حزب

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ح-ز-ب9 sîga, 103 mücavir kök, 17 ayet, 13 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.أيكوددأيدويلحِزْبُحزبحِزْبٍفرحوَالْأَحْزَابُلديالْحِزْبَيْنِالْأَحْزَابُحوذأمدحِزْبَشطن

KökSîga 9Ayet 17Sure 13Mücavir 103

▶ Ağı aç (3B)

حزب

ح - ز - ب

KÖK
  • 20 geçiş
  • 17 ayet
  • 9 sîga
  • 13 sözlük

“Huzme” demet demektir. “Hizb” insanların oluşturduğu grup demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

“Huzme” demet demektir. “Hizb” insanların oluşturduğu grup demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR899 harf
باب الحاء والزاي والباء معهما ح ز ب يستعمل فقط حزب: حَزَبَ الأمرُ يَحْزُبُ حَزْباً إذا نابَكَ، قال: فنِعْمَ أخاً فيما ينوبُ ويحزُبُ وتَحَزَّبَ القَومُ: تَجَمَّعوا. وحَزَّبْتُ أحزاباً: جَمَّعْتُهم. والحِزْبُ: أصحابُ الرجل على رَأْيه وأَمِره، قال العجاج: لقد وجَدْنا مُصْعَباً ُمَستَصعَـبـا حتى رَمَى الأحزابَ والمُحزِّبا والمؤمنون حزبُ الله، والكافرون حزبُ الشَّيْطان. وكلُّ طائفةٍ تكون
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR404 harf
حِزْبُ الرجل: أصحابه. والحِزْبُ: الوِرْدُ. وقد حَزَّبْتُ القرآن: والحِزْبُ: الطائفة. وتحزَّبوا تجمّعوا. والأحزاب: الطوائف التي تجتمع على محاربة الأنبياء عليهم السلام. والحَزابي: الغليظ القصير، يقال رجل حَزابٍ وَحَزابِيَةٌ أيضاً، إذا كان غليظاً إلى القِصر. والحِزْباءُ: الأرض الغليظة، والحِزْباءَةُ أخصُّ منه؛ والجمع الحَزابي، وأصله مشدّد كما قلنا في الصحاري. وَحَزَبَهُ أمرٌ، أي أصابه. والحيزبون:
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR2.649 harf
ح ز ب حزب ، زحب استعمل من وجوهه : حَزَب ، زحب . زحب : قال ابن دريد : الزَّحْبُ : الدُّنُوّ من الأرض ، زَحَبْتُ إلى فلان وزحَبَ إليّ إذا تَدَانيا . قلت : جعل زَحَب بمعنى زَحف ، ولعلها لغة ، ولا أحفظها لغيره . حزب : قال الليث : حَزَبَ الأمرُ فهو يَحْزُب حَزْباً إذا نَابَكَ فَقَد حَزَبَك . قال : والحِزْبُ : أصحابُ الرجل معه على رأيه ، والمنافقون والكافرون حِزْبُ الشيطان ، وكل قوم تَشَاكلت قلوبهم
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR4.138 harf
(باب الحاء والزاء وما يثلثهما) (حزق) الحاء والزاء والقاف أصلٌ واحد، وهو تجمُّع الشيء. ومن ذلك [الحِزقُ]: الجماعات. قال عنترة: * حِزَقٌ يَمانِيَةٌ لأعجمَ طِمْطِمِ([1]) * والحَزيقة من النَّخل: الجماعة. ومن ذلك الحُزُقَّة: الرجُل القصير، وسمِّي بذلك لتجمُّع خَلْقه. والحَزْق: شدُّ القوس بالوَتَر. والرجل المتحزِّق: المتشدِّد على [ما] في يديه بُخْلا. ويقولون: الحازق الذي ضاق عليه خُفُّهُ. والقياس
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR1.462 harf
- الحزب: جماعة فيها غلظ، قال عز وجل: ﴿أي الحزبين أحصى لما لبثوا أمدا﴾ [الكهف/12]، ﴿أولئك حزب الشيطان﴾ [المجادلة/19]، وقوله تعالى: ﴿ولما رأى المؤمنون الأحزاب﴾ [الأحزاب/22]، عبارة عن المجتمعين لمحاربة النبي صلى الله عليه وسلم، ﴿فإن حزب الله هم الغالبون﴾ [المائدة/56]، يعني: أنصار الله، وقال تعالى: ﴿يحسبون الأحزاب لم يذهبوا وإن يأت الأحزاب يودوا لو أنهم بادون في الأعراب﴾ [الأحزاب/20]، وبعيده: {ولما
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR360 harf
