إبراهيم

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: إ-ب-ر7 sîga, 92 mücavir kök, 63 ayet, 25 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.عيسىحنفإبراهيميعقوبمللوَإِبْرَاهِيمَإسماعيلنوحإِبْرَاهِيمَ

KökSîga 7Ayet 63Sure 25Mücavir 92

▶ Ağı aç (3B)

إبراهيم

إ - ب - ر

KÖK
  • 69 geçiş
  • 63 ayet
  • 7 sîga
  • 0 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: İbrahim

Notlarım

Sözlükler(0)

Bu kök için sözlük maddesi yok.

Sîgalar(7)

Mücavir kökler92 mücavir (255 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. يعقوب

    9 ortak ayet · Ve Yakup

  2. ملل

    8 ortak ayet · İnanç

  3. سحق

    8 ortak ayet · Suhk : Eskimiş, yıpranmış elbise demektir

  4. إسماعيل

    7 ortak ayet · Ve İsmail

  5. حنف

    7 ortak ayet · Hanif eğildiği zaman kırılmayan yaş çalıdır

  6. سبط

    4 ortak ayet · Ve oymaklar

  7. نوح

    7 ortak ayet · “Nevh” rüzgar estiğinde uğultu çıkaran dağdır

  8. نبأ

    11 ortak ayet · Doğurmadan evvel devenin memesinde görülen süttür

  9. سلم

    10 ortak ayet · “Süllem” merdiven demektir

  10. جبي

    4 ortak ayet · Onu seçti

  11. عيسى

    5 ortak ayet · İsa

  12. أبو

    8 ortak ayet · Bab kapı demektir

Geçtiği ayetler(63)

Sîga sayfası: إِبْرَاهِيمَ
  1. وَإِذِ ابْتَلَى إِبْرَاهِيمَ رَبُّهُ بِكَلِمَاتٍ فَأَتَمَّهُنَّ قَالَ إِنِّي جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَامًا قَالَ وَمِنْ ذُرِّيَّتِي قَالَ لَا يَنَالُ عَهْدِي الظَّالِمِينَ

    İbrahimHani, İbrahim’i Rabb’ı bir takım kelimelerle imtihan etmişti de o da bunları tamamlayınca, Seni insanlara imam kılacağım, buyurmuştu. O da: Soyumdan da, demişti. Allah da; zalimler ahdime eremez buyurmuştu.

  2. … جَعَلْنَا الْبَيْتَ مَثَابَةً لِلنَّاسِ وَأَمْنًا وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى وَعَهِدْنَا إِلَى إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ أَنْ طَهِّرَا بَيْتِيَ …

    İbrahimHani; Biz Beyti insanlar için bir toplantı yeri ve emin bri mahal yapmıştık. Siz de İbrahim’in makamından bir namazgah edinin. İbrahim ile İsmail’e de evimi tavaf edenler, orada kalanlar rüku ve secde edenler için temizleyin, diye ahid vermiştik.

  3. … وَأَمْنًا وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى وَعَهِدْنَا إِلَى إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ أَنْ طَهِّرَا بَيْتِيَ لِلطَّائِفِينَ وَالْعَاكِفِينَ وَالرُّكَّعِ السُّجُودِ

    İbrahimHani; Biz Beyti insanlar için bir toplantı yeri ve emin bri mahal yapmıştık. Siz de İbrahim’in makamından bir namazgah edinin. İbrahim ile İsmail’e de evimi tavaf edenler, orada kalanlar rüku ve secde edenler için temizleyin, diye ahid vermiştik.

  4. وَمَنْ يَرْغَبُ عَنْ مِلَّةِ إِبْرَاهِيمَ إِلَّا مَنْ سَفِهَ نَفْسَهُ وَلَقَدِ اصْطَفَيْنَاهُ فِي الدُّنْيَا وَإِنَّهُ فِي الْآخِرَةِ لَمِنَ الصَّالِحِينَ

    İbrahimKendini bilmezden başka kim İbrahim’in dininden yüz çevirir. And olsun ki dünyada onu seçmiştik. Muhakkak ki o, ahirette de salihlerdendir.

