كلل

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ك-ل-ل35 sîga, 367 mücavir kök, 357 ayet, 74 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.أرضكُلِّهِألهكُلَّكللشيأكُلًّاقدركُلَّهَاكُلِّكُلُّسمونفسزوجكُلَّمَا

KökSîga 35Ayet 357Sure 74Mücavir 367

▶ Ağı aç (3B)

كلل

ك - ل - ل

KÖK
  • 379 geçiş
  • 357 ayet
  • 35 sîga
  • 9 sözlük

"Kele" etrafı çevrilmiş çayırlık demektir. Etrafının çevrilmiş olmasından dolayı bütün anlamında kullanılmıştır. Marifenin üzerine gelirse birinin bütün cüzleri anlamına gelir. Nekre üzerine gelirse türün bütün fertlerini kapsar. Burada bütün hümeze ve lümeze yapanların hepsine veyl yapmaktadır. Hemz ve lemzin meşru olmadığını anlatmaktadır.devamı ›

Bu bir edat; komşulukları genel ve zayıf anlam taşır.

Notlarım

Sözlükler(9)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

"Kele" etrafı çevrilmiş çayırlık demektir. Etrafının çevrilmiş olmasından dolayı bütün anlamında kullanılmıştır. Marifenin üzerine gelirse birinin bütün cüzleri anlamına gelir. Nekre üzerine gelirse türün bütün fertlerini kapsar. Burada bütün hümeze ve lümeze yapanların hepsine veyl yapmaktadır. Hemz ve lemzin meşru olmadığını anlatmaktadır.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.238 harf
الكاف واللام ك ل، ل ك مستعملان كل: الكلُّ: اليتيم. والكَلُّ: الرجل الذي لا ولد له، والفعل: كل يكِلّ كَلالةً، وقلما يتكلم به، قال: أكولٌ لمال الكلِّ قبل شبابـه إذا كان عظم الكَلِّ غير شديد والكَلّ أيضاً: الذي هو عيال وثقل على صاحبه. وهذا كَلِّي، أي: عيالي، ويجمع على كُلُول. والكَليلُ: السيف الذي لا حدَّ له. ولسان كليل: ذو كَلالةٍ وكِلَّةٍ. والكالّ: المعيي، يكِلّ كلالة. والكَلُّ: النسب البعيد.
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR2.474 harf
الكلُّ: العِيالُ والثِقْلُ. قال الله تعالى: "وهو كلٌّ على مولاه" والجمع الكُلولُ. والكلُّ: اليتيمُ. والكَلُّ: الذي لا ولد له ولا والدة. يقال منه: كَلَّ الرجلُ يَكِلُّ كَلالةً. والعرب تقول: لم يرِثْهُ كلالةً، أي لم يرِثْهُ عن عُرُضٍ، بل عن قُرْبٍ واستحقاقٍ. قال الفرزدق: ورِثْتُمْ قَناةَ المُلْـكِ غـير كـلالةٍ عن ابني مُنافٍ عبد شمسٍ وهاشمِ قال ابن الأعرابي: الكلالةُ: بنو العمّ الأباعدَ. وحكى
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR933 harf
ك ل ل كلّ الإنسان والدابّة كلالاً وكلالةً وهو كال مكل‏:‏ كلت دوابّه وأكلّ دابته‏.‏ وكلّ السيف كلولاً وكلّةً‏.‏ وكلّله‏:‏ ألبسه الإلكليل وهو عصابة مزيّنة بالجواهر‏.‏ وانكلّت المرأة‏:‏ ضحكت‏.‏ قال الأعشى‏:‏ وتنكلّ عن مشرقٍ باردٍ كشوك السّيال أسفّ النؤورا وهو كلّ عليه‏.‏ ومن المجاز‏:‏ كل بصره ولسانه كلّةً وهو كلة وهو كليل البصر واللسان‏.‏ وكلّ عن الأمر‏:‏ ثقل عليه فلم ينبعث فيه‏.‏ وكلّ فلان
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR yok18.107 harf
الكُلُّ: اسم يجمع الأَجزاء، يقال: كلُّهم منطلِق وكلهن منطلقة ومنطلق، الذكر والأُنثى في ذلك سواء، وحكى سيبويه: كُلَّتهُنَّ منطلِقةٌ، وقال: العالِمُ كلُّ العالِم، يريد بذلك التَّناهي وأَنه قد بلغ الغاية فيما يصفه به من الخصال. وقولهم: أَخذت كُلَّ المال وضربت كلَّ القوم، فليس الكلُّ هو ما أُضيف إِليه. قال أَبو بكر بن السيرافي: إِنما الكلُّ عبارة عن أَجزاء الشيء، فكما جاز أَن يضاف الجزء إِلى الجملة
