أجج

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: أ-ج-ج2 sîga, 25 mücavir kök, 3 ayet, 3 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.لحمطريأُجَاجًاحجرأججملححليفرتأُجَاجٌمرجشكرلبسبرزخجعل

KökSîga 2Ayet 3Sure 3Mücavir 25

▶ Ağı aç (3B)

أجج

أ - ج - ج

KÖK
  • 3 geçiş
  • 3 ayet
  • 2 sîga
  • 10 sözlük

Ücac acı veya tuzlu su veya benzeri anlamındadır. Kur’an’ da tuzlu suyun vasfını ifade etmek için kullanılmıştır. Ye’cüc ve Me’cüc kelimeleri de buradan gelmiş olabilir.devamı ›

Bu sayfa şu yazımları da kapsar: ءجج · أجّ

Notlarım

Sözlükler(10)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Ücac acı veya tuzlu su veya benzeri anlamındadır. Kur’an’ da tuzlu suyun vasfını ifade etmek için kullanılmıştır. Ye’cüc ve Me’cüc kelimeleri de buradan gelmiş olabilir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.908 harf
لَّفيف من الجيم ج و و، ج و ي، ج أ و، ج أ ج أ، ج ي أ، و ج ي، و ي ج، و ج ج، أ ج ج، ج أ ج مستعملات جو: الجوُّ الهواءُ، وكانت اليمامةُ تسمَّى جواً. قال: أخلق الدَّهرُ بجوٍّ طَلَلا والجوُّ: كل ما اطمأن من الأرض. والجُوةُ في السِّقاء. يُقال: جويت السِّقاء، أي: رقعته. والجِواء: موضع. والجواء: فرجةٌ بين محلة القوم وسط البيوت، تقول: نزلنا في جِواء بني فلان. والجِواءُ: خياطةُ حياةِ النّاقة. جوى:
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR449 harf
الأجيج: تَلَهُّب النار. وقد أجَّتْ تَؤُجَّ أجيجاً. وأجَّجْتُها فَتَأجَّجتْ وائتجَّتْ أيضاً. والأجوجُ: المضي، عن أبي عمرو. وأنشد لأبي ذُؤيب يصف برقا: أَغَرُّ كمصباح اليهودِ أَجوجُ وأجَّ الظليم يؤج أجّاً، أي عدا وله حفيف في عَدْوه. قال الشاعر: تؤج كما أجَّ الظليمُ المُنَفَّرُ وقولهم: القوم في أجَّةٍ، أي في اختلاط. والأَجَّةُ: شدة الحر وتوهُّجه؛ والجمع إجاج، تقول منه: ائتج النهار ائتجاجا. وماءٌ
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR yok31.659 harf
Madde başı: أجّ(باب الهمزة في الذي يقال له المضاعف) (أبّ) اعلم أن للهمزة والباء في المضاعف أصلين: أحدهما المرعَى، والآخر القَصْدَ والتهيُّؤ. أما الأول فقول الله عزّ وجلّ: ﴿وفَاكِهَةً وَأَبّاً﴾ [عبس 31]، قال أبو زيد الأنصاريّ: لم أسمع للأبِّ ذكراً إلاّ في القرآن. قال الخليل وأبو زيد: الأبُّ: المرعى، بوزن فَعْل. وأنشدَ ابنُ دريد: جِذْمُنا قيسٌ ونجدٌ دارُنا *** ولنا الأبُّ به والمَكْرَعُ وأنشدَ شُبيل بن عَزْرَة
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR281 harf
