أجج
أ - ج - ج
KÖK- 3 geçiş
- 3 ayet
- 2 sîga
- 10 sözlük
Ücac acı veya tuzlu su veya benzeri anlamındadır. Kur’an’ da tuzlu suyun vasfını ifade etmek için kullanılmıştır. Ye’cüc ve Me’cüc kelimeleri de buradan gelmiş olabilir.devamı ›
Bu sayfa şu yazımları da kapsar: ءجج · أجّ
Notlarım
Sözlükler(10)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
Ücac acı veya tuzlu su veya benzeri anlamındadır. Kur’an’ da tuzlu suyun vasfını ifade etmek için kullanılmıştır. Ye’cüc ve Me’cüc kelimeleri de buradan gelmiş olabilir.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.908 harfلَّفيف من الجيم
ج و و، ج و ي، ج أ و، ج أ ج أ، ج ي أ، و ج ي، و ي ج، و ج ج، أ ج ج، ج أ ج مستعملات
جو:
الجوُّ الهواءُ، وكانت اليمامةُ تسمَّى جواً. قال:
أخلق الدَّهرُ بجوٍّ طَلَلا
والجوُّ: كل ما اطمأن من الأرض. والجُوةُ في السِّقاء. يُقال: جويت السِّقاء، أي: رقعته.
والجِواء: موضع.
والجواء: فرجةٌ بين محلة القوم وسط البيوت، تقول: نزلنا في جِواء بني فلان.
والجِواءُ: خياطةُ حياةِ النّاقة.
جوى:
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR449 harfالأجيج: تَلَهُّب النار. وقد أجَّتْ تَؤُجَّ أجيجاً. وأجَّجْتُها فَتَأجَّجتْ وائتجَّتْ أيضاً. والأجوجُ: المضي، عن أبي عمرو. وأنشد لأبي ذُؤيب يصف برقا: أَغَرُّ كمصباح اليهودِ أَجوجُ وأجَّ الظليم يؤج أجّاً، أي عدا وله حفيف في عَدْوه. قال الشاعر: تؤج كما أجَّ الظليمُ المُنَفَّرُ وقولهم: القوم في أجَّةٍ، أي في اختلاط. والأَجَّةُ: شدة الحر وتوهُّجه؛ والجمع إجاج، تقول منه: ائتج النهار ائتجاجا. وماءٌ
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR yok31.659 harfMadde başı: أجّ(باب الهمزة في الذي يقال له المضاعف)
(أبّ) اعلم أن للهمزة والباء في المضاعف أصلين: أحدهما المرعَى، والآخر القَصْدَ والتهيُّؤ. أما الأول فقول الله عزّ وجلّ: ﴿وفَاكِهَةً وَأَبّاً﴾ [عبس 31]، قال أبو زيد الأنصاريّ: لم أسمع للأبِّ ذكراً إلاّ في القرآن. قال الخليل وأبو زيد: الأبُّ: المرعى، بوزن فَعْل. وأنشدَ ابنُ دريد:
جِذْمُنا قيسٌ ونجدٌ دارُنا *** ولنا الأبُّ به والمَكْرَعُ
وأنشدَ شُبيل بن عَزْرَة
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR281 harfأ ج ج
أجج النار فتأججـت وأجـت وللنـار أجيـج واشتـدت أجـة المصيـف.
وتقـول: هجيـر أجـاج للشمس فيه مجاج وهو لعاب الشمس.
وماء أجاج: يحرق بملوحته.
ومـن المجـاز: مرّ يؤج في سيره إذا كان له حفيف كحفيف اللهب وقد أج أجة الظليم.
وسمعت أجة القوم: حفيف مشيهم واضطرا بهم.
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR3.369 harfالأَجِيجُ: تَلَهُّبُ النار. ابن سيده: الأَجَّةُ والأَجِيجُ صوت النار؛ قال الشاعر:
أَصْرِفُ وَجْهي عن أَجِيج التَّنُّور،
كأَنَّ فِيه صوتَ فِيلٍ مَنْحُور
وأَجَّتِ النارُ تَئِجُّ وتَؤُجُّ أَجِيجاً إِذا سمعتَ صَوتَ لَهَبِها؛ قال:
كأَنَّ تَرَدُّدَ أَنفاسِهِ
أَجِيجُ ضِرامٍ، زفَتْهُ الشَّمَالْ
وكذلك ائْتَجَّتْ، على افْتَعَلَتْ، وتَأَجَّجَتْ، وقد أَجَّجَها تَأْجيجاً.
