بسر

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ب-س-ر2 sîga, 3 mücavir kök, 2 ayet, 2 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.وَبَسَرَبسرعبسوجه

KökSîga 2Ayet 2Sure 2Mücavir 3

▶ Ağı aç (3B)

بسر

ب - س - ر

KÖK
  • 2 geçiş
  • 2 ayet
  • 2 sîga
  • 12 sözlük

Busr olmamış hurma demektir. Koruk demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(12)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Busr olmamış hurma demektir. Koruk demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.983 harf
باب السين والراء والباء معهما س ر ب، س ب ر، ب س ر، ب ر س، ر س ب، ر ب س مستعملات سرب: السَّرْبُ: مال القوم، والجميع السُّرُبُ، قال: لعلَّ الخَيْلَ تُعجِلُ سَرْبَ تَيْمٍ وفلانٌ آمِنُ السِّربِ أي لا تُغزَى نَعَمُه من عزِّهِ. وقول اللهِ -عزَّ وجلَّ-: وساربٌ بالنهار أي ساعٍ في أموره نهاراً يَسرُبُ في حَوائجه بالنّهار سُروباً. ويُرادُ بآمِن السِّرْبِ آمِنَ القَلْب. والسِّربُ: قطيعٌ من الظِّباءِ
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.021 harf
البُسْرُ أولُه طَلْعٌ، ثم خَلالٌ، ثم بلخ ثم بُسْرٌ، ثم رُطَبٌ، ثم تَمْرٌ. الواحدة بُسْرَةٌ وبُسُرَةٌ، الجمع بُسْراتٌ. وبسرات وأَبْسَرَ النخلُ: صار ما عليه بُسْراً. ويقال للشمس في أوّل طلوعها بُسْرَةٌ. والبُسْرَةُ من النبات أوّلُها البارِضُ، وهو كما يبدو في الأرض، ثم الجَميمُ، ثم البُسْرَةُ، ثم الصَمْعاءُ، ثم الحشيشُ. قال ذو الرمة: رَعَتْ بارِضَ البُهْمى جميماً وبُسْرَةًوصَمْعاءَ حتى آنَفَتْها
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR13.546 harf
س ر ب سرب ، سبر ، رسب ، ربس ، بسر . برس . رسب : قال الليث : الرُّسوبُ : الذَّهابُ في الماء سفْلاً . والفعل رَسب يَرْسب . قال : والسيف الرَّسوبُ : الماضي في الضريبة ، الغائبُ فيها . وقال غيره : كان لخالد بن الوليد سيفٌ سمَّاه مِرْسباً ، وفيه يقول : ضَربتُ بالمِرْسَب رأسَ البِطرِيْقِ بصارمٍ ذي هَبَّةٍ فَتِيق وأنشد ابن الأعرابي : قُبِّحْتَ من سالفةٍ ومِن قَفَا عبدٌ إذا ما رَسَب القومُ طَفَا قال أبو
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR3.784 harf
(باب الباء والسين وما يثلثهما) (بسط) الباء والسين والطاء أصلٌ واحدٌ، وهو امتِدادُ الشَّيء، في عِرَض أو غير عِرَض. فالبِساط ما يُبْسط. والبَسَاط الأرض، وهي البسيطة. يقال مكان بَسِيطٌ وبَساط. قال: ودونَ يَدِ الحَجّاج مِن أنْ تنالَني *** بَسَاطٌ لأيْدي النّاعِجاتِ عريضُ([1])ويَدُ فلانٍ بِسْطٌ، إذا كان مِنْفَاقا، والبَسْطة في كلّ شيء السَّعَة وهو بسيط الجسْم والباعِ والعِلْم. قال الله تعالى:
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR707 harf
- البسر: الاستعجال بالشيء قبل أوانه، نحو: بسر الرجل الحاجة: طلبها في غير أوانها، وبسر الفحل الناقة: ضربها قبل الضبعة (انظر: اللسان (بسر). والضبعة: شدة شهوة الفحل للناقة. انظر: اللسان (ضبع) )، وماء بسر: متناول من غديره قبل سكونه، وقيل للقرح الذي ينكأ قبل النضج: بسر، ومنه قيل لما لم يدرك من التمر: بسر، وقوله عز وجل: ﴿ثم عبس وبسر﴾ [المدثر/22] أي: أظهر العبوس قبل أوانه وفي غير وقته، فإن قيل: فقوله:
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR414 harf
ب س ر هو بسراً أطيب منه رطباً وقد أبسرت النخلة‏.‏ ومن المجاز‏:‏ ابتسر الحاجة‏:‏ طلبها قبل وقتها‏.‏ وابتسر الفحل الناقة‏:‏ ضربها من غير ضبعة وابتسر الجارية وابتكرها واختضرها‏:‏ افتضها قبل الإدراك‏.‏ وغلام بسر وجارية بسرة‏:‏ غضا الشباب‏.‏ ويقولون صبحته والشمس حمراء بسرة‏:‏ لما يصف شعاعها‏.‏ قال البعيث‏:‏ فصبحه والشمس حمراء بسرة بسائفة الأنقاء موت مغلس وإن خرجت بك بثرة فلا تبسرها أي لا تفقأها
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR6.737 harf
البَسْرُ: الإِعْجالُ. وبَسَرَ الفَحْلُ الناقةَ يَبْسُرُها بَسْراً وابْتَسَرَها: ضربها قبل الضَّبَعَةِ. الأَصمعي: إِذا ضُرِبَت الناقةُ على غير ضَبعَةٍ فذلك البَسْرُ، وقد بَسَرَها الفحلُ، فهي مَبْسُورة؛ قال شمر: ومنه يقال: بَسَرْتُ غَرِيمي إِذا تقاضيته قبل محلّ المال، وبَسَرْتُ الدُّمَّلَ إِذا عصرته قبل أَن يَتَقَيَّحَ، وكأَنَّ البَسْرَ منه. والمَبْسُورُ: طالب الحاجة في غير موضعها. وفي حديث الحسن
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR437 harf
* ب س ر * * البُسْرُ * أوله طلع ثم خلال بالفتح ثم بلح بفتحتين ثم بسر ثم رطب ثم تمر الواحدة * بُسْرَةٌ * و * بُسُرةٌ * والجمع * بُسُراتٌ * و * بُسُرٌ * بضم السين في الثلاثة و * أبْسَرَ * النخل صار ما عليه بسرا و * البَسْرُ * خلط البسر مع غيره في النبيذ وبابه نصر وفي الحديث ﴿لا * تَبْسُروا * ولا تثجروا﴾ و * بَسَرَ * الرجل وجهه كلح وبابه دخل يقال عبس وبسر و * البَاسُورُ * واحد * البَوَاسير * وهي
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR10.319 harf
بسر، ككتب: أعجل. يسر: عبس أو أظهر شدته، كما صرح به أهل الغريب في نكتة التعاطف، في قوله تعالى: ثم عبس وبسر . وقال أبو إسحاق: بسر، أي نظر بكراهة شديدة. وبسر الرجل وجهه بسورا، أي كلح. وفي حديث سعد، قال: لما أسلمت راغمتني أمي فكانت تلقاني مرة بالبشر ومرة بالبسر أي القطوب. بسر: قهر، يبسرث بسورا. بسر القرحة: نكأها قبل النضج، كما في الصحاح، كأبسر، وهذه عن الصغاني، وفي الأساس: في المجاز: وإن خرجت
Maddenin bağlantısı