أ ج ج أجج النار فتأججـت وأجـت وللنـار أجيـج واشتـدت أجـة المصيـف‏.‏ وتقـول‏:‏ هجيـر أجـاج للشمس فيه مجاج وهو لعاب الشمس‏.‏ وماء أجاج‏:‏ يحرق بملوحته‏.‏ ومـن المجـاز‏:‏ مرّ يؤج في سيره إذا كان له حفيف كحفيف اللهب وقد أج أجة الظليم‏.‏ وسمعت أجة القوم‏:‏ حفيف مشيهم واضطرا بهم‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR3.369 harf
الأَجِيجُ: تَلَهُّبُ النار. ابن سيده: الأَجَّةُ والأَجِيجُ صوت النار؛ قال الشاعر: أَصْرِفُ وَجْهي عن أَجِيج التَّنُّور، كأَنَّ فِيه صوتَ فِيلٍ مَنْحُور وأَجَّتِ النارُ تَئِجُّ وتَؤُجُّ أَجِيجاً إِذا سمعتَ صَوتَ لَهَبِها؛ قال: كأَنَّ تَرَدُّدَ أَنفاسِهِ أَجِيجُ ضِرامٍ، زفَتْهُ الشَّمَالْ وكذلك ائْتَجَّتْ، على افْتَعَلَتْ، وتَأَجَّجَتْ، وقد أَجَّجَها تَأْجيجاً. وأَجِيجُ الكِيرِ: حفيفُ النار، والفعل
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR218 harf
* أ ج ج * * الأَجيجُ * تلهب النار وقد * أجَّتُ * تؤج أجيجا و * أجَّجَها * غيرها * فتأجَّجَتْ * و * أْتَجَّتْ * وماء * أجاجٌ * أي ملح مر وقد * أجَّ * الماء يؤج * أُجُوجاً * بالضم و * أْجُوجُ * و * مَأْجُوجُ * يهمز ويلين
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR4.409 harf
الأجيج: تلهب ابن سيده: الأجة والأجيج: صوت النار. قال الشاعر: أصرف وجهى عن أجيج التنور كأن فيه صوت فيل منحور وأجت النار تئج وتؤج أجيجا، إذا سمعت صوت لهبها، قال: كان تـردد أنـفـاســه أجيج ضرام زفته الشمال كالتأجج والائتجاج. وأججتها تأجيجا، فتأججت، وائتجت ، على افتعلت. وأجيج الكير: حفيف النار، والفعل كالفعل، وفي حديث الطفيل: طرف سوطه يتأجج
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR457 harf
Madde başı: ءججأَجَّ أَجَّ U ( n. ac. أَجِيْج 25 , أُجُوْج 27 ), a. Blazed, flamed. b. Was stale, putrid ( water ). أَجَّجَ أَجَّجَ II , a. Inflamed, kindled. تَأَجَّجَ تَأَجَّجَ V , a. Was inflamed. أَجَّة أَجَّة 1t , ( pl. اِجَاْج 23 ), a. Intenseness of heat, fierce burning. أُجَاْج أُجَاْج 24 , a. Brackish, stale ( water ). أَجُوْج أَجُوْج 26 , آجَاْج 38 , a. Ardent; bright, luminous.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok27.199 harf
Madde başı: ءججءجج MـTEADDف أَجَّ - يَؤُجُّ (المتعدي) - أُجاج أجَّ - يَؤُجُّ ( المتعدي)+ الشيءُ + الكائنَ: يحرقه ويلدعه ويلسعه: يؤثر عليه بتأثير حار حارق من شدة ملوحته أو حديته أُجاج: على وزن " فـُعال": اسم فاعل مبالغة من " أجَّ - يَؤُجُّ ": صفة لطعم غير مقبول للماء بسبب ملحه الزائد واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الأثر السطحي للنار على كائن بدرجاته
Türkçe çeviri henüz yokMaddenin bağlantısı