  5. … تَعْبُدُونَ مِنْ بَعْدِي قَالُوا نَعْبُدُ إِلَهَكَ وَإِلَهَ آبَائِكَ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ إِلَهًا وَاحِدًا وَنَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ

    İbrahimYoksa Ya’kub ’a ölüm geldiğinde siz orada mıydınız? Hani o, oğullarına: Benden sonra neye ibadet edeceksiniz? demişti. Onlar da: Senin İlah’ına ve ataların İbrahim’in, İshak’ın İlah’ına tek ilah olarak ibadet edeceğiz. Ve biz O’na teslim olmuşuz, demişlerdi.

  6. وَقَالُوا كُونُوا هُودًا أَوْ نَصَارَى تَهْتَدُوا قُلْ بَلْ مِلَّةَ إِبْرَاهِيمَ حَنِيفًا وَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ

    İbrahimYahudi veya Hristiyan olun ki hidayete eresiniz, dediler. De ki: Hayır, biz Hanif olan İbrahim’in dinine uyarız. O, müşriklerden değildi.

  7. … آمَنَّا بِاللَّهِ وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْنَا وَمَا أُنْزِلَ إِلَى إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ وَالْأَسْبَاطِ وَمَا أُوتِيَ مُوسَى وَعِيسَى …

    İbrahimBiz; Allah’a, bize indirilmiş olana, İbrahim’e, İsmail’e, İshak’a, Ya’kub ’a, ve torunlarına indirilmiş olanlara, Musa’ya, İsa’ya verilenlere, peygamberlere Rabbları tarafından verilmiş olanlara iman ettik. Onların hiçbirinin arasını diğerinden ayırmayız. Biz ona teslim olmuşlardanız, deyin.

  8. أَمْ تَقُولُونَ إِنَّ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ وَالْأَسْبَاطَ كَانُوا هُودًا أَوْ نَصَارَى …

    İbrahimYoksa siz: İbrahim, İsmail, İshak, Ya’kub ve oğulları Yahudi veya Hristiyan idiler mi, diyorsunuz? Siz mi daha iyi biliyorsunuz yoksa Allah mı? Allah tarafından yanında bulunan şehadeti gizleyenden daha zalim kim vardır? Allah sizin yaptıklarınızdan gafil değildir, de.

  9. أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِي حَاجَّ إِبْرَاهِيمَ فِي رَبِّهِ أَنْ آتَاهُ اللَّهُ الْمُلْكَ إِذْ قَالَ …

    İbrahimAllah kendisine mülk verdiği için, Rabbı hakkında İbrahim ile tartışanı görmedin mi? Hani Rabbım öldüren ve diriltendir, deyince , o; ben de diriltir ve öldürürüm, demişti. İbrahim: Allah güneşi doğudan getirir. Haydi sen de onu batıdan getir, deyince o küfreden herif, apışıp kaldı. Allah, zalimler güruhunu hidayete erdirmez.

  10. إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَى آدَمَ وَنُوحًا وَآلَ إِبْرَاهِيمَ وَآلَ عِمْرَانَ عَلَى الْعَالَمِينَ

    İbrahimŞüphe yok ki Allah, Ademi, Nuh’u, İbrahim soyunu ve İmran soyunu seçti. Alemlere üstün kıldı.

Sîga sayfası: إِبْرَاهِيمُ
Sîga sayfası: وَإِبْرَاهِيمَ
Sîga sayfası: يَاإِبْرَاهِيمُ
Sîga sayfası: بِإِبْرَاهِيمَ
Sîga sayfası: لَإِبْرَاهِيمَ
Sîga sayfası: لِإِبْرَاهِيمَ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökإبراهيم
YapıÖzel ad (A'cemî / Sami kökenli alem isim)
Özel DurumArapça kök türetimi bulunmayan, gayr-ı munsarıf yabancı kökenli özel ad
Bağlamsal Yakın Köklerحنف, أمم, رشد
Zıt Kökشرك
Çekirdek Özet 1Sami dillerinde çokluğun babası veya yüce ata anlamına gelen yalın ontolojik aidiyet
Çekirdek Özet 2Şirkten arınmış saf tevhidin, teslimiyetin ve evrensel imametin Kur'an'daki şahsileşmiş timsali
Çekirdek Özet 3Dini meşruiyetin soy veya mezhep tekelinden çıkarılıp ahlaki ve akli tevhid bilincine bağlanması
Kritik Hata Riskiİsmin Yahudilik veya Hristiyanlık gibi tarihsel-kurumsal dinlerin kurucusu veya tekeline ait bir figür sayılarak Kur'an'daki hanîf ve evrensel vasfının dışlanması