بسر، ككتب: أعجل. يسر: عبس أو أظهر شدته، كما صرح به أهل الغريب في نكتة التعاطف، في قوله تعالى: ثم عبس وبسر . وقال أبو إسحاق: بسر، أي نظر بكراهة شديدة. وبسر الرجل وجهه بسورا، أي كلح. وفي حديث سعد، قال: لما أسلمت راغمتني أمي فكانت تلقاني مرة بالبشر ومرة بالبسر أي القطوب. بسر: قهر، يبسرث بسورا. بسر القرحة: نكأها قبل النضج، كما في الصحاح، كأبسر، وهذه عن الصغاني، وفي الأساس: في المجاز: وإن خرجت بك بثرة فلا تبسرها: لا تفقأها. بسر النخلة: لقحها قبل أوانه أي التلقيح كابتسرها، قال ابن مقبل: طافت به العجم حتى ند ناهضها عم لقحن لقاحا غير مبتسـر. من المجاز: بسر الفحل الناقة: ضربها قبل الضبعة يبسرها بسرا، قال الأصمعي: إذا ضربت الناقة على غير ضبعة فذلك البسر، وقد بسرها الفحل فهي مبسورة. قال شمر: ومنه يقال: بسرت غريمي، إذا تقاضيته قبل محل المال. وبسرت الدمل، إذا عصرته قبل أن ينضج. من المجاز: بسر الحاجة: طلبها في غير أوانها، وفي الجمهرة لابن دريد: في غير وجهها، والمبسور: طالب الحاجة في غير موضعها، كأبسر وابتسر وتبسر. وقد بسر حاجته يبسرها بسرا وبسارا، وابتسرها وتبسرها: طلبها في غير أوانها، أو في غير موضعها، أنشد ابن الأعرابي للراعي: إذا احتجبت بنات الأرض عنه تبسر يبتغي منها البـسـارا. وبسر الفحل الناقة وتبسرها، ففي كلام المصنف لف ونشر. بسر التمر يبسره بسرا: نبذه فخلط البسر به أي بالتمر أو الرطب، كأبسر وبسر، وروي عن الأشجع العبدي أنه قال: لا تبسروا ولا تثجروا ، فأما البسر فهو خلط البسر بالرطب أبو بالتمر، وانتباذهما جميعا، والثجر أن يؤخذ ثجير البسر فيلقى مع التمر، وكره هذا حذار الخليطي، لنهي النبي صلى الله عليه وسلم عنهما، وفي الصحاح: البسر أن تخلط البسر مع غيره في النبيذ. بسر السقاء: شرب منه قبل أن يروب ما فيه. من المجاز: بسر الدين: تقاضاه قبل محله، وهو مأخوذ من قول شمر: وقد تقدم. والبسر: الماء البارد. البسر: ابتداء الشيء، كالابتسار، وفي الحديث عن أنس، قال: لم يخرج رسول الله صلى الله عليه وسلم في سفر قط إلا قال حين ينهض من جلوسه: اللهم بك ابتسرت، وإليك توجهت، وبك اعتصمت، أنت ربي ورجائي، اللهم اكفني ما أهمني، وما لم أهتم به، وما أنت أعلم به مني، وزودني التقوى، واغفر لي ذنبي، ووجهني للخير أين توجهت. ثم يخرج ومعنى بك ابتسرت، أي ابتدأت سفري. قال الأزهري: والمحدثون يروونه بالنون والشين، أي تحركت وسرت. البسر بالضم: الغض من كل شيء، نبت بسر، وذلك إذا ارتفع عن وجه الأرض، ولم يطل، لأنه حينئذ غض. البسر والبسر: الماء الطري الحديث العهد بالمطر ساعة ينزل من المزن، ج بسار مثل رمح ورماح. البسر: الشاب والشابة. رجل بسر، وامرأة بسرة: شابان طريان.