ءجج MـTEADDف أَجَّ - يَؤُجُّ (المتعدي) - أُجاج أجَّ - يَؤُجُّ ( المتعدي)+ الشيءُ + الكائنَ: يحرقه ويلدعه ويلسعه: يؤثر عليه بتأثير حار حارق من شدة ملوحته أو حديته أُجاج: على وزن " فـُعال": اسم فاعل مبالغة من " أجَّ - يَؤُجُّ ": صفة لطعم غير مقبول للماء بسبب ملحه الزائد واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الأثر السطحي للنار على كائن بدرجاته المختلفة"، وهي: كَوى - يَكْوِيْ، لَفَحَ - يَلْفَحُ، سَقَرَ - يَسْقُرُ، ضَبَحَ - يَضْبَحُ، سَبَأَ - يَسْبَأُ، أجَّ - يَؤُجُّ (المتعدي) يفرق لفظاً: أجَّ - يَؤُجُّ (المتعدي)+ الشيءُ + الكائنَ: يحرقه ويلدعه ويلسعه: يؤثر عليه بتأثير حار حارق من شدة ملوحته أو حديته أجَّ - يَؤُجُّ (اللازم) + الكائنَ أو الشيء: ينتشر ويتفرق ويعم ويستشري بخلسةكاشتعال النار وانتشارها أجاج ﴿وهو الذي مرج البحرين هذا عذب فرات وهذا ملح أجاج وجعل بينهما برزخا وحجرا محجورا (53)﴾ الفرقان ﴿وما يستوي البحران هذا عذب فرات سائغ شرابه وهذا ملح أجاج ومن كل تأكلون لحما طريا وتستخرجون حلية تلبسونها وترى الفلك فيه مواخر لتبتغوا من فضله ولعلكم تشكرون (12)﴾ فاطر ﴿أفرأيتم الماء الذي تشربون (68) أأنتم أنزلتموه من المزن أم نحن المنزلون (69) لو نشاء جعلناه أجاجا فلولا تشكرون(70)﴾ الواقعة مختار الصحاح ● [أجج] أ ج ج: الأَجيجُ تلهب النار وقد أجَّتُ تؤج أجيجا و أجَّجَها غيرها فتأجَّجَتْ و أْتَجَّتْ وماء أجاجٌ أي ملح مر وقد أجَّ الماء يؤج أُجُوجاً بالضم و أْجُوجُ و مَأْجُوجُ يهمز ويلين الراغب أج - قال تعالى: }هذا عذب فرات وهذا ملح أجاج{ [الفرقان/52] : شديد الملوحة والحرارة، من قولهم: أجيج النار وأجتها، وقد أجت، وائتج النهار. ويأجوج ومأجوج منه، شبهوا بالنار المضطرمة والمياه المتموجة لكثرة اضطرابهم (انظر: المجموع المغيث 1/32). وأج الظليم: إذا عدا، أجيجا تشبيها بأجيج النار. ملخص اللسان 1. أَجَّ الظَّليمُ يَئِجُّ ويَؤُجُّ أَجّاً وأَجِيجاً: سُمع حَفيفُه في عَدْوِه؛ 2. أجج: الأَجِيجُ: تَلَهُّبُ النار. 3. الأَجَّةُ والأَجِيجُ صوت النار؛ 4. وأَجَّتِ النارُ تَئِجُّ وتَؤُجُّ أَجِيجاً إِذا سمعتَ صَوتَ لَهَبِها؛ 5. وأَجِيجُ الكِيرِ: حفيفُ النار، 6. والأَجُوجُ: المضيءُ؛ 7. من أَجِيج النار تَوَقُّدِها. 8. وأَجَّجَ بينهم شَرًّا: أَوقده. 9. وأَجَّةُ القوم وأَجِيجُهم: اخْتِلاطُ كلامهم مع حَفيف مشيهم. 10. وأَجَّ الرَّجُلُ يَئِجُّ أَجِيجاً: صَوَّتَ؛ 11. وأَجَّ يَؤُجُّ أَجّاً: أَسرع؛ 12. أَجَّ في سيره يَؤُجُّ أَجّاً إِذا أَسرع وهرول؛ 13. والأَجِيجُ والأُجاجُ والائْتِجاجُ: شدَّةُ الحرِّ وَتَوَهُّجه، 14. وماءٌ أُجاجٌ أَي ملح؛ 15. مِلْحٌ أُجاجٌ؛ وهو الشديد الملوحة والمرارة، 16. وهو الشديد الملوحة، المُحْرِقُ من ملوحته؛ 17. قال: ويكون التقدير في يأْجُوجَ يَفْعول، وفي مأْجوج مفعول، كأَنه من أَجِيج النار 18. وأَجِيجُ الماءِ: صوتُ انصبابه. 