ذاك في ذاك، وهذا في هذا. والأَخيخة: دقيقٌ يصبُّ عليه ماء فيُبرَق بزيتٍ أو سمن ويُشْرَب([13]). قال: * تجَشُّؤ الشيخِ عن الأخِيخهْ * (أدّ) وأمّا الهمزة والدال في المضاعف فأصلان: أحدهما عِظَم الشيء وشدّته وتكرُّره، والآخر النُّدود. فأمّا الأوّل فالإِدُّ، وهو الأمر العظيم. قال الله تعالى: ﴿لَقَدْ جِئْتُمْ شَيْئاً إدّاً﴾ [مريم 89]، أي عظيماً من الكفر. وأنشد ابنُ دريد: يا أُمّتَا رَكبتُ أمراً إدّا *** رأيتُ مَشْبوحَ اليدينِ نَهْدَا أبيض وضاحَ الجَبين نَجْدَا *** فَنِلتُ منه رشَفاً وبَرْدَا([14])وأنشد الخليل: ونتّقِي الفحشاءَ والنَّآطِلا *** والإدَدَ الإداد والعَضائلا([15])ويقال أدّتِ الناقة، إذا رجّعت حَنينَها. والأَدُّ: القُوّة، قاله ابن دريد وأنشد: من بَعدِ ما كنتُ صُمُلاًّ نَهْدَا *** نَضَوْنَ عَنّى شِرَّةً وأَدَّا([16]) فهذا الأصل الأوَّل. وأمَّا الثاني فقال ابن دريد: أدَّتِ الإبل، إذا نَدّت. وأما أُدُّ بن طابخة بن إلياس بن مضر فقال ابن دريد: الهمزة في أدّ واوٌ، لأنه من الوُدّ وقد ذكر في بابه. (أذّ) وأما الهمزة والذال فليس بأصلٍ، وذلك أنّ الهمزة فيه محوَّلة من هاء، وقد ذكر في الهاء. قال ابن دريد: أذَّ يَؤُذُّ أذّا: قطع، مثل هَذَّ. وشَفْرةٌ أذُوذٌ: قَطّاعة. أنشد المفضّل: يَؤُذُّ بالشَّفْرَةِ أيَّ أذِّ *** مِنْ قَمَعٍ ومَأْنَةٍ وفَلْذِ (أرّ) أصلُ هذا البابِ واحد، وهو هَيْج الشيء بتَذكيةٍ وحَمْيٍ، فالأرُّ: الجِماع ، يقال أرَّها يؤُرُّها أرّاً، والمِئَرُّ: الكثير الجماع. قال الأغلب: ضَخْمَ الكراديس وَأَىً زِبرَّا *** بَلَّتْ به عُلابِطاً مِئَرَّا([17])

والأرُّ: إيقاد النار، يقال أرَّ الرجلُ النَّارَ إذا أوقدها. أنشدنا أبو الحسن علي ابن إبراهيم القطّان، قال أملى علينا ثعلبٌ: قد هاج سار لسارِي ليلةٍ طربا *** وقد تصَرَّم أو قد كاد أو ذَهباً كأنَّ حِيريّةً غَيْرَى مُلاَحِيَةً *** باتَتْ تَؤُرُّ به من تَحتِه لَهَبَا([18]) والأرُّ أن تُعالج الناقة إذا انقطع وِلادها، وهو أنْ يُؤخذَ غصنٌ من شوك قَتَادٍ