البسر: التمر قبل إرطابه لغضاضته، وذلك إذا لون ولم ينضج، وإذا نضج فقد أرطب، والبسرة واحدتها، وتضم السين إتباعا، يقال: بسرة وبسرة وبسرات وبسرات وبسر وبسر. قال سيبويه: ولا تكسر البسرة إلا أن تجمع بالألف والتاء، لقلة هذا المثال في كلامهم، وأجاز: بسران وتمران، يريد بهما نوعين من التمر والبسر. من المجاز: البسرة: الشمس في أول طلوعها، وذلك إذا كانت حمراء لم تصف، قال البعيث يذكرها: فصبحها والشمس حمراء بسرة بسائفة الأنقاء موت مغلـس. البسرة: رأس قضيب الكلب، وهو مجاز. البسرة: خرزة، كلاهما عن الصغاني. بسرة، بلا لام: بنت أبي سلمة ربيبة رسول الله صلى الله عليه وسلضم. بسر، بلا هاء، ة، ببغداد على فرسخين منها، منها: أبو القاسم علي بن محمد بن البسري البندار، سمع أبا طاهر المخلص، وتوفي سنة 474، هكذا قاله ابن نقطة، وقال غيره: هو منسوب إلى بيع البسر. قال الذهبي: وابنه الحسين شيخ للسلفي. والزاهد أبو عبيد البسري، اسمه محمد بن حسان، حكى عنه ابنه بخيت، اختلف فيه فقيل: إلى بصرى، قرية بالشام أبدلت صاده سينا، وهو خطأ، والصواب إلى بسر، قرية بحوران، وهو من مشاهير الصوفية، ذكره ابن عساكر في تاريخ دمشق، وإذا علمت ذلك فاعلم أن المصنف قد وهم في ذكره مع ما قبله. أبو عبد الرحمن بسر بن أرطأة، ويقال: ابن أبي أرطأة العامري القرشي، كان مع معاوية بصفين، وكان قد خرف آخر عمره. بسر بن جحاش القرشي، نزل الشام، روى عنه جبير بن نفير، ويقال هو بشر: وبسر بن راعي العير الأشجعي، الذي أكل بشماله، هكذا بالعين والتحتية والراء، وضبطه الحافظ في التبصير بالعين والنون والزاي. وبسر بن سفيان بن عمرو بن عويمر الخزاعي الكعبي، شهد الحديبية. وبسر بن سليمان. وبسر بن عصمة المزني، ذكرهما ابن ماكولا. وأبو بسر ويقال أبو صفوان عبد الله بن بسر المازني، أحد من صلى إلى القبلتين. وعبد الله بن بسر النضري، غير الأول شامي أيضا، روى عنه ابنه عبد الواحد: صحابيون. بسر بن محجن الدؤلي، نزل المدينة، روى عن أبيه، وعنه زيد بن أسلم، قاله البخاري. وبسر بن سعيد المدني مولى الحضرميين، عن أبي هريرة، وسعد بن أبي وقاص. بسر بن حميد، وبسر بن عبيد الله الحضرمي الشامي، وهو الذي قال: إن كان ليبلغني الحديث في المصر فأرحل إليه مسيرة أيام. وهو ثقة حافظ، من الرابعة. وعبد الله وسليمان ابنا بسر فالأول حبراني، ويكنى أبا راشد، روى عن أبي بكر وأبي كبشة الأنماري، والثاني خزاعي، عن خاله مالك بن عبد الله الخثعمي الصحابي: تابعيون. وفاته منهم: بسر بن عطية، عن نصر بن عاصم ذكره ابن حبان في ثقات التابعين. وأحمد بن عبد الرحمن ابن بكار، من شيوخ الزندي، وابن عمه محمد بن عبد الله بن بكار، وحفيده أحمد بن إبراهيم، كنيته أبو عبد الملك، حدث عن جده محمد بن عبد الله المذكور، وعنه النسائي. ومحمد بن الوليد بصري حافظ، روى عنه البخاري ومسلم، البسريون: محدثون، كل هؤلاء من ولد بسر بن أرطأة المتقدم بذكره. ومما فاته ممن اسمه بسر:

بسر بن أبي رهم الجهني، شهد اليمامة، وهو صاحب جبانة بسر بالكوفة، وبسر بن أبي غيلان، مولى بني شيبان، من مشايخ الشيعة. وبسر بن بجير بن ربيعة شاعر، وبسر بن سليمان بن عامر بن حزن القشيري، شاعر. وبسر بن المغيرة بن أبي صفرة ابن أخي المهلب. وبسر بن أبي حفصة، مولى مروان بن الحكم. وبسر بن صبيح النهشلي. وبسر بن قطن، ولاه عبد الرحمن بن الحكم قضاء كورة جيان، ذكره ابن الأبار في تاريخه، فيما نقل. ومحمد بن بسر بن عبد الله بن هشام بن زهرة التيمي، عن مالك. ومحمد بن بسر الجرجاني شيخ لأبي حامد بن الحضرمي، وآخرون. والبسارة بالكسر: مطر يدوم على أهل السند والهند وفي بعض النسخ: الاقتصار على أحدهما. في الصيف لا يقلع ساعة، قال الصغاني: وبالشين تصحيف. قلت: وهم يسمونه البرساة، كما هو مشهور على ألسنتهم، فتلك أيام البسار، وفي المحكم البسار: مطر يوم في الصيف يدوم على البياسرة ولا يقلع. والباسور: علة م، أعجمي، وقال الجوهري: هي علة تحدث في المقعدة، نسأل الله العافية عنها، وعن كل داء. ج البواسير وفي حديث عمران بن حصين: وكان مبسورا ، أي به بواسير. والبياسرة: جيل بالسند، وفي نسخة شيخنا: بالهند، تستأجرهم النواخذة أهل السفن لمحاربة العدو، الواحد بيسري، يقال: رجل بيسري. ويزيد بن عبد الله البيسري البصري القرشي محدث عن ابن جريج، وكنيته أبو خالد. وبيسري ساكنة الآخر: كان من أمراء مصر. اسمه آتش، كذا ذكره الحافظ، وقال الذهبي: رأيته، وهو مسن يترشح للملك، وإليه ينسب قصر، م معروف بالقاهرة، وقد تهدم الآن أساسه، ولم يبق منه أثر. وقصر البيسري، خارج أسيوط: قرية صغيرة بها بساتين. ونخلة مبسار: لا تنضج البسر، وقد أبسرت النخلة، ونخلة مبسر، بغير هاء، على النسب، وكذلك مبسار: لا يرطب ثمرها. وفي الحديث في شرط مشتري النخل على البائع: ليس له مبسار ، هو الذي لا يرطب بسره. وأبسر الرجل، إذا حفر في أرض مظلومة. أبسر المركب في البحر، أي وقف. وابتسر الشيء: أخذه طريا، وكل شيء أخذته غضا فقد بسرته وابتسرته. ابتسرت رجله: خدرت، أي نامت، كتبسرت، وهذه عن الصغاني. وابتسر لونه، بضم التاء، أي على بناء المجهول، إذا تغير وصار كالبسر، وهو مجاز. والمبسرات: رياح يستدل بهبوبها على المطر. والبسور، كصبور: الأسد لعبوسته أو قهره. وتبسر النهار: برد، نقله الصغاني. تبسر الثور: أتى عروق النبات اليابس فأكلها. وقد تبسر النبات، إذا حفر عنه قبل أن يخرج، وأنشد ابن الأعرابي للراعي: إذا احتجبت بنات الأرض عنه تبسر يبتغي فيها البـسـارا. وصف حمارا وأتنه، والهاء في عنه، يعود إلى حمار الوحش، وفي فيها يعود على أتنه، قال ابن بري: والدليل على ذلك قوله قبل البيت ببيتين أو نحوهما: أطار نسيله الحولي عنه تتبعه المذانب والقفارا. أخبر أن الحر انقطع وجاء القيظ. والبسرة، بفتح فسكون: ماء لبني عقيل، نقله الصغاني. وبسر، بالضم: ة بحوران، وإليها نسب أبو عبيد الزاهد، وقد تقدم، كما في تاريخ ابن عساكر.