19. ويأْجُوجُ ومأْجُوجُ: قبليتان من خلف الله، 20. ياجوج من يَجَجْتُ، وماجوج من مَجَجْتُ، لسان العرب ● - أجج: الأَجِيجُ: تَلَهُّبُ النار. ابن سيده: الأَجَّةُ والأَجِيجُ صوت النار؛ قال الشاعر: أَصْرِفُ وَجْهي عن أَجِيج التَّنُّور، كأَنَّ فِيه صوتَ فِيلٍ مَنْحُور وأَجَّتِ النارُ تَئِجُّ وتَؤُجُّ أَجِيجاً إِذا سمعتَ صَوتَ لَهَبِها؛ قال: كأَنَّ تَرَدُّدَ أَنفاسِهِ أَجِيجُ ضِرامٍ، زفَتْهُ الشَّمَالْ وكذلك ائْتَجَّتْ، على افْتَعَلَتْ، وتَأَجَّجَتْ، وقد أَجَّجَها تَأْجيجاً. وأَجِيجُ الكِيرِ: حفيفُ النار، والفعل كالفعل. والأَجُوجُ: المضيءُ؛ عن أَبي عمرو، وأَنشد لأَبي ذؤَيب يصف برقاً: يُضيءُ سَنَاهُ راتِقاً مُتَكَشِّفاً، أَغَرَّ، كمصباح اليَهُودِ، أَجُوج قال ابن بري: يصف سحاباً متتابعاً، والهاء في سناه تعود على السحاب، وذلك أَن البرقة إِذا برقت انكشف السحاب، وراتقاً حال من الهاء في سناه؛ ورواه الأَصمعي، راتق متكشف، بالرفع، فجعل الراتق البرق. وفي حديث الطُّفَيْلِ: طَرَفُ سَوْطه يَتَأَجَّجُ أَي يضيء، من أَجِيج النار تَوَقُّدِها.وأَجَّجَ بينهم شَرًّا: أَوقده. وأَجَّةُ القوم وأَجِيجُهم: اخْتِلاطُ كلامهم مع حَفيف مشيهم. وقولهم: القومُ في أَجَّة أَي في اختلاط؛ وقوله: تَكَفُّحَ السَّمائِم الأَوَاجِج إِنما أَراد الأَوَاجَّ، فاضطر، ففك الإِدغام. أَبو عمرو: أَجَّج إِذا حمل على العدوّ، وجَأَجَ إِذا وقف جُبْناً، وأَجَّ الظَّليمُ يَئِجُّ ويَؤُجُّ أَجّاً وأَجِيجاً: سُمع حَفيفُه في عَدْوِه؛ قال يصف ناقة: فرَاحَتْ، وأَطْرافُ الصُّوَى مُحْزَئِلَّةٌ، تَئِجُّ كما أَجَّ الظَّليم المُفَزَّعُ وأَجَّ الرَّجُلُ يَئِجُّ أَجِيجاً: صَوَّتَ؛ حكاه أَبو زيد، وأَنشد لجميل: تَئِجُّ أَجِيجَ الرَّحْلِ، لمَّا تَحَسَّرَتْ مَناكِبُها، وابْتُزَّ عنها شَليلُها وأَجَّ يَؤُجُّ أَجّاً: أَسرع؛ قال: سَدَا بيدَيه ثم أَجَّ بسيره، كأَجِّ الظَّليم من قَنِيصٍ وكالِب التهذيب: أَجَّ في سيره يَؤُجُّ أَجّاً إِذا أَسرع وهرول؛ وأَنشد: يَؤُجُّ كما أَنَّ الظَّليمُ المُنَفَّرُ قال ابن بري: صوابه تؤُج بالتاء، لأَنه يصف ناقته؛ ورواه ابن دريد: الظليم المُفَزَّعُ. وفي حديث خيبر: فلما أَصبح دعا عليّاً، فأَعطاه الراية، فخرج بها يَؤُجُّ حتى ركَزَها تَحْتَ الحِصْنِ. الأَجُّ: الإِسراعُ والهَرْوَلةُ. والأَجِيجُ والأُجاجُ والائْتِجاجُ: شدَّةُ الحرِّ؛ قال ذو الرمة: بأَجَّةٍ نَشَّ عنها الماءُ والرُّطَبُ والأَجَّةُ: شدة الحرِّ وَتَوَهُّجه، والجمع إِجاجٌ، مثل جَفْنَةٍ وجِفَانٍ؛ وائْتَجَّ الحَرُّ ائْتِجاجاً؛ قال رؤبة: وحَرَّقَ الحَرُّ أُجاجاً شاعلاَ ويقال: جاءت أَجَّةُ الصيف. وماءٌ أُجاجٌ أَي ملح؛ وقيل: مرٌّ؛ وقيل: شديد المرارة؛ وقيل: الأُجاجُ الشديد الحرارة، وكذلك الجمع. قال الله عز وجل: وهذا مِلْحٌ أُجاجٌ؛ وهو الشديد الملوحة والمرارة، مثل ماء البحر. وقد أَجَّ الماءُ يَؤُجُّ أُجوجاً. وفي حديث علي، رضي الله عنه: وعَذْبُها أُجاجٌ؛ الأُجاج، بالضم: الماءُ الملح، الشديد الملوحة؛ ومنه حديث الأَحنف: نزلنا سَبِخَةً نَشَّاشَةً، طَرَفٌ لها بالفلاة، وطَرَفٌ لها بالبحر الأُجاج. وأَجِيجُ الماءِ: صوتُ انصبابه. ويأْجُوجُ ومأْجُوجُ: قبليتان من خلف الله، جاءَت القراءَة فيهما بهمز وغير همز. قال: وجاءَ في الحديث: أَن الخلق عشرة أَجزاء: تسعة منها يأْجوجُ ومأْجوجُ، وهما اسمان أَعجميان، واشتقاقُ مثلهما من كلام العرب يخرج من أَجَّتِ النارُ، ومن الماء الأُجاج، وهو الشديد الملوحة، المُحْرِقُ من ملوحته؛ قال: ويكون التقدير في يأْجُوجَ يَفْعول، وفي مأْجوج مفعول، كأَنه من أَجِيج النار.؛ قال: ويجوز أَن يكون يأْجوج فاعولاً، وكذلك مأْجوج؛ قال: وهذا لو كان الاسمان عربيين، لكان هذا اشتقاقَهما، فأَمَّا الأَعْجَمِيَّة

Sîgalar(2)

Mücavir kökler25 mücavir (34 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. ملح

    2 ortak ayet · Tuzlu

  2. فرت

    2 ortak ayet · Fırat Çoşkulu akan nehre fırat, durgun akan suya nil denir

  3. بحر

    2 ortak ayet · Bahr deniz demektir

  4. شكر

    2 ortak ayet · Sütle dolu memedir

  5. طري

    1 ortak ayet · Taze

  6. مخر

    1 ortak ayet · Suyu yaranlar

  7. برزخ

    1 ortak ayet · Ayırıcı engel

  8. سوغ

    1 ortak ayet · “Sığa(sad)” kalıba dökülmüş şeydir

  9. مرج

    1 ortak ayet · مرج Hayvanların otlamak için serbest bırakıldığı yer…

  10. حلي

    1 ortak ayet · Hilye takı demektir

  11. لحم

    1 ortak ayet · Et

  12. جعل

    2 ortak ayet · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…

Geçtiği ayetler(3)

  1. وَهُوَ الَّذِي مَرَجَ الْبَحْرَيْنِ هَذَا عَذْبٌ فُرَاتٌ وَهَذَا مِلْحٌ أُجَاجٌ وَجَعَلَ بَيْنَهُمَا بَرْزَخًا وَحِجْرًا مَحْجُورًا

    İçimi zor olanVe O’dur; iki denizi salıp katan. Şu tatlı ve susuzluğu giderici, bu ise tuzlu ve acıdır. İkisinin arasına bir engel ve aşılamayan bir sınır koymuştur.

  2. … الْبَحْرَانِ هَذَا عَذْبٌ فُرَاتٌ سَائِغٌ شَرَابُهُ وَهَذَا مِلْحٌ أُجَاجٌ وَمِنْ كُلٍّ تَأْكُلُونَ لَحْمًا طَرِيًّا وَتَسْتَخْرِجُونَ حِلْيَةً تَلْبَسُونَهَا …

    İçimi zor olanİki deniz bir olmaz. Şu; çok tatlıdır, susuzluğu keser içilmesi kolaydır. Şu ise tuzludur, acıdır. Her birinden taze et yersiniz ve giyeceğiniz süs eşyası çıkarırsınız. O’nun lutfundan aramanız ve şükretmeniz için gemilerin yara yara gittiklerini görürsünüz.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökأجج
YapıÜçlü (sülâsî)
Özel DurumMükerrer (muza‘af)
Bağlamsal Yakın Köklerملح, حرق, شعل
Zıt Kökعذب
Çekirdek Özet 1Ateşin parlayıp hışırdaması, alevin şiddetli tutuşması ve yakıcı sıcaklık
Çekirdek Özet 2Aşırı tuzluluk ve acılık sebebiyle boğazı yakan, içilemeyen su niteliği
Çekirdek Özet 3Birikim ve yoğunlaşmanın temas ettiği nesneyi tahrip edici bir yakıcılığa dönüşmesi
Kritik Hata RiskiSuyun niteliğini yalnızca basit bir tat farkı sanıp yakıcı ve dönüştürücü fiziksel tesirini gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
أجHızlı hareket, tutuşma, hışırtı ve hararet yaymaجHışırtı ve hararet hareketini sürekli, katlamalı ve yakıcı bir alevlenmeye dönüştürmüştür

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
أÖküz başı; güç, öncülük, başlangıçHareketi başlatan ani itki, enerjinin ilk çıkışı ve baskın güç
جDeğnek, deve; taşıma, yol alma, toplamaEnerjinin ilerlemesi, dalgalanarak yayılması ve dinamik akış
جDeğnek, deve; taşıma, yol alma, toplamaYayılmanın peş peşe yinelenmesi, dalganın şiddetlenerek süreklilik kazanması
أججGüçle başlayan hareketin peş peşe dalgalanarak hararet ve hışırtıyla parlamasıEnerjinin birikip tutuşması, alev ve ses çıkararak yakıcı bir dalgaya dönüşmesi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamAteşin harlayarak alev alması, rüzgârla körüklenen alevin çıkardığı hışırtı ve yaz sıcağının yakıcı derecede kavurması
Cahiliye şiiri kullanımıEbû Züeyb el-Hüzelî şimşeğin bulutlar arasındaki parlaklığını ve alev gibi parıldamasını bu kökle tasvir etmiştir: يُضيءُ سَنَاهُ راتِقاً مُتَكَشِّفاً / أَغَرَّ كَمِصْباحِ اليَهُودِ أَجُوجُ
Erken Arapça kullanımTandır ateşinin uğultulu ve hışırtılı sesini nitelemek için kullanılmıştır: أَصْرِفُ وَجْهي عَنْ أَجِيجِ التَّنُّورِ / كَأَنَّ فِيهِ صَوْتَ فِيلٍ مَنْحُورِ

Kaynak Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha, Kitābü’l-ʿAyn.