وأَجِيجُ الكِيرِ: حفيفُ النار، والفعل
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR218 harf* أ ج ج * * الأَجيجُ * تلهب النار وقد * أجَّتُ * تؤج أجيجا و * أجَّجَها * غيرها * فتأجَّجَتْ * و * أْتَجَّتْ * وماء * أجاجٌ * أي ملح مر وقد * أجَّ * الماء يؤج * أُجُوجاً * بالضم و * أْجُوجُ * و * مَأْجُوجُ * يهمز ويلين
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR4.409 harfالأجيج: تلهب ابن سيده: الأجة والأجيج: صوت النار. قال الشاعر:
أصرف وجهى عن أجيج التنور
كأن فيه صوت فيل منحور وأجت النار تئج وتؤج أجيجا، إذا سمعت صوت لهبها، قال:
كان تـردد أنـفـاســه أجيج ضرام زفته الشمال
كالتأجج والائتجاج. وأججتها تأجيجا، فتأججت، وائتجت ، على افتعلت. وأجيج الكير: حفيف النار، والفعل كالفعل، وفي حديث الطفيل: طرف سوطه يتأجج
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR457 harfMadde başı: ءججأَجَّ
أَجَّ U ( n. ac. أَجِيْج 25 , أُجُوْج 27 ),
a. Blazed, flamed.
b. Was stale, putrid ( water ).
أَجَّجَ
أَجَّجَ II ,
a. Inflamed, kindled.
تَأَجَّجَ
تَأَجَّجَ V ,
a. Was inflamed.
أَجَّة
أَجَّة 1t , ( pl. اِجَاْج 23 ),
a. Intenseness of heat, fierce burning.
أُجَاْج
أُجَاْج 24 ,
a. Brackish, stale ( water ).
أَجُوْج
أَجُوْج 26 , آجَاْج 38 ,
a. Ardent; bright, luminous.
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR yok27.199 harfMadde başı: ءججءجج
MـTEADDف
أَجَّ - يَؤُجُّ (المتعدي) - أُجاج
أجَّ - يَؤُجُّ ( المتعدي)+ الشيءُ + الكائنَ: يحرقه ويلدعه ويلسعه: يؤثر عليه بتأثير حار حارق من شدة ملوحته أو حديته
أُجاج: على وزن " فـُعال": اسم فاعل مبالغة من " أجَّ - يَؤُجُّ ": صفة لطعم غير مقبول للماء بسبب ملحه الزائد
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الأثر السطحي للنار على كائن بدرجاته
Mücavir kökler25 mücavir (34 toplam)
- ملح
2 ortak ayet · Tuzlu
- فرت
2 ortak ayet · Fırat Çoşkulu akan nehre fırat, durgun akan suya nil denir
- بحر
2 ortak ayet · Bahr deniz demektir
- شكر
2 ortak ayet · Sütle dolu memedir
- طري
1 ortak ayet · Taze
- مخر
1 ortak ayet · Suyu yaranlar
- برزخ
1 ortak ayet · Ayırıcı engel
- سوغ
1 ortak ayet · “Sığa(sad)” kalıba dökülmüş şeydir
- مرج
1 ortak ayet · مرج Hayvanların otlamak için serbest bırakıldığı yer…
- حلي
1 ortak ayet · Hilye takı demektir
- لحم
1 ortak ayet · Et
- جعل
2 ortak ayet · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…
Geçtiği ayetler(3)
وَهُوَ الَّذِي مَرَجَ الْبَحْرَيْنِ هَذَا عَذْبٌ فُرَاتٌ وَهَذَا مِلْحٌ أُجَاجٌ وَجَعَلَ بَيْنَهُمَا بَرْزَخًا وَحِجْرًا مَحْجُورًا
İçimi zor olanVe O’dur; iki denizi salıp katan. Şu tatlı ve susuzluğu giderici, bu ise tuzlu ve acıdır. İkisinin arasına bir engel ve aşılamayan bir sınır koymuştur.
