أثث
أ - ث - ث
KÖK- 2 geçiş
- 2 ayet
- 1 sîga
- 9 sözlük
Eses hasır yapılan bitkidir. Esas ev eşyası demektir. (EaÇaÇ) Altı çalısız ağaçlık, taranmış gür saç, mobilyadır.devamı ›
Bu sayfa şu yazımları da kapsar: ءثث · أثّ
Notlarım
Sözlükler(9)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
Eses hasır yapılan bitkidir. Esas ev eşyası demektir. (EaÇaÇ) Altı çalısız ağaçlık, taranmış gür saç, mobilyadır.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.810 harfباب اللفيف من الثاء
ث أ ي، ث أ و، ث و ي، ث أ ث أ، و ث أ، أ ث ي، أ ث
ثأي:
الثَّأَى: أَثَر الجُرح، وإذا وقع بين القوم جراحات قيل: قد عَظُم الثَّأَى بينَهم.
والثَّأَى: خَرْمُ الخَرز. وأَثْأَيتُ خرز الأديم. أي: باعدت أو قاربت فلا يكتم الماء، قال:
وَفزاءَ غَرْفيّةٍ أثأى خوارِزها مُشَلْشِلٌ ضَيَّعتْهُ بينَها الكُتَبُ
ويجوز للشّاعر أن يؤخّر الهمزة حتّى تصير بعد الألف فتصير: ثاءَ على القَلْب، ومثله:
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR318 harfأَثَّ النباتُ يَئِثُّ، أثاثه أي كَثرَ والتفَّ. ونبات أَثيثٌ وشَعَرٌ أثيثٌ. ونساء أَثائِثُ: كثيراتُ اللحم. قال رؤبة: ومِنْ هَوايَ الرُّجُحُ الأثائِثُ والأثاث: متاع البيت. قال الفراء: لا واحد له. وقال أبو زيد: الأثاثُ المالُ أجمعُ: الإبلُ، والغنم، والعبيدُ، والمتاعُ. والواحدة أَثاثَةٌ. وتَأثَّثَ فلانٌ، إذا أصاب رياشاً.
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR5.694 harfباب اللفيف من حرف الثاء
ثأى ، وثأ ، أثأ ، أثث ، ثأثأ ، ثوى .
ثأى : أبو عُبيد : أَثأَيْت الخَرزَ ، إذا خَرَمْتَه .
وقال أبو زيد : أَثأَيتُ الخَرز إثْئَاءً : خَرَمْتُه .
وقد ثِئَىَ الخَرز يثأًى ثأَى شَديداً .
قال : وأَثأَيْت في القوم إثْئَاءً ، إذا جَرَحْت فيهم .
وهو الثأَى .
وقال اللَّيْثُ : إذا وَقْع بين القومِ جِرَاحات قِيل : قد عَظُم الثأَى بَيْنهم .
قال : ويَجوز للشاعر أن يَقْلب مَدّ ( الثأَى
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR yok31.658 harfMadde başı: أثّ(باب الهمزة في الذي يقال له المضاعف)
(أبّ) اعلم أن للهمزة والباء في المضاعف أصلين: أحدهما المرعَى، والآخر القَصْدَ والتهيُّؤ. أما الأول فقول الله عزّ وجلّ: ﴿وفَاكِهَةً وَأَبّاً﴾ [عبس 31]، قال أبو زيد الأنصاريّ: لم أسمع للأبِّ ذكراً إلاّ في القرآن. قال الخليل وأبو زيد: الأبُّ: المرعى، بوزن فَعْل. وأنشدَ ابنُ دريد:
جِذْمُنا قيسٌ ونجدٌ دارُنا *** ولنا الأبُّ به والمَكْرَعُ
وأنشدَ شُبيل بن عَزْرَة
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR1.442 harfالأَثاثُ والأَثاثةُ والأُثوثُ: الكثرة والعِظَمُ من كل شيء؛ أَثَ يَأَثُّ ويَئِثُّ ويَؤُثُّ أَثًّا وأَثاثةً، فهو أَثٌّ، مقصور؛ قال ابن سيده: عندي أَنه فَعْلٌ، وكذلك أَثِيثٌ، والأُنثى أَثِيثة، والجمع أَثائِثُ وأَثايِثُ.
ويقال: أَثَّ النباتُ يَئِثُّ أَثاثةً أَي كثُر والتَفَّ، وهو أَثِيثٌ، ويوصف به الشَّعَر الكثير، والنباتُ المُلْتف؛ قال امرؤ القيس: أَثِيثٌ كَقِنْوِ النَّخْلة المُتَعَثْكِلِ
وشَعَر
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR136 harf* أ ث ث * * الأثاث * متاع البيت قال الفراء لا واحد له وقال أبو زيد * الأَثاثُ * المال أجمع الإبل والغنم والعبيد والمتاع الواحدة * أثاثةٌ
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR390 harfMadde başı: ءثثأَثَّ
أَثَّ A , I , U ( n. ac. أَثَاْث 22 , أَثَاْثَة 22t , أُثُوْث 27 , أُثُوْثَة 27t ),
a. Was abundant, luxuriant.