ح ز ب هؤلاء حزبي وهم أحزابي ودخلت عليه وعنده الأحزاب وحزب قومه فتحزبوا أي صاروا طوائف‏.‏ وفلان يحازب فلاناً‏:‏ ينصره ويعاضده‏.‏ قال المرار الفقعسيّ‏:‏ ولو قد بلغنا منتهى الحق بيننـا لقل غناء الصلت عمن يحازبه وحزبه أمر وأصابته الحوازب‏.‏ ومن المجاز‏:‏ قرأ حزبه من القرآن وكم حزبـك وهـو الطائفـة التـي وظفهـا علـى نفسـه يقرؤهـا وحزب القرآن‏:‏ جعله أحزاباً‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR4.959 harf
الحِزْبُ: جَماعةُ الناسِ، والجمع أَحْزابٌ؛ والأَحْزابُ: جُنودُ الكُفَّار، تأَلَّبوا وتظاهروا على حِزبْ النبيّ، صلى اللّه عليه وسلم، وهم: قريش وغطفان وبنو قريظة. وقوله تعالى: يا قوم إِني أَخاف عليكم مثلَ يومِ الأَحزابِ؛ الأَحْزابُ ههنا: قوم نوح وعاد وثمود، ومن أُهلك بعدهم. وحِزْبُ الرجل: أَصْحابُه وجُنْدُه الذين على رأْيِه، والجَمْعُ كالجمع. والـمُنافِقُونَ والكافِرُونَ حِزْبُ الشَّيطانِ، وكل قوم
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR203 harf
* ح ز ب * * حِزْبُ * الرجل أصحابه والحزب أيضا الورد ومنه * أحْزَابُ * القرآن و * الحِزْبُ * أيضا الطائفة و * تحزَّبوا * تجمعوا و * الأحْزَابُ * الطوائف التي تجتمع على محاربة الأنبياء عليهم الصلاة والسلام
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR6.746 harf
الحزب: الورد وزنا ومعنى، والورد، إما أنه النوبة في ورود الماء، وهو أصل معناه، كذا في المطالع والمشارق والنهاية، أو هو ورد الرجل من القرآن والصلاة، كذا في الأساس ولسان العرب وغيرهما، وإطلاق الحزب على ما يجعله الإنسان على نفسه في وقت مما ذكر مجاز، على ما في المطالع والأساس، وفي الغريبين والنهاية: الحزب: النوبة في ورد الماء، وفي لسان العرب: الحزب الورد، وورد الرجل من القرآن والصلاة: حزبه،
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR6.107 harf
حَزَبَهُ 1 حَزَبَهُ حزب حزبه حزبة , (S, A, Mgh, Msb, K,) aor. حَزُبَ , (Mgh, Msb,) inf. n. حَزْبٌ, (K, TA,) It (an event) befell him: (S, A, Mgh, Msb, K:) and it became severe to him; distressed him; or pressed severely, or heavily, upon him: or it straitened him, or overcame him, (K, TA,) suddenly, or unexpectedly. (TA.) حزّب 2 حزّب حزب , (A, K,) inf. n. تَحْزِيبٌ, (K,) He collected,
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR598 harf
حَزَبَ حَزَبَ U ( n. ac. حَزْب 1 ), a. Befell; weighed down ( misfortune ). حَزَّبَ حَزَّبَ II , a. Assembled, got together ( partisans ); formed a party. b. Divided into chapters, sections ( book ). حَاْزَبَ حَاْزَبَ III , a. Was, became a partisan of. تَحَزَّبَ تَحَزَّبَ V , a. Gathered together; coalesced; leagued, banded together. حَزْب حَزْب 1 , a. Misfortune, calamity. حِزْب
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok21.974 harf
حزب حَزَبَ - يَحْزُبُ - حِزْب - حِزبَيْن - أَحْزاب حَزَبَ - يَحْزُبُ + كائن أو أمر+ كائناً أو شيئاً أو عدداً من الكائنات أو الأشياء: يقسمها مجموعات ثم يلفها حزماً حزماً: يختار ثم يعزل كل مجموعة متشابهة منها، ثم يضمها ويحزمها ويشدها ويعصها إلى بعضها بشدة حتى تصير قريباً من شيء واحد حِزْب: على وزن " فـِعـْل" اسم فعل بمعنى مفعول من" حَزَبَ -
Tamamını oku