وقال أبو عبيدة: إذا همت الفرس بالفحل وأرادت أن تستودق فأول وداقها المباسرة، وهي مباسرة، ثم تكون وديقا. والمباسرة: التي تهم بالفحل قبل تمام وداقها، فإذا ضربها الحصان في تلك الحال فهي مبسورة. وقد تبسذرها وبسرها. في التنزيل العزيز: وجوه يومئذ باسرة ، أي متكرهة متقطبة قد أيقنت أن العذاب نازل بها. ووجه بسر: باسر. وصف بالمصدر. وقول الجوهري: أول البسر طلع ثم خلال، إلخ أي إلى آخره، وهو قوله: ثم بلح ثم بسر ثم رطب، ثم تمر، غير جيد، لأنه ترك كثيرا من المراتب التي يؤول إليها الطلع بعد، حتى يصل إلى مرتبة التمر، والصواب: أوله طلع فإذا انعقد فسياب، كسحاب، وقد تقدم في موضعه، فإذا اخضر واستدار فجدال وسراد وخلال، كسحاب في الكل، فإذا كبر شيئا فبغو، بفتح الموحدة وسكون الغين، فإذا عظم فبسر، بالضم، ثم مخطم، كمعظم، ثم موكت، على صيغة اسم الفاعل، ثم تذنوب، بالضم، ثم جمسة بضم الجيم وسكون الميم وسين مهملة مفتوحة، ثم ثعدة، بفتح المثلثة وسكون العين المهملة ثم دال، وخالع وخالعة، فإذا انتهى نضجه فرطب ومعو، فإن لم ينضج كله فمناصف، ثم تمر، وهو آخر المراتب. وقال الأصمعي: إذا اخضر حبه واستدار فهو خلال، فإذا عظم فهو البسر، فإذا احمرت فهي شقحة. وبسطت ذلك في الروض المسلوف فيما له اسمان إلى ألوف، وقد اطلعت عليه بحمد الله تعالى، فلينظر إن شاء الله تعالى، وقد ذكر فيه هذه العبارة بعينها. قال شيخنا: وظاهره أن ما قاله الجوهري خطأ، وليس كذلك، بل هو خلاف الأولى، لأن غاية ما فيه ترك بعض المراتب، التي عدها أهل النخل في تدريج ثمر التمر، وذلك لا يكون خطأ كما لا يخفى، وقد أورده كذلك صاحب الكفاية مستوفى، وأنعمته شرحا في شرحه، فراجعه. وقال في قوله: وبسطت، إلخ. قلت: قد أوضحت في حواشيه أن هذا ليس مما يدخل فيما له اسمان إلى ألوف، لأن هذه الأسماء تختلف باختلاف الحالات والأوقات، كما هو ظاهر، وكثيرا ما ارتكب مثله في ذلك الكتاب، وهو ليس من مباحثه، فلا يغتر بما فيه كله، انتهى. ومما يستدرك عليه: تبسر: طلب النبات، أي حفر عنه قبل أن يخرج. والبسر: ظلم السقاء. وأبسر النخل: صار ما عليه بسرا. والبسرة: الغض من البهمى، قال ذو الرمة: رعت بارض البهمى جميما وبسرة وصمعاء حتى آنفتها نصالـهـا. أي جعلتها تشتكي أنوفها. وفي الصحاح: البسرة من النبات: أولها البارض، وهي كما تبدو في الأرض، ثم الجميم، ثم البسرة، ثم الصمعاء، ثم الحشيش. والبسر: حفر الأنهار إذا عر الماء أوطابه، قال الأزهري: وهو التبسر، وأنشد بيت الراعي: إذا احتجبت بنات الأرض عنه تبسر يبتغي فيها البـسـارا. قال ابن الأعرابي: بنات الأرض: الغدران فيها بقايا الماء وبسر النهر، إذا حفر فيه بئرا، وهو جاف. وبسرت النبات أبسر بسرا، إذا رعيته غضا، وكنت أول من رعاه، وقال لبيد يصف غيثا رعاه أنفا: بسرت نداه لم يسرب وحـوشـه بعرب كجذع الهاجري المشذب.