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR1.182 harf
* ك ل ل * * الكَلُ * العيال والثقل قال الله تعالى ﴿وهو كل على مولاه﴾ والكل أيضا اليتيم والكل أيضا الذي لا ولد له ولا والد يقال منه * كَلَّ * الرجل يكل بالكسر * كَلاَلةً * قال بن الأعرابي * الكَلاَلَةُ * بنوالعم الأباعد وقيل الكلالة مصدر من * تَكَلَّلَهُ * النسب أي تطرفه كأنه أخذ طرفيه من جهة الوالد والولد فليس له منهما أحد فسمي بالمصدر والعرب تقول هو بن عم * الكَلاَلةِ * وابن عم * كَلاَلةً إذا
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR18.773 harf
الكل، بالضم: اسم لجميع الأجزاء، ونص المحكم: يجمع الأجزاء، يقال: كلهم منطلق، وكلهن منطلقة، للذكر والأنثى، وفي العباب والصحاح: كل لفظه واحد، ومعناه الجمع، فعلى هذا تقول: كل حضر، وكل حضروا، على اللفظ مرة، وعلى المعنى أخرى، قال الله تعالى: قل كل يعمل على شاكلته ، وقال جل وعز: كل له قانتون ، أو يقال: كل رجل وكلة امرأة، قال شيخنا: أنكره المحققون، وقالوا: إنه وقع في كلام بعضهم ازدواجا فلا يثبت لغة،
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR2.591 harf
كَلَّ كَلَّ I ( n. ac. كَلّ 1 , كِلَّة 2t , كَلَاْل 22 , كَلَاْلَة 22t , كُلُوْل 27 , كُلُوْلَة 27t ), a. Was tired, exhausted. b. Was blunt; was dim ( sight ). c. Was desolate: was an orphan; was childless. كَلَّلَ كَلَّلَ II , a. Crowned. b. Placed a wreath on the head of; joined in wedlock, married. c. [ Fī ], Applied himself vigorously to. d. Forsook his family. e. [ 'An
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR50.247 harf
كلل كَلَّ - يَكِلُّ - كَلّ - كَلالَة كَلَّ - يَكِلُّ + الكائن أو الشيء + عن فعل شيء: يعجز عن إتمام فعل، لضعفٍ جسماني أو عقلي: يبدأ بالفعل، فيتعب ويعيا فيعجز عن اتمام الفعل لضعف في جسمه أو عقله كَلَّ - يَكِلُّ + الكائن + على كائن آخر: يتعب و يعجز عن اتمام فعل لصالح ومنفعة الكائن الآخر، فيكون عبئاً وعالة عليه بدل أن يكون ذا نفع له كَلّ: اسم فاعل
Tamamını oku

Sîgalar(35)

Mücavir kökler367 mücavir (788 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. شيأ

    136 ortak ayet · Şey

  2. قدر

    45 ortak ayet · Kıdr kazandır

  3. أرض

    62 ortak ayet · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir

  4. نفس

    41 ortak ayet · Dibağlamada kullanılan palamut, meşenin bir meyvesidir

  5. نبت

    11 ortak ayet · Bitki

  6. أمم

    23 ortak ayet · Emam ön demektir

  7. سمو

    42 ortak ayet · “Sem” hayvanın sırtı, “ard” da hayvanın karnıdır

  8. ملك

    31 ortak ayet · Melekut, tüm kainatı mülk olarak varlığını ifade eder

  9. علم

    73 ortak ayet · Dağın sivri noktası demektir

  10. ثمر

    9 ortak ayet · Meyve demektir

  11. أله

    149 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

  12. زوج

    16 ortak ayet · İlik ve düğme çiftinin her biridir

Geçtiği ayetler(357)

Bu kök 357 ayette geçiyor; sure şeridinden daraltın.