Sîgalar(9)

Mücavir kökler103 mücavir (131 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. فرح

    3 ortak ayet · Ferh (ha) “Felah” çatlak toprak demektir, sonra toprağı…

  2. لدي

    2 ortak ayet · Onların yanı

  3. ودد

    2 ortak ayet · Vadi, bir ırmağın veya derenin içinde bulunduğu sahadır

  4. حوذ

    1 ortak ayet · Havz omuz başlarının ön tarafı demektir

  5. ويل

    2 ortak ayet · “Beyn” kelimesinden dönüşen bir kelimedir

  6. هزم

    1 ortak ayet · Kırılmış kısalmış sopa demektir

  7. أمد

    1 ortak ayet · Medede direkleri (kolonları) birbirine bağlayan kirişlerdir

  8. أيك

    1 ortak ayet · Gür ormanlık yer, bir ülkenin adı

  9. دحض

    1 ortak ayet · Dahd (dal,ha,dat) : Kaygan, çıplak yerdir

  10. همم

    1 ortak ayet · Erimekte olan kar, zayıflamakta olan kişi, çaba göstermek…

  11. أيد

    1 ortak ayet · Yed el veya kol demektir

  12. شطن

    2 ortak ayet · Şetan, kuyudan su çekilen uzun iptir

Geçtiği ayetler(17)

Sîga sayfası: الْأَحْزَابُ
  1. فَاخْتَلَفَ الْأَحْزَابُ مِنْ بَيْنِهِمْ فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ مَشْهَدِ يَوْمٍ عَظِيمٍ

    PartilerFırkalar kendi aralarında ihtilafa düştüler. Vay o büyük günü görecek kafirlerin haline.

  2. يَحْسَبُونَ الْأَحْزَابَ لَمْ يَذْهَبُوا وَإِنْ يَأْتِ الْأَحْزَابُ يَوَدُّوا لَوْ أَنَّهُمْ بَادُونَ فِي الْأَعْرَابِ يَسْأَلُونَ عَنْ …

    PartilerOnlar, birliklerin gitmediğini sanıyorlardı. Birlikler gelmiş olsalardı, kendilerinin çöllerde bedevilerle bulunup sizin haberlerinizi oradan soruşturmayı isterlerdi. Aranızda bulunsalardı bu defa da çok az savaşırlardı.

  3. وَثَمُودُ وَقَوْمُ لُوطٍ وَأَصْحَابُ الْأَيْكَةِ أُولَئِكَ الْأَحْزَابُ

    PartilerSemud, Lut kavmi ve Eyke halkı da. İşte onlar, ayrı topluluklardı.

  4. فَاخْتَلَفَ الْأَحْزَابُ مِنْ بَيْنِهِمْ فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ ظَلَمُوا مِنْ عَذَابِ يَوْمٍ أَلِيمٍ

    PartilerAma aralarında hizibler birbirleriyle ihtilafa düştüler. Acıklı bir günün azabından vay o zulmedenlerin haline.

Sîga sayfası: الْأَحْزَابِ
Sîga sayfası: الْأَحْزَابَ
Sîga sayfası: الْحِزْبَيْنِ
Sîga sayfası: وَالْأَحْزَابُ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökحزب
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerجمع, شيع, فرق, عصب
Zıt Kökفرد
Çekirdek Özet 1Bir araya gelip sıkılaşma, sertleşme ve ortak bir hedef ya da fikir etrafında kümelenme
Çekirdek Özet 2Fikir ve yöneliş birliğiyle kenetlenmiş, ayrışmaya ve mücadeleye hazır insan toplulukları
Çekirdek Özet 3Hakikate veya batıla sadakat zemininde oluşan, iç dayanışması yüksek organize kutuplaşma
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca modern siyasi fırka veya seçim partisi olarak daraltıp itikadi ve kolektif kenetlenme boyutunu gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
حزKesme, sıkma, çentik atma, sert ve pürüzlü hale gelme. Bu çekirdeği taşıyan حزن kökünde arazinin sertliği ve kederin nefisteki kabalığı, sertliği belirgindir.بİçeride tutma, sınırlandırma ve barınma işlevi eklenerek sertliğin bir topluluk veya kütle halinde birbirine kenetlenmesi, dışa karşı sert bir küme oluşturması anlamı kazanılmıştır.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
حÇit, duvarÇevreleme, dışarıya karşı koruma sağlama, sınır çekme ve içeri ile dışarıyı ayırma
زKesici aletKesme, ayırma, sınırları netleştirerek bağımsız bir parça halinde biçme
بEv, çadırİç mekân, toplanma yeri, içine alma, aidiyet ve sığınma
حزبDuvarla çevirip ayırarak bir kap içine veya çadır altına toplamaÇit ile dışarıdan ayrılmış, keskin bir sınırla diğer unsurlardan koparılmış ve tek bir çatı altında sımsıkı toplanarak birleşmiş organizasyon