وبسير بن أبي كزبير: من شعراء الحماسة، ضبطه المرزباني، ولا نظير له، هكذا قالوه، ولكن ذكر الأمير بسير بن جبير بن سلمة القشيري، من أجداد ظلامة بنت مرة جدة عكرمة بن خالد بن العاص، نقله الحافظ. وبسر، بالضم: اسم، قال: ويدعى ابن منجوف سليم وأشيم ولو كان بسر راء ذلك أنكرا. ومن المجاز: ابتسر الجارية، إذا ابتكرها قبل إدراكها. وباسورين: ناحية من أعمال الموصل، في شرقي دجلتها، كذا في معجم ياقوت. وأهل اليمن يسمون أيام انقطاع السفن عنهم: أيام البسارة.

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR9.619 harf
بَسَرَ 1 بَسَرَ بسر سر He took anything when it was fresh, juicy, moist, or not flaccid; (TA;) as also ↓ ابتسر [which is more commonly used]. (M, K, * TA.) [Hence,] بَسَرْبُ النَّبَاتَ, aor. بَسُرَ , inf. n. بَسْرٌ, I pastured [beasts] upon the herbage when it was fresh and juicy, I being the first to do so. (TA.) ― -b2- Also, (K,) aor. as above, (TA,) and so the inf. n., (M,) i. q. أَعْجَلَ [as
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR335 harf
بسَرَ بسَرَ U ( n. ac. بَسْر 1 ), a. Hastened, accelerated. b. Anticipated, did prematurely. c. Frowned, scowled. d. Fecundated. أَبْسَرَ أَبْسَرَ IV , a. Was becalmed ( ship ). بُسْر بُسْر 3 , a. Fresh, juicy, moist. بَسُوْر بَسُوْر 26 , a. Lion. بَاْسُوْر بَاْسُوْر 40 , ( pl. بَوَاْسِيْرُ 66 ), a. Hemorrhoids, piles.
Tamamını oku

Sîgalar(2)

Mücavir kökler3 mücavir (4 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. عبس

    1 ortak ayet · “Abes” hayvanın kuyruğuna yapışmış kuruyan pislik; “abus”…

  2. وجه

    1 ortak ayet · Yüz demektir

  3. يوم

    1 ortak ayet · “Yemm” durgun akan su demektir

Geçtiği ayetler(2)

  1. وَوُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ بَاسِرَةٌ

    BuruşanBir takım yüzler de asıktır.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökبسر
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerعبس, قطب, كلح
Zıt Kökبشش
Çekirdek Özet 1Bir şeyin olgunlaşma vaktinden önce toplanması, henüz ham veya sertken zorlanması, ekşilik ve gerginlik hali
Çekirdek Özet 2Zamanından önce veya kaba bir zorlamayla yüzün ekşimesi, gerilerek buruşması ve katı bir tavır takınılması
Çekirdek Özet 3Sürecin tabii olgunlaşma evresini beklemeden erken hüküm verme, ham tavır sergileme ve bu hamlığın yüze vuran sert gerginliği
Kritik Hata RiskiKelimeyi yalnızca sıradan bir yüz ekşitmesi sayıp kökteki vaktinden önce davranma, hamlık ve zoraki gerilim nüansını gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
بسDağılma, ufalanma, düzleşme veya bir şeyi kendi tabiiliğinden çıkarıp yayma ya da bastırma temel hareketini içerir; nitekim بسس kökünde unun ufalanıp karıştırılması, بسط kökünde yayılıp açılma, بسم kökünde ise dudakların açılarak tebessüm etmesi bu çekirdekten türer.رÇekirdeğe eklenen ر harfi harekete sertlik, tekerrür ve zamansal sınır getirerek ham bir nesneyi vaktinden önce koparma, zorla çekme veya yüzü zoraki bir katılığa bürüyerek buruşturma anlamı kazandırmıştır.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
بEv, çadırİçeride tutulan, içsel olan veya henüz olgunlaşma yuvasında bulunan gizil durum
سDiken, destekBatma, tutunma, gerilme, rahatsız edici bir sertlik veya direnç
رİnsan başıÜst nokta, yönelim, bilinçli odak veya baş ve yüz bölgesindeki hareket
بسرİçsel alanın zorlanarak gerilip dışa vurulmasıİçte henüz tam kıvamını bulmamış ham durumun, dışarıdan sert bir etki veya içsel bir gerilimle yüze ve başa taşınarak buruşuk ve kasılmış bir görünüm alması

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamHurmanın olgunlaşıp yumuşamadan önceki sert, ham ve yeşilden sarıya/kırmızıya dönen çağla hali; bir çıbanın cerahat toplamadan vaktinden önce sıkılması veya devenin çiftleşme isteği belirmeden zorlanması.
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şairi el-Baîs bir dizesinde sabah güneşinin doğuş anındaki solgun ve henüz ısısı olgunlaşmamış kırmızılığını tasvir ederken güneşi حمراء بسرة olarak niteler; bu kullanım ışığın henüz kemale ermemiş ham parıltısını anlatır.
Erken Arapça kullanımİbnü'l-A‘râbî'nin er-Râî en-Nümeyrî'den aktardığı kullanımda kuraklık anında yerdeki cılız ve henüz büyümemiş taze otların peşine düşülmesi تَبَسَّرَ يَبْتَغِي فيها البِسارَا ibaresiyle ifade edilmiştir.