أَثَّثَ
أَثَّثَ II ,
a. Furnished.
تَأَثَّثَ
تَأَثَّثَ V ,
a. Procured furniture.
b. Was furnished.
أَثّ
أَثّ 1 ,
a. Plentiful.
أَثَاْث
أَثَاْث 22 ,
a. Goods, furniture, utensils.
أَثِيْث
أَثِيْث 25 ,
a. see 1 .
أَثَّثَ
N. P. أَثَّثَ II ,
a. Furnished.
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR7.696 harfMadde başı: ءثثءثث
أَثَّ - يَئِثُّ (أَثَّ - يَؤُثُّ) - أثـاث
أَثَّ - يَئِثُّ (أَثَّ - يَؤُثُّ) + الشيء: يتجمع بشكل ملتف ليؤلف موطئاً ومقعداً وفرشاً طرياً ليناً مريحاً
أَثاث: على وزن " فـَعال" : اسم فعل " أَثَّ - يئِثُّ ": التأثيث:وهو أيضاً بمعنى مفعول اسم آلة منه: حاجات وأدوات المنزل من كساء وأغطية وفرش وكراسي وسرر مؤثثة: مصنوعة بطريقة تجعلها طرية ناعمة لينة
ءثث أَثَّ - يَئِثُّ (أَثَّ - يَؤُثُّ) - أثـاث أَثَّ - يَئِثُّ (أَثَّ - يَؤُثُّ) + الشيء: يتجمع بشكل ملتف ليؤلف موطئاً ومقعداً وفرشاً طرياً ليناً مريحاً أَثاث: على وزن " فـَعال" : اسم فعل " أَثَّ - يئِثُّ ": التأثيث:وهو أيضاً بمعنى مفعول اسم آلة منه: حاجات وأدوات المنزل من كساء وأغطية وفرش وكراسي وسرر مؤثثة: مصنوعة بطريقة تجعلها طرية ناعمة لينة وثيرة ومريحة، والمستعملة لتزويد الساكن بكل وسائل الراحة. أثَّثَ - يُؤثِّثُ +كائن + بيتاً أو فرشاً: على وزن " فـَعَّلَ" من " أَثَّ - يئِثُّ " جعله " يئِثُّ " بشدة: جعله فرشاً طرياً ليناً مريحاًً وثيراً واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ "الفرش والتأثيث والراحة تحت كائن "، وهي: أَرِكَ - يَأْرُكُ (أَرِكَ - يَأْرِكُ)، فَرَشَ - يَفْرِشُ (فَرَشَ - يَفْرُشُ)، مَهَدَ - يَمْهَدُ، أَثَّ - يَئِثُّ (أَثَّ - يَؤُثُّ)، أرِضَ - يَأرَضُ، نَمْرَقَ - يُنَمْرِقُ أثاث الأثاث ﴿وكم أهلكنا قبلهم من قرن هم أحسن أثاثا ورئيا(74)﴾ مريم ﴿والله جعل لكم من بيوتكم سكنا وجعل لكم من جلود الأنعام بيوتا تستخفونها يوم ظعنكم ويوم إقامتكم ومن أصوافها وأوبارها وأشعارها أثاثا ومتاعا إلى حين(80)﴾ النحل مختار الصحاح ● [أثث] أ ث ث: الأثاث متاع البيت قال الفراء لا واحد له وقال أبو زيد الأَثاثُ المال أجمع الإبل والغنم والعبيد والمتاع الواحدة أثاثةٌ الراغب أث - الأثاث: متاع البيت الكثير، وأصله من: أث (يقال: أث النبات يئث أثاثه، أي: كثر والتف. انظر: اللسان (أث) )، أي: كثر وتكاثف. وقيل للمال كله إذا كثر: أثاث، ولا واحد له، كالمتاع، وجمعه أثاث (وهذا قول الفراء، وقيل: واحده أثاثة. انظر: المجمل 1/78؛ واللسان (أث) ). ونساء أثايت: كثيرات للحمل، كأن عليهن أثاثا، وتأثث فلان: أصاب أثاثا. ملخص اللسان 1. أَثَ يَأَثُّ ويَئِثُّ ويَؤُثُّ أَثًّا وأَثاثةً: الأَثاثُ والأَثاثةُ والأُثوثُ: الكثرة والعِظَمُ من كل شيء؛ 2. أَثَّ النباتُ يَئِثُّ أَثاثةً أَي كثُر والتَفَّ، 3. وشَعَر أَثِيثٌ: غزير طويل، 4. وأَثَّتِ المرأَةُ تَئِثُّ أَثًّا: عَظُمَتْ عجيزتُها؛ 5. وامرأَةٌ أَثِيثةٌ: أَثِيرة، كثيرة اللحم، 6. وأَثَّثَ الشيءَ: وَطَّأَه ووثَّرَه. 7. والأَثاثُ: الكثير من المال؛ 8. والأَثاثُ: المالُ أَجمع، الإِبل والغنم والعبيد والمتاع. 