أرم

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: أ-ر-م1 sîga, 2 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.أرمعمدإِرَمَذو

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 2

▶ Ağı aç (3B)

أرم

أ - ر - م

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 13 sözlük

Dikili taş, anıt demektir. Bu taşlar ilk kabilelerin toplanma yerini gösteren alamettir.devamı ›

Bu sayfa şu yazımları da kapsar: ءرم · ارم

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Dikili taş, anıt demektir. Bu taşlar ilk kabilelerin toplanma yerini gösteren alamettir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR6.922 harf
باب الرّاء والميم و و ا ي ء معهما ر و م، و ر م، م و ر، ر م ي، ر ي م، م ر ي، م ي ر، ي م ر، ر أ م، أ ر م، م أ ر، أ م ر، م ر أ مستعملات روم: الرَّوْمُ: طَلَبُ الشَّيْءِ. والمَرامُ: المَطْلَبُ. رام يروم روماً ومراما: طَلَبَ. ورم: الوَرَمُ: مَعروفٌ، وقد وَرِمَ يَرِم وَرَمأ فهو وارمٌ. ومَوْرِمُ الأضراس: أصول مَنابتها. مور: المَوْرُ: المَوْجُ.. والمَوْزُ: مصدر مار يمور، وهو الشّيء يَتَرَدَّدُ في
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.068 harf
الإرَمُ: حجارة تُنْصَبُ عَلَماً في المفازة، والجمع آرامٌ وأُرومٌ. والأرومُ فتح الهمزة: أصل الشجرة والقرنِ. قال صخرُ الغَيّ يهجو رجلاً: تَيْسَ تُيوسٍ إذا يُناطِحُهايأْلَمُ قَرْناً أُرومُهُ نَقِـدُ قوله: "يأْلُمُ قَرْناً" أي يَأْلُكُ قَرْنَه. أبوزيد: ما بالدار أَريمٌ وما بها أَرِمٌ، بحذف الياء، أي ما بها أحدٌ. قال زهير: دارٌ لإَسْماء بالَغمْريْنِ مـاثـلةكالوحْي ليس بها من أهلها أَرِمُ وأَرَمَ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR yok33.014 harf
ر م ( وايء ) أمر ، رمى ، رام ، ريم ، مري ، مار ، مور ، مرأ ، أرم ، مرو ، ورم . رمى : اللَّيث : رَمَى يَرْمِي رَمْياً ، فهو رامٍ ؛ وقال الله تعالى : ( وَمَا رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ وَلَاكِنَّ اللَّهَ رَمَى ) ( الأنفال : 17 ) . قال أبو إسحاق : ليس هذا نَفْي رَمْي النبيّ ( صلى الله عليه وسلم ) ولكنّ العرب خُوطبت بما تَعْقل . ويُروى أنّ النبيّ ( صلى الله عليه وسلم ) قال لأبي بكر : ناوِلْني كَفّاً مِن
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR19.246 harf
(باب الهمزة والراء وما معهما في الثلاثي) (أرز) الهمزة والراء والزاء أصل واحد لا يُخْلف قياسُه بتّةً، وهو التجمّع والتّضامّ. قال رسول الله صلى الله عليه وآله وسلم: "إنّ الإسلام ليَأْرِزُ إلى المدينة كما تَأْرِزُ الحيّة إلى جُحرها". ويقولون: أرَزَ فلانٌ، إذا تَقَبَّض من بُخْله. وكان بعضهم([1]) يقول: "إنّ فلاناً إذا سئل أَرَزَ، وإذا دُعِي انتَهَزَ". ورجلٌ أَرُوزٌ إذا لم ينبسط للمعروف. قال شاعر([2]):
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR444 harf
- الإرم: علم يبنى من الحجارة، وجمعه: آرام، وقيل للحجارة: أرم. ومنه قيل للمتغيظ: يحرق الأرم (قال ابن فارس: وفلان يحرق عليك الأرم: إذا تغيظ فحرق أنيابه، ويقال الأرم: الحجارة. وقال الزمخشري: وتقول: رأيت حسادك العرم يحرقون عليك الأرم. انظر: المجمل 1/93؛ وأساس البلاغة ص 5)، وقوله تعالى: ﴿إرم ذات العماد﴾ [الفجر/7] إشارة إلى عمد مرفوعة مزخرفة، وما بها أرم وأريم، أي: أحد. وأصله اللازم للأرم، وخص به
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR101 harf
أ ر م تقـول‏:‏ نفـس ذات أكرومـه مـن أطيـب أرومـه‏.‏ وتقول‏:‏ رأيت حسّادك العرم يحرقون عليك الأرم‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR5.823 harf
أَرَمَ ما على المائدة يَأْرِمهُ: أَكله؛ عن ثعلب. وأَرَمَتِ الإِبِلُ تَأْرِمُ أَرْماً: أَكَلَتْ. وأَرَمَ على الشيء يَأْرِمُ، بالكسر، أَي عَضَّ عليه. وأَرَمَه أَيضاً: أَكَلَه؛ قال الكميت: ويَأْرِمُ كلَّ نابِتَةٍ رِعاءً، وحُشَّاشاً لهنَّ وحاطِبينا أَي من كثرتها؛ قال ابن بري: صوابه ونأْرِم، بالنون، لأَن قبله: تَضِيقُ بنا الفِجاجُ، وهُنَّ فِيجٌ، ونَجْهَرُ ماءَها السَّدِمَ الدَّفِينا ومنه سنَةٌ آرِمةٌ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR187 harf
* أ ر م * قوله تعالى ﴿بعاد إرم ذات العماد﴾ فمن لم يضف جعل إرم اسمه ولم يصرفه لأنه جعل عادا اسم أبيهم وإرم اسم القبيلة وجعله بدلا منه ومن قرأ بالإضافة ولم يصرفه جعله اسم أمهم أو اسم بلدة
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR11.778 harf
| | ( * ! أَرَمَ ما عَلَى المائِدَةِ ) * ! يَأْرِمُه : | ( أَكَلَهُ ) ، عن ثَعْلَب ، زادَ غَيْرُه ( فَلَمْ | يَدَعْ شَيْئًا ) . وقال أبو حنيفة : * ! أَرَمَت | السائمةُ المَرْعَى * ! تَأْرِمُهُ : أَتَتْ عليه | حتَّى لم تَدَعْ منه شَيْئًا ، وهو من حَدِّ | ضَرَب ، ومُقْتَضَى اصْطِلاح المُصَنّفِ | أَنَّه من حَدّ نَصَرَ ، وليس كذلك . | ( و ) أَرَمَ ( فُلانًا ) * ! يَأْرِمُه * ! أَرْمًا : ( لَيَّنَهُ )
Maddenin bağlantısı

