شرك

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ش-ر-ك62 sîga, 168 mücavir kök, 143 ayet, 44 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.شيأمللشركحنفألهالْمُشْرِكِينَأَشْرَكُواعلوحرمقول

KökSîga 62Ayet 143Sure 44Mücavir 168

▶ Ağı aç (3B)

شرك

ش - ر - ك

KÖK
  • 168 geçiş
  • 143 ayet
  • 62 sîga
  • 13 sözlük

Tasma kayış demektir. Ortak olmak birbirine bağlanmak manasi taşıdığı için ortaklığa şirk denmektedir. İşrak ise birini başka birine ortak saymak demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Tasma kayış demektir. Ortak olmak birbirine bağlanmak manasi taşıdığı için ortaklığa şirk denmektedir. İşrak ise birini başka birine ortak saymak demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.890 harf
الكاف والشين والراء معهما ك ش ر، ك ر ش، ش ك ر، ش ر ك، ر ش ك مستعملات كشر: الكَشْرُ: بدو الأسنان عند التبسم، ويقال في غير ضحك، كَشَرَ عن أسنانه إذا أبداها. قال المتلمس: إن شر الناس من يَكْشِرُ لي حين ألقاه وإن غبت شتـم وقال: وإن من الإخوان إخوان كِشْرةٍ وإخوان كيف الحال والبال كله الكِشْرة في هذا البيت خلف من المكاشرة، لأن الفِعلةَ تجيء في مصدر فاعل، تقول: هاجر هِجرةً، وعاشر عِشرةً، وإنما
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.069 harf
الشَريكُ يجمع على شُرَكاءَ وأَشْراكٍ والمرأةُ شَريكَةٌ، والنساءُ شَرائِكٌ. وشارَكتُ فلاناً: صرتُ شَريكَهُ. واشْتَرَكْنا وتَشارَكْنا في كذا. وشَرِكْتُهُ في البيع والميراثِ أَشْرَكُهُ شِرْكَةً، والاسم الشِرْكُ. قال الجعدي: وشارَكْنا قُرَيْشاً في تُقاهـاوفي أَحْسابِها شِرْكَ العِنانِ والجمع أَشْراكٌ. قال لبيد: تطيرُ عَدائِدُ الأَشْراكِ شَفْعاًووِتْراً والزَعامَةُ لِلْغُـلامِ قال الأصمعي:
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR11.526 harf
ك ش ر كشر ، كرش ، شكر ، شرك ، رشك : مستعملة . كشر : قال الليثُ : الكَشْرُ : بُدوُّ الأسنَان عند التَّبسُّم ، وأنشد : إِنَّ منَ الإخوَانِ إخوَانَ كِشْرَةٍ واخوانَ كيفَ الحالُ والحال كلُّهُ قال : والفِعْلةُ تجيءُ في مصدرِ فاعل . تقول : هاجرَ هِجرةً وعاشر عِشرةً . قال : وإنما يكونُ هذا التأسيسِ فيما يدخل الإفتعالُ على تفاعلا جميعاً . قال : وزعمَ أَبو الدُّقيشِ : أن الكَاشِرَ ضربٌ من البُضْع . يقال :
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR14.182 harf
(باب الشين والراء وما يثلثهما) (شرز) الشين والراء والزّاء أصلٌ يدلُّ على خلافِ الخَير، في جميع فروعهِ: من هلاك، ومنازَعة وغير ذلك. ومن ذلك قول العرب للعدوّ: أَشْرزَه الله، أي أهلكَه. ورماه بِشَرْزةٍ، أي مَهلكة. ويقال إنَّ المشارَزة كالمصاحبة والمنازعة. والمشارِز: الرجل السيِّئ الخلُق، الشَّديد الخَلْق. ومن الباب : أَشْرزت [الشيء([1])]، إِذا قطعتَه فلم تصلْه. (شرس) الشين والراء والسين أصلٌ قريبٌ
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR2.635 harf
- الشركة والمشاركة: خلط الملكين، وقيل: هو أن يوجد شيء لاثنين فصاعدا؛ عينا كان ذلك الشيء، أو معنى، كمشاركة الإنسان والفرس في الحيوانية، ومشاركة فرس وفرس في الكمتة، والدهمة، يقال: شركته، وشاركته، وتشاركوا، واشتركوا، وأشركته في كذا. قال تعالى: ﴿وأشركه في أمري﴾ [طه/32]، وفي الحديث: (اللهم أشركنا في دعاء الصالحين) (جاء بمعناه عند الترمذي: (اللهم ما قصر عنه رأيي، ولم تبلغه نيتي، ولم تبلغه مسألتي من خير
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR509 harf
ش ر ك شركتـه فيـه أشركـه وشاركتـه واشتركـوا وتشاركـوا وهـو شريكي وهم شركائي ولي فيه شركة وشرك وأشركه في الأمر‏.‏ وأشرك بالله تعالى وهو من أهل الشرك‏.‏ وطريق مشترك‏.‏ مـا إن يكـاد يخليهم لوجهتهم تخالـج الأمـر إن الأمـر مشترك ورأيت فلاناً مشتركاً إذا كان يحدث نفسه كالموسوس‏.‏ ونصب الصائد الشركة والشرك والأشراك‏.‏ وشرك النعل وأصلحوا شكر نعالكم‏.‏ ومن المجاز‏:‏ مضوا على شراك واضح‏.‏ وقال
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR8.081 harf
الشِّرْكَةُ والشَّرِكة سواء: مخالطة الشريكين. يقال: اشترَكنا بمعنى تَشارَكنا، وقد اشترك الرجلان وتَشارَكا وشارَك أَحدُهما الآخر؛ فأَما قوله: عَلى كُلِّ نَهْدِ العَصْرَيَيْنِ مُقَلِّصٌ وجَرْداءَ يَأْبى رَبُّها أَن يُشارَكا فمعناه أَنه يغزو على فرسه ولا يدفعه إلى غيره، ويُشارَك يعني يشاركه في الغنيمة. والشَّريكُ: المُشارِك. والشِّرْكُ: كالشَّريك؛ قال المُسَيِّب أَو غيره: شِرْكاً بماء الذَّوْبِ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR535 harf
* ش ر ك * جمع * الشَّرِيكِ شُرَكاءُ * و * أشْرَاكٌ * مثل شريف وشرفاء وأشراف والمرأة * شَرِيكةٌ * والنساء * شَرائِكُ * و * شاركَهُ * صار شريكه و * اشْتَركا * في كذا و * تَشاركا * و * شَرِكةُ * في البيع والميراث يشركه مثل علِمه يعلمه * شَرِكَةً * والاسم * الشِّرْكُ * وجمعه * أشْراكٌ * كشبر وأشبار و * الشِّرْكُ * أيضا الكفر وقد * أشْرَك * بالله فهو * مُشْرِكٌ * وقوله تعالى ﴿وأشركه في أمري﴾ أي
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR7.798 harf
الشرك والشركة، بكسرهما وضم الثاني بمعنى واد، وهو مخالطة الشريكين، قال شيخنا: هذه عبارة قلقة قاصرة، والمعروف أن كلا منهما يفتح فكسر، وبكسر أو فتح فسكون، ثلاث لغات حكاها غير واحد من أعلام اللغة، كإسماعيل بن هبة الله على ألفاظ المهذب، وابن سيده في المحكم، وابن القطاع، وشراح الفصيح، وغيرهم، وهذا الضم الذي ذكره في الثاني غير معروف، فتأمل. قلت: الضم في الثاني لغة فاشية في الشام، لا يكاد,ن ينطقون
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR16.511 harf
شَرِكَهُ فِيهِ 1 شَرِكَهُ فِيهِ ذ , aor. شَرَكَ , inf. n. شِرْكَةٌ (S, Mgh, * Msb, K) and شَرِكَةٌ, the former a contraction of the latter, but the more usual, (Msb,) and شِرْكٌ (Mgh, Msb) and شَرِكٌ, the former of these two a contraction of the latter, but the more usual, (Msb,) or شِرْكٌ [q. v. infrà] is a simple subst., (S, K,) [He shared, participated, or partook, with him in it;] he was, or
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.635 harf
شَرِكَ شَرِكَ A ( n. ac. شِرْك 2 , شِرْكَة 2t ) a. [ acc. & Fī ], Shared, participated, partook with, was sharer, a partner with.... in. b. ( n. ac. شَرَك 4 ), Had its strap broken ( sandal ). شَرَّكَ شَرَّكَ II , a. Put a strap &c. to. b. Had shares, investments. شَاْرَكَ شَاْرَكَ III , a. see I (a) . أَشْرَكَ أَشْرَكَ IV a. [ acc. & Fī ], Made a sharer, partner in; admitted into.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR63.712 harf
شرك شَرِكَ - يَشْرَكُ - شِرْك - شَرِيْك - شُرَكاء - أَشْرَكَ - يُشْرِكُ - مُشْرِك - مُشْرِكِيْن - شَارَك - يُشَارِكُ شَرِكَ - يَشْرَكُ + كائنٌ + كائناً + في أمر أو في ملك شيء: جعل له جزءاَ من حق ملك الأمر أو ملك الملك، وذلك على شيء كان يملك كامل هذا الحق عليه شِرْك: على وزن " فـِعـْل" اسم فعل بمعنى مفعول من " شَرِكَ - يَشْرَكُ ": جزء من حق
Tamamını oku