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR336 harf
أ ب ب اطلب الأمر في إبانه وخذه بربانه أي أوله وأنشد ابنُ الأعرابي ‏:‏ قد هرمتني قبل إبان الهرم وهي إذا قلت كلي قالت نعم صحيحة المعدة من كل سقم لو أكلت فيلين لم تخش البشم وأبَّ للمسير إذا تهيّأ له وتجهز‏.‏ قال الأعشى‏:‏ صرمت ولم أصرمكم وكصارم أخ قد طوى كشحاً وأب ليذهبا ونقول‏:‏ فلان راع له الحب وطاع له الأب أي زكا زرعه واتسع مرعاه‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR2.474 harf
الأَبُّ: الكَلأُ، وعَبَّر بعضُهم(1) (1 قوله بعضهم: هو ابن دريد كما في المحكم.) عنه بأَنه الـمَرْعَى. وقال الزجاج: الأَبُّ جَمِيعُ الكَلإِ الذي تَعْتَلِفُه الماشِية. وفي التنزيل العزيز: وفاكِهةً وأَبّاً. قال أَبو حنيفة: سَمَّى اللّهُ تعالى المرعَى كُلَّه أَبّاً. قال الفرَّاءُ: الأَبُّ ما يأْكُلُه الأَنعامُ. وقال مجاهد: الفاكهةُ ما أَكَله الناس، والأَبُّ ما أَكَلَتِ الأَنْعامُ، فالأَبُّ من
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR25 harf
أ ب ب * * الأبُّ * المرعى
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR5.631 harf
الأب: الكلأ، وهو العشب رطبه ويابسه، وقد مر أو المرعى كما قاله ابن اليزيدي، ونقله الهروي في غريبه، وعليه اقتصر البيضاوي والزمخشري، وقال الزجاج: الأب: جميع الكلإ الذي تعتلفه الماشية، وفي التنزيل العزيز وفاكهة وأبا قال أبو حنيفة: سمى الله تعالى المرعى كله أبا، قال الفراء: الأب ما تأكله الأنعام، وقال مجاهد: الفاكهة: ما أكله الناس، والأب: ما أكلت الأنعام، فالأب من المرعى للدواب كالفاكهة للإنسان، قال
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR364 harf
Madde başı: ءببأَبَّ أَبَّ I , U ( n. ac. أَبّ 1 , أَبَاْب 22 , أَبَاْبَة 22t , أَبِيْب 25 ) a. [ La ], Prepared, got ready to, for. b. [ Ila ], Yearned for, longed to see ( home ). اِسْتَأْبَبَ اِسْتَأْبَبَ X , a. Adopted as father. أَبّ أَبّ 1 , a. Herbage, pasture. أَب أَب a. Father ( see أَبَوَ ). آب آب a. August ( month ). b. [ art. ], The Father ( God ).
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR15.033 harf
Madde başı: ءببءبب أَبَّ - يَؤُبُّ - أَبَّ - يَئِبُّ - أبّ أبَّ - يـَؤُبُّ + الكائن ( النبت أو البشر): يبرعم: ينتصب ويبرز متهيأ للتحرك والانطلاق من أكمامه استعداداً لإكمال ظهور الثمرة. أبَّ - يـَؤُبُّ + كائن + إلى كائن أو مكان: ينتصب ويتهيأ للخروج والتحرك إلى الكائن أو المكان:وخاصة الأصل والمنبت: نزع إلى أصله ووطنه أبّ: أصلها " أبـْبٌ " على وزن " فـَعـْل":
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler1 mücavir (1 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. فكه

    1 ortak ayet · Fakihe Elma demektir

Geçtiği ayetler(1)

  1. وَفَاكِهَةً وَأَبًّا

    Ve otlakMeyve ve mer’a.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökأبب
YapıÜçlü kök
Özel DurumMükerrer (muzaaf) kök
Bağlamsal Yakın Köklerرعي, كلأ, نبت, عشب
Zıt Kökجدب
Çekirdek Özet 1Otlamaya ve biçilmeye hazır hale gelmiş taze çayır, otlak ve hayvan yemi
Çekirdek Özet 2İnsanın tükettiği meyvelerin mukabili olarak yeryüzünde hayvanların rızkı kılınan bitki örtüsü
Çekirdek Özet 3Canlıların varlığını sürdürmesi için ekosistem düzeyinde vaktinde hazırlanan biyolojik besin temeli
Kritik Hata RiskiKelimeyi yalnızca bilinmeyen garip bir nebat türü sanarak insanın gıda zincirindeki hayvan besini ve ekolojik denge boyutunu gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
أبHarekete geçme, bir hedefe yönelme, hazırlanma veya başlangıç noktası teşkil etme; أبق (kaçıp bir yere yönelme), أبل (deve sürüsüne ve onun otlamasına yönelme), أبد (sürekli kalmaya yönelme) ve أبي (bir tarafa çekilip direnme) köklerinde bu yöneliş ve başlangıç ekseni görülür.بİkinci bâ harfinin katlanmasıyla yöneliş ve hazırlanma hareketi somutlaşarak, canlıların yöneldiği, vaktinde yetişip otlanmaya ve biçilmeye hazır hale gelen gür bitki örtüsüne ve çayıra özgü kılınmıştır.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
أÖküz başı; güç, öncülük, başlangıçYeryüzünden fışkıran ilk biyolojik gücü, canlanmayı ve besin zincirinin başlangıcını temsil eder.
بEv, çadır; iç, barınma, içinde olmaBir alanda toplanmayı, canlıların içine girip barındığı ve beslendiği tabii ortamı ve sığınağı simgeler.
بEv, çadır; iç, barınma, içinde olmaBarınma ve içerme hareketinin pekişerek süreklilik kazanmasını, yeryüzünü halı gibi kaplayan sık örtüyü ifade eder.
أببGüçle başlayan örtünün yeryüzünü kaplayarak canlılara barınak ve gıda alanı oluşturmasıTopraktan kuvvetle bitip olgunlaşan, hayvanların içine yönelerek beslendiği ve barındığı zengin çayır ve mera dokusunu gösterir.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamHayvanların otlaması ve biçilmesi için olgunlaşıp hazır hale gelmiş yeşil ot, mera, çayır ve hayvan yemi. Ayrıca bir şeye yönelmek ve yolculuk için hazırlık yapmak (ebbe li'l-mesîr).
Cahiliye şiiri kullanımıA‘şâ bir beytinde hazırlık ve yönelme anlamında bu kökü şöyle kullanır: صَرَمْتَ وَلَمْ أَصْرِمْكَ وَكصَارِمٍ / أَخٌ قَدْ طَوَى كَشْحاً وَأَبَّ لِيَذْهَبَا (Benden koptun oysa ben senden kopmadım; ilişkisini kesen bir kardeş gibi bağrını büküp gitmeye hazırlandı).
Erken Arapça kullanımErken dönem kabile şiirinde mera ve su kaynağı birlikteliğini anlatan şu beyitte geçer: جِذْمُنا قَيْسٌ وَنَجْدٌ دَارُنَا / وَلَنَا الأَبُّ بِهِ وَالمَكْرَعُ (Soyumuz Kays'tır, yurdumuz Necid'dir; orada gür otlak ve su içilecek yer bize aittir).