| | ( * ! أَرَمَ ما عَلَى المائِدَةِ ) * ! يَأْرِمُه : | ( أَكَلَهُ ) ، عن ثَعْلَب ، زادَ غَيْرُه ( فَلَمْ | يَدَعْ شَيْئًا ) . وقال أبو حنيفة : * ! أَرَمَت | السائمةُ المَرْعَى * ! تَأْرِمُهُ : أَتَتْ عليه | حتَّى لم تَدَعْ منه شَيْئًا ، وهو من حَدِّ | ضَرَب ، ومُقْتَضَى اصْطِلاح المُصَنّفِ | أَنَّه من حَدّ نَصَرَ ، وليس كذلك . | ( و ) أَرَمَ ( فُلانًا ) * ! يَأْرِمُه * ! أَرْمًا : ( لَيَّنَهُ ) ، | عن كُراع . | ( و ) * ! أَرَمَت ( السَّنَةُ القَوْمَ ) * ! تَأْرِمُهم | * ! أَرْمًا : ( قَطَعَتْهُم ) ، ويقال : * ! أَرَمَت | السَّنَةُ بأَمْوالِنا ، أي : أَكَلَتْ كُلَّ شَيْءٍ | ( فَهِيَ * ! أَرِمَةٌ ) أي : مُسْتَأْصِلَة . | ( و ) * ! أَرَمَ ( الشَّيْءَ ) * ! يَأْرِمُهْ * ! أَرْمًا : | ( شَدَّهُ ) ، قال رؤبة : | % ( يَمْسُدُ أَعْلَى لَحْمِه * ! وَيَأْرِمُهْ % ) % | ويُرْوَى بالزاي . ( و ) * ! أَرَمَ ( عَلَيْهِ ) | * ! يَأْرِمُ : ( عَضَّ ) عَلَيْه . ( و ) أَرَمَ | ( الحَبْلَ ) * ! يَأْرِمُه * ! أَرْمًا : إذا ( فَتَلَهُ ) فَتْلاً | ( شَدِيدًا ) . | ( و ) * ! الأُرَّمُ ، ( كَرُكَّعٍ : الأضراسُ ) ، | كَأَنَّهُ جمع * ! آرِمٍ ، قاله الجوهريُّ . | ويقال : فلانٌ يَحْرِقُ عَلَيْكَ الأُرَّمَ : إذا | تَغَيَّظَ فَحَكَّ أَضْراسَهُ بَعْضَها بِبَعْضٍ . | وفي المُحْكم : قالوا : وهو يَعْلِكُ | عَلَيْه الأُرَّمَ ، أي : يَصْرِفُ بِأَنْيابِهِ عَلَيْه | حَنَقًا ، قال : | % ( أَضْحَوْا غِضابًا يَحْرِقُون * ! الأُرَّما % ) % | وقال أَبو رِياشٍ : الأُرَّمُ : الأَنْيابُ . | ( و ) قيل : الأُرَّمُ : ( أطرافُ | الأصابعِ ) ، عن ابن سِيدَه . وقال | الجوهريُّ : ( و ) يقال : الأُرَّمُ | ( الحِجَارَةُ . و ) قال النَّضْر بن | شُمَيْل : سَأَلْتُ نُوحَ بنَ جَرِيرِ بن | الخَطَفَي عن قولِ الشاعِرِ : |