Sîgalar(62)

Mücavir kökler168 mücavir (418 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. حنف

    9 ortak ayet · Hanif eğildiği zaman kırılmayan yaş çalıdır

  2. أله

    85 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

  3. دعو

    21 ortak ayet · Deav : Dua, gel gel anlamına kalkan eller demektir

  4. علو

    13 ortak ayet · “A’leve” kökünden fiilin ismi olmuş ve “gel !” anlamındadır

  5. زعم

    7 ortak ayet · Ganimetten ve kollektif olarak elde edilen maldan…

  6. وحد

    16 ortak ayet · وَحْدَهُ kelimesi aslında منفرداً anlamındadır ve marifeye…

  7. حرم

    11 ortak ayet · Hiram keçe demektir

  8. شيأ

    27 ortak ayet · Şey

  9. إبراهيم

    9 ortak ayet · İbrahim

  10. كون

    48 ortak ayet · Kevn, tepe demektir

  11. ملل

    5 ortak ayet · İnanç

  12. قول

    54 ortak ayet · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

Geçtiği ayetler(143)

Sîga sayfası: الْمُشْرِكِينَ
  1. مَا يَوَدُّ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ وَلَا الْمُشْرِكِينَ أَنْ يُنَزَّلَ عَلَيْكُمْ مِنْ خَيْرٍ مِنْ رَبِّكُمْ وَاللَّهُ …

    Ortak edenlerEhl-i Kitab’dan kafir olanlar da, müşrikler de Rabbınızdan size hiç bir hayır indirilmesini istemezler. Allah, rahmetini dilediğine tahsis eder. Allah, büyük lütuf ve ihsan sahibidir.

  2. وَقَالُوا كُونُوا هُودًا أَوْ نَصَارَى تَهْتَدُوا قُلْ بَلْ مِلَّةَ إِبْرَاهِيمَ حَنِيفًا وَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ

    Ortak edenlerYahudi veya Hristiyan olun ki hidayete eresiniz, dediler. De ki: Hayır, biz Hanif olan İbrahim’in dinine uyarız. O, müşriklerden değildi.

  3. … مُؤْمِنَةٌ خَيْرٌ مِنْ مُشْرِكَةٍ وَلَوْ أَعْجَبَتْكُمْ وَلَا تُنْكِحُوا الْمُشْرِكِينَ حَتَّى يُؤْمِنُوا وَلَعَبْدٌ مُؤْمِنٌ خَيْرٌ مِنْ مُشْرِكٍ وَلَوْ …

    Ortak edenlerİman edinceye kadar putperest kadınları nikahlamayın. İman eden bir cariye puta tapan bir kadındano hoşunuza gitse dedaha iyidir. İman edinceye kadar onları puta tapan erkeklerle de nikah ettirmeyin. İman eden bir köle, -hoşunuza gitse deputa tapan erkekten daha iyidir. Onlar sizi cehenneme çağırırlar. Allah ise cennete ve mağfirete çağırır ve öğüt alsınlar diye insanlara ayetlerini açıkça bildirir.

  4. مَا كَانَ إِبْرَاهِيمُ يَهُودِيًّا وَلَا نَصْرَانِيًّا وَلَكِنْ كَانَ حَنِيفًا مُسْلِمًا وَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ

    Ortak edenlerİbrahim; ne Yahudi, ne de Hristiyan idi. Fakat o, Allah’ı bir tanıyan, gerçek bir müslüman idi. Ve müşriklerden değildi.