  1. … شَاءَ اللَّهُ لَذَهَبَ بِسَمْعِهِمْ وَأَبْصَارِهِمْ إِنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

    HerAz kalsın şimşek gözlerini alıverecek. Onları aydınlattıkça ışığında yürürler. Üzerlerine karanlık basınca dikilip kalıverirler. Şayet Allah, dileseydi onların işitmelerini de, görmelerini de giderirdi. Muhakkak ki Allah, her şeye Kadir’dir.

  2. مَا نَنْسَخْ مِنْ آيَةٍ أَوْ نُنْسِهَا نَأْتِ بِخَيْرٍ مِنْهَا أَوْ مِثْلِهَا أَلَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

    HerBiz, bir ayeti nesheder veya unutturursak ondan daha hayırlısını, yahut da dengini getiririz. Bilmez misin ki, Allah şüphesiz her şeye kadir’dir.

  3. … وَاصْفَحُوا حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهُ بِأَمْرِهِ إِنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

    HerKitab ehlinin çoğu, hak kendilerine apaçık belli olduktan sonra içlerindeki çekememezlikten ötürü, sizi imandan sonra küfre döndürmek isterler. Allah’ın açıklayıcı emri gelene kadar onları affedin, geçin. Şüphesiz ki Allah her şeye kadir’dir.

  4. وَلِكُلٍّ وِجْهَةٌ هُوَ مُوَلِّيهَا فَاسْتَبِقُوا الْخَيْرَاتِ أَيْنَمَا تَكُونُوا يَأْتِ بِكُمُ اللَّهُ جَمِيعًا إِنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

    HerHerkesin bri yönü vardır oraya döner. Öyleyse siz hayırlı işlerde birbirinizle yarışın! Nerede bulunursanız bulunun, Allah hepinizi birden getirir. Şüphesiz ki Allah her şeye kadir’dir.

  5. … فَأَحْيَا بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا وَبَثَّ فِيهَا مِنْ كُلِّ دَابَّةٍ وَتَصْرِيفِ الرِّيَاحِ وَالسَّحَابِ الْمُسَخَّرِ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ …

    HerŞüphesiz ki göklerin ve yerin yaratılışında, gece ile gündüzün değişmesinde, insanlara yararlı şeylerle denizde akan gemilerde, Allah’ın gökten indirip, yeryüzünü ölümünden sonra dirilttiği suda, her türlü canlıyı orada yaymasında, rüzgarların değiştirilmesinde, gökle yer arasında emre hazır bekleyen bulutta elbette akleden bir kavim için ayetler vardır.

  6. … فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُ قَالَ أَعْلَمُ أَنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

    HerYahut altı üstüne gelmiş bir kasabaya uğrayan kimse gibisini görmedin mi? Allah, bunu ölümünden sonra nasıl diriltecek? dedi. Bunun üzerine Allah, onu yüz sene ölü bıraktı, sonra diriltti. Na kadar kaldın? dedi. O da: Bir gün veya bir günden daha az kaldım, dedi. Hayır, yüz yıl kaldın. Öyle iken yiyeceğine içeçeğine bak; henüz bozulmamış, bir de merkebine bak. Hem seni insanlara bir ibret kılacağız. Kemiklere bak, onları nasıl birleştirip yerli yerine koyuyor ve sonra onlara nasıl et giydiriyoruz? dedi. Bu hal ona apaçık belli olunca: Artık Allah’ın herşeye Kadir olduğunu biliyorum, dedi.

  7. … أَرْبَعَةً مِنَ الطَّيْرِ فَصُرْهُنَّ إِلَيْكَ ثُمَّ اجْعَلْ عَلَى كُلِّ جَبَلٍ مِنْهُنَّ جُزْءًا ثُمَّ ادْعُهُنَّ يَأْتِينَكَ سَعْيًا وَاعْلَمْ …

    HerHani İbrahim: Rabbım, ölüleri nasıl dirilttiğini bana göster, deyince. İnanmıyor musun? demişti. O da: Hayır öyle değil, ama kalbim iyice mutmain olsun, demişti. Öyleyse dört çeşit kuş al; onları kendine alıştır, sonra her dağ başına onlardan birer parça koy. Sonra onları, çağır, koşarak sana gelirler. Ve bil ki şüphesiz Allah, Aziz’dir, Hakim’dir.

  8. … سَبِيلِ اللَّهِ كَمَثَلِ حَبَّةٍ أَنْبَتَتْ سَبْعَ سَنَابِلَ فِي كُلِّ سُنْبُلَةٍ مِائَةُ حَبَّةٍ وَاللَّهُ يُضَاعِفُ لِمَنْ يَشَاءُ وَاللَّهُ …

    HerMallarını Allah yolunda infak edenlerin durumu, her başağında yüz tane olmak üzere yedi başak veren tanenin durumu gibidir. Allah, dilediğine kat kat verir. Ve Allah, Vasi’dir, Alim’dir.

  9. … وَأَعْنَابٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ لَهُ فِيهَا مِنْ كُلِّ الثَّمَرَاتِ وَأَصَابَهُ الْكِبَرُ وَلَهُ ذُرِّيَّةٌ ضُعَفَاءُ فَأَصَابَهَا إِعْصَارٌ …

    HepsiBiriniz ister mi ki; hurmalardan ve üzümlerden bir bahçesi olsun, altından ırmaklar aksın, içinde her çeşit meyve bulunsun da; kendisi ihtiyarlamış, çocukları da güçsüz kalmışken; bahçesi ateşli bir kasırga ile yanıversin. Düşünesiniz diye Allah, size ayetlerini böyle açıklar.

  10. … فَيَغْفِرُ لِمَنْ يَشَاءُ وَيُعَذِّبُ مَنْ يَشَاءُ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

    HerGöklerde ve yerde olanların hepsi Allah’ındır. İçinizdekini açıklasanız da, gizleseniz de Allah sizi onunla hesaba çeker. Sonra dilediğini bağışlar dilediğini azablandırır. Ve Allah, herşeye Kadir’dir.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökكلل
YapıÜçlü (Müzâaf)
Özel DurumMüzâaf kök
Bağlamsal Yakın Köklerجمع, حوط, عمم
Zıt Kökبضع
Çekirdek Özet 1Çepeçevre kuşatma, sınırlayarak bütünleme, taç gibi sarma ve takatten düşerek ağırlık oluşturma
Çekirdek Özet 2İstisnasız kapsam (istiğrâk), fert veya parçaların eksiksiz bütünlüğü ve zayıflık/hısımlık hali
Çekirdek Özet 3Bütün unsurların tek bir sınır ve yasa altında toplanması, dışarıda hiçbir ferdin bırakılmaması
Kritik Hata RiskiKökün kapsam boyutunu salt matematiksel bir çokluk sanıp kuşatıcı sınır ve bağımlılık boyutunu yok saymak; fıkıhtaki kelâle kavramını kökten kopuk addetmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
كلKuşatma, tutma, sararak çevreleme veya sınırlandırma ortak çekirdeği (كلأ, كلب, كلح, كلف, كلم)لÇevreleme hareketini pekiştirerek unsurların tamamını içine alan nihai bir bütünlük, çepeçevre saran bir taç veya bu sınırın getirdiği yorgunluk ve ağırlık anlamı oluşturur.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
كavuç içi; kavrama, eğme, kaplamaUnsurları bir araya getirip avuç içine alma, sararak kavrama ve sınır koyma
لçoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaKavranan unsurları tek bir istikamete bağlama, denetim altında tutma
لçoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaSınırlandırmayı ve bağı pekiştirerek çevreyi bütünüyle kapatma, eksiksiz bir kuşatma kurma
كللAvuç içine alınıp çoban değneğiyle çepeçevre sarılan unsurların tek bir sınır içinde eksiksiz bütünleşmesi; bu sınırın bütünü kavraması veya bu kuşatıcı bağ altında zayıf düşüp desteğe muhtaç kalması