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Arapça بسر kökü, Sami dillerinde özellikle ham meyve, erken gelişim evresi ve vaktinden önce koparılma semantik alanıyla ilişkilidir. Kökün İbranicedeki b-s-r (בֹּסֶר) biçimi doğrudan olgunlaşmamış koruk üzüm ve ham meyve anlamına gelir ve olgunlaşmamış şeyin verdiği diş kamaşması ile burukluğu ifade eder. Süryanicedeki b-s-r (ܒܣܪ) kökünde ise hem fiziksel hamlık hem de bir şeyi küçük görme, olgunlaşmamış bularak burun kıvırma veya yüz çevirme semantik genişlemesi mevcuttur. Arapçada kök bir yandan hurmanın olgunlaşmadan önceki evresi olan بُسْر isminde somutlaşırken, diğer yandan vaktinden önce talep etme, bir işi olgunlaşmadan zorlama ve bunun yüze yansıyan gergin ham ifadesi (بُسُور) anlamında soyutlaşmıştır. Dolayısıyla kök, hamlık ile bu hamlığın doğurduğu gerilim ve buruşma ekseninde Sami kök mirasıyla düzenli bir uyum sergiler.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönبسرSomut hurma çağlasından ve vaktinden önce zorlanan işten hareketle, duygu dünyasındaki ham tepkinin yüze ekşi ve gergin bir buruşma olarak yansıması türetilmiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice בֹּסֶר, Süryanice ܒܣܪİbranicede koruk ve ham meyve, Süryanicede ise hem hamlık hem de burun kıvırıp yüz ekşitme anlamında ortak leksikal tabaka mevcuttur.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami dışı Afro-Asyatik kollarda kökün ses ve anlam denkliği bakımından doğrulanmış güvenilir bir izdüşümü tespit edilememiştir.Veri bulunamadı

Kaynak HALOT, Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
بسرAnlamlıHamlık ve erken davranmaMeyvenin olgunlaşmadan önceki hali, aceleyle işe girişme, yüzün gerilerek ekşimesi.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
برسAnlamlıYumuşak toprakYerin yumuşak, gevşek ve kolay işlenir tabakası; pamuk lifi.Hedef kökün sertlik ve hamlık anlamına zıt bir yumuşama bildirir; Kur'an'da geçmez.
سبرAnlamlıYoklama ve derinliğini anlamaYaranın derinliğini ölçmek için alet sokma; bir şeyin aslını deneme.Bir nesnenin iç durumunu anlamaya yöneliktir; Kur'an'da geçmez.
سربAnlamlıAkış ve yeraltı yoluSuyun akıp gitmesi, hayvanların serbestçe yayılması, yeraltı dehlizi.Sürekli ve tabiî bir akış bildirir; Kur'an'da geçer.
ربسAnlamlıBağlama ve kapatmaBir şeyi sıkıca hapsetme, hareketsiz bırakma, belaya uğrama.Durgunluk ve baskı ekseninde anlamlaşır; Kur'an'da geçmez.
رسبAnlamlıDibe çökme ve batmaKatı veya ağır olan nesnenin suyun veya kabın dibine çöküp hareketsiz kalması.Kökün durulma ve tortu bırakma yönüyle ilgilidir; Kur'an'da geçmez.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
بسرMerkezHamlık ve gergin yüz buruşmasıBir durumun vaktinden önce veya olgunlaşmamış bir öfkeyle yüze yansıyan sert ve ekşi gerilimidir.Yüzdeki kasılma henüz işin başında, şaşkınlık veya hazırlıksız bir sıkışma anında ortaya çıkar.
عبسKomşuKaş çatma ve yüz kararmasıHoşnutsuzluk sebebiyle alnın ve kaşların kasıtlı olarak çatılması ve toplanmasıdır.بسر köküne göre daha bilinçli ve oturmuş bir hoşnutsuzluk göstergesidir.
قطