كلأ

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ك-ل-أ1 sîga, 7 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.رحمرببكلأعرضيَكْلَؤُكُمْليلذكرقول

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 7

▶ Ağı aç (3B)

كلأ

ك - ل - أ

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 13 sözlük

“Kella”nın aslı “kane la” dır. "Öyle olmadı" "Öyle değil" anlamına gelir.devamı ›

Bu sayfa şu yazımları da kapsar: كلء

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

“Kella”nın aslı “kane la” dır. "Öyle olmadı" "Öyle değil" anlamına gelir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.607 harf
الكاف واللام و"وايء" معهما ك ل و، ك و ل، و ك ل، ل و ك، ك ل ي، ك ي ل، ك ل ا، ل ك ي، ك ل أ، ك أ ل، ل ك أ، أ ك ل، أ ل ك مستعملات كلو: الكُلْوة: لغة في الُكْلية لأهل اليمن. كول: الكَوْلانُ: نبات في الماء يشبه البردي، وورقه وساقه يشبه السعد، إلا أنه أغلظ منه، وأصله مثل أصله، يجعل في الدواء. وكل: تقول: وكَلْته إليك أَكِلُه كِلَةً، أي: فوضته. ورجل وَكَلٌ ووُكَلَةٌ وهو المُواكِلُ يتكل على غيره فيضيع
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.321 harf
الكَلأُ: العشبُ. وقد كَلِئَتِ الأرضُ وأكْلأَتْ فهي أرضٌ مُكْلِئَةٌ وكَلِئَةٌ، أي ذاتُ كَلأٍ. وسواءٌ رَطْبُهُ ويابسُه. وكَلأَتِ الناقةُ وأكْلأَتْ، إذا أكَلَتِ الكَلأَ. وكَلأَهُ الله كِلاءةً بالكسر، أي حَفِظَهُ وحَرَسَهُ. يقال: إذهبْ في كِلاءةِ الله. واكْتَلأْتُ منهم: احترسْتُ. قال الشاعر: أَنَخْتُ بعيري واكْتَلأْتُ بعينِهِ ويقال: اكْتَلأَتْ عيني، إذا لم تنم وسهِرَتْ وحَذِرَتْ أمراً. والمُكَلأُ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR yok20.906 harf
ك ل ( و ا ي ء ) كول ، كيل ، كلي ، كلأ ، كلا ، أكل ، ألك ، لكأ ، وكل ، لكي ، لوك : مستعملة . كول كيل : تَكَوَّلَ القومُ عليه تكَوُّلاً ، وتثَوَّلُوا عليه تَثَوُّلاً إذا اجتمعوا عليه يَضْرِبونَه ، فلا يُقْلِعُونَ عن ضربِه وشَتْمه ، وهم قاهرونَ له . وقال غيره يقال : انكَالُوا عليه ، وانْثَالُوا بهذا المعنى . وقال الليث : الكَوْلاَنُ : نباتٌ ينْبُت في الماء مثل البرْديّ يُشْبِهُ ورقهُ وساقهُ السعْدَ
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR6.927 harf
(باب الكاف واللام وما يثلثهما) (كلم) الكاف واللام والميم أصلانِ: أحدهما يدلُّ على نطقٍ مُفهِم، والآخَر على جراح. فالأوّل الكَلام. تقول: كلّمته أُكلّمه تكليماً؛ وهو كَليمِي إذا كلّمك أو كلَّمتَه. ثمَّ يتَّسِعون فيسمُّون اللفظةَ الواحدة المُفهِمَةَ كلمة، والقِصَّةَ كلمة، والقصيدةَ بطولها كلمة. ويجمعون الكلمةَ كلماتٍ وكَلِماً. قال الله تعالى: ﴿يُحرِّفُونَ الكَلِمَ عَنْ مَوَاضِعِهِ﴾ [النساء 46،
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR772 harf
- الكلأءة: حفظ الشيء وتبقيته، يقال: كلأك الله، وبلغ بك أكلأ العمر، واكتلأت بعيني كذا. قال: ﴿قل من يكلؤكم﴾ الآية [الأنبياء/43]. والمكلأ: موضع تحفظ فيه السفن، والكلاء: موضع بالبصرة، سمي بذلك لأنهم يكلأون سفنهم هنا:، وعبر عن النسيئة بالكالئ. وروي أنه عليه الصلاة والسلام: (نهى عن الكالئ بالكالئ) (الحديث عن ابن عمر أن النبي صلى الله عليه وسلم: (نهى عن بيع الكالئ بالكالئ) أخرجه الحاكم 2/57، وقال: هذا
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR1.205 harf
ك ل أ الله يكلؤك وتداركه الله بكلاءته‏.‏ واكتلأت منه‏:‏ احترست‏.‏ قال كعب بن زهير‏:‏ أنخت قلوصى واكتلأت بعينها وآمرت نفسي أيّ أمريّ أفعل أي احترست بعينها لأنها إذا رأت شيئاً ذعرت‏.‏ وكلأ دينه كاوءاً‏:‏ تأخّر فهو كاليء‏.‏ ونهيَ ‏"‏ عن بيع الكاليء بالكاليء ‏"‏‏.‏ وكلأته أنا تكلئةً واستكلأت كلأةً وتكلأتُ‏:‏ استلفت سلفاً‏.‏ وتقول‏:‏ إن الكلى تذيب شحم الكلى‏.‏ جمع‏:‏ كلأةٍ وأكلأت في الطعام
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR7.582 harf
قال اللّه، عز وجل: قل مَنْ يَكْلَؤُكُم بالليلِ والنهارِ من الرحمن. قال الفرَّاءُ: هي مهموزة، ولو تَرَكْتَ هَمْزَ مثلِه في غير القرآن قُلْتَ: يَكْلُوكم، بواو ساكنة، ويَكْلاكم، بأَلف ساكنة، مثل يَخْشاكم؛ ومَن جعلها واواً ساكنة قال: كَلات، بأَلف يترك النَّبْرةَ منها؛ ومن قال يَكْلاكُم قال: كَلَيْتُ مثل قَضَيْتُ، وهي من لغة قريش، وكلٌّ حَسَنٌ، إِلا أَنهم يقولون في الوجهين: مَكْلُوَّةٌ ومَكْلُوٌّ،
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR239 harf
* ك ل أ * * الكَلأُ * العشب رطبا كان أو يابسا و * كَلأَهُ * الله يكلؤُهُ مثل قطع يقطع * كِلاءَةً * بالكسر والمد حفظه و * الكالِيُّ * لانسيئة وفي الحديث ﴿أنه عليه الصلاة والسلام نهى عن الكالي بالكالئ﴾ وهو بيع النسيئة وكان الأصمعي لا يهمزه
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR6.470 harf
كلأه كمنعه يكلؤه كلأ بفتح فسكون وكلاءة بالقصر وكلاء بكسرهما مع المد في الأخير، أي حرسه وحفظه، قال جميل: فكوني بخـير فـي كـلاء وغـبـطة وإن كنت قد أزمعت صرمي وبغضتي قال أبو الحسن: كلاء هنا يجوز أن يكون مصدرا ككلاءة، ويجوز أن يكون جمع كلاءة، ويجوز أن يكون أراد: في كلاءة، فحذف الهاء للضرورة، ويقال: اذهبوا في كلاءة الله، وقال الليث: يقال: كلأك الله كلاءة، أي حفظك
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR10.067 harf
كَلَأَهُ 1 كَلَأَهُ ذ , (S, K,) aor. كَلَاَ , inf. n. كَلْءٌ (K) and كِلَآءَةٌ (S, K) and كِلَآءٌ (K) [but respecting this last see a verse of Jemeel cited below], He (i. e. God, S) guarded him, or kept him, or kept him safely. (S, K.) ― -b2- اِذْهَبُوا فِى كِلَآءَةِ اللّٰهِ Go ye in the safe keeping of God. (S, TA.) ― -b3- In the following verse of Jemeel, فَكُونِى بِخَيْرٍ فِى كِلَآءِ
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR2.108 harf
Madde başı: كلءكَلَأَ كَلَأَ A ( n. ac. كَلْء [ 1 ] , كِلَآء [ 23 ] , كِلَآءَة [ 23t ] ), a. Watched over, guarded. b. ( n. ac. كُلُوْءَة [ كُلُوْءَة 27t ]), Was delayed, postponed ( payment ). c. [ acc. & Fī ], Fixed ( his eye ) upon; gazed at. d. Whipped, thrashed. e. Grazed, pastured. f. Acted as scout. g. see infra. كَلِىَ kaliY^a A ( n. ac. كَلَأ [ 4 ] ), a. Abounded in herbage ( land ).
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok21.060 harf
Madde başı: كلءكلء كَلَأَ - يَكْلَأُ كَلَأَ - يَكْلَأُ + كائن + كائناً: يرعاه ويهتم به ويحرسه ويحفظه: يعمل على تزويده بالأمن والطعام والمال وما شابه من لزوم الرعاية واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " اللزوم لأجل الحفظ والرعاية والحماية "، وهي: كَلَأَ - يَكْلَأُ، حَفِظَ َ- يَحْفَظُ، رَعَى - يَرْعَى، قَسَّ - يَقُسُّ، جَارَ - يَجِيْرُ، حَاذَ - يَحُوْذُ كَلَأَ -
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler7 mücavir (12 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. عرض

    1 ortak ayet · Ön dişler demektir

  2. ليل

    1 ortak ayet · Durgun suyda dibe çöken mile “leyl“, akıp denize giden…

  3. نهر

    1 ortak ayet · Durgun suyda dibe çöken mile “leyl“ akıp denize giden…

  4. ذكر

    1 ortak ayet · Zikr : Yay görevi gören ağaç dal parçasıdır

  5. رحم

    1 ortak ayet · Rahim, bebeğin doğana kadar geliştiği yerdir

  6. ربب

    1 ortak ayet · Ribve, tümsek demektir

  7. قول

    1 ortak ayet · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

Geçtiği ayetler(1)

Sîga sayfası: يَكْلَؤُكُمْ
  1. قُلْ مَنْ يَكْلَؤُكُمْ بِاللَّيْلِ وَالنَّهَارِ مِنَ الرَّحْمَنِ بَلْ هُمْ عَنْ ذِكْرِ رَبِّهِمْ مُعْرِضُونَ

    Sizi korurDe ki: Geceleyin ve gündüzün sizi Rahman’dan kim koruyabilir? Ne var ki onlar, Rabblarının zikrinden yüz çevirmektedirler.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökكلأ
YapıÜçlü
Özel DurumHemzeli
Bağlamsal Yakın Köklerحفظ, حرس, رعى, حوط
Zıt Kökضيع
Çekirdek Özet 1Bir varlığı gözünü ayırmadan sürekli teyakkuzla gözetmek, dış tehditlere karşı siper olarak korumak ve can damarı olan besleyici örtüyü (otlağı) sağlamak
Çekirdek Özet 2Gece ve gündüzün bilinmez tehlikelerine karşı insanı Rahman’ın mutlak iradesine, azabına veya tabii afetlere karşı koruyabilecek tek hakiki sığınağın ve muhafızın yine O olduğunu bildirme
Çekirdek Özet 3Varlığın devamlılığının mekanik bir dokunulmazlıkla değil, anbean süregelen dinamik ve bilinçli bir gözetim, besleme ve kollama sistemiyle (kılâe) mümkün olduğu gerçeği
Kritik Hata RiskiKökü basit ve edilgen bir «koruma» (hıfz) düzeyine indirgemek veya hemzesiz كلا (kellâ) menfi edatıyla karıştırarak kökün teyakkuz, rızıklandırma ve kesintisiz gözetim boyutunu gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
كلKuşatmak, bütünüyle sarıp içine almak, ağırlığını ve yükünü üstlenmek; nitekim كلل kökünde tacın başı çevrelemesi veya yükün insanı sarması, كلف kökünde sorumluluğun bütünüyle üstlenilmesi, كلب kökünde sıkıca kavrayıp bırakmama, كلم kökünde ise bütünlüğü ihata edip tesir bırakma anlamları mevcutturأHemzenin getirdiği ani durma, odaklanma, tespit ve keskin bir iradeyle sabitleme etkisi sayesinde genel kuşatma ve yüklenme manası; bir varlığın üzerine dikkatle eğilip onu tehlikelerden korumak amacıyla anbean gözaltında tutmaya (teyakkuz ve muhafaza) ve canını ayakta tutan besleyici örtüyü (otlak/mera) temin etmeye özelleşmiştir.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
كavuç içi; kavrama, eğme, kaplamaKoruma altına alınacak nesneyi dış etkilerden yalıtarak avuç içi gibi sarma, himaye altına alma ve kuşatma hareketidir.
لçoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaSürüyü veya gözetileni dikkatle sevk etme, tehlikeden uzaklaştırıp güvenli sınıra çekme ve sürekli başında bulunma hareketidir.
أöküz başı; güç, öncülük, başlangıçEylemi başlatan, üstün otorite ve kudrete sahip olan öznenin etkin, sarsılmaz ve öncü iradesini temsil eder.
كلأKudretli bir iradenin gözetileni avuç içi gibi sarıp çoban değneği titizliğiyle anbean himaye altında tutmasıVarlığın üstün bir kudret ve sevk idaresiyle çepeçevre kuşatılarak her türlü iç ve dış tehlikeye karşı kesintisiz bir uyanıklıkla korunması ve beslenmesi hareketinin bütünüdür.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamÇobanın sürüsünü yırtıcılardan korumak için gözünü ayırmadan sürekli kollaması; hayvanların hayatını koruyup besleyen yaş ve kuru otlak örtüsü (el-kele'); gemilerin dalgalardan ve fırtınadan korunduğu güvenli liman/rıhtım (el-mükelle').
Cahiliye şiiri kullanımıKa'b b. Züheyr'e nispet edilen beyitte devenin tehlikeleri sezen uyanık gözüyle çevreyi teyakkuzla gözetlemesi anlamında kullanılmıştır: أنخت قلوصى واكتلأت بعينها / وآمرت نفسي أيّ أمريّ أفعل (Lisânü'l-Arab ve Esâsü'l-Belâga'da şahit gösterilen bir diğer erken beyit: إِنَّ سُلَيْمَى، واللّهُ يَكْلَؤُها، / ضَنَّتْ بِزادٍ ما كانَ يَرْزَؤُها).
Erken Arapça kullanımHz. Peygamber'in sefer esnasında konakladıklarında nöbet tutması için Hz. Bilâl'e hitaben söylediği şu ifadede geçmektedir: اكْلأْ لَنا وقْتَنا (Lisânü'l-Arab). Ayrıca vadeli borcun başka bir vadeli borçla değiştirilmesini yasaklayan nebevî hükümde borcun ötelenmesi ve beklenmesi anlamında yer alır: نهى عن بيع الكالئ بالكالئ.

Kaynak Kitābü'l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha, el-Müfredât.

Sami etimolojik katman

Sami dillerinde كلأ kökü, temel olarak gözetleme, bekleme, koruma ve besleyici bitki örtüsü (otlak) ekseninde ortak semantik katmanlara sahiptir. İbranicede k-l-’ (כָּלָא) kökü hapsetmek, alıkoymak, bir sınır içine alarak dışarıdan gelecek etkilere karşı tutmak ve kısıtlamak anlamını taşırken; Süryanicede k-l-’ (ܟܠܳܐ) formu menetmek, durdurmak, tutmak ve engellemek fiillerine işaret eder. Arapçada kök bu sınırlandırma ve tutma eylemini, çöl hayatının getirdiği bedevî tecrübeyle birleştirerek "tehlikeleri menetmek suretiyle koruma", "canlıyı ayakta tutan otlak (el-kele')" ve "gözünü ayırmadan bekleme/gözetleme" (kılâe) yönünde zenginleştirmiş ve pozitif bir himaye kalkanına dönüştürmüştür. Gemilerin bağlandığı liman (el-mükelle') kavramı da suyun ve rüzgârın tahribatına karşı teknelerin tutulduğu ve korunduğu güvenli alanı ifade ederek Sami kökteki "tutma/alıkoyma" çekirdeğini doğrular.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha, David Cohen.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönGözetleme, koruma, otlak ve tehirCanlıyı yaşatan otlak örtüsü ile canı tehlikelerden sakınan uyanık gözetim aynı koruma ve idame çekirdeğinden türemiştir; borcun ertelenmesi (kâlî) ise alacaklının gözünü vadeye dikip beklemesiyle irtibatlıdır.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice כָּלָא (kālā) ve Süryanice ܟܠܳܐ (klā)İbranice ve Süryanicede engellemek, alıkoymak, hapsetmek veya durdurmak anlamında olan kök; Arapçada tehlikeleri menederek koruma altına alma ve himaye etme semantik genişlemesine uğramıştır.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik izlerVeri bulunamadıVeri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Brown-Driver-Briggs, Gesenius Hebrew Lexicon.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
كلأAnlamlıGözetmek, korumak, otlakHedef köktür; uyanıklıkla himaye etmek, besleyici otlak sağlamak ve limana sığınmak anlamlarını içerir.Kur'an'da geçer
كألAnlamlıKısalık, büzülmeBedence kısa ve tıknaz olmak; nitekim el-keve'lel kısa boylu ve toparlak kimse için kullanılır.Kur'an'da geçmez
لكأAnlamlıVurmak, çarpmakKırbaç veya sopa ile sertçe vurmak; bir şeye hızla temas edip darbe indirmek.Kur'an'da geçmez
لأكAnlamlıElçilik, haber götürmekMesaj iletmek, risalet vazifesi görmek; melek ve me'leke kelimelerinin kök türetimlerinden biridir.Kur'an'da geçmez
أكلAnlamlıYemek, tüketmekBesini ağza alıp çiğneyerek tüketmek, bir varlığı eksiltmek veya harcamak.Kur'an'da geçer
ألكAnlamlıElçilik yapmak, çiğnemekElçi göndermek veya gemi ağızda gevelemek; haber ve mesaj taşıyıcılığıyla irtibatlıdır.Kur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
كلأMerkezTehditlere karşı teyakkuzla gözetip korumakGözünü ayırmadan, sürekli uyanıklık ve rızıklandırma ile koruma kalkanı oluşturur.Gece ve gündüzün her anında canlıyı tehlikelere karşı bizzat kollamayı anlatır.
حفظKomşuBir şeyi kaybolmaktan veya bozulmaktan korumakحفظ zayi olmaya ve unutulmaya karşı muhafazayı öne çıkarırken, كلأ doğrudan dış tehlikelere karşı teyakkuzla bekçilik yapmayı ifade eder.Nesnenin kendi varlığını ve özünü güvenli bir şekilde elde tutmaktır.
حرسKomşuNöbet tutarak beklemekحرس fiili daha ziyade düşman baskınına karşı mekanik sınır nöbeti ve bekçilik iken, كلأ korunanın hayatını idame ettirecek besini de kapsayan şefkatli bir himayedir.Güvenlik amacıyla dışarıdan gelecek ani saldırılara karşı tetikte durmaktır.
رعىKomşuOtlatmak, gütmek ve riayet etmekرعى canlının beslenmesi ve güdülmesine odaklanırken, كلأ hem otlağı hem de can güvenliğini birlikte sağlayan teyakkuzdur.Sürünün otlatılması ve idari sorumluluğunun taşınmasıdır.
حوطKomşuKuşatarak çepeçevre himaye etmekحوط etrafına duvar veya sınır örerek fiziksel ihata yoluyla korumayı vurgular; كلأ ise gözlem ve uyanıklık temellidir.Bir şeyin çevresini sararak tehlikenin girişine engel olmaktır.
ضيعZıtZayi etmek, başıboş bırakmak, ihmal etmekBir şeyi gözetimsiz, korumasız ve bakımsız bırakarak yok olmasına veya telef olmasına yol açmaktır.Korumanın, teyakkuzun ve rızkın tamamen kesilip nesnenin heder edilmesidir.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaكلأGözetmek, himaye etmek, otlatmakDış tehlikelere karşı kesintisiz gözetimle koruma ve hayatı besleme manalarını bütünüyle içerir.Kesin
Latincecustodire, tueriKorumak, gözaltında tutmak, kollamak«Custodire» uyanık bekçilik ve gözetimi, «tueri» ise şefkatli himayeyi karşılar; kökün otlak/besin boyutunu dışarıda bırakır.Güçlü
İngilizceto guard vigilantly, to preserve, to pastureTeyakkuzla korumak, himaye etmek«To guard vigilantly» teyakkuz ve gözlem yönünü karşılar; kökteki ilahi inayet ve hayatı idame ettirici mer'a boyutunu tek başına veremez.Güçlü
Almancabehüten, bewachen, weidenKorumak, gözetmek, yaymak«Behüten» esirgemek ve şefkatle korumak manasını iyi yansıtır, «bewachen» bekçilik yönünü karşılar.Güçlü
Fransızcagarder, veiller sur, préserverGözetmek, üzerinde uyanık durmak«Veiller sur» kesintisiz uyanıklıkla birinin üzerinde titremeyi karşılar ancak kökün biyolojik otlak bağlamını taşımaz.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane's Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
يَكْلَؤُكُم (Muzari fiil)Gece ve gündüzün bilinmez tehlikelerine ve Rahman'ın azabına karşı teyakkuzla korumak ve himaye etmekMüşriklerin acziyetini ve ilahi himayeye olan mutlak muhtaçlığı bildiren istifham-ı inkârî bağlamı; Enbiyâ 21:42.