  5. قُلْ صَدَقَ اللَّهُ فَاتَّبِعُوا مِلَّةَ إِبْرَاهِيمَ حَنِيفًا وَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ

    Ortak edenlerDe ki: Allah doğru buyurmuştur. O halde Hanif olarak İbrahim’in dinine uyun. O, müşriklerden değildi.

  6. قُلْ أَغَيْرَ اللَّهِ أَتَّخِذُ وَلِيًّا فَاطِرِ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَهُوَ يُطْعِمُ وَلَا يُطْعَمُ قُلْ إِنِّي أُمِرْتُ أَنْ أَكُونَ أَوَّلَ مَنْ أَسْلَمَ وَلَا تَكُونَنَّ مِنَ الْمُشْرِكِينَ

    Ortak edenlerDe ki: Ben Allah’tan başka bir dost mu edinirim? Gökleri ve yeri yoktan var eden O’dur. Ve O yedirir, ama yedirilmez. De ki: Doğrusu ben, müslüman olanların ilki olmakla emrolundum. Sakın müşriklerden olma.

  7. إِنِّي وَجَّهْتُ وَجْهِيَ لِلَّذِي فَطَرَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضَ حَنِيفًا وَمَا أَنَا مِنَ الْمُشْرِكِينَ

    Ortak edenlerDoğrusu ben, gerçekten yüzümü bir muvahhid olarak gökleri ve yeri yaratana çevirdim ve ben, müşriklerden değilim.

  8. اتَّبِعْ مَا أُوحِيَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ وَأَعْرِضْ عَنِ الْمُشْرِكِينَ

    Ortak edenlerRabbından sana vahyolunana uy. O’ndan başka tanrı yoktur. Müşriklerden yüz çevir.

  9. وَكَذَلِكَ زَيَّنَ لِكَثِيرٍ مِنَ الْمُشْرِكِينَ قَتْلَ أَوْلَادِهِمْ شُرَكَاؤُهُمْ لِيُرْدُوهُمْ وَلِيَلْبِسُوا عَلَيْهِمْ دِينَهُمْ وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ مَا فَعَلُوهُ فَذَرْهُمْ وَمَا يَفْتَرُونَ

    Ortak edenlerVe böylece onların ortakları; ortak koşanlardan bir çoğunu helake sürüklemek, dinlerini karmakarışık etmek için; çocuklarını öldürmelerini hoş göstermiştir. Şayet Allah, dilemiş olsaydı; bunu yapamazlardı. Artık sen, onları uydurdukları o yalanları ile başbaşa bırak.

  10. قُلْ إِنَّنِي هَدَانِي رَبِّي إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ دِينًا قِيَمًا مِلَّةَ إِبْرَاهِيمَ حَنِيفًا وَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ

    Ortak edenlerDe ki: Şüphesiz Rabbım, beni dosdoğru yola iletti. Hanif olan İbrahim’in dinine. Ve o, müşriklerden olmadı.