… الْبَحْرَانِ هَذَا عَذْبٌ فُرَاتٌ سَائِغٌ شَرَابُهُ وَهَذَا مِلْحٌ أُجَاجٌ وَمِنْ كُلٍّ تَأْكُلُونَ لَحْمًا طَرِيًّا وَتَسْتَخْرِجُونَ حِلْيَةً تَلْبَسُونَهَا …
İçimi zor olanİki deniz bir olmaz. Şu; çok tatlıdır, susuzluğu keser içilmesi kolaydır. Şu ise tuzludur, acıdır. Her birinden taze et yersiniz ve giyeceğiniz süs eşyası çıkarırsınız. O’nun lutfundan aramanız ve şükretmeniz için gemilerin yara yara gittiklerini görürsünüz.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | أجج |
| Yapı | Üçlü (sülâsî) |
| Özel Durum | Mükerrer (muza‘af) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | ملح, حرق, شعل |
| Zıt Kök | عذب |
| Çekirdek Özet 1 | Ateşin parlayıp hışırdaması, alevin şiddetli tutuşması ve yakıcı sıcaklık |
| Çekirdek Özet 2 | Aşırı tuzluluk ve acılık sebebiyle boğazı yakan, içilemeyen su niteliği |
| Çekirdek Özet 3 | Birikim ve yoğunlaşmanın temas ettiği nesneyi tahrip edici bir yakıcılığa dönüşmesi |
| Kritik Hata Riski | Suyun niteliğini yalnızca basit bir tat farkı sanıp yakıcı ve dönüştürücü fiziksel tesirini gözden kaçırmak |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| أج | Hızlı hareket, tutuşma, hışırtı ve hararet yayma | ج | Hışırtı ve hararet hareketini sürekli, katlamalı ve yakıcı bir alevlenmeye dönüştürmüştür |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| أ | Öküz başı; güç, öncülük, başlangıç | Hareketi başlatan ani itki, enerjinin ilk çıkışı ve baskın güç |
| ج | Değnek, deve; taşıma, yol alma, toplama | Enerjinin ilerlemesi, dalgalanarak yayılması ve dinamik akış |
| ج | Değnek, deve; taşıma, yol alma, toplama | Yayılmanın peş peşe yinelenmesi, dalganın şiddetlenerek süreklilik kazanması |
| أجج | Güçle başlayan hareketin peş peşe dalgalanarak hararet ve hışırtıyla parlaması | Enerjinin birikip tutuşması, alev ve ses çıkararak yakıcı bir dalgaya dönüşmesi |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Ateşin harlayarak alev alması, rüzgârla körüklenen alevin çıkardığı hışırtı ve yaz sıcağının yakıcı derecede kavurması |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Ebû Züeyb el-Hüzelî şimşeğin bulutlar arasındaki parlaklığını ve alev gibi parıldamasını bu kökle tasvir etmiştir: يُضيءُ سَنَاهُ راتِقاً مُتَكَشِّفاً / أَغَرَّ كَمِصْباحِ اليَهُودِ أَجُوجُ |
| Erken Arapça kullanım | Tandır ateşinin uğultulu ve hışırtılı sesini nitelemek için kullanılmıştır: أَصْرِفُ وَجْهي عَنْ أَجِيجِ التَّنُّورِ / كَأَنَّ فِيهِ صَوْتَ فِيلٍ مَنْحُورِ |
Kaynak Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha, Kitābü’l-ʿAyn.
Sami etimolojik katman
Arapça أجج kökü, alevlenme, hışırtılı yanma ve kavurucu sıcaklık bildiren arkaik bir onomatopoetik (yansıma) ve termal çekirdeğe dayanır. Kökün temelindeki çift harf yapısı, sesin ve alevin peş peşe yükselen dalgalarını taklit eder. Sami dilleri genelinde doğrudan bu dizilişte yaygın bir soydaş formu sınırlı olmakla birlikte, İbranicede kor ve alevlenme ile ilişkilendirilen kavramsal alanlarda ve Ge'ez dilinde sıcaklık bildiren bazı köklerde uzak anlamsal yansımalar görülür. Arapçada kök, yalnızca kuru ateşin yanmasıyla sınırlı kalmamış; tuzun derişim kazanıp boğazı ve dokuyu ateş gibi yakması durumuna da aktarılarak anlam genleşmesine uğramıştır.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisān al-ʿArab.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Ateşin alevi ve uğultusundan tuzun yakıcılığına semantik aktarım | Ateşin temas ettiği yeri yakması ile aşırı tuzlu suyun genzi ve boğazı kavurması arasındaki ortak duyu aktarımıdır | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Sıcaklık, akkorlaşma ve hışırtı bildiren ses taklitçisi çekirdekler | Ateş ve hararetle ilgili köklerle kavramsal akrabalık taşır | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Belirgin ve kanıtlanmış bir Afro-Asyatik dış bağlantı tespit edilmedi | Veri bulunamadı |
Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| أجج | Anlamlı | Ateşin alevlenmesi, yakıcı sıcaklık ve tuzluluk | Ateşin tutuşup ses çıkarması ve suyun acılaşıp yakması | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| جأج | Anlamlı | Göğüs, geminin pruvası veya geriye çekilme | Geminin dalgaları yaran ön kısmı ve göğüs kafesi | Kur'an'da geçmez; Kitābü'l-ʿAyn'da müsta'meldir |
| ججأ | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez; sözlüklerde mühmeldir |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| أجج | Merkez | Yakıcı, hararetli ve boğazı kavurucu yoğunluk | Ateş gibi alevlenip genzi yakan tuzlu ve acı yapı | Aşırı yoğunluğun getirdiği tahrip edici hararet |
| ملح | Komşu | Suyun mineral ve tuz ihtiva etmesi | Sadece tuzluluk oranını bildirir, yakıcılık şart değildir | Nötr veya lezzet veren mineral dengesi |
| حرق | Komşu | Maddenin ısıyla tahrip olması ve yanması | Maddi ateşin fiziksel olarak kül edici etkisi | Doğrudan doku ve nesne kaybına yol açan yanma |
| شعل | Komşu | Kıvılcımın yayılması ve tutuşması | Ateşin parlayıp etrafa yayılma anı | Alevin tutuşma ve dağılma safhası |
| عذب | Zıt | Tatlı, içimi kolay ve ferahlatıcı su | Boğazdan rahatça geçen, yakmayan ve hayat veren sıvı | Harareti dindiren ve içimi tatlı olan durum |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | أجج | Alevlenmek, boğazı yakacak kadar acı ve tuzlu olmak | Hem alevin sesli hararetini hem sıvının yakıcı tuzluluğunu içerir | Kesin |
| Latince | ardor, amarus, salsus | Yanma, kavurucu sıcaklık, acı ve tuzlu | Fiziksel yanmayı ve tuzlu acılığı ayrı sözcüklerle karşılar | Güçlü |
| İngilizce | blazing, scorching, brackish, bitter | Alevli yanma, kavurucu, acı-tuzlu | Termal alevlenme ile içilmez tuzlu suyu ayrı kelimelerle verir | Güçlü |
| Almanca | lodernd, brennend, brackig, bitter-salzig | Alev alev, yakıcı, acı tuzlu su | Ateşin harlaması ile tuzun yakıcılığı iki ayrı düzlemdedir | Güçlü |
| Fransızca | flamboyant, saumâtre, brûlant | Alevli, acımsı tuzlu, yakıcı | Sıvının yakıcılığı ile ateşin alevlenmesi ayrışır | Güçlü |
Kaynak Lane’s Lexicon, Oxford Latin Dictionary.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| أُجَاجٌ | Aşırı tuzlu, acı ve boğazı yakan içilmez su | Denizlerin karşılaştırılması ve suyun tatlılık zıttı; Furkān 25:53, Fâtır 35:12 |