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamSert, taşlık ve engebeli arazi (el-hizbâ); cüssesi sıkı, kasları toparlak ve dirençli yaban eşeği (ayr hazâbiye); insanı saran, zorlayan ve toplanıp gelen şiddetli musibet (hazebe’l-emr)
Cahiliye şiiri kullanımıNâbiğa ez-Zübyânî kasidesinde cüssesi toparlak, eti sıkı ve adalesi birbirine kenetlenmiş yaban eşeğini betimlerken bu kökü kullanır: أَقَبَّ ككَرِّ الأَنْدَريِّ مُعَقْربٌ / حَزابية قد كدَّمَتْه المَساحِلُ
Erken Arapça kullanımİslâm öncesi ve erken dönemde kabilenin veya bir liderin etrafında fikir, çıkar ya da savunma amacıyla kenetlenen savaşçı zümreler; kişinin günlük olarak kendine tayin ettiği ve aksatmadan yerine getirdiği düzenli ibadet payı (vird/hizb)

Kaynak Kitâbü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Dîvânu’n-Nâbiğa.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde حزب kökü, öncelikle Arapça dil alanında "sıkılaşma, sertleşme ve organize bir kütle oluşturma" semantik matrisi üzerinden özelleşmiştir. Kuzeybatı Sami dillerinde (İbranice ve Aramice/Süryanice) doğrudan ح-ز-ب biçiminde yaygın bir nominal veya fiili kök bulunmamakta; buna karşılık Arapçadaki sertlik, toplanma ve bölme anlamları, fonetik denkliği olan ח-צ-ב (ḥ-ṣ-b / taş kesmek, oymak, bölmek) veya ח-ב-ר (ḥ-b-r / bağlanmak, ortaklaşmak, topluluk oluşturmak) kökleriyle anlamsal örtüşmeler sergilemektedir. Arapça içindeki gelişimde حز (kesme, kertme, sert arazi) ikili kökünün bir türevi olarak beliren حزب, soyut bir siyasi fırkadan önce fiziksel yapının sımsıkı toplanarak pürüzsüzlüğünü yitirmesi, sert bir kütle (el-hizbâ) halini alması zemininde yükselmiştir. Bu durum, kavramın sonradan ödünç alınmış bir yabancı kelime olmadığını, merkezî Arapça kök dinamikleri içerisinde fiziksel katılıktan ve kütlesel toplanmadan türediğini göstermektedir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönحز çekirdeğinden türeme sertlik ve kütleleşmeSert arazi, kaslı beden ve başa gelen ağır iş anlamlarından insan topluluğunun kenetlenmesine doğru gelişen yerli semantik evrimKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ח-צ-ب (kesmek, bölmek) ve חבר (birleşmek) ile tematik temasDoğrudan sesdeş üçlü kök zayıftır; ayırma ve birleştirme eylemlerinin oluşturduğu sınır çizme fonksiyonu Sami zemininde ortaktırMuhtemel
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik katmanda ikna edici ve doğrudan harf denkliği gösteren geniş bir soydaş kelime tespit edilmemiştirVeri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Koehler-Baumgartner.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
حزبAnlamlıToplanmak, sertleşmek, kümelenmekİnsanların ortak bir fikir veya lider etrafında sıkı bir grup oluşturmasıHedef kök; Kur'an'da geçer
حبزAnlamlıAnsızın ölmek, canı çekilmekHızlı ve ani bir tükenişi, tutukluğu ifade eden nadir bir kullanımdırKur'an'da geçmez; ters biliteral yönelim
زحبAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu dizilim mühmel kabul edilmiştirKök olarak oluşmayan
زبحAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu dizilim mühmel kabul edilmiştirKök olarak oluşmayan
بحزAnlamlıİtmek, defetmek, vurmakBir nesneyi göğsünden veya arkasından sertçe itip uzaklaştırma hareketiKur'an'da geçmez; fiziksel temas
بزحAnlamlıBöbürlenmek, kibirlenmekKişinin kendini üstün görerek böbürlenmesi, çalım satmasıKur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
حزبMerkezOrganize toplulukFikir, inanç veya hedef birliğiyle kenetlenmiş, dışa karşı sert ve organize zümreİç bağı güçlü, mücadeleci grup
جمعKomşuBir araya gelmeFikir birliği şartı aranmaksızın her türlü birleşme ve yığılmaGenel ve nötr toplanma
شيعKomşuTaraftarlık ve yayılmaBir kimseye tabi olma, ardınca gitme ve fırkalara bölünmeTabiiyet ve yayılma temelli ayrışma
فرقKomşuAyrılma ve bölünmeBütünden koparak bağımsız parçalar ve hizipler oluşturmaAyrışma ve parçalanma eylemi
عصبKomşuKan bağıyla kenetlenmeSoy, kabile veya körü körüne aidiyetle birbirini savunmaAsabiyet ve kan bağı odaklı birlik
فردZıtTeklik ve yalnızlıkTopluluktan ayrı, tek başına ve örgütsüz kalma durumuParçalanmamış tekillik hali

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaحزبKenetlenmiş fırka, virdFikir, amaç veya inanç birliğiyle dışa karşı sertleşmiş organize insan topluluğu veya düzenli payKesin
LatinceFactio, SectaKlik, bölük, doktrin takipçileriFactio siyasi çıkar ve çekişme grubunu, secta ise bir öğretiyi izleyen hizbi karşılar; manevi/vird boyutunu dışarıda bırakırGüçlü
İngilizceFaction, Party, CohortHizip, fırka, organize kümeSiyasi ve ideolojik hizipleşmeyi net verir; Kur'an'daki ontolojik kutuplaşma (hizbullâh-hizbüşşeytân) derinliğini tam taşımazGüçlü
AlmancaFraktion, Partei, BundGrup, fırka, kenetlenmiş birlikBund dayanışma ruhunu, Fraktion ise ana gövdeden ayrılmış sert grubu yansıtırGüçlü
FransızcaFaction, Parti, LigueZümre, cephe, ittifakKarşılıklı yardımlaşma ve ortak hedef doğrultusunda birleşen organize yapıyı karşılarGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
الْأَحْزَابُPeygamberlere karşı birleşen inkârcı kabileler ve müttefik ordularTarihsel kavimlerin ve Medine kuşatmasındaki müttefik kabilelerin ittifakı bağlamında: Âl-i İmrân 3:105, Hûd 11:17, Ahzâb 33:20, Sâd 38:11, Mü'min 40:5
حِزْبَ اللَّهِAllah’a, elçisine ve müminlere sadakatle bağlanan kurtuluş ehliİman, velayet ve nihai zafer vaadi bağlamında: Mâide 5:56, Mücâdele 58:22
حِزْبَ الشَّيْطَانِŞeytanın adımlarını izleyen, hevalarına uyan ve ziyana uğrayanlarİkiyüzlülük, nankörlük ve kalbi sapma bağlamında: Mücâdele 58:19, Fâtır 35:6
كُلُّ حِزْبٍKendi dar fikrini ve mezhebini tek doğru sayıp böbürlenen fırkalarDini parçalara ayırma ve grup taassubu bağlamında: Mü'minûn 23:53, Rûm 30:32
الْحِزْبَيْنِBir olayın mahiyeti hakkında farklı görüşlere sahip iki gruptan her biriAshâb-ı Kehf'in mağarada kalış süresini tartışan iki taraf bağlamında: Kehf 18:12

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamFırkalar ve velayet doktriniHak ehli ile batıl ehlinin itikadi saflaşması; حزب الله ve حزب الشيطان kavramlarının nihai kurtuluş ve hüsranla irtibatıİman-küfür kutuplaşmasında mutlak aidiyet
Fıkıhİsyancı gruplar (büğât) ve hizipleşmeKamu düzenini bozan organize fırkaların hukuki statüsü; fırkalaşmanın meşru sınırlarıSilahlı veya organize muhalefetin fıkhi hükümleri
TefsirAhzâb kıssası ve fırkalaşma yasağıHendek Gazvesi'nde toplanan müttefiklerin sosyolojik tahlili ve dini parçalayan mezhepçilik eleştirisiİttifak etmiş küfür cephesi ve mezhep taassubu
HadisKur'an tilaveti ve nafile ibadetlerKişinin günlük vird edindiği Kur'an cüzü veya namaz payı (hizb) uygulamasıDüzenli, aksatılmayan kişisel ibadet disiplini

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid-şirk ayrışmasıİtikadi cepheleşmeHakikat etrafında birleşenler ile batıl etrafında kenetlenenleri saflara ayırmaDinde hizipleşme kınanırken Allah'a aidiyet yegane meşru hizb sayılırKesin
İlmiDoktrin ve metodolojiEkol ve mektep disipliniOrtak bir usul ve düşünce etrafında bilginlerin metodolojik kümelenmesiİlmi mektepleşme taassuba dönüştüğünde hakikati daraltma riski taşırGüçlü
SiyasiYönetim ve toplumsal mücadeleSiyasi parti, klik, koalisyonOrtak çıkar, ilke veya amaç doğrultusunda organize olup iktidar mücadelesi vermeKur'an'da Ahzâb, ortak hedefe karşı birleşen menfaat ittifaklarını tanımlarKesin
İktisadiMenfaat birlikleri ve tröstlerÇıkar birliği, kartelBelirli bir ekonomik zümrenin piyasayı kontrol etmek üzere dayanışma içine girmesiEkonomik gücün tekelleşip topluma tahakküm kurmasını sağlayan hizipleşmeMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerAyrık kümeler ve kümeleşme analizi (Cluster analysis)Bir sistem içindeki elemanların yüksek içsel benzerlik ve dışsal yalıtımla homojen alt bloklar (hizipler) oluşturması mekanizmasıGüçlü
Beşeri bilimlerGrup kutuplaşması ve koalisyon teorisi (In-group/Out-group)Bireylerin "biz" ve "onlar" ayrımı üzerinden iç dayanışmayı maksimize edip dış gruplara karşı sertleşerek cepheleşmesiKesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca günümüz parlamenter sistemlerindeki çok partili hayatın seçim partileriyle sınırlı anlamak
Kur'an içi daha geniş anlamحزب kavramı, insanın ontolojik, ahlaki ve itikadi olarak safını belirlediği, zihniyet ve eylem ortaklığıyla kenetlendiği kapsamlı bir aidiyet eksenidir
Yanlış anlamanın doğuracağı hataKur'an'daki fırkalaşma ve hizipleşme yergilerini yalnızca siyasi partilere indirgeyip mezhebi taassubu, kabileciliği veya bireyin şeytani adımlara organize iştirakini gözden kaçırmak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın fertten topluma geçişte insanın aidiyet psikolojisini, hakikat karşısındaki saflaşmasını ve tarihteki inkârcı ittifakların doğasını anlamada merkezi bir kavramdır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Hendek Gazvesi bağlamındaki ayetlerde (Ahzâb Suresi), dinlerini parçalara ayıran fırkaların eleştirildiği yerlerde (Rûm ve Mü'minûn sureleri) ve nihai aidiyetin belirlendiği ayetlerde (Mücâdele Suresi).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Hakikatin parçalara bölünerek her grubun kendi elindekiyle övünmesini meşru gören çoğulculuk yanılgısını tashih eder; asıl birliğin hevalarda değil vahiyde olduğunu gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamTaşlık, pürüzlü ve sert arazinin oluşturduğu kütle; adaleleri birbirine sıkıca bağlanmış kompakt beden.
  • Soyut anlamOrtak bir fikir, inanç veya gaye etrafında dışa karşı sınır çizerek sımsıkı toplanan organize zümre.
  • Sistematik karşılıkİnsan topluluklarının iç bağlarını tahkim ederek diğer kümelerden ayrışması ve karşıt kutuplar (hizbullâh / hizbüşşeytân) üretmesi mekanizması.
  • LaTeX modeliU=HA∪HBveyaHi⊂Ω,Hi∩Hj=∅(i≠j)
  • LaTeX açıklamasıModelde evrensel küme (U veya Ω), ayrık alt kümelere (Hi,Hj) bölünmektedir. Her bir hizip (H), kendi içinde yüksek birleşme gücüne sahipken, diğer hiziplerle kesişimi boş kümedir (∅). Kur'an zaviyesinden nihai evren, Allah'ın hizbi (HA) ile Şeytan'ın hizbi (HB) arasında tüketici bir ikiliğe ayrışmaktadır.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ح