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
أبBaba, kaynak, besleyen, kök veya ilk ilke; أبو kökünde biyolojik ve manevi ata, أبب kökünde ot ve gıda kaynağı, أبد kökünde süregelen varlıkرهمVeri bulunamadı

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
اÖküz başı; güç, öncülük, başlangıçİlksel yöneliş, öncü irade ve tevhid davasının başı olma gücü
بEv, çadır; iç, barınma, içinde olmaBarınma, mabed kurma, hanif sığınak ve güvenli alan inşa etme
رİnsan başı; baş, ilk, üstÖnderlik, bilinç, imamet ve topluluğun başına geçme
اÖküz başı; güç, öncülük, başlangıçİrade ve tevhid duruşunun yenilenerek pekişmesi
هKollarını kaldırmış insan; dikkat çekme, ortaya çıkma, nefesYakarma, dua ile yönelme, ilahi hakikate hayranlık ve tebliğle açığa çıkma
يEl ve kol; iş, yapma, uzanmaFiili inşa, ameli teslimiyet, putları kırma ve kurban eylemi
مSu; akış, çokluk, derinlikBereket, ümmet olma, nesiller boyu süren devamlılık ve çokluk
إبراهيمEv kuran, önderlik eden ve amel ile bereketli bir topluluğun kaynağı olan öncü iradeŞirkin merkezinden çıkıp tevhid mülkünü ve mabedini kuran, duası ve eylemiyle nesiller boyu sürecek evrensel bir hidayet akışını başlatan şahsiyet

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamKelime türemiş bir Arapça kök olmayıp Batı Sami dillerindeki ata ve çokluk kavramlarının birleşiminden oluşan bir özel isimdir; fiziksel düzeyde bir sülalenin, obanın veya topluluğun türediği ilk kaynağı temsil eder.
Cahiliye şiiri kullanımıErken Arap şiirinde İbrahim ismi Kâbe'nin inşası, hanîflik geleneği ve hac menâsikiyle irtibatlı olarak anılır; İbn İshâk ve klasik kaynaklarda korunan şiir rivayetlerinde İbrahim'in inşa ettiği beyt ve getirdiği tevhid dini tebcil edilir.
Erken Arapça kullanımKur'an öncesi ve erken İslami dönemde Araplar tarafından İsmâil'in babası, Kâbe'nin banisi ve soy kütüklerinin manevi atası olarak bilinmekte; gayr-ı munsarıf bir özel ad olarak çekimlenmektedir.

Kaynak Lisān al-ʿArab, el-Mufradāt, İbn Hişâm es-Sîre.

Sami etimolojik katman

Arapça إبراهيم ismi, Sami dil ailesinin Batı ve Kuzeybatı kollarında ortak bir geçmişe sahip olan birleşik bir özel isimdir. İbranicede kelime erken dönemde 'yüce baba' anlamına gelen אַבְרָם (Avram) biçiminde geçmekte, ardından Tekvin anlatısında 'milletlerin çokluğunun babası' manasıyla אַבְרָהָם (Avraham) şekline dönüştürülmektedir. Buradaki ilk unsur Sami dillerinde 'baba, ata' manasındaki ʾab- köküdür; ikinci unsur ise İbranice r-h-m veya Arapçadaki r-h-m (kalabalık, çokluk, ince yağmur) kökleriyle semantik irtibatı bulunan çokluk ve cemaat göstergesidir. Süryanicede ܐܒܪܗܡ (Avrohom) olarak korunan kelime, Arapçaya erken dönemde Sami dinî-kültürel havzasından girmiş ve fonetik uyumla Kur'an'daki biçimini almıştır. Kelimenin Arapça kök sistemine göre çekimlenememesi, doğrudan bu Sami mirasından tevarüs eden özel ad niteliğinden kaynaklanmaktadır.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith Syriac Dictionary, Arthur Jeffery (The Foreign Vocabulary of the Qur'an).