Sîga sayfası: يُشْرِكُونَ
Sîga sayfası: أَشْرَكُوا
Sîga sayfası: لِلْمُشْرِكِينَ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökشرك
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerخلط, قسم, حزب
Zıt Kökفرد
Çekirdek Özet 1İki veya daha çok unsurun tek bir hat, bağ, mülk veya tasarruf alanında birleşerek teklik ve bağımsızlığı ortadan kaldırması, av bağı veya pabuç şeridi gibi bağlayıcı hat
Çekirdek Özet 2Allah’a ait mutlak egemenlik, yaratma, hüküm koyma ve ibadet alanına başka varlıkları paydaş kılarak tevhid bütünlüğünü parçalama
Çekirdek Özet 3Yetki, mülkiyet ve ontolojik aidiyetin bölünmesi; meşru sivil alanda adil sözleşme ve ortaklık iken, aşkın ilahi alanda varoluşsal sapma ve en büyük zulüm
Kritik Hata RiskiŞirk kavramını yalnızca putlara tapınma gibi ilkel bir tarihsel ritüele indirgeyip, yetki, itaat, hüküm ve sevgi ortaklığını kökün anlam çerçevesi dışında bırakmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
شرYayılma, ayrılma, yarılma, boylu boyunca uzanma ve açığa çıkma; nitekim شرح yarmak ve açmak, شرع yolu açmak ve suya giden açık yol belirlemek, شرق ışığın yayılması, شري yayılma ve satım akdi köklerinde bu hareket görülür.كHarfin temsil ettiği tutma, bağlama ve kavrama işleviyle, yayılan ve uzanan doğrusal hattı bir şerit, bağ veya hisse haline getirerek iki tarafı birbirine raptetmiş, bölünmüş payları tek bir nesne üzerinde müşterek kılmıştır.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
شDişIsırma, kesme, parçalama, nesneyi bölümlere veya paylara ayırma işlevi
رİnsan başıBaş, yöneliş, öncelik, belirleyici ilke ve hiyerarşik tepe noktası
كAvuç içiKavrama, tutma, içine alma, mülkiyet ve tasarruf altına alma
شركPaylara ayrılan tasarruf alanının kavranarak bağlanmasıBağımsız olan bir alanın başat otoritesini bölerek, birden çok elin veya unsurun aynı tasarruf alanını kavraması ve birbirine düğümlenmesi hareketini betimler.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamPabuç bağı veya tasması anlamına gelen şirak, avcının hayvanı yakalamak için yere yaydığı uzatılmış tuzak ipleri ve çöl yolunda ayak izlerinin üst üste binmesiyle oluşan belirgin iz hattı
Cahiliye şiiri kullanımıLebîd bin Rebîa divanında av veya miras paylaşımındaki ortakların hisselerini anlatırken bu kökü çoğul olarak kullanmıştır: تَطيرُ عَدائدُ الأشْراكِ شَفْعاً / ووِتْراً، والزَّعامَةُ للغُلامِ
Erken Arapça kullanımErken dönem hukuki ve idari metinlerde bir mal veya arazide birden fazla kişinin pay sahibi olması durumu ile nalinlerin şeritlerinin onarılması anlamında şerrekte’n-na‘l şeklinde kullanılmıştır.

Kaynak Lisânü’l-Arab, Kitâbü’l-ʿAyn, Maqāyīsü’l-Luğa.

Sami etimolojik katman

Sami dil ailesinde شرك kökü, özellikle Güney-Batı Sami kolunda ve klasik Arapçada mülkiyet, eylem veya yetkide ortaklık kurma, birbirine bağlanma ve bir nesneyi paydaşlar arasında bölüştürme ekseninde zengin bir semantik çekirdek oluşturur. Erken Batı Sami ve İbranice katmanında doğrudan kök denkliği sınırlı olmakla birlikte, kavramsal açıdan bağlanma, ağ kurma ve tuzak anlamları semantik ağda kendini gösterir. Arapçada kökün sergilediği çift veçhe (fiziksel bağ/şerit ve soyut hisse ortaklığı), kökün ilksel olarak nesneleri birbirine rapteden bir bağlama aracından tasarruf yetkisinin birden fazla özneye paylaştırılmasına doğru evrildiğini belgeler.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Lane's Lexicon.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönŞirâk (pabuç bağı) ve şerek (tuzak ipi) somut adlarından fiil türetimiFiziksel olarak birleştiren ve bağlayan şeritten, iki veya daha çok kişinin hakta birbirine bağlanmasına geçişKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiArapça ve Güney Sami lehçelerinde ortaklık ve müşterek mülkiyetKuzey-Batı Sami dillerinde tuzak ve bağ anlam alanıyla kesişen tematik paralelliklerGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıBelirgin bir Afroasyatik dış bağ tespit edilmediVeri bulunamadı