Kaynak Lisān al-ʿArab; Asās al-Balāgha; Maqāyīs al-Lugha.

Sami etimolojik katman

Arapça أبب kökü, Sami dillerinde yeşillik, taze sürgün, körpe ekin ve meyve olgunlaşma dönemi anlam alanıyla doğrudan ilişkilidir. İbranicede yer alan ve taze yeşil başak, körpe ekin anlamına gelen eb/aviv (אב / אביב) kelimesi ve ay adı olan nisan ayının antik karşılığı (Hodesh ha-Aviv), bu kökün ilkbahar sürgünü ve bitkisel tazelik çekirdeğini açıkça yansıtır. Süryanicede ebba / ebbe (ܐܒܐ) sözcüğü genel olarak meyve, yerin yeşil mahsulü ve taze bitki anlamına gelir. Aramicede de kök, bitkilerin yeşermesi ve ürün vermesi katmanını korur. Kökün Akadca katmanında inbu / embu (meyve, çiçek, ürün) formunda ortaya çıkan semantik gelişimi, Sami dil ailesinin ortak zemininde bu kökün "bitkinin tazelikle fışkırması, ürün vermesi ve toplanmaya hazır hale gelmesi" matrisine dayandığını gösterir. Arapçada kelime hem hayvanların doğrudan otladığı çayır ve merayı (el-kelâ' ve'l-mer'â) hem de zamanı gelip hazırlığı tamamlanan mevsimi (ibbân) kuşatacak biçimde somutlaşmıştır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs; Payne Smith; David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques); Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönHazırlanma, yönelme ve olgunlaşmış otlakKök bir yandan hazır hale gelip yönelmeyi (ibbân ve ebbe li'l-mesîr), diğer yandan hayvanların yöneldiği hazır otlağı (el-ebb) ifade eder; iki yön "kıvamına gelme ve yönelme" noktasında birleşir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice aviv / eb, Süryanice ebba, Akadca inbuKuzeybatı ve Doğu Sami dillerinde taze ekin, taze başak, ilkbahar mahsulü ve meyve anlamlarıyla ses ve mana denkliği tamdır.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik katmanda taze sürgün ve bitki kökleriDoğu ve Kuzey Afrika kollarındaki bazı bitkisel filizlenme ve yeşerme terimleriyle morfolojik yakınlıklar öne sürülmüşse de doğrulanmış veri sınırlıdır.Muhtemel