| أُجَاجًا | Yağmur suyunun ilahi müdahaleyle içilemez ve yakıcı kılınma potansiyeli | Nimete şükür ve yaratılış kudretinin hatırlatılması; Vâkı‘a 56:70 |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Kudret ve nimet delilleri | Tatlı su ile acı-tuzlu suyun birbirine karışmadan varlığını sürdürmesindeki ilahi nizam | Zıt özelliklerin bir arada tutulmasındaki ilahi irade |
| Fıkıh | Suların temizleme hükmü (tahâret) | Deniz suyunun tuzluluk ve yakıcılığına rağmen abdest ve temizlikte kullanılabilirliği | Suyun mutlak su vasfını koruyup korumadığı |
| Tefsir | Kevnî ayetlerin açıklanması | Tatlı ve yakıcı tuzlu iki denizin fiziksel ve ekolojik dengesi | Tatlılık ve tuzluluk arasındaki aşılmaz berzah |
| Hadis | Dil ve fitne tasvirleri | Alevin tutuşması ve fitnenin alevlendirilmesi bağlamındaki rivayetler | Fitnenin bir yangın gibi körüklenip yayılması |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Yaratılış ve varlık dengesi | İptila ve terbiye unsuru | Nimete şükrü ve zıtların nizamını kavratma | Varlıktaki zıt kutupların ilahi iradeyle dengede tutulması | Güçlü |
| İlmi | Oşinografi ve hidroloji | Aşırı tuzlu ve yoğun su kütlesi | Biyolojik yaşamı ve denizel ekosistemi düzenleme | Mineral derişiminin çürümeyi önleyen yakıcı dengesi | Kesin |
| Siyasi | Toplumsal krizler | Fitnenin harlanması ve çatışma | Düzeni tahrip eden kontrolsüz yayılma | Toplumsal gerilimlerin körüklenerek yakıcı hale gelmesi | Muhtemel |
| İktisadi | Kaynak kullanımı ve kıtlık | Tüketime elverişsiz ham kaynak | Arıtma ve ıslah ihtiyacını doğurma | Doğrudan kullanılamayan kaynağın dönüştürülme zorunluluğu | Muhtemel |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Doygun çözelti ve ekzotermik tepkime | Çözeltideki iyon derişiminin aşırı artarak osmotik basınçla hücreyi yakması veya enerjinin alevle açığa çıkması | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Toplumsal kutuplaşma ve radikalleşme | Fikir ve menfaat ayrışmasının birikerek toplumsal barışı yakıcı bir çatışmaya dönüştürmesi | Muhtemel |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Sözcüğü sadece hafif tuzlu veya sıradan maden suyu gibi algılayarak ateş ve yakıcılık kök anlamını ihmal etmek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Suyun yalnızca tadını değil, hücreyi ve boğazı kavuran, yaşamı doğrudan beslemeyen tahrip edici mineral yoğunluğunu ifade etmesi |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | İki denizin ayrılması ayetlerindeki ekolojik ve kozmik dengenin dehşet verici büyüklüğünü sıradan bir tat farkına indirgeme yanılgısı |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Varlıktaki su döngüsünün ve denizlerdeki hassas dengenin ilahi bir lütuf olduğunu, suyun her an yakıcı ve tüketime elverişsiz bir hale gelebileceğini kavratır. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Yaratılış delillerini, kozmik nizamı ve ahiret nimetleriyle dünyevi imkânların kıyaslandığı ayet gruplarında (Furkān, Fâtır, Vâkı‘a) belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Suyun varlığını kendiliğinden garanti bir nimet sanma yanılgısını düzeltir; suyun asıl hayat verici vasfının onun tatlı ve içilebilir kılınmasında olduğunu gösterir. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamAteşin alev alev tutuşup ses çıkarması ve suyun aşırı tuzdan ötürü boğazı yakıcı bir acılığa ulaşması.
- Soyut anlamBir niteliğin veya maddenin aşırı yoğunlaşarak tüketilemez, tahrip edici ve yakıcı bir kuvvete dönüşmesi.
- Sistematik karşılıkSistemin dengesini bozan aşırı derişim, kontrolsüz reaksiyon ve yaşamı tehdit eden yakıcı ifrat hali.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde , ortamdaki tuz, mineral veya enerji yoğunluğunu; , alevlenme ve reaksiyon katsayısını; , zamanla biriken hararet ve yakıcı enerjiyi; , ortamın içilebilirlik ve temas fonksiyonunu; ise sistemin yaşamı beslemek yerine dokuyu tahrip eden yakıcı doygunluk durumunu temsil eder. Yoğunluk eşiği aşıldığında potansiyel enerji yakıcı bir tesire dönüşür.