Sami etimolojik katman

Arapça أجج kökü, alevlenme, hışırtılı yanma ve kavurucu sıcaklık bildiren arkaik bir onomatopoetik (yansıma) ve termal çekirdeğe dayanır. Kökün temelindeki çift harf yapısı, sesin ve alevin peş peşe yükselen dalgalarını taklit eder. Sami dilleri genelinde doğrudan bu dizilişte yaygın bir soydaş formu sınırlı olmakla birlikte, İbranicede kor ve alevlenme ile ilişkilendirilen kavramsal alanlarda ve Ge'ez dilinde sıcaklık bildiren bazı köklerde uzak anlamsal yansımalar görülür. Arapçada kök, yalnızca kuru ateşin yanmasıyla sınırlı kalmamış; tuzun derişim kazanıp boğazı ve dokuyu ateş gibi yakması durumuna da aktarılarak anlam genleşmesine uğramıştır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönAteşin alevi ve uğultusundan tuzun yakıcılığına semantik aktarımAteşin temas ettiği yeri yakması ile aşırı tuzlu suyun genzi ve boğazı kavurması arasındaki ortak duyu aktarımıdırKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiSıcaklık, akkorlaşma ve hışırtı bildiren ses taklitçisi çekirdeklerAteş ve hararetle ilgili köklerle kavramsal akrabalık taşırGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıBelirgin ve kanıtlanmış bir Afro-Asyatik dış bağlantı tespit edilmediVeri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
أججAnlamlıAteşin alevlenmesi, yakıcı sıcaklık ve tuzlulukAteşin tutuşup ses çıkarması ve suyun acılaşıp yakmasıHedef kök; Kur'an'da geçer
جأجAnlamlıGöğüs, geminin pruvası veya geriye çekilmeGeminin dalgaları yaran ön kısmı ve göğüs kafesiKur'an'da geçmez; Kitābü'l-ʿAyn'da müsta'meldir
ججأKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez; sözlüklerde mühmeldir

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
أججMerkezYakıcı, hararetli ve boğazı kavurucu yoğunlukAteş gibi alevlenip genzi yakan tuzlu ve acı yapıAşırı yoğunluğun getirdiği tahrip edici hararet
ملحKomşuSuyun mineral ve tuz ihtiva etmesiSadece tuzluluk oranını bildirir, yakıcılık şart değildirNötr veya lezzet veren mineral dengesi
حرقKomşuMaddenin ısıyla tahrip olması ve yanmasıMaddi ateşin fiziksel olarak kül edici etkisiDoğrudan doku ve nesne kaybına yol açan yanma
شعلKomşuKıvılcımın yayılması ve tutuşmasıAteşin parlayıp etrafa yayılma anıAlevin tutuşma ve dağılma safhası
عذبZıtTatlı, içimi kolay ve ferahlatıcı suBoğazdan rahatça geçen, yakmayan ve hayat veren sıvıHarareti dindiren ve içimi tatlı olan durum

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaأججAlevlenmek, boğazı yakacak kadar acı ve tuzlu olmakHem alevin sesli hararetini hem sıvının yakıcı tuzluluğunu içerirKesin
Latinceardor, amarus, salsusYanma, kavurucu sıcaklık, acı ve tuzluFiziksel yanmayı ve tuzlu acılığı ayrı sözcüklerle karşılarGüçlü
İngilizceblazing, scorching, brackish, bitterAlevli yanma, kavurucu, acı-tuzluTermal alevlenme ile içilmez tuzlu suyu ayrı kelimelerle verirGüçlü
Almancalodernd, brennend, brackig, bitter-salzigAlev alev, yakıcı, acı tuzlu suAteşin harlaması ile tuzun yakıcılığı iki ayrı düzlemdedirGüçlü
Fransızcaflamboyant, saumâtre, brûlantAlevli, acımsı tuzlu, yakıcıSıvının yakıcılığı ile ateşin alevlenmesi ayrışırGüçlü

Kaynak Lane’s Lexicon, Oxford Latin Dictionary.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
أُجَاجٌAşırı tuzlu, acı ve boğazı yakan içilmez suDenizlerin karşılaştırılması ve suyun tatlılık zıttı; Furkān 25:53, Fâtır 35:12
أُجَاجًاYağmur suyunun ilahi müdahaleyle içilemez ve yakıcı kılınma potansiyeliNimete şükür ve yaratılış kudretinin hatırlatılması; Vâkı‘a 56:70

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamKudret ve nimet delilleriTatlı su ile acı-tuzlu suyun birbirine karışmadan varlığını sürdürmesindeki ilahi nizamZıt özelliklerin bir arada tutulmasındaki ilahi irade
FıkıhSuların temizleme hükmü (tahâret)Deniz suyunun tuzluluk ve yakıcılığına rağmen abdest ve temizlikte kullanılabilirliğiSuyun mutlak su vasfını koruyup korumadığı
TefsirKevnî ayetlerin açıklanmasıTatlı ve yakıcı tuzlu iki denizin fiziksel ve ekolojik dengesiTatlılık ve tuzluluk arasındaki aşılmaz berzah
HadisDil ve fitne tasvirleriAlevin tutuşması ve fitnenin alevlendirilmesi bağlamındaki rivayetlerFitnenin bir yangın gibi körüklenip yayılması