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamHıfz, inayet ve esmâ-i hüsnâRahman ism-i celalinin gazabına veya kudretine karşı insanı kimin koruyabileceği meselesinde ilahi rububiyetin ve inayetin ikamesi.Korumanın mekanik değil, varlığın her an yaratılıp kollanmasına dayalı ontolojik bir himaye olduğu fikri.
FıkıhBorçlar hukuku ve akitler«Bey'u'l-kâli' bi'l-kâlî» (veresiye borcun veresiye ile satışı) yasağı üzerinden vadeli işlemlerin ve gararın sınırlandırılması.Tehir edilen, beklenen ve gözlenen borcun risk taşıması sebebiyle hukuken geçersiz sayılması.
Tefsirİstifham-ı inkârî ve koruma zıddiyetiAyette geçen «Rahman'dan sizi kim korur?» ifadesinin, «O'nun azabından» veya «O'nun dışında başka kim» şeklinde anlaşılması.Gece uykuda, gündüz meşgalede iken insanın kendi kendini korumaktan aciz olduğu hakikati.
HadisSeferde nöbet ve zamanı kollamaHz. Peygamber'in sefer esnasında nöbetçi tayin ederken ve borç akitlerini düzenlerken kullandığı lafızlar.Vakti uyanıklıkla beklemek, gafletten sakınmak ve ertelenmiş borcun riskinden kaçınmak.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİlahi himaye ve kulluk bilinciKılâe-i İlâhiyyeİnsanın mutlak acziyetini ve varlığını ancak Allah'ın kesintisiz gözetimiyle sürdürebildiğini fark ettirmeKulun gece ve gündüz kendi imkânlarıyla değil, Rahman'ın sürekli uyanık himayesiyle ayakta kaldığı şuurudur.Kesin
İlmiDoğadaki denge ve canlıların korunmasıBiyolojik koruma kalkanıCanlı türlerinin neslini devam ettirmesi için gerekli ekolojik ve besleyici çevreyi sağlamaKökün otlak (el-kele') manası ile koruma manasının kesiştiği, canlının habitatı içinde korunup beslenmesi ilkesidir.Güçlü
SiyasiDevletin tebaayı ve sınırları korumasıKamusal güvenlik ve teyakkuzToplumun iç ve dış tehditlere karşı gece-gündüz kesintisiz bir istihbarat ve savunma ağıyla korunmasıYönetimin sadece pasif durmayıp, vatandaşın hayatını ve kaynaklarını teyakkuzla gözetim altında tutmasıdır.Güçlü
İktisadiRisk yönetimi ve spekülatif işlemlerin önlenmesiKâlî akitlerin tasfiyesiKarşılıksız, belirsiz ve geciktirilmiş borç takaslarını engelleyerek piyasa istikrarını sağlamaVadeli alacağın vadeli borçla takasını yasaklayarak reel üretimi ve somut teslimatı güvenceye almaktır.Kesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDinamik geri beslemeli izleme ve hata koruma sistemi (real-time watchdog / fault-tolerant system)Bir sistemin çökmesini engellemek için arka planda milisaniyelik periyotlarla çalışan, sapmaları anında tespit edip tehlikeyi bertaraf eden ve sisteme sürekli enerji beslemesi sağlayan dinamik izleme mekanizması.Güçlü
Beşeri bilimlerSosyal güvenlik ve koruyucu teyakkuz hukukuBireyin savunmasız kaldığı anlarda (gece/uyku metaforuyla temsil edilen zayıflık dönemleri) kamusal iradenin devreye girerek hem can güvenliğini sağlaması hem de temel iaşe imkânlarını güvenceye alması.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi sadece zihinsel veya pasif bir «muhafaza etmek» (hıfz) düzeyinde algılayıp, kökün çöl hayatından süzülen aktif teyakkuz, gece nöbeti tutma ve canlıyı besleyen somut otlak/mera sağlama derinliğini ihmal etmek; ayrıca kullanıcı Excel notundaki gibi menfi edat olan كلا (kellâ) ile karıştırmak.