9. والأَثاثُ: أَنواعُ المَتاع من متاع البيت ونحوه. 10. وتأَثَّثَ الرجلُ: أَصابَ خيراً؛ 11. وأَثاثةُ: اسم رجل، بالضم؛ لسان العرب ● - أثث: الأَثاثُ والأَثاثةُ والأُثوثُ: الكثرة والعِظَمُ من كل شيء؛ أَثَ يَأَثُّ ويَئِثُّ ويَؤُثُّ أَثًّا وأَثاثةً، فهو أَثٌّ، مقصور؛ قال ابن سيده: عندي أَنه فَعْلٌ، وكذلك أَثِيثٌ، والأُنثى أَثِيثة، والجمع أَثائِثُ وأَثايِثُ. ويقال: أَثَّ النباتُ يَئِثُّ أَثاثةً أَي كثُر والتَفَّ، وهو أَثِيثٌ، ويوصف به الشَّعَر الكثير، والنباتُ المُلْتف؛ قال امرؤ القيس: أَثِيثٌ كَقِنْوِ النَّخْلة المُتَعَثْكِلِ وشَعَر أَثِيثٌ: غزير طويل، وكذلك النبات، والفعل كالفعل؛ ولِحْية أَثَّة كَثَّة: أَثِيثة. وأَثَّتِ المرأَةُ تَئِثُّ أَثًّا: عَظُمَتْ عجيزتُها؛ قال الطِّرِمَّاح:إِذا أَدْبَرَتْ أَثَّتْ، وإِنْ هي أَقْبَلَتْ، فَرُؤْدُ الأَعالي، شَخْتةُ المُتَوَشَّحِ وامرأَةٌ أَثِيثةٌ: أَثِيرة، كثيرة اللحم، والجمع إِثاثٌ وأَثائثٌ؛ قال رؤبة: ومن هَوايَ الرُّجُحُ الأَثائثُ، تُمِيلُها أَعجازُها الأَواعِثُ وأَثَّثَ الشيءَ: وَطَّأَه ووثَّرَه. والأَثاثُ: الكثير من المال؛ وقيل: كثرةُ المال؛ وقيل: المالُ كلُّه والمتاعُ ما كان من لِباسٍ، أَو حَشْوٍ لفراشٍ، أَو دِثارٍ، واحدتُه أَثاثةٌ؛ واشتقه ابن دريد من الشيء المُؤَثَّثِ أَي المُوَثَّر. وفي التنزيل العزيز: أَثاثاً ورِئْياً؛ الفراء: الأَثاثُ المَتاع، وكذلك قال أَبو زيد. والأَثاثُ: المالُ أَجمع، الإِبل والغنم والعبيد والمتاع. وقال الفراء: الأَثاثُ لا واحد لها، كما أَن المَتاع لا واحدَ له، قال: ولو جمعتَ الأَثاثَ، لقلت: ثلاثةُ آثَّةٍ، وأُثُتٌ كثيرة. والأَثاثُ: أَنواعُ المَتاع من متاع البيت ونحوه. وتأَثَّثَ الرجلُ: أَصابَ خيراً؛ وفي الصحاح: أَصابَ رِياشاً. وأَثاثةُ: اسم رجل، بالضم؛ قال ابن دريد: أَحسِبُ أَن اشتقاقه من هذا. مقاييس اللغة: (أثّ) هذا بابٌ يتفرع من الاجتماع واللين، وهو أصلٌ واحد. قال ابن دريد: أثّ النبتُ أثّاً إذا كثُر. ونبتٌ أثيث، وكلُّ شيء موطّأٍ أثيثٌ، وقد أُثِّثَ تأثيثاً. وأثاث البيت من هذا، يقال إنّ واحده أثاثة، ويقال لا واحدَ له من لفظه. وقال الرّاجز في الأثيث: يَخْبِطنَ منه نبتَه الأثيثا *** حَتّى ترى قائِمَه جثيثا أي مجثوثاً مقلوعاً. ويقال نساءٌ أثائث، وثيرات اللحم. وأنشد: ومِنْ هَوَايَ الرُّجُحُ الأثائثُ *** تُمِيلُهَا أعجازُها