| % ( يَلُوكُ مِنْ حَرْدٍ عَلَيَّ الأُرَّما % ) % | قال : ( الحَصَى ) ، قال ابن بَرِّي : | ويقال : الأُرَّمُ : الأَنْيابُ هنا . | ( وأَرْضٌ * ! مأْرُومَةٌ * ! وأَرْماءُ : لم يُتْرَكْ | فيها أَصْلٌ ولا فَرْعٌ ) . وفي | العُباب : أرضٌ * ! أرْماءُ : ليس بها | أَصْلُ شَجَرٍ كَأَنَّها مَأْرُومَة . | ( * ! والآرامُ ) ، بالمَدّ : ( الأَعْلامُ ) | تُنْصَبُ في المَفاوِزِ يُهْتَدَى بها ، قال | لَبِيدٌ : | % ( بأَحِزَّةِ الثَّلَبُوتِ يَرْبَأُ فَوْقَها % | قَفْرُ المَراقِبِ خَوْفَها * ! آرامُها ) % | ( أو خاصٌّ بعادٍ ) ، أي : بأَعْلامهم ، | ( الواحِدُ * ! إِرَمٌ كَعِنَبٍ ) كما في | الصحاح ، ( و ) أَرِمٌ ، مثل ( كَتِفٍ ، | * ! وإِرَمِيٌّ ، كعِنَبِيٍّ ) نقلهما ابنُ سِيدَه ، | ( ويُحَرَّكُ ) ، عن اللّحيانيّ ، | ( * ! وأَيْرَمِيٌّ ) ، عن الأزهريّ ، قال : | سمعتهم يقولونه للعَلَم فوق القارَة ، | ( * ! وَيَرَمِيٌّ ، مُحَرَّكة ) ، عن اللّحيانيّ . | ( * ! والأُرُومُ : الأَعْلامُ ) تُنْصَب في | المَفاوِز ، جمع : * ! إِرَمٍ ، كعِنَبٍ ، | كَضِلَعٍ وأَضْلاعٍ وضُلُوع . وكان من | عادة الجاهلية أنّهم إذا وجدوا شيئًا | في طريقهم لا يُمكِنهم استصحابُه | تركوا عليه حجارةً يعرفونه بها ، حتى | إذا عادوا أخذوه . وفي حديث سَلَمَة | ابن الأَكْوَع : لا يَطرَحُون شيئًا إِلاَّ | جَعَلْت عليه * ! آرامًا . ( و ) قيل : | * ! الأُرُوم : ( قُبُورُ عادٍ ) ، وعَمَّ به أبو | عُبَيْدٍ في تفسير قولِ ذي الرُّمَّة : | % ( وساحِرَة العُيُونِ من المَوامِي % | تَرَقَّص في نَواشِرِها * ! الأُرُومُ ) % | فقال : هي الأعْلام . | ( و ) الأُرُوم ( من الرَّأْسِ : حُرُوفُه ) ، | جمع * ! أُرْمَةٍ ، بالضمّ ، على التشبيه | بالأعْلام . |

| ( و ) * ! إرَمُ * ! وأَرامٌ ( كَعِنَبٍ وسَحابٍ : | والِدُ عادٍ الأولىَ ، أو الأخيرة ، أو | اسمُ بَلْدَتِهِم ) التي كانوا فيها ، ( أو | أُمِّهِم أو قَبِيلَتِهِم ) . مَنْ تَرَكَ صَرْفَ | إِرَم جعله اسمًا للقبيلة ، ( و ) في | التنزيل : ! 2 < بعاد إرم ذات العماد > 2 ! ، | قال الجوهريّ : من لم يُضِفْ ، | جعل إِرَمَ اسْمَه ولم يَصْرِفْه ، لأنّه | جعل عادًا اسمَ أَبِيهم ، ومن قرأه | بالإضافَة ولم يَصْرِفْه جعله اسمَ | أُمِّهم أو اسمَ بلدة . وقال ياقوتُ - | نَقْلاً عن بعضهم - : إِرَمُ لا ينصرف | للتَّعْرِيف والتَّأْنِيث لأنَّه اسمُ قَبِيلَة ، | فعلى هذا يكونُ التقديرُ : إِرَم | صاحبِ ذات العِمادِ ، لأنّ ذات | العمادِ مدينةٌ ، وقيل : ذاتُ العِمادِ | وصفٌ ، كما تقول : القَبِيلَةُ ذاتُ | المُلْك ، وقيل : إِرَمُ مدينةٌ ، فعلى | هذا يكون التقدير بعادٍ صاحبِ | إِرَمَ . ويقرأُ : بِعادِ إِرَمَ ذاتِ العِماد ، | بالجَرّ على الإضافة . ثم اختُلِف | فيها ، مَنْ جعلها مدينةً ، فمنهم من | قال هي أَرْضٌ كانت وانْدَرَسَتْ ، | فهي لا تُعْرَف ، وقيل : ( دِمَشْق ) وهو | الأكْثَر ، ولذلك قال شبيبُ بن يَزِيدَ بنِ | النُّعْمان بنِ بَشِير : | % ( لَوْلا الَّتي عَلِقَتْنِي من عَلائِقها % | لَمْ تُمْسِ لي إِرَمٌ دارًا ولا وَطَنا ) % | قالوا : أراد دِمَشْقَ ، وإياها أراد | البُحْتَرِيُّ بِقَوْلِه : | % ( إلى إِرَمٍ ذاتِ العِماد وإنّها % | لَمَوْضِعُ قَصْدِي مُوجِفًا وَتَعَمُّدِي ) % | ( أو الإسْكَنْدَرِيّة ) . وحكى | الزمخشريُّ : أنّ إِرَمَ بلدٌ منه | الإٍ سكندريّة . ورَوَى آخَرُونَ : أنّ إِرَمَ | ذات العِمادِ باليَمَنِ بين حَضْرموتَ | وَصَنْعاءَ من بِناءِ شَدّادِ بن عاد ، | وذَكَرُوا في ذلك خبرًا طويلاً لم | أذكره هنا خشية المَلالِ والإطالَة . | ( أو ) إِرَمَ ( ع ، بفارِسَ ) ، وإِتْيانُه بأوْ |

| للتنويع يشير إلى أنّه قول من الأَقْوال | في إِرَم ذاتِ العِماد ، وليس كذلِكَ ، | فالصوابُ أَنْ يكونَ بالواو ، وهو | صُقْعٌ بأَذْرَبِيجان ، وضَبَطَه ياقوتُ | بالضَّمِّ . | ( * ! وإِرَمُ الكَلْبَة أو * ! إِرَمِيُّ الكَلْبَةِ ) وهذه | عن أبي بَكْرِ بن مُوسَى : ( ع ) قريبٌ من | النِّباج ( بَيْنَ البَصْرَة وَمَكَّةَ ) ، والكلبةُ | اسمُ امرأةٍ ماتَتْ ودُفِنَت هناك ، | فنُسِبَ الإِرَمُ وهو العَلَمُ إليها . وَيَوْم | * ! إِرَم الكَلْبَة من أيّامِهِم ، قُتِلَ فيه بُجَيْرُ | ابنُ عبد اللَّهِ القُشَيْرِيُّ ، قَتَلَه قَعْنَبٌ | الرِّياحيُّ في هذا المَكانِ . قال أبو | عُبَيْدَة : وهذا اليومُ يُعْرَفُ بِأَمْكِنَةٍ | قريبٍ بَعَضُها من بَعْض ، فإذا لم | يَسْتَقِمِ الشِّعْرُ بذكر موضعٍ ذَكَرُوا | موضعًا آخر قريبًا منه يقومُ به الشِّعْر . | ( و ) * ! أَرام ، ( كسَحابٍ : جَبَلٌ ، وماءٌ | بِدِيارِ جُذامَ بِأَطْرافِ الشامِ ) ، هكذا | في النُّسَخ ، وهو غَلَطٌ من وُجُوهٍ : | الأول : أَنّ سِياقَهُ يقتضي أنّهما | مَوْضِعان ، والصوابُ أنّه جَبَلٌ فيه | ماءٌ . وثانيًا : فإنّ هذا الجَبلَ قد جاء | ذكره في الحَدِيث وضَبَطَه ابنُ الأَثِيرِ | كَعِنَبٍ ، وتلاه ياقوتُ في مُعْجَمه | فقال : إِرَمٌ اسمٌ عَلَمٌ لِجَبَلٍ من جِبالِ | حِسْمَى من ديار جُذام بين أَيْلَة وتِيه | بني إسرائيل ، عالٍ عَظِيم العُلُوِّ ، | يزعم أهلُ البادِيَة أَنَّ فيه كُرومًا | وصَنَوْبَرًا . وكتب النبيُّ - صلَّى اللّه | تعالَى عليه وسلَّم - لِبَني جِعال بنِ | رَبِيعَةَ بنِ زَيْدٍ الجُذامِيّينَ أنّ لهم إِرَمَ | أَقْطَعَهُ لهم إِقْطاعًا . فاعرف ذلك . | ( و ) * ! الأَرَامُ : ( مُلْتَقَى قَبائل الرَّأْسِ ) . | ( * ! والأَرُومَةُ ) ، بالفَتْح ( وتُضَمُّ ) لغةٌ | تميمية : ( الأَصْلُ ، ج : * ! أرُومٌ ) . وفي | الصّحاح : * ! الأَرُومُ ، بالفَتْح : أَصْلُ | الشجرةِ والقَرْن ، قال صَخْرُ الغَيِّ | يهجو رجلاً : | % ( تَيْسُ تُيُوسٍ إِذا يُناطِحُها % | يَأْلَمُ قَرْنًا * ! أَرُومُه نَقِدُ ) % | وشاهد الأُرُوم بالضَّمّ قولُ زُهَيْر : |

| % ( لَهُمْ في الذاهِبِينَ * ! أُرُومُ صِدْقٍ % | وكانَ لِكُلِّ ذِي حَسَبٍ أُرُومُ ) % | ( ورَأْسٌ * ! مُؤَرَّمٌ ، كَمُعَظَّمٍ : ضَخْمُ | القَبائِل ) ، عن ابن فارس . ( وَبَيْضَةٌ | * ! مُؤَرَّمَةٌ : واسِعَةُ الأَعْلَى ) عن ابنِ سِيدَه . | ( و ) يقال : ( ما بِهِ أَرَمٌ ، محرّكة | * ! وأَرِيمٌ ، كأمِيرٍ ) عن أبي خَيْرَة ، | * ! وإِرَمِيُّ ، كعِنَبِيُّ ، ويحرك ، | ( * ! وأَيْرَمِيٌّ ) ، بالفتح عن أبي زَيْد ، | ( ويُكْسَرُ أَوَّلُه ) عن ثَعْلَب وأبي عُبَيْد ، | أي : ما به ( أَحَدٌ ) ، لا يُسْتعمل إلَّا في | الجَحْد ، ( و ) قيل أي : و ( لا عَلَمٌ ) ، | نقله ابن بَرّي عن القَزّازِ ، قال زُهَيْر : | % ( دارٌ لأسْماءَ بالغَمْرَيْنِ ماثِلَةٌ % | كالوَحْي ليس بها من أَهْلِها * ! أَرَمُ ) % | ومثلُه قولُ الآخَر : | % ( تِلْكَ القُرُونُ وَرِثْنا الأَرْضَ بَعْدَهُمُ % | فما يُحَسُّ عليها مِنْهُمُ أَرَمُ ) % | ( وجارِيَةٌ * ! مَأْرُومَةٌ : حَسَنَةُ الأَرْمِ ) ، | بالفتح : ( أي : مَجْدُولَةُ الخَلْقِ ) كَأَنَّها | فُتِلَتْ فَتْلاً . | ( و ) يقال : ( * ! أَرَمَا واللَّهِ ، * ! وَأَرَمَ | واللَّهِ ، بمعنى أَمَا واللَّهِ وأَمَ واللَّهِ ) ، | نقله الصاغانيّ . | ( * ! وأُرْمُ بالضمّ : ع ، بطَبَرِسْتانَ ) | قُرْب سارِيَة وهي مدينة ، ويقالُ فيها | أيضًا : * ! أُرَم كَزُفَرَ ، بينها وبين سارِيَة | مَرْحَلة ، وأهلُها شِيعَةٌ ، كذا حقَّقَه | ياقوتُ ، ففي كلام المصنّف نَظَر . | ( * ! وَأُرْمِيَةُ ، بالضَّمِّ ) وَكَسْرِ المِيم | والياء مُخفّفة ، قال الفارسي : قولُهم | في اسم البَلْدَةِ * ! أُرْمِيَة يجوز في قِياس | العربيّة تخفيفُ الياء وتَشْدِيدُها ، | فمن خَفَّفها كانت الهَمْزَةُ أَصْلِيّةً | وكان حُكْم الياءِ أنْ تكون واوًا | للإلحاق بِيَبْرِيْنَ ونحوه ، إلا أنّ |

| الكلمة لمّا لم تَجِيءْ على التأنيث | كعُنْصُوَة أبدلت ياءً ؛ ومن شَدَّد الياء | احتملت الهمزةُ وَجْهَيْن : أحدهما أن | تَكُونَ زائدةً إِذا جَعَلْتَها أُفْعُولَةً من | رَمَيْت ، والآخر : أن تكون فُعْلِيَة إذا | جعلتها من * ! أرم أو * ! أَرُوم ، فتكون | الهمزةُ فاءً . وهو : ( د ) عظيمٌ | ( بأَذْربيجانَ ) بينه وبين البُحَيْرة نحو | ثلاثة أميال أو أربعة ، وبينها وبين | تِبْرِيز ثلاثةُ أيّامٍ ، وبين إِرْبِل سَبعةُ | أيّام ، وهي فيما يزعمون مدينة | زَرادُشْت نَبِيِّ المَجُوس . قال | الصاغانيّ : والعامَّة تقول : * ! أُرْمِي . | قال ياقوت : والنِّسْبة إليها * ! أُرْمَوِيّ | * ! وأُرْمِيّ . ومنها : أبو الفَضْل محمّد | ابن عُمَرَ بن يُوسُف * ! الأَرْمَوِيّ | البَغْدادِيُّ ، سمع أبا بَكْرٍ الخَطِيبَ | وتَفَقَّهَ على أبي إسحاقَ الشِّيرازِيِّ ، | ومات سنة خمْسِمائة وسَبْعٍ وأربعين . | ( و ) * ! أَرُوم ، ( كَصَبُورٍ : جبلٌ لبني | سُلَيْمٍ ) . | ( و ) * ! آرَمُ ( كَأَحْمَدَ : ع ) قُرْبَ المدينة ، | ويقال فيه : أريم وسيأتي . | ( وبِئْرُ * ! إِرْمَى ، كَحِسْمَى : قُرْبَ | المَدِينَة ) على ساكنها أفضلُ الصَّلاة | والسلام . | ( والأَوْرَمُ ) : الكثير ، ويقال : ما | أَدْرِي أَيّ الأَوْرَمِ هُو ، أي : أيّ | الناس هو ، وسيذكر ( في : ورم ) . | ( * ! وآرِم ، كصاحِبٍ ) ، وضبطه أبو | سَعْدٍ في التَّحْبِير ، قال ياقُوت : كذا | في بَعْض نُسَخه كأَفْعُلَ بضمّ العَيْن : | ( د ، بمازَنْدرانَ ) عند ساريَةَ ، ( منه ) | أبو الفتح ( خُسْرُو بن حَمْزَةَ ) بنِ | وَنْدَرِين بن أبي جَعْفَرٍ الشَّيْبانِيّ | ( المُؤَدِّبُ ) ، وقال أبو سَعْد في | التَّحْبِير : هو ساكنُ * ! أُرَمَ كَزُفَرَ وهي | التي تَقَدّم ذكرُها . ( و ) * ! آرِمُ : ( ة ، | قُرْبَ دِهِسْتانَ ) من قُرَى ساحِل |

| بحرِآبَسْكُون ، وضَبطه أبو سَعْدٍ في | التحبير : كَأَفْعُل . | ( * ! وآرامٌ ) بالمدِّ : ( جَبَلٌ بين | الحَرَمَيْنِ ) ، كَأَنَّه جمع * ! إِرَم ، وقد ذُكِرَ | شاهِدهُ في أُبْلَى . ( و ) قال أبو زياد : | ( ذاتُ * ! آرامٍ : جَبَلٌ بدِيار الضِّباب ) ، | وهي قُنَّةٌ سوداءُ فيها يقول القائل : | % ( خَلَتْ ذاتُ آرامٍ ولم تَخْلُ عن عَصْرِ % | وأَقْفَرَها من حَلّها سالفُ الدَّهْر ) % | قلتُ : ومنه قول الآخر : | % ( من ذاتِ آرامٍ فجَنْبَى أَلْعَسا % ) % | ( وذو * ! آرام : حَزْم بِه آرامٌ جَمَعَتْها | عادٌ ) على عَهْدِها ، قاله أبو مُحَمّد | الغُنْدِجانِيُّ في شرح قول جامع | ابن مُرْخِيَة : | % ( أَرِقْتُ بذي آرام وَهْنًا وعادَنِي % | عِدادُ الهَوَى بين العُنابِ وخَنْثَلِ ) % | | [ ] وَمِمّا يُسْتَدْرَكُ عَلَيْهِ : | يُقال : ما فيه * ! إِرْمٌ * ! وأَرْمٌ ؛ أي : | ضِرْسٌ . | * ! وَأَرِمَ المالُ ، كَعَلِمَ : فَنِي . وَأَرْضٌ | * ! أَرِمَةٌ كَفَرِحَةٍ : لا تُنْبِتُ شيئًا ، ومنه | الحَديث : كَيْفَ تَبْلُغُك صَلاتُنا وقد | * ! أَرِمْتَ ، ويُرْوَى بِتَشْدِيد المِيم ، | وهي لُغة بَكْر بن وائل ، وسيأتي في | ر م م . | * ! والإِرَمِيُّ ، بالكسر : واحد آرام ، | عن اللّحياني . | وقوله ، أَنْشَده ثَعْلَبٌ : | % ( حَتَّى تعالَى النَّيُّ في * ! آرامِها % ) % | قال : يعني في أَسْنِمَتِها ، قال : ابنُ | سِيدَه : فلا أَدْرِي إِنْ كانت * ! الآرامُ في |

| الأَصْلِ الأَسْنِمَة ، أو شَبَّهها * ! بالآرام | التي هي الأَعلامُ لِعِظَمها أو طُولِها . | وما بالدّار * ! أَرِمٌ ، كَكَتِفٍ ، أي : أَحَدٌ ، | عَن أَبِي زَيْد ، قال ابنُ بَرِّي : وكان ابنُ | دُرَسْتَويهِ يُحالِفُ أهلَ اللُّغَة ويقول : ما | بِها * ! آرِمٌ ، على فاعِلٍ ، أي : ناصِبُ | عَلَمٍ . | * ! وإِرامُ الكِناس ، كَكِتابٍ : رملٌ في | بِلاد عَبْد اللَّهِ بن كِلاب . | * ! وأُرَمُ خاسْت ، كَزُفَرَ : كُورَتان | بِطَبَرِسْتانَ العُليا والسُّفْلى . | * ! وإِرْمِيم ، بالكَسر : مَوْضِعٌ . | * ! وأُرَمَى ، كَأُرَبَي : موضعٌ ، نقله | ياقوت ، فيكون رابعًا للثّلاثة التي | ذُكِرَت في أُرَمَى . | وَبِناءٌ * ! مَأْرُومٌ ، أي : مُحْكَم . | * ! والأُرْمَةُ ، بالضَّم : القَبِيلَةُ . | وقال النَّضْرُ : الزّمامُ * ! يُؤارَمُ على | يُفاعَلُ ، أي : يُداخَلُ فَتْلُهُ . | وإِبْراهيمُ بنُ * ! أُرْمَةَ الأَصبهانيُّ | الحافِظُ ، بالضَّمْ ، وقد تُمَدُّ الضَّمّةُ | فيُقال أُورْمَة . | * ! وأرميون : قريةٌ بمصر . | |

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR4.242 harf
Madde başı: ارمأَرَمَهُ 1 أَرَمَهُ ذ , (S, Har p. 99,) aor. اَرِمَ , inf. n. أَرْمٌ, (S,) He took away, or removed, its أَرُومَةٌ, or أَصْل: (Har ubi suprà:) [he extirpated it; eradicated it:] he ate it. (S.) You say, أَرَمَتِ السَّائِمَةُ المَرْعَي, aor. as above, The pasturing beasts consumed, or made an end of, the pasturage, not leaving of it anything. (AHn, M.) And أَرَمَ مَا عَلَى الخِوَانِ, (T,) or
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR311 harf
Madde başı: ءرمأَرَمَ أَرَمَ I ( n. ac. a. 1), Ate. b. Uprooted; eradicated. اِرْم اِرْم 2 , a. Fallow land. أُرْمَة أُرْمَة 3t , ( pl. أُرَم 9 , أُرُوْم 27 ), a. see 7 . أَرِم أَرِم 5 , a. see 2 , & see 7 . اِرَم اِرَم 7 , a. Sign-post, land-mark. أَرُوْم أَرُوْم 26 , أَرُوْمَة 26t , a. Root; base, bottom.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok20.421 harf
Madde başı: ءرمءرم أَرَمَ - يَأْرِمُ - إرْمَة- إرَم أَرَمَ - يَأْرِمُ - إرْمَة- إرَم أرَمَ - يَأْرِمُ + كائن + شيئاً: يقرضه ويقطع منه أجزاء بعد أجزاء: يقرض أو يقرط أو أو يقطع بأضراسه أو أنيابه أو بأدة حادة شيئاً من شيء بشكل متتابع إرْمَة: على وزن " فـِعـْلـَة": اسم فعل بمعنى مفعول للمرة من " أرَمَ - يَأرِمُ " : قِطعة أو حفرة أو قرضة محفورة ومقتطعة من شيء أو
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler2 mücavir (2 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. عمد

    1 ortak ayet · Direk demektir

  2. ذو

    1 ortak ayet · Sahip

Geçtiği ayetler(1)

  1. إِرَمَ ذَاتِ الْعِمَادِ

    İremSütunlar sahibi İrem’e?

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökأرم
YapıÜçlü (Kur'an'da özel ad ve kabile-şehir unvanı bağlamında)
Özel DurumHemzeli
Bağlamsal Yakın Köklerعلم, نصب, شخص
Zıt Kökطمس
Çekirdek Özet 1Taşları üst üste yığarak işaret ve nirengi noktası oluşturma, kök salıp yükselme
Çekirdek Özet 2Geçmiş kavimlerin güç, mimari sütun ve kurucu kök iddialarının göstergesi olma
Çekirdek Özet 3Fiziksel anıtların ve soy üstünlüğünün ilahi nizam karşısında mutlak güvence sağlamaması
Kritik Hata Riskiİrem kelimesini salt mitolojik ve belirsiz bir mekan sanıp kökündeki dikili taş, nirengi ve soy aslı gerçeğini gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
أرYere yerleşme, taban tutma, sabitlenme ve kökleşme anlamını taşır; أرض (üzerinde durulan zemin), أرب (sağlam düğüm ve ihtiyaç bağı) ve أرك (kök salıp yere çakılma) köklerinde bu zemin bulma karakteri görülür.مToplama, biriktirme ve kütle oluşturma karakterindeki harfin eklenmesiyle anlam, taşların üst üste yığılarak görünür bir tepe, anıt sütun veya nirengi işareti haline gelmesine evrilmiştir.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
اÖküz başı; güç, öncülük, başlangıçYapının veya soyun başlangıç noktasını, kurucu ilk kuvveti temsil eder.
رİnsan başı; baş, ilk, üstDikey yükselişi, ufukta baş gibi beliren tepeyi ve işaret taşını gösterir.
مSu; akış, çokluk, derinlikUnsurların bir araya toplanmasını, kütlesel birikimi ve kuşatıcılığı ifade eder.
أرمGüçlü bir başlangıçtan hareketle taş veya kütlelerin üst üste toplanarak baş gösteren, ufukta seçilen nirengi ve anıt yapıyı kurma hareketi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamÇölde yolcuların istikamet bulması için üst üste yığılan taşlar (alamet ve nirengi taşı), ağacın toprak altındaki asıl gövdesi ve kökü (arûme), azı dişleri.
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şahitlerinde öfke ve diş gıcırdatma yahut deve hörgücünün nirengi taşına benzetilmesi bağlamında geçer; şairin حَرْد (öfke) anında azı dişlerini sıkmasını anlatan şu dize nakledilir: يَلُوكُ مِنْ حَرْدٍ عَلَيْنا الأُرَّما / سنامها كالأيرم şeklinde deve hörgücü yüksek işaret taşına benzetilmiştir.
Erken Arapça kullanımİbn Berri ve Lisânü'l-Arab'da geçen Kümeyt beytinde kökün her şeyi silip süpürme ve tüketme türevi yer alır: وَنَأْرِمُ كُلَّ نَابِتَةٍ رِعَاءً / وَحُشَّاشاً لَهُنَّ وَحَاطِبِينَا

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde أرم kökü, hem toponimik ve etnografik bir kurucu adı hem de yüksek yer, kabartı ve dikili işaret alanı anlam katmanını paylaşır. Kuzeybatı Sami dillerinde ve kadim Ebla ile Ugarit metinlerinde yer ve şahıs ismi olarak tespit edilen kök, İbranice ve Aramiceye אֲרָם biçiminde yüksek yayla, dağlık memleket ve kurucu ata unvanı olarak geçmiştir. Klasik Arapçada kökün sergilediği iki temel eksen olan dikili işaret taşı (el-irem) ve soyun aslı/kökü (el-arûme), Sami dillerindeki yüksekte duran, belirgin nirengi noktası ve köklü kabile bağı algısıyla doğrudan örtüşür. Fonetik olarak hemze, ra ve mim dizilimi düzenli bir Sami mirasını temsil eder; Arapçada anlam daha somut olarak çöl yolculuğundaki taş kulelere ve kurucu kabile anıtlarına doğru derinleşmiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, HALOT.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönÇölde dikilen taş tepe, azı dişi, soy kökü (arûme)Üst üste yığılarak yükselme ve sabit bir referans noktası teşkil etme ana hattından türemiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ve Aramice אֲרָם (Aram / yüksek diyar, kadim kavim)Kurucu ata, yayla coğrafyası ve belirgin kavmi kök ortak paydasında birleşir.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAntik Yakındoğu toponimi (Ebla ve Ugarit metinleri)Kadim coğrafyada şehir, kabile ve kurucu ata adı olarak tescillidir.Muhtemel