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniYaratılış ve varlık dengesiİptila ve terbiye unsuruNimete şükrü ve zıtların nizamını kavratmaVarlıktaki zıt kutupların ilahi iradeyle dengede tutulmasıGüçlü
İlmiOşinografi ve hidrolojiAşırı tuzlu ve yoğun su kütlesiBiyolojik yaşamı ve denizel ekosistemi düzenlemeMineral derişiminin çürümeyi önleyen yakıcı dengesiKesin
SiyasiToplumsal krizlerFitnenin harlanması ve çatışmaDüzeni tahrip eden kontrolsüz yayılmaToplumsal gerilimlerin körüklenerek yakıcı hale gelmesiMuhtemel
İktisadiKaynak kullanımı ve kıtlıkTüketime elverişsiz ham kaynakArıtma ve ıslah ihtiyacını doğurmaDoğrudan kullanılamayan kaynağın dönüştürülme zorunluluğuMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDoygun çözelti ve ekzotermik tepkimeÇözeltideki iyon derişiminin aşırı artarak osmotik basınçla hücreyi yakması veya enerjinin alevle açığa çıkmasıGüçlü
Beşeri bilimlerToplumsal kutuplaşma ve radikalleşmeFikir ve menfaat ayrışmasının birikerek toplumsal barışı yakıcı bir çatışmaya dönüştürmesiMuhtemel

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiSözcüğü sadece hafif tuzlu veya sıradan maden suyu gibi algılayarak ateş ve yakıcılık kök anlamını ihmal etmek
Kur'an içi daha geniş anlamSuyun yalnızca tadını değil, hücreyi ve boğazı kavuran, yaşamı doğrudan beslemeyen tahrip edici mineral yoğunluğunu ifade etmesi
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİki denizin ayrılması ayetlerindeki ekolojik ve kozmik dengenin dehşet verici büyüklüğünü sıradan bir tat farkına indirgeme yanılgısı

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Varlıktaki su döngüsünün ve denizlerdeki hassas dengenin ilahi bir lütuf olduğunu, suyun her an yakıcı ve tüketime elverişsiz bir hale gelebileceğini kavratır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Yaratılış delillerini, kozmik nizamı ve ahiret nimetleriyle dünyevi imkânların kıyaslandığı ayet gruplarında (Furkān, Fâtır, Vâkı‘a) belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Suyun varlığını kendiliğinden garanti bir nimet sanma yanılgısını düzeltir; suyun asıl hayat verici vasfının onun tatlı ve içilebilir kılınmasında olduğunu gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamAteşin alev alev tutuşup ses çıkarması ve suyun aşırı tuzdan ötürü boğazı yakıcı bir acılığa ulaşması.
  • Soyut anlamBir niteliğin veya maddenin aşırı yoğunlaşarak tüketilemez, tahrip edici ve yakıcı bir kuvvete dönüşmesi.
  • Sistematik karşılıkSistemin dengesini bozan aşırı derişim, kontrolsüz reaksiyon ve yaşamı tehdit eden yakıcı ifrat hali.
  • LaTeX modeliE(t)=∫0tα⋅ρ(s)2 ds  ⟹  lim⁡ρ→∞Φ(ρ)=Ωburn
  • LaTeX açıklamasıModelde ρ, ortamdaki tuz, mineral veya enerji yoğunluğunu; α, alevlenme ve reaksiyon katsayısını; E(t), zamanla biriken hararet ve yakıcı enerjiyi; Φ(ρ), ortamın içilebilirlik ve temas fonksiyonunu; Ωburn ise sistemin yaşamı beslemek yerine dokuyu tahrip eden yakıcı doygunluk durumunu temsil eder. Yoğunluk eşiği aşıldığında potansiyel enerji yakıcı bir tesire dönüşür.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ا