Kaynak Maqāyīsü’l-Luğa, Lisânü’l-Arab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
شركAnlamlıOrtaklık, bağ, paydaşlıkİki veya daha çok unsurun tek bir şeyde pay sahibi olmasıHedef kök; Kur'an'da geçer
شكرAnlamlıNimeti açığa vurma, karşılık vermeVerilen iyiliği itiraf edip dolup taşma, övgüyle mukabele etmeKur'an'da geçer; ortaklığı reddeden tevhidi şükürle ilişkilidir
رشكAnlamlıHafiflik, zarafet, okun tüyleriOkun arkasına takılan tüy ve bedenin çevik olmasıKur'an'da geçmez
ركشKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bağımsız anlamlı bir kullanımı kayıtlı değildirKur'an'da geçmez
كشرAnlamlıDiş gösterme, sırıtmaTebessüm ederken veya tehdit amacıyla dişleri açığa çıkarmaKur'an'da geçmez
كرşAnlamlıToplanma, büzülme, mideİşkembeyi ve dağınık unsurların bir yere yığılıp toplanmasını ifade ederKur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
شركMerkezOrtaklık ve paydaşlıkYetki veya mülkte teklik durumunu bozarak birden çok özneye hisse tanımaBir şeyin bütününde pay sahibi olma
خلطKomşuKarışım ve iç içe geçmeMaddi veya manevi unsurların ayırt edilemeyecek şekilde birleşmesiBirbirine geçme esastır, hisse tayini zorunlu değildir
قسمKomşuPaylaştırma ve taksimBir bütünü parçalara ayırarak taraflara bağımsız paylar vermeŞirkte mülkiyet müşterektir, kısmette ise paylar ayrışır
حزبKomşuKümelenme ve taraftarlıkOrtak bir fikir veya menfaat etrafında toplanan kapalı grupToplumsal dayanışma ve hizipleşme boyutu öne çıkar
فردZıtTeklik, yalnızlık ve benzersizlikHerhangi bir ortak, denk veya paydaştan tamamen arınmış olmaMutlak bağımsızlık ve bölünmez teklik hali

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaشركOrtaklık, bağ, paydaşlıkMülk veya yetkide tekliği ortadan kaldıran katılımKesin
LatinceSocietas, participatioPaydaşlık, katılmaHukuki ve toplumsal ortaklığı karşılar, teolojik sapma boyutunu dışarıda bırakırGüçlü
İngilizceAssociation, partnership, polytheismOrtaklık, şirk, çoktanrıcılıkHukuki ortaklığı ve teolojik çoktanrıcılığı ayrı ayrı karşılar, kökün semantik birliğini tek kelimede veremezGüçlü
AlmancaTeilhabe, Partnerschaft, GötzendienstPay alma, ortaklık, putperestlikSosyal ve hukuki iştiraki iyi verir, teolojik şirk boyutunu putperestliğe indirgeme riski taşırGüçlü
FransızcaAssociation, partage, polythéismeBirliktelik, paylaşım, şirkSözleşmeli iştirak ve paydaşlığı kapsar, ilahi egemenliğin bölünmesi nüansını dolaylı içerirGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Robert Dictionnaire.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
شُرَكَاءَ / الْمُشْرِكِينَUluhiyette, rububiyette ve ibadette Allah’a denk tutulan varlıklarTevhid mücadelesi ve sahte ilahların yetkisizliğinin açıklandığı bağlamlar (En'âm 6:137, A'râf 7:190)
أَشْرِكْهُ فِي أَمْرِيGörevde, risalette ve idari sorumlulukta meşru yardımlaşma ve paydaşlıkHz. Musa'nın Hz. Harun için risalet yüküne ortak kılınması talebi (Tâhâ 20:32)
فَهُمْ شُرَكَاءُ فِي الثُّلُثِMiras hukukunda mali paydaşlık ve hak sahipliğiKelale durumunda anne bir kardeşlerin mirasta eşit hak sahibi olması (Nisâ 4:12)
شُرَكَاءُ مُتَشَاكِسُونَİnsanlar arası çatışmalı kölelik ve otorite bölünmesiÇoklu otoritenin insan psikolojisi ve düzen üzerindeki yıkıcı etkisini gösteren temsil (Zümer 39:29)
مُشْتَرِكُونَCezada ve akıbette müştereklikAhirette zalimlerin ve saptırıcıların azapta eşit şekilde pay sahibi olması (Zuhruf 43:39)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamUluhiyet ve sıfatlar bahsiŞirkin mahiyeti, zatında, sıfatlarında ve fiillerinde Allah'a denk koşmanın imkansızlığı, büyük ve küçük şirk ayrımıTevhidin mutlak zıddı, bağışlanmayan en temel ontolojik inkar
FıkıhMuamelat ve miras hukukuŞirket akitleri (inan, müfâvada, vücûh), mülkiyet paydaşlığı, kurban ve mirasta hisse ortaklığının sınırlarıMülkiyetin ve kâr-zarar sorumluluğunun meşru şekilde bölüşülmesi
TefsirMekkî ve Medenî ayetlerin mukayesesiMüşriklerin Allah'ı inkar etmeyip aracı varlıkları şefaatçi ve ortak saymaları gerçeğiAracılık kurumu yoluyla ilahi yetkilerin gasp edilmesi
HadisAhlak ve niyet bahisleriRiyânın küçük şirk olarak tanımlanması ve ibadete Allah rızası dışında niyet katılması tartışmasıAmelin ihlasını bozan gizli ortaklık ve niyet parçalanması

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid inancıUluhiyette ortak tanımaİlahlık vasıflarını parçalamaYaratma, dua ve mutlak itaatte Allah'tan başkasına pay çıkarma sapmasıKesin
İlmiHakikat araştırmasıÇoklu ve çelişkili nedensellikSistematik bütünlüğü bozmaOlguları tek ve tutarlı bir kanun yerine birbiriyle çatışan güçlere bağlama yanılgısıGüçlü
SiyasiEgemenlik ve otoriteParçalı otorite ve tiranlıkHukuk düzenini dağıtmaMeşru anayasal sınırları aşarak nihai egemenlikte ilahi buyruğa rakip otorite üretmeGüçlü
İktisadiMülkiyet ve üretimMeşru ortaklık ve adil bölüşümSermaye ve emeği birleştirmeTekelciliği engelleyerek zenginliğin adil sözleşmelerle toplum tabanına yayılmasıKesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKümeler teorisinde kesişim kümesi veya çoklu vektör bileşkesiBirden çok bağımsız girdinin tek bir çıktı uzayında pay sahibi olması; sistem dinamiğinde tekli otoriter kaynak yerine dağıtık düğümlerin bulunmasıGüçlü
Beşeri bilimlerDağıtık hisseli mülkiyet ve çok merkezli güç ayrımıTekil otoritenin veya tekelci sermayenin sözleşmeye dayalı olarak çoklu aktörler arasında rasyonel ve hakkaniyetli dağılımıGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiŞirki sadece taştan ve tahtadan yapılmış putlara tapınmaktan ibaret görmek; modern dünyadaki ideolojik, siyasal ve seküler bağlılıkları bu kavramın kapsamı dışında bırakmak
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da şirk, Allah'ın yaratıcılığını inkar etmekten ziyade, O'nun hükümranlığına, şeriatına, sevgisine ve nihai itaat alanına aracıları ve beşeri otoriteleri ortak kılmaktır
Yanlış anlamanın doğuracağı hataŞirkin sadece tarihsel bir kalıntı olduğu zannıyla, çağdaş insanın kendi hevasını, kurumlarını veya yöneticilerini mutlaklaştırmasını görememek ve tevhid bilincini salt bir soyutlamaya indirgemek

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın ana davası olan tevhidi tanımlayan negatif sınırı çizer; neyin tevhid olduğunu kavramak, neyin şirk olduğunun netleşmesine bağlıdır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İbadetin ve duanın yalnızca Allah'a hasredilmesini emreden ayetlerde, Mekkeli muhatapların itirazlarının ele alındığı bölümlerde ve miras gibi somut paylaşımları düzenleyen ahkam ayetlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Müşriklerin ateist olduğu yanılgısını kökten düzeltir; onların Allah'ı kabul eden fakat araya şefaatçiler ve yetki ortakları koyan kimseler olduğunu gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamAyak bağı, pabuç tasması veya av tuzak ipi gibi iki nesneyi birbirine rapteden hat; bir nesne veya mülk üzerinde birden çok tarafın birleşmesi.
  • Soyut anlamTek bir otoriteye, kaynağa veya varlığa ait olan alanda başka unsurlara hak, pay, paydaşlık ve belirleyicilik tanıma.
  • Sistematik karşılıkMuvahhid bir sistemde tekil egemenliğin meşru kılınması; sosyal ve iktisadi boyutta ise adil sözleşmelerle hakların bölünerek paylaşılması.
  • LaTeX modeliS=∑i=1nwi⋅xiileΩ=1,∑i=1nwi>1  ⟹  Δ
  • LaTeX açıklamasıModelde tekil ve mutlak egemenlik alanı birim büyüklük olan Ω=1 ile temsil edilir. Sisteme dahil edilen paydaş unsurlar xi ve bu unsurlara atfedilen yetki ağırlıkları wi simgeleriyle gösterilmiştir. Eğer yetki paylarının toplamı tekil birimi aşarsa veya bölünürse sistemde tevhidi bütünlüğün kırılması ve ontolojik sapma durumu olan Δ ortaya çıkar.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ش