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönKök türetimi bulunmayan a'cemî özel adKlasik dilcilere göre vezin dışı, mürtecel veya Arapçalaşmış (muarreb) gayr-ı munsarıf isimdir; doğrudan bir fiilden türememiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice Avraham ve Süryanice AvrohomAta anlamına gelen ab unsuru ile çokluk veya yücelik bildiren unsurun birleşiminden türeyen Batı Sami kökenli birleşik şahıs adıdır.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami dilleri ailesi dışındaki dil ailelerinde doğrudan kökteş bir yapı tespit edilmemiştir.Veri bulunamadı

Kaynak Arthur Jeffery, Lisān al-ʿArab, Gesenius Hebrew Grammar.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
إبراهيمAnlamlıTevhid önderi peygamberin özel adıKur'an'da hanîf dinin ve tevhidin sembolü olan peygamberin ismiHedef kök; a'cemî özel ad

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
إبراهيمMerkezTevhid önderliği, hanîflik ve teslimiyetBizzat şahsında tevhid ilkelerini tecrübe ve temsil eden peygamberTarihsel ve akli tevhid davasının kurucu önderi
حنفKomşuİstikamette olma, şirkten yüz çevirmeŞirkin her türünden mutlak kopuşu niteleyen vasıf haliİbrahim'in Kur'an'da en belirleyici sıfatı olarak geçen yöneliş
أممKomşuTopluluk, önder, kurucu ilkeTek başına bir nizamı ve topluluğu temsil etme kapasitesiİbrahim'in tek başına bir ümmet olarak vasıflandırılması boyutu
رشدKomşuDoğru yolu bulma, aklı selimVarlığı akıl ve delille kavrayıp hidayete ulaşma yetisiİbrahim'e gençliğinde verildiği belirtilen rüşd ve basiret
شركZıtOrtak koşma, parçalı bağlılıkHakikate ortak koşarak ontolojik ve ahlaki yarılma üretmeİbrahim'in putları kırarak kökten reddettiği zihniyet

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaإبراهيمTevhid önderi peygamberÇokluğun babası, hanîf önder, Allah'ın dost edindiği nebiKesin
LatinceAbrahamİbrahim peygamberBatı geleneğinde inancın babası ve ahit figürü olarak karşılarKesin
İngilizceAbrahamİbrahimMonoteist inanç sistemlerinin kurucu atası olarak karşılarKesin
AlmancaAbrahamİbrahimAhdin ve koşulsuz itaatin taşıyıcısı anlamını içerirKesin
FransızcaAbrahamİbrahimİnanç atası ve monoteizmin sembol ismi olarak kullanılırKesin

Kaynak Oxford English Dictionary, Lewis & Short Latin Dictionary.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
خَلِيلًاAllah'ın dost edindiği kulİman ve teslimiyette ulaşılan en yüksek derece bağlamı (Nisâ 4:125)
أُمَّةًTek başına bir ümmet ve hakikat modeliBütün hayırları nefsinde toplayan, Allah'a itaatkâr hanîf önder bağlamı (Nahl 16:120)
إِمَامًاİnsanlığa hidayet rehberi ve önderAğır imtihanları tamamladıktan sonra verilen evrensel liderlik bağlamı (Bakara 2:124)
حَنِيفًاŞirkten tamamen uzak, saf muvahhidEhl-i Kitab'ın tekelci iddialarına karşı fıtri tevhid çizgisi bağlamı (Âl-i İmrân 3:67)
بَانِي الْبَيْتِBeytullah'ın kurucusu ve hac banisiKâbe'nin temellerini yükseltip orayı arınma ve ibadet merkezi kılması bağlamı (Bakara 2:127)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİstidlal ve aklî tevhid yöntemiGök cisimlerine bakarak onların fani olduğunu anlaması ve delille Allah'ı bulmasıTaklidi reddeden, tefekkür ve tahkike dayalı marifetullah ilkesi
FıkıhMenâsik-i hac ve İbrahim makamıKâbe'nin inşası, kurban ibadeti ve namazda İbrahim makamının kıblegah edinilmesiHac ibadetinin ritüel kökeni ve ahkâmın tarihsel sürekliliği
TefsirHanîflik ve Ehl-i Kitab ile polemikİbrahim'in Yahudi veya Hristiyan olmayıp dosdoğru bir Müslüman olduğu tespitiDinin tarihsel kurumlardan önce gelen fıtri ve evrensel tevhid kimliği
HadisPeygamberlerin fazileti ve salli-barikHz. Peygamber'in kendisini İbrahim'in duası olarak nitelemesi ve salavat bağıNübüvvet zincirinin sürekliliği ve Muhammedî risaletin İbrahimi kökü