الأواعِثُ([6]) وفي الأثاث يقول الثقفي: أشاقَتْكَ الظَّعائنُ يومَ بانُوا *** بذي الزّيِّ الجميلِ من الأثاثِ([7]) القاموس المحيط: أثَّ النَّباتُ يَئُتُّ، يَئِتُّ، مُثَلَّثَةً، أثاثَةً وأَثاثاً وأُثوثاً كَثُرَ والْتَفَّ، والمرأةُ عَظُمَتْ عَجِيزَتُها. وأثَّثَه: وطَّأه، ووثَّرَه. وهو أثٌّ وأثِيثٌ: كثيرٌ عظيمٌ، ج: إِثاثٌ وأثائِثُ، وهي بهاءٍ، والجَمْعُ كالجَمْعِ. والأثائثُ: الكثيراتُ اللحمِ أو الطِوال التاماتُ منهُنَّ. والْأَثاثُ: مَتاعُ البَيتِ، بلا واحدٍ، أو المالُ أجْمَعُ، والواحِدةُ: أَثاثَةٌ. والْأَثاثِيُّ: الْأَثَافِيُّ، وفَرَسٌ للحبطَاتِ. وأُثاثَةُ، كثُمامَةٍ ويُفْتَحُ: رجُلٌ، ووالِدُ مِسْطَحٍ الصَّحابِيِّ. تاج العروس: أ - ث - ث " أَثَّ النّباتُ يَئِثُّ " وَيَأَثُّ ويَؤُثُّ " مُثَلَّثَةً " أَثّاً و " أَثَاثَةً وأَثَاثاً وأُثُوثاً " بالضم في الأَخِير " : كَثُرَو الْتَفَّ " . والأَثَاثُ " الكَثْرَةُ و " العِظَمُ من كُلّ شْيءٍ . ويُوصَفُ به الشَّعَرُ الكَثِير والنَّبَاتُ المُلْتَفُّ . أَثَّت " المَرْأَةُ " تَؤُثُّ أَثّاً " : عَظُمَت عَجيزَتُهَا " قال الطِّرِمّاح : " إِذا أَدْبَرَتْ أَثَّتَ وإنْ هِيَ أَقْبَلَتْفَرُؤْدُ الأَعَالِي شَخْتَةُ المُتَوَشَّحِ " وأَثَّثَهُ " إِذا " وَطَّأَهُ " تَوْطِئَةً " وَوَثَّرَهُ " تَوْثِيراً فِرَاشاً كان أو بِسَاطاً عن ابن دُرَيْد . " وهو أَثٌّ " مَقْصور قال ابنُ سِيدَه : عِنْدي أَنه فَعْلٌ " وأَثِيثٌ " أَي " كَثِيرٌ عَظِيمٌ " وشَعَرٌ أَثِيثٌ أَي غَزِيرٌ طَويلٌ وكذلك النَّبَاتُ والفِعْلُ كالفِعْل قال امرْؤُ القَيْسِ : " أَثِيث كقِنْوِ النَّخْلَةِ المُتَعَثْكِلِ " ج إِثاثٌ " بالكسر كَكَرِيمِ وكِرَامٍ " وأَثَائِثُ " بالياءِ وبالهَمْزة كذا ضُبِط . " وهي " أَثِيثَةٌ " بهاءٍ " يُقَال : لِحْيَةٌ أَثِيثَةٌ وامرأَةٌ أَثِيثَةٌ أَي أَثِيرَةٌ كثيرةُ اللَّحْمِ . " والجَمْعُ كالجَمْعِ " أَي إِثاثٌ وأَثائِثُ هكذا في سائِر الأُمَّهاتِ وقد ضبط شيخُنا هنا بما لا يُجْدِي نَفْعاً . " والأَثائِثُ : الكَثِيراتُ اللَّحْمِ أو الطِّوَالُ التَّامّاتُ مِنْهُنّ " قال رؤبة : " ومن هَواىَ الرُّجُحُ الأَثائِثُ " تُمِيلُها أَعْجَازُهَا الأَواعِثُ " والأَثَاثُ " كسَحَابٍ : الكَثِيرُ من المالِ . وقيل : كَثْرَةُ المَالِ . وقيل : " مَتَاعُ البَيْتِ " ما كَانَ من لِباسٍ أو حَشْوٍ لِفراشٍ أَو دِثَارٍ قال الفَرّاءُ : هو " بلا وَاحِدٍ " كما أَنَّ المَتَاعَ لا واحِدَ له وكذلك قال أَبُو زَيْد . هو " المالُ أَجْمَعُ " أَي كلّه : الإِبِلُ والغَنَمُ والعَبِيدُ والمَتَاعُ " والوَاحِدةُ أَثَاثَةٌ " بالفتح وفي التَنْزِيل العزيز " أَثَاثاً ورِئْياً " . قال الفرّاءُ : ولو جَمَعْتَ الأَثَاثَ لقُلْتَ : ثَلاَثَةُ آثَّةٍ وأُثُثٌ كثِيرَةٌ . وقال شيخُنا : قال بعض اللّغويّين : الأَثَاثُ : ما يُتَّخَذُ للاسْتِعْمَال والمَتاعِ لا لِلتَّجارةِ . وقيل : هما بِمَعْنىً . وقيل : الأَثاثُ : ما جَدَّ من متاعِ البَيْتِ لا ما رَثَّ وبَلِىَ وبه جَزم القُرْطُبِيّ . وفي الصّحاح : تَأَثَّثَ فُلان إِذا أَصابَ رِيَاشاً . " والأَثَاثِىُّ : الأَثَافِيُّ " وَزْناً وَمَعْنىً وهِيَ حِجَارَةٌ تُنْصَبُ وتُجْعَلُ القِدْرُ عليها . قال شيخُنا : هو مما عدُّوه فيما أُبْدلتْ الثّاءُ فيه من الفاءِ ؛ كمُغْفُورٍ ومُغْثُورٍ ولم يَتَعَرّض له هُنا الجَوْهَرِيُّ ولا ابنُ مَنْظُور ولا غيرُهما من أَئمّة اللُّغَةِ والتَّصْرِيف بناءً على أَنّ الهَمْزَةَ زائدَة والثَّاءَ جُعِلَتْ بدَلَ الفاءِ . قلت : وهو لُغَة تميمٍ خاصَّة كما نقله الصَّاغَانيّ . الأَثافِيّ بن الخُزَرِ بن ذِي الصُّوفَةِ بن أَعْوَجَ " فرسٌ للحَبِطاتِ " " وأُثَاثَةُ كثُمَامَة ويُفْتَح " : اسمُ " رَجُل " الفتح عن ابن دُرَيْد . أُثَاثَةُ : اسمُ " والِد مِسْطَحٍ الصَّحابِيّ " رضي الله عنه قريب سيّدنا أَبِي بَكْرٍ الصّدّيق رضي الله عنه قَالَ ابنُ دُرَيْد : أَحْسَبُه مُشْتَقّاً من هذا يعني من تَأَثَّثَ الرَّجُلُ وسيأْتي . قلت : وكذا أُخْتُه هِنْد بنتُ أُثَاثَةَ وعَمْرُو بنُ أَبي أُثَاثَةَ العَدَوِيّ صحابِيّانِ ومما يستدرك عليه : لِحْيَةٌ أَثَّةٌ وأَثِيتَةٌ أَي كَثَّةٌ . وَتَأَثَّثَ الرَّجُلُ : أَصابَ خَيْراً وفي الصّحاح : أَصابَ رِياشاً
Sîgalar(1)
Mücavir kökler20 mücavir (25 toplam)
- صوف
1 ortak ayet · Onun yünleri
- ظعن
1 ortak ayet · Sizin göçünüz
- وبر
1 ortak ayet · Ve onun tüyleri
- جلد
1 ortak ayet · Culud deri demektir
- خفف
1 ortak ayet · Huff : Devenin kopmuş toynağı demektir
- حين
1 ortak ayet · İna (Elif) sütün sağıldığı kap demektir
- قرن
1 ortak ayet · “Kevarir” kristal, “karun” mücevherci demektir
- شعر
1 ortak ayet · Şuurunda olurlar
- بيت
1 ortak ayet · Beyt ev demektir
- هلك
1 ortak ayet · Helek, ot bitmeyen tuzlu çorak yerdir
- متع
1 ortak ayet · Mut’a, üzerine ev eşyasını konduğu yüksekçe yer; sonra…
- سكن
1 ortak ayet · “Sikkin” bıçak demektir
Geçtiği ayetler(2)
… يَوْمَ ظَعْنِكُمْ وَيَوْمَ إِقَامَتِكُمْ وَمِنْ أَصْوَافِهَا وَأَوْبَارِهَا وَأَشْعَارِهَا أَثَاثًا وَمَتَاعًا إِلَى حِينٍ
Ev eşyasıAllah evlerinizi sizin için bir huzur ve sükun yeri yaptı ve size hayvan derilerinden; gerek göç gününde gerek konduğunuz günde hafifçe taşıyacağınız evler; yünlerinden, yapağılarından, kıllarından bir zamana kadar giyimlik, döşemelik ve ticaret kumaşı verdi.