Kaynak Lisān al-ʿArab, Koehler-Baumgartner, Jeffery.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
أرمAnlamlıDikili taş, işaret, kök, tüketmeYol gösteren taş yığını, soyun kökü ve azı dişi anlamlarını içerir.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
أمرAnlamlıBuyruk verme, yöneltme, çoğalmaOtorite kurma, işi sevk ve idare etme, bir şeyin büyümesi.Kur'an'da geçer; yöneltme payı ortaktır.
رأمAnlamlıŞefkatle sarılma, yavruyu benimsemeDevenin yavrusuna düşkünlüğü, bir şeye alışıp bağlanma.Kur'an'da geçmez; Arapçada anlamlıdır.
رمأAnlamlıSığınma, dayanma, yaklaşmaBir yere sığınıp ikamet etme veya üzerine atılma.Kur'an'da geçmez; Arapçada anlamlıdır.
مأرAnlamlıDüşmanlık, fitne, kin beslemeKalpte öfke ve husumet biriktirme, arayı bozma.Kur'an'da geçmez; Arapçada anlamlıdır.
مرأAnlamlıBoğazdan kolay geçme, sindirilme, adamlıkYiyeceğin afiyetle yenmesi, mürüvvet ve insanlık hali.Kur'an'da geçer.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
أرمMerkezYükseltilmiş işaret, sütunlu anıt, kökTaşların üst üste yığılmasıyla kurulan sabit referans noktası ve kurucu soy.Yol bulduran dikili taş ve azametli sütunlu kabile yapısı.
علمKomşuİşaret, nirengi, bilgi kaynağıZihinsel bilmeye ve tanımaya yarayan herhangi bir alameti ifade eder; taş yığını olması şart değildir.İz, bayrak, dağ gibi her türlü kılavuz işaret.
نصبKomşuDikme, dikili taş, putBir şeyi dikey doğrultuda saplayıp dikmeyi anlatır; ibadet veya kurban maksadı öne çıkabilir.İbadet edilen veya sınır için yere dikilen taş.
شخصKomşuBelirme, yükselip görünmeBir cismin uzaktan yüksekliğiyle fark edilir hale gelmesi durumu.Gözün dikilmesi veya gövdenin yükselmesi.
طمسZıtSilinme, izin kaybolması, körelmeBir işaretin, eserin veya izin tamamen yok olup belirsizleşmesi.Yolu kaybettirecek biçimde alametlerin silinmesi.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaأرمTaş yığını, nirengi, kurucu kökÇölde yükseltilen taş işaret ve bir kavmin asıl kökü.Kesin
LatinceCippus, monumentumSınır veya nirengi taşı, anıtYol ve sınır belirten dikili taşı karşılar; soy kökü anlamı dışarıda kalır.Güçlü
İngilizceCairn, landmark, monumentTaş yığını işaret, nirengi noktası, abideTaşların üst üste konmasıyla yapılan işareti çok iyi karşılar; kabile şeceresi yönünü taşımaz.Güçlü
AlmancaSteinmännchen, WahrzeichenTaş yığını işaret, abide, belirgin simgeDağlarda ve çöllerde yol belirten taş kuleyi ifade eder.Güçlü
FransızcaCairn, repère, monumentNirengi taşı, yol işareti, anıtTaş yığını kılavuzları tam karşılar; soy aslı anlamı eksik kalır.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Larousse.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
إِرَمَ (İrem)Sütunlar sahibi kadim kabile, kurucu ata veya anıtsal sütunlu şehirÂd kavminin azametini, kurdukları yüksek mimari nizamı ve helak olan kibirli gücü anlatan tarihsel bağlam (Fecr 89:7).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi adalet, kavimlerin helaki ve kibirDünyada benzeri yaratılmamış güç ve mimariye sahip toplumların inkarları yüzünden helak edilişi.Maddi gücün ve kurucu soy üstünlüğünün ilahi hükmü engelleyememesi.
FıkıhVeri bulunamadıVeri bulunamadıVeri bulunamadı
TefsirTarihsel coğrafya ve kavim tespitiİrem kelimesinin Âd kavminin dedesi mi, kabilenin asıl adı mı yoksa sütunlu şehir mi olduğu tartışması.İrem isminin kabilenin kurucu atası ve azametli yapıların nirengisi oluşunda yoğunlaşma.
HadisKadim kavim kıssalarıTebük Seferi ve kadim helak yurtlarından geçerken ibret alma bağlamındaki rivayetler.Güç ve mimariyle övünen geçmiş kavimlerin harabelerinden sakınma ikazı.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve fani kudretİbret nişanesiİnsanın kendi kurduğu azamete tapınmasını engellemeEn muazzam anıtları inşa edenlerin dahi hesap gününden kaçamayacağını gösterir.Kesin
İlmiTarih ve arkeolojiKadim medeniyet iziGeçmiş toplumların mimari ve sosyolojik yapısını aydınlatmaYüksek sütunlar ve mimari nizam üzerinden kadim mühendislik seviyesini anlamaya matuftur.Güçlü
SiyasiHükümranlık ve güç gösterisiİktidar anıtıKabilenin veya devletin gücünü mekana kazımaSütunlar ve dikili yapılar siyasi tahakkümün ve meydan okumanın aracı kılınmıştır.Güçlü
İktisadiBayındırlık ve artık değerMega altyapı projesiBirikmiş sermayeyi ve iş gücünü anıtsal yapılara dönüştürmeGüçlü bir ekonomik refahın getirdiği mimari azametin nihayetinde yıkılışı.Muhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerReferans nirengi noktası (Benchmark / Geodetic datum)Karmaşık bir koordinat sisteminde veya topografyada tüm ölçümlerin kendisine dayandırıldığı, sabitlenmiş ve yükseltilmiş değişmez kerteriz noktası.Güçlü
Beşeri bilimlerKolektif hafıza anıtı ve kurucu mit (Memorial / Foundational ancestor)Bir toplumun dağılmasını önlemek için kimliğini üzerine inşa ettiği kurucu ata figürü veya ortak mekanı simgeleyen dikili anıt.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiİrem kavramını yalnızca masalsı, ulaşılamaz, hayali bir cennet bahçesi veya efsanevi bir çöl şehri anlatısına indirgemek.
Kur'an içi daha geniş anlamKurucu ata, soyun asıl kökü ve yüksek sütunlarla kurulan nirengi medeniyetinin tamamını kapsayan somut ve tarihsel bir ibret levhası olması.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetteki uyarının gerçek bir kavmin maddi güç, kabile asabiyeti ve mimari üstünlük kibriyle helak oluşunu anlatan gerçekçi boyutunun masallaştırılarak etkisizleştirilmesi.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın kadim tarihe ve güç gösterisi yapan medeniyetlere bakışını, maddi yükselişin tek başına kurtuluş sağlamayacağını bir isim ve kök üzerinden özetlediği için önemlidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Geçmiş kavimlerin helakini, Âd ve Semûd kıssalarını ve yeryüzünde böbürlenen mimari projeleri konu edinen ayet gruplarında belirleyicidir (Fecr suresi).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Tarihsel kavimlerin ve şehirlerin varlığını inkar eden şüpheci yaklaşımlar ile onları bütünüyle efsaneleştiren mitolojik yaklaşımları dengeler; kökün işaret taşı ve soy kökü gerçeğini ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamÇöl ve arazide yön bulmak için taşların üst üste yığılmasıyla oluşturulan belirgin nirengi noktası, ağacın toprak altındaki ana kökü, ağızdaki sağlam azı dişi.
  • Soyut anlamBir toplumun veya mekanın kimliğini sabitleyen kurucu ata, soy aslı, hafızayı ayakta tutan anıtsal sütun ve görünür üstünlük iddiası.
  • Sistematik karşılıkMaddi ve mimari sütunlarla inşa edilen nirengi sistemlerinin, ilahi ahlaki yasa ve adalet karşısında mutlak bağımsızlık sağlayamaması gerçeği.
  • LaTeX modeliM=∑i=1nsi→H  ⟹  lim⁡t→tcHO(t)=0
  • LaTeX açıklamasıFormülde si üst üste konan taşları veya sütun unsurlarını, M bu unsurların birikmesiyle oluşan anıtı/nirengiyi, H ufukta beliren azametli yüksekliği temsil eder. Zamanın kritik eşiğinde (t→tc), ilahi buyruk ve ontolojik hakikat (O(t)) karşısında bu maddi yüksekliğin ve soy kibrinin mutlak koruyuculuk oranının sıfıra indiğini gösterir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ا