Kaynak Gesenius; HALOT; Payne Smith; David Cohen.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
أببAnlamlıOtlak, mera, taze hayvan yemi; yönelmekHayvanların yayılıp beslendiği biçilmeye hazır çayır ve bir işin mevsimi, vakti.Hedef köktür; Kur'an'da geçer.
بأبAnlamlıSevinçle karşılamak, şefkat göstermekBir kimseye güler yüzle ve sevinç belirterek yaklaşmak (bâbe'r-racül).Kur'an'da geçmez; Arapçada sınırlı kullanımı vardır.
ببأKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş altında bağımsız müstakil bir kök anlamı kaydedilmemiştir.Kur'an'da geçmez; mühmel kabul edilir.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
أببMerkezOtlak, mera, biçilmeye hazır hayvan gıdasıÖzellikle hayvanların otlamasına tahsis edilmiş, topraktan kendiliğinden biten taze ve gür yeşillik.İnsanın yediği meyve ve ürünlerin karşısında hayvanların doğrudan tükettiği bitki örtüsüdür.
رعيKomşuOtlatmak, gütmek, korumakHayvanın otlağı yemesini ve çobanın hayvanı gözetmesini eylemsel boyutta ifade eder.أبب bizzat bitkinin kendisine odaklanırken رعي otlatma ve gözetme fiilini öne çıkarır.
كلأKomşuYaş ve kuru ot, genel bitki örtüsüHem yeşil ve taze hem de kurumuş otlak için kullanılan genel terimdir.أبب özellikle taze, hazır ve gür merayı karşılarken كلأ kuruyu da içine alır.
عشبKomşuYalnızca taze ve yeşil otHenüz kurumamış, yeşilliği süren körpe bitkilerdir.أبب doğrudan hayvanın besini ve merası olma işleviyle özelleşir.
جدبZıtKuraklık, çoraklık, otsuzlukYağmurun kesilmesi sebebiyle toprağın bitki bitirmemesi ve otlağın yok olması hali.أبب kökünün temsil ettiği gür çayır ve bereketli meranın tam yokluk halidir.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaأببHayvanların otlağı, mera, taze yemİnsanın yediği meyvelere mukabil hayvanların doğrudan tükettiği tabii yeşillik.Kesin
LatincePabulum, pascuumHayvan yemi, otlak, çayırPabulum hayvanın yediği besini ve samanı, pascuum ise otlağı karşılar; taze fışkırma nüansı ikincildir.Güçlü
İngilizcePasture, fodder, herbageMera, hayvan yemi, ot örtüsüHerbage genel yeşil bitki örtüsünü, fodder biçilmiş yemi, pasture otlağı verir; kökün hem hazır olma hem ot olma birleşimini kısmen karşılar.Güçlü
AlmancaWeide, Futter, WeidegrasÇayır, mera, hayvan yemiWeide hayvanın yayıldığı otlağı, Futter ise hayvan besinini tam karşılar.Güçlü
FransızcaPâturage, fourrageOtlak, çayır, hayvan yemiPâturage hayvanların beslendiği alanı, fourrage ise doğrudan hayvan gıdasını ifade eder.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary; Grimm Deutsches Wörterbuch; Lane's Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
İsim: ebb (أَبّ)Hayvanların tükettiği otlak, mera ve çayırİnsana sunulan nimetlerin ardından hayvanların gıdasının zikredildiği yaratılış ve nimet bağlamı; Abese 80:31 (ve fâkiheten ve ebbâ, devamındaki 80:32 ayetinde "metâan leküm ve li-en‘âmiküm" ile açıklanır).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamRububiyet ve rızık deliliYeryüzünün sadece insan için değil, tüm canlı ekosistemi ve hayvanlar için kusursuz bir rızık donanımıyla yaratılmış olması.İlahi inayet ve ekolojik nizamın tamlığı.
FıkıhOrtak mülkiyet ve mera hukukuHayvanların otladığı sahipsiz arazilerdeki otlak ve meraların kamu malı (el-mer'â ve'l-kelâ') sayılması prensibi.Genel kamu yararı ve otlatma hakkının serbestliği.
TefsirGarîbü'l-Kur'an ve tefsir usulüHz. Ömer'in ayeti okuduğunda kelimenin tam botanik detayını bilememesi üzerine insanın bilmediği ayrıntıyı zorlamaması (tekellüf etmemesi) ilkesi.Lafzın genel anlamının (hayvan gıdası) açık olması, tür detayının ise zorlanmaması gereği.
HadisSahabe rivayetleri ve nüzul bağlamıHz. Enes'ten gelen rivayette Hz. Ömer'in kelime üzerindeki tefekkürü ve tekellüften nehyi ihtiva eden haberi.Kur'an'ın sunduğu ana mesajı kavrayıp gereksiz lügavî zorlamalardan sakınma terbiyesi.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniYaratılış ve nimet sistemiHayvan rızkı ve ilahi lütufCanlıların hayatını sürdürmesini sağlamaAllah'ın insan ile birlikte diğer canlıların da rızkını güvenceye aldığının nişanesidir.Kesin
İlmiBiyoloji ve ekosistemBirincil üretici biyokütle (flora)Besin zincirinin tabanını kurmaOtoburların beslenmesini sağlayarak tüm ekolojik piramidin ayakta kalmasını temin eder.Güçlü
SiyasiKamu arazisi ve tabii kaynak yönetimiOrtak mera ve çayır alanlarıToplumsal barışı ve hayvancılığı korumaKabile veya devlet düzeninde meraların tekelleştirilmesini engelleyen müşterek alan güvencesidir.Muhtemel
İktisadiHayvancılık ve üretim ekonomisiDoğal yem girdisiHayvansal üretim maliyetini sıfırlamaTopraktan kendiliğinden biten otlaklar sayesinde et, süt ve yün üretiminin sürdürülebilir kılınmasıdır.Güçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerTrofik düzeyde birincil üretim (trophic level 1)Güneş enerjisi ve topraktan gelen inorganik maddelerin ototrof canlılar tarafından hayvanların tüketeceği organik forma dönüştürülmesi matrisidir.Güçlü
Beşeri bilimlerMüşterekler teorisi (commons)Topluluğun tüm üyelerinin ve onların geçim kaynağı olan hayvanların serbestçe erişebildiği, tüketimi paylaşılan doğal ortak mülk yapısıdır.Muhtemel