وَكَمْ أَهْلَكْنَا قَبْلَهُمْ مِنْ قَرْنٍ هُمْ أَحْسَنُ أَثَاثًا وَرِئْيًا
Ev eşyasıOnlardan önce nice nesilleri yok ettik ki, varlıkça ve gösterişçe bunlardan çok daha üstündüler.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | أثث |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Mükerrer |
| Bağlamsal Yakın Kökler | متع, قني, عرض |
| Zıt Kök | عري |
| Çekirdek Özet 1 | Sıklaşma, gürleşme, üst üste yığılarak bir araya gelme ve zemini dolduran yumuşak döşek haline gelme |
| Çekirdek Özet 2 | İnsanın hayatını kolaylaştıran, barınma alanını konforlu kılan bol ve somut ev donanımı |
| Çekirdek Özet 3 | Birikim ve donanımın tüketim konforu üreterek şımarıklığa veya şükre zemin teşkil eden iktisadi altyapı |
| Kritik Hata Riski | Kavramı yalnızca çağdaş mobilya veya taşınır ev eşyasına indirgeyerek ayetlerdeki birikim, refah ve kuşatıcı donanım boyutunu gözden kaçırma tehlikesi |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| أث | Bir zeminde veya varlıkta beliren iz, birikim, yoğunlaşma ve ağırlık oluşturma; nitekim أثر kalıcı iz bırakmayı, أثل kökleşip kalıcı bir taban kurmayı, أثم ise ağırlık yapan bir yükü yüklenmeyi ifade eder | ث | İkinci kez eklenen ses, yoğunlaşmanın tek bir noktada kalmayıp birbirine sarılarak gürleştiğini, katlanarak dolgunlaştığını ve zemini bütünüyle örten yumuşak bir kalınlık oluşturduğunu gösterir |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| أ | Öküz başı; güç, öncülük, başlangıç | Hareketi başlatan kurucu kuvvet, ilk ortaya çıkış ve temel tabanı oluşturma iradesi |
| ث | İşaret, çarpı; im, sınır, yoğunlaşma (erken dönemde ت imgesinden türetme olup peltek sesle genişleyen yayılma ve katmanlaşmayı temsil eder) | Başlangıç hamlesinin belirli bir alanda sınır boyu tutunması, düğümlenmesi ve işaret bırakacak yoğunluğa ulaşması |
| ث | İşaret, çarpı; im, sınır, yoğunlaşma (erken dönemde ت imgesinden türetme olup peltek sesle genişleyen yayılma ve katmanlaşmayı temsil eder) | Yoğunlaşma hareketinin yinelenmesiyle örtünün kat kat artması, alanın dolması ve sık bir tabakaya dönüşmesi |
| أثث | Gücün zemine yayılarak kat kat örtücü ve doldurucu bir tabaka inşa etmesi | Yaşam alanının çıplaklıktan kurtulup kat kat malzeme ve donanımla yumuşak, korunaklı ve konforlu bir doluluğa kavuşması |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bitkilerin boy verip birbirine girmesi, saçın veya sakalın taranıp gür ve sık bir yığın oluşturması; zemini rahat kılacak biçimde döşenen yaygı ve yastıkların kabarıklığı |
| Cahiliye şiiri kullanımı | İmruulkays, sevgilisinin gür ve sık saçlarını hurma salkımının dolgunluğuna benzetirken bu kökü kullanır: أَثِيثٌ كَقِنْوِ النَّخْلة المُتَعَثْكِلِ |
| Erken Arapça kullanım | Emevî dönemi şairi Tırımmah, kadının dolgunluğunu ve etinin diriliğini tasvir ederken kökün gürleşme ve dolgunlaşma anlamını öne çıkarır: إِذا أَدْبَرَتْ أَثَّتْ، وإِنْ هي أَقْبَلَتْ / فَرُؤْدُ الأَعالي، شَخْتةُ المُتَوَشَّحِ |
Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve İmruulkays Dîvânı.
Sami etimolojik katman
Sami dil ailesinin güney kolunda belirginleşen kök, temel olarak bir alanın boşluk bırakmayacak biçimde örtülmesi, bitki veya kılın birbirine sarılarak gürleşmesi ve bu gürleşmenin sağladığı zemin dolgunluğu fikrine dayanır. Kuzeybatı Sami dillerinde (İbranice ve Aramice) doğrudan aynı morfolojik ses dizilişiyle yaygın bir ev eşyası kullanımı yerine, kök çekirdeği bakımından temel atma, yerleşme ve sağlam zemin kurma anlamlarını taşıyan yapılar görülür. Arapçada ise kök, mükerrer yapının verdiği katmerleşme etkisiyle bedensel gürlükten (saç, sakal, et dolgunluğu) zemin donatımına (yün ve kıldan yapılan yaygılar, minderler, ev tefrişatı) doğru somuttan kurumsal refah nesnelerine kaymıştır. Bu durum kökün göçebe ve yarı göçebe çöl hayatında hayvan yünlerinin işlenerek çadır içinin döşenmesi pratiğiyle doğrudan ilişkili olduğunu gösterir.
Güven Güçlü
Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab ve David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Bitki ve saçın birbirine girip gürleşmesi anlamından döşeme ve ev konforu donanımlarına geçiş | Kelime somut olarak doğadaki gürlük ve yumuşaklıktan hareketle insan emeğinin ürettiği yaygı, örtü ve ev eşyasına isim olmuştur | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Güney Sami dillerinde yün ve dokuma ile zemin örtme bağı; Kuzeybatı dillerinde zayıf iz | Kökün eşya ve zenginlik anlamındaki müstakil adı Arapça içinde özelleşmiş bir iç gelişim karakteri taşır | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik katmanda kökün düzenli ses denklikleriyle taşınmış güvenilir bir dış akrabası tespit edilememiştir | Veri bulunamadı |
Kaynak Lisān al-ʿArab ve Brockelmann Grundriss der vergleichenden Grammatik der semitischen Sprachen.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| أثث | Anlamlı | Gürleşmek, döşemek, mal ve donanım bolluğu | Bitki ve saçın sıklaşması, çadır ve evin yaygılarla donatılması | Hedef köktür; Kur'an'da geçer |
| ثأث | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlük kayıtlarında bağımsız müstakil bir kök kullanımı tespit edilmemiştir | Kur'an'da geçmez; mühmel kabul edilir |
| ثثأ | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Arap fonotaktiğinde hemzenin son pozisyonda bu ikiz harfle birleşimi kök üretmemiştir | Kur'an'da geçmez; fonetik yapı dışıdır |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| أثث | Merkez | Maddi donanım ve döşeme zenginliği | Yaşam alanını doğrudan dolduran, oturulan, giyilen ve konfor sağlayan somut zemin eşyası | İnsanı doğrudan kuşatan ve refah göstergesi olan ev eşyası ve döşektir |
| متع | Komşu | Yararlanılan geçici nesne | Bir nesnenin özünden çok onun sağladığı faydalanma süresine ve geçiciliğe odaklanır | Eşyanın kendisinden ziyade onun tüketim ve istifade imkânını belirtir |
| قني | Komşu | Edinilen ve elde tutulan kalıcı mülk | Harcanıp gitmeyen, elde tutularak zenginlik kaynağı kılınan sermaye | Birikmiş ve muhafaza edilen temel servet niteliğindedir |
| عرض | Komşu | Geçici dünya metası | Kalıcılığı olmayan, hızla el değiştiren veya yok olan dünya menfaati | Değerin düşüklüğünü ve fani niteliğini vurgular |
| عري | Zıt | Çıplaklık, donatımsızlık ve soyutlanma | Bir mekânın veya bedenin örtüsüz, döşemesiz ve korumasız kalması | أثث kökünün sağladığı doluluk, koruma ve konforun tam karşıtıdır |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | أثث | Bol ev eşyası, döşeme, gürlük | Bir yeri boşluk bırakmayacak şekilde döşeyen ve refah sağlayan eşya yığını | Kesin |
| Latince | Supellex, apparatus | Ev donanımı, tefrişat, hazırlık malzemesi | Evin yaşamaya hazır hale getirilmesini karşılar; gürlük ve bolluk imgesini tam vermez | Güçlü |
| İngilizce | Furnishings, household goods, plenitude | Döşeme, ev eşyası, maddi donanım bolluğu | Mekânın donatılmasını iyi karşılar ancak kelimenin kökündeki organik gürleşme nüansını taşımaz | Güçlü |
| Almanca | Hausrat, Ausstattung | Ev tefrişatı, donanım | İşlevsel ev eşyası yönünü karşılar; kökün refah ve kabarıklık çağrışımını dışarıda bırakır | Güçlü |
| Fransızca | Mobilier, ameublement | Mobilya, döşeme takımı | Taşınabilir eşyayı belirtir; göçebe kültüründeki yaygı ve dokuma bolluğunu daraltır | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary ve Lane's Arabic-English Lexicon.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| أَثَاثًا | Hayvansal ham maddelerden üretilen yaygı, döşeme ve ev donanımı | Allah'ın insanlara bahşettiği tabii nimetlerin ve barınma imkânlarının sayıldığı bağlam; En-Nahl 16:80 |
| أَثَاثًا | Zenginlik, gösterişli yaşam donanımı ve maddi refah üstünlüğü | Helak edilen eski kavimlerin dünyevi zenginlik ve konfor üstünlüğüyle böbürlenmelerinin eleştirildiği bağlam; Meryem 19:74 |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Nimet-külfet dengesi ve istidraç meselesi | Dünyevi donanım ve refah bolluğunun Allah'ın rızasına mı yoksa bir imtihan ve aldatıcı ertelenmeye mi işaret ettiği | Maddi donanımın ahlaki üstünlük ölçütü olamayacağı yönünde anlam daralması |
| Fıkıh | Zekât ve haciz hukuku | Evde kullanılan temel eşyanın (havâic-i asliyye) zekâttan muafiyeti ve borçlunun temel döşemesinin haczedilmezliği | Yaşam için zorunlu olan temel tefrişat ve zemin donanımı |
| Tefsir | Nimet ayetleri ve helak anlatıları | Çöl şartlarında hayvan yününden elde edilen konforun ilahi lütuf sayılması ile kavimlerin eşya çokluğuyla gururlanması arasındaki zıtlık | Şükür vesilesi olan meşru donanım ile kibre yol açan lüks eşya ayrımı |
| Hadis | Sade hayat ve zühd rivayetleri | Peygamber evinin tefrişatındaki sadelik, lüks yaygılardan kaçınma ve dünya donanımına verilen değerin sınırlandırılması | İsraftan uzak, amaca yetecek asgari ev donanımı |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Yaratılış ve şükür alanı | İlahi bir lütuf olan yaşam konforu | İnsanın korunmasını, dinlenmesini ve kulluğa zemin bulmasını sağlama | Donanım kendi başına amaç değil, şükrü eda edilecek bir vasıtadır | Kesin |
| İlmi | Maddi kültür ve teknoloji | Ham maddenin işlenerek faydalı araca dönüştürülmesi | Doğal kaynakları yaşamı kolaylaştıran donanıma çevirme | Doğadaki lif ve yünlerin dokuma teknolojisiyle tefrişata dönüşümüdür | Güçlü |
| Siyasi | İktidar ve meşruiyet iddiası | Zenginlik ve debdebe ile üstünlük taslama | Güç gösterisi ve psikolojik baskı aracı olma | Güç sahiplerinin donanım bolluğunu haklılık gerekçesi yapmasıdır | Güçlü |
| İktisadi | Tüketim malları ve dayanıklı eşya | Barınma alanının donatım sermayesi | Yaşam standardını yükseltme ve tüketim konforu sağlama | Üretilen değerin doğrudan hane halkı refahına dönüşen kısmıdır | Kesin |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Hacim doldurma ve yoğunluk doygunluğu (packing density) | Boş bir uzayın birbiriyle kenetlenen unsurlarla dolması, yüzey sürtünmesinin ve yalıtımın artması gibi zemin örtücülüğü | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Maddi kültür habitusu ve tüketim refahı | Bireyin yaşam alanını dolduran nesneler bütünü üzerinden statü, aidiyet ve konfor alanı inşa etmesi | Güçlü |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca ahşap veya fabrikasyon ev mobilyası olarak algılayıp, dokuma, yaygı, örtü ve genel refah zeminini dışarıda bırakmak |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Doğal ham maddelerden üretilen ve insanın varlığını koruyan, barınma mekânını yaşanabilir kılan her türlü donanım, zenginlik ve zemin konforu |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Ayetlerde geçen eşya zenginliğini salt estetik bir tüketim nesnesi sanarak, bunun eski kavimlerde bir zihniyet, kibir ve sahte güvenlik kalkanı olduğunu fark edememek |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | İnsanın çıplak tabiat ile kurduğu ilişkiyi, ilahi lütufla elde ettiği barınma konforunu ve bu konforun ahlaki yozlaşmaya dönüşme dinamiklerini gösterdiği için önemlidir |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Nimetlerin hatırlatıldığı iktisadi inşa ayetlerinde ve refahla şımarıp elçileri küçümseyen helak edilmiş toplulukların anlatıldığı kıssalarda belirleyicidir |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Eşyanın ve konforun bizzat kötü olduğu zannını yıkar; onu En-Nahl 16:80'de meşru bir nimet, Meryem 19:74'te ise şımarıklık ve putlaştırma aracı olarak konumlandırarak ahlaki niyetin belirleyiciliğini gösterir |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamBitki veya saçın birbirine girerek gürleşmesi, yün ve kıldan yapılan yaygılarla zeminin kalın, yumuşak ve korunaklı bir tabaka ile döşenmesi.
- Soyut anlamBir mekânın veya hayatın donanım, zenginlik ve konfor unsurlarıyla doldurularak çıplaklıktan ve yoksunluktan arındırılması.
- Sistematik karşılıkİnsanın hayatta kalma ve dinlenme ihtiyacını karşılayan, ancak biriktiğinde statü ve kibir aracına dönüşebilen maddi refah altyapısı.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde toplam donanım ve tefrişat tabakasını temsil eder; bu büyüklük farklı ham maddelerin () bir araya gelip yoğunlaşması ve zemin örtüsü oluşturması () ile toplanır. Ortaya çıkan donanım hacmi bir yaşam konforu işlevi () üretir. Bu konforun insandaki nihai tezahürü ise ahlaki yönelim katsayısına () bağlı olarak ya şükür ya da şımarıklık ve helak () sonucuna ulaşır.