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBaşı çepeçevre saran taç veya çelenk (el-iklîl), etrafı çiçeklerle çevrilmiş çayır (ravda mukallele), kılıcın ağzının körelmesi ve devenin yürümekten takatsiz kalıp yorulması
Cahiliye şiiri kullanımıA‘şâ divanında gülen kadının dişlerinin çevresini ve parlaklığını betimlerken kök bu somut sınırlandırma ve parıldama bağıntısıyla geçer: وتنكلّ عن مشرقٍ باردٍ
Erken Arapça kullanımKitâbü’l-ʿAyn’da zikredilen kadim beyitte himayesiz kalan kimsenin malını haksızca tüketenleri anlatmak için kökün zayıflık ve hısımlık anlamı kullanılır: أكولٌ لمال الكلِّ قبل شبابـه / إذا كان عظم الكَلِّ غير شديد

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde كلل kökü, en köklü ve yaygın ortak miras katmanlarından birini temsil eder. Kökün asli morfo-semantik ekseni tamamlanma, çevreleme, taçlandırma ve mutlak bütünlüktür. İbranicede kālal (כָּלַל) fiili tamamlamak, mükemmelleştirmek anlamına gelirken kōl (כֹּל) ismi bütün, hepsi ve her karşılığındadır. Süryanicede kallel (ܟܠܠ) fiili taç giydirmek, çevrelemek ve sarmak; kul (ܟܠ) ise külliyet ve bütünlük ifade eder. Akadca metinlerde kalû fiili tutmak, alıkoymak; kullatu ismi ise bütünlük, evren ve toplam varlık demektir. Bu ortak kök, erken Sami zihninde bir şeyin sınırlarının çepeçevre kuşatılıp kemale erdirilmesi ve dışarıda hiçbir unsurun bırakılmaması tasavvuruyla şekillenmiştir. Arapçada bu kuşatma bir yandan istiğrâk edatına dönüşürken diğer yandan kılıcın körleşmesi, yolcunun takatten düşmesi (kell) ve nesep zincirinin uç sınırında kalarak doğrudan vârisi bulunmama (kelâle) hallerine doğru anlam genişlemesi yaşamıştır.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, David Cohen.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönÇevreleme, taçlandırma ve tükenişİklîl (taç) ve mukallele (çevrili bahçe) biçimlerinden istiğrâk edatına (küll) ve zayıflık/hısımlık terimine (kelâle, kell) semantik açılımKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice kālal/kōl, Süryanice kallel/kul, Akadca kullatuBütünleme, tamamlama, kuşatma ve tümel kapsayıcılık anlamı tüm Sami dillerinde yapısal ve leksik olarak ortaktırKesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik tamlık ve sınırlama tabakasıAilenin diğer kollarında dairevi sınırlama ve eksiksiz tamlık belirten morfemlerle akrabalıkMuhtemel

Kaynak David Cohen, Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
كللAnlamlıBütünleme, kuşatma, zayıflıkSınır içine alma, bütün fertleri kapsama veya güçsüzleşip başkasına yük olmaHedef kök; Kur'an'da geçer
لكلKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez
للكAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
كللMerkezKuşatıcı bütünlük ve tümel sınırSınırları belirlenmiş bir alanın tüm fert veya cüzlerini eksiksiz kapsarBir kümenin tüm elemanlarını içine alarak dışta unsur bırakmaz
جمعKomşuBir araya getirmeDağınık unsurların toplanmasını anlatır; كلل gibi sınır koyucu ve mantıksal tümel olmak zorunda değildirParçaların fiziki veya zihni birleşimini merkeze alır
حوطKomşuÇevreleme ve korumaMekânsal ve koruyucu çevreleme yapar; كلل ise soyut ve hükmi kapsam bildirirSınır çekerek içine alma hareketinde örtüşür
عممKomşuYaygınlık ve genellikHükmün yaygınlaşmasını ifade eder; كلل doğrudan fertleri tek tek ihata eden dağıtıcı bir güç taşırKapsamın genişliğini ve şümulünü hedefler
بضعZıtParçalama ve eksiltmeBütünden bir parça koparmayı ve noksan bırakmayı anlatırKülliyetin zıddı olan cüz'iyet ve noksanlığı kurar

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaكللBütünleme, kuşatma, yorulmaFertleri veya parçaları dışarıda bırakmaksızın sınır içine almaKesin
LatinceOmnis, totus, coronaHer, bütün, taç/çelenkOmnis fertleri dağıtıcı biçimde, totus yekpare bütünü, corona ise iklîl boyutunu karşılarKesin
İngilizceAll, every, whole, crownBütün, her, tam, taçEvery tekil fertleri, all/whole toplu bütünlüğü, crown kuşatıcı tacı verirKesin
AlmancaAlle, jeder, ganz, KroneBütün, her biri, tüm, taçJeder dağıtıcı tümelliği, alle ve ganz bütüncül kapsamı ifade ederKesin
FransızcaTout, chaque, couronneBütün, her biri, taçChaque sayılabilir fertleri, tout bütünsel yapıyı karşılarKesin

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
كُلّ (nekre isme muzaf)Her bir fert, dağıtıcı tümelSorumluluğun veya fıtratın fert fert dağıtıldığı bağlamlar (Âl-i İmrân 3:185, Enbiyâ 21:35)
كُلّ (marife isme muzaf)Bütün, parçaların tamamıBir varlığın veya topluluğun tüm cüzlerinin eksiksiz toplamı (Bakara 2:31, Nisâ 4:130)
كُلّ (tenvinli bağımsız isim)Herkes, hepsi, her biriCümlede fail veya mübteda olarak umumi kapsam bildiren bağlamlar (Meryem 19:95, Enbiyâ 21:99)
كُلَّمَا (zaman edatı)Her ne zaman, her defasındaŞartın her gerçekleşmesinde hükmün tekrarlandığı durumlar (Bakara 2:20, Hac 22:22)
كَلّ (isim)Başkasına yük, âciz, bağımlıKendi işini göremeyen ve efendisine ağırlık olan köle tasviri (Nahl 16:76)
كَلَالَة (hukuki isim)Usul ve fürûu olmayan hısımAnne-baba ve çocuk bulunmaksızın yan koldan gerçekleşen miras bağı (Nisâ 4:12, Nisâ 4:176)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahî ilim, irade ve kudretin taallukuAllah'ın her şeyi bilmesi ve yaratması karşısında cüz'î iradenin konumu ve küllî-cüz'î ayrımıMutlak istiğrâk ve kuşatıcı evrensellik
FıkıhÂmm lafızlar usulü ve miras hukukuÂmm lafzın umumuna delaletinin kat'î mi zannî mi olduğu ile kelâle vârislerinin hak paylarıŞümul ifade eden teşriî kural ve usul-fürû dışı akrabalık
TefsirTahsis prensibi ve istiğrâk analiziMetinde geçen küll lafızlarının mutlak mı yoksa bağlamla kayıtlı örfî bir umum mu bildirdiğiİzafî umum ile mutlak tümel ayrımı
HadisEvrensel ahlaki sorumluluk ve teşriBireysel yükümlülüklerin toplumsal kapsayıcılığı ve dinin genel ilkeleriBütün fertleri içine alan bağlayıcı şümul

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniOntolojik yaratılış ve tevhid nizamıMutlak Kapsayıcılıkİstisnasız kulluk ve yaratılış bağı tesis etmeHiçbir varlığın ilahî yasanın ve gözetimin dışında kalamayacağını vazederKesin
İlmiEpistemoloji ve mantıksal önermelerEvrensel Kural ve AksiyomTikel verileri tümel bir yasa altında birleştirmeKuralların istisnasızlığı ilkesiyle bilimsel genellemelere imkân tanırKesin
SiyasiHukukun üstünlüğü ve anayasal düzenKamusal Eşitlik ve ŞümulHukuk önünde herkesi eşit kılmaYasaların belirli bir zümreyi kayırmaksızın tüm tebaayı kapsamasını sağlarGüçlü
İktisadiMülkiyetin dağılımı ve sosyal güvenceMirasın İntikali ve KorumaServetin tıkanmasını önleyip zayıfları kapsamaKelâle kurumuyla sahipsiz tereke bırakmayarak yan kolları güvenceye alırGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerEvrensel Niceleyici (∀) ve Evrensel Küme (U)Matematiksel mantıkta kümenin tüm elemanları için geçerli olan doğruluk değeri ve topolojide kapalı sınırKesin
Beşeri bilimlerNormatif Evrensellik ve Sosyal KırılganlıkHukuk normunun genelliği ile sosyal devletin en zayıf ferdi (kell) koruma şemsiyesiGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü sadece soyut bir nicelik belirteci ("hepsi", "her") sayarak kökteki ihata, sınırlandırma, taçlandırma (iklîl) ve zayıflık (kelâle, kell) bağlamlarını kopuk birer tesadüf addetmek
Kur'an içi daha geniş anlamKök, hem varlığın tek bir fert bile dışarıda bırakılmaksızın ilahî ilke ve bilgiyle kuşatılmasını hem de bu sınırın kenarında kalan güçsüz ve korumasız fertlerin sisteme dahil edilmesini ifade eder
Yanlış anlamanın doğuracağı hataÂmm lafızların getirdiği ontolojik sorumluluk kuru bir mantık kuralına indirgenir; miras hukukundaki kelâle hükümleri hikmetsiz teknik ayrıntılar olarak görülür

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın varlık, bilgi ve ahlak tasavvurundaki kuşatıcılığı kuran anahtar eksendir; ilahî ilmin sınırsızlığını ve ilahî adalet karşısında hiçbir ferdin unutulmayacağını bildirir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Yaratılış ve mutlak ilim ayetlerinde (Bakara 2:29, En'âm 6:102), kıyamet hesaplaşmasında (Meryem 19:95) ve miras hükümlerinin sınırlarını çizen kelâle ayetlerinde (Nisâ 4:12, 176).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Bazı varlıkların ilahî yasanın ve bilginin kapsama alanı dışında kalabileceği zannını yıkar; sosyal ve hukuki korumanın yalnızca güçlü usul-fürû zincirine hasredilemeyeceğini gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir nesneyi taç gibi çepeçevre sarıp sınırlandırmak (iklîl), sınırları kapatıp tamamlamak veya bu sınırın getirdiği yorgunlukla takatten düşüp birine yük olmak (kell).
  • Soyut anlamBir kümenin bütün unsurlarını dışarıda hiçbir istisna bırakmaksızın tek bir hüküm, yasa veya ilke altında toplayan tümel kuşatma (istiğrâk).
  • Sistematik karşılıkMantıksal evrensel niceleme, varlığın ilahî yasaya istisnasız boyun eğişi ve hukuki korumanın en uçtaki zayıf ferde kadar ulaştırılması.
  • LaTeX modeliU={x∣∀x (x∈S  ⟹  P(x))}∧∂S≠∅
  • LaTeX açıklamasıModelde S ele alınan varlık veya kavram kümesini, x bu kümenin fertlerini, P(x) her bir ferde eksiksiz uygulanan hüküm veya niteliği, ∀ istisnasız kuşatmayı sağlayan evrensel niceleyiciyi, U tüm bu unsurları içine alan nihai bütünlüğü, ∂S ise kümenin sınırlarını, yani çepeçevre kuşatıcı tacı (iklîl) ve bu sınır boyundaki zayıf unsurları (kelâle) simgeler.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ك