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi yalnızca bilinmeyen, nadir ve egzotik bir çöl bitkisi olarak görüp ayetteki genel mera ve hayvan yemi anlamını unutmak.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da insan için anılan meyve ve gıdaların (fâkihe) karşısına doğrudan konulan ve tüm ehli ve vahşi hayvanların gıdasını temsil eden kapsayıcı bitki örtüsü.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataHz. Ömer rivayetini yanlış yorumlayarak Kur'an'da anlamsız veya bilinemez kelimeler bulunduğu zannına kapılmak; oysa sahabe kelimenin hayvan yemi olduğunu bilmekte, sadece bitkinin özel türünü tekellüfle araştırmayı reddetmektedir.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın canlılar alemine ve rızık dağılımına bakışını gösterir; insanın rızkı ile hayvanların rızkının aynı rahmet zincirinde birbirini tamamladığını kanıtlar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Yeryüzünün tanzimi, insanın yaratılışı, tarım ve hayvancılık nimetlerinin sayıldığı Abese suresindeki nimet ve tefekkür ayetlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Kur'an'ın yalnızca insan merkezli bir faydacılık güttüğü iddiasını çürütür; yeryüzü bitki örtüsünün önemli bir kısmının doğrudan hayvanların istifadesine tahsis edildiğini ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamCanlıların beslenmesi için vaktinde hazır hale gelmiş, topraktan fışkıran gür otlak, mera ve hayvan yemi.
  • Soyut anlamCanlılar ekosisteminde besin piramidinin alt basamağını oluşturan tabii hazır oluş, yönelme ve kendiliğinden temin edilen rızık temeli.
  • Sistematik karşılıkİnsan ve hayvan tüketiminin birbirini dengelediği ikili gıda sisteminde, hayvanlara ayrılan tabii biyolojik pay.
  • LaTeX modeliR=F∪Aveya sembolik olarakS={H,B}  ⟹  B→πA  ⟹  ΔU

Daha sade ve sembolik eksende:

E=H⊕BburadaB→P

Tam sembolik ifadesiyle:

R={M∣M→H}∪{A∣A→B}

Saf matematiksel formülasyon:

S=X×Y  ⟹  f(X)→H∧g(Y)→B

En yalın soyut hareket:

Y→H∧Φ→B

Yalnızca harflerden oluşan sade model:

R=Mh+Ab

  • LaTeX açıklamasıFormülde R yeryüzündeki toplam rızık ve gıda alanını temsil eder. Mh insan tüketimine ayrılan meyve ve kültür ürünlerini (H insanı simgeler) ifade ederken, Ab doğrudan hayvanlar için hazır kılınan otlak ve merayı (B hayvanları ve canlıları simgeler) temsil eder. Model, ilahi rızık sisteminin bu iki tamamlayıcı kümenin birleşiminden oluştuğunu gösterir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ا