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve HanîflikSaf ibadet ve fıtri kullukŞirk unsurlarını temizlemeDin bağını kan veya zümre asabiyetinden çıkarıp saf Allah tasavvuruna bağlar.Kesin
İlmiKozmolojik ve aklî akıl yürütmeBurhan ve tahkik yöntemiPutlaştırılan doğa olaylarını sorgulamaBatan ve değişen nesnelerin ilah olamayacağını mantıksal çıkarsamayla gösterir.Güçlü
SiyasiNemrud ile mücadele ve imametOtoritenin ilahi meşruiyetiTiranlığa ve tağuta karşı duruşKralların tanrılık iddiasını hayat ve ölüm üzerindeki acziyetle iflas ettirir.Güçlü
İktisadiBeyt'in inşası ve güvenli şehir duasıİktisadi güven ve rızık bereketiŞehir ve pazar güvenliğini sağlamaİbadet merkezinin mevcudiyetini emniyet ve iktisadi rızık talebiyle bütünleştirir.Güçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerİnvariant (değişmez) çekirdek / Asal kökSürekli dönüşen, doğan ve batan parametreler arasında sarsılmaz biçimde sabit kalan referans merkezGüçlü
Beşeri bilimlerKurucu paradigma / Ahlaki otoriteMevcut kurulu düzenin şirk ve sömürü dinamiklerini aşarak yeni bir medeniyet ekseni başlatan önderlikGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiİbrahim ismini yalnızca Yahudilik, Hristiyanlık ve İslam'ı kapsayan sosyo-politik bir "İbrahimi Dinler" uzlaşma projesinin tarihsel figürüne indirgemek.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da İbrahim, hiçbir mezhep ve etnik yapının sınırına hapsedilemeyen, bizzat şirkten mutlak arınmış fıtri İslam'ın ve akli tevhidin evrensel temsilcisidir.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİbrahim'in tevhid davasını ve put kırıcılığını görmezden gelip onu eklektik bir inanç birlikteliğinin tarihsel zeminine dönüştürmek ve hakikat ayrımını silikleştirmek.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Tevhid akidesinin soyut bir iddia değil, bizzat hayatın içinde bedel ödenerek, putlar kırılarak ve sorgulayıcı akılla inşa edilen bir duruş olduğunu gösteren en temel şahsiyet modelidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Kâbe'nin inşası ve hac menâsiki ayetlerinde, Nemrud ile olan münazara sahnelerinde, gök cisimleri üzerinden yürütülen tefekkür pasajlarında ve Ehl-i Kitab'a karşı tevhidin evrenselliğinin savunulduğu polemiklerde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Dinin belirli bir kavme veya sonradan ortaya çıkmış tarihsel kurumlara ait olduğu iddiasını çürüterek hidayetin yalnızca saf teslimiyette ve hanîf çizgide olduğunu tescil eder.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamSami dillerinde kabilenin, obanın veya neslin çoğalarak devam etmesini sağlayan ulu ata ve kök şahsiyet.
  • Soyut anlamŞirkin, tağutun ve putperestliğin bütün biçimlerini akli tahkik ve fiili eylemle yıkarak saf tevhid istikametini kuran hanîf şuur.
  • Sistematik karşılıkDinî meşruiyeti ve önderliği nesep imtiyazından alıp akli tahkik, teslimiyet ve ağır imtihanları başarma liyakatine bağlayan evrensel imamet modeli.
  • LaTeX modeliI=(∑k=1n¬Pk)⋅(lim⁡t→∞T)  ⟹  Ω
  • LaTeX açıklaması

Modelde I simgesi İbrahimî modeli; Pk ifadesi zihinde ve dış dünyada üretilen k sayıdaki sahte ilah ve putları, ¬Pk ise bu şirk unsurlarının mutlak reddini ve tasfiyesini; T simgesi saf ve katışıksız tevhid yönelişini; lim⁡t→∞T zaman boyunca devam eden hanîf sürekliliği ve sarsılmaz teslimiyeti; Ω ise bu arınma ve yöneliş sürecinin zorunlu sonucu olan evrensel imamet ve ümmet olma makamını temsil eder.

Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ا