Kur'an içi daha geniş anlamAyetteki «gece ve gündüz» kaydı, tehlikenin ve zaafın sadece dışarıdan gelen somut bir düşmandan ibaret olmadığını; zamanın akışında insanın uykuda (gece) ve meşgalede (gündüz) gafil olduğu her saniye ilahi bir gözetim ve bakım sistemi sayesinde hayatta kaldığını gösterir.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİnsanın kendi güvenliğini salt beşeri savunma tedbirlerine bağlayarak ilahi himayeden müstağni olduğu yanılgısına düşmesi ve Rahman'ın tasarrufundan bağımsız bir emniyet alanı kurabileceğini zannetmesi.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'da sadece tek bir yerde (Enbiyâ 21:42) ve muhatabı sarsan bir istifhamla geçmesi, varlığın sürekliliğinin tesadüfe veya insanın kendi gücüne değil, her an devrede olan ilahi bir gözetime (kılâe) bağlı olduğunu en somut dille ortaya koyar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İnsanın ontolojik kırılganlığını, şirk koşanların acziyetini, uyku ve uyanıklık döngüsündeki ilahi tasarrufları ve Allah'ın Rahman sıfatıyla mahlukatı her an ayakta tuttuğunu bildiren ayet gruplarında belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Korunmayı yalnızca tehlike anında sığınılan pasif bir kalkan sanma hatasını düzeltir; korumanın kesintisiz bir teyakkuz, rızık temini ve uyanık bir gözetim olduğunu gösterir. Ayrıca hemzeli كلأ kökünü menfi edat كلا ile karıştıran metodolojik hataları tashih eder.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir canlıyı yırtıcılardan ve felaketlerden korumak için gözünü üzerinden ayırmadan gözetlemek, onu tehlikelerden sakınacak güvenli bir limana almak ve hayatını sürdüreceği otlağı emniyetle temin etmek.
  • Soyut anlamİnsanın gece ve gündüz süregiden zaaf ve gaflet anlarında, varlığını dış tehditlere ve ilahi adaletin kaçınılmaz hükmüne karşı ayakta tutabilecek yegâne mutlak, aktif ve besleyici himaye kalkanı.
  • Sistematik karşılıkGüvenlik, rızık ve gözetimin birbirinden ayrılmaz bir bütün oluşturduğu; nesnenin korunmasının ancak anlık durum takibi ve hayatî girdi (otlak/besin) desteğiyle sürdürülebileceği dinamik inayet nizamı.
  • LaTeX modeliS(t)=∫0t[V(τ)⋅P(τ)−Ω(τ)]dτ+K(t)
  • LaTeX açıklaması

Modelde S(t) zaman içindeki varoluşsal güvenlik ve korunma durumunu temsil eder. V(τ) anbean devam eden uyanıklık ve gözetimi (kılâe teyakkuzu), P(τ) korunan varlığın hayatını idame ettiren besleyici kaynakları ve otlağı (el-kele'), Ω(τ) ise gece ve gündüz varlığa yönelen potansiyel iç ve dış tehditleri simgeler. K(t) dışsal bir koruyucu gücün sisteme sağladığı aşkın himaye katsayısıdır; bu katsayı olmadan insanın kendi savunma kapasitesi integrali pozitif tutmaya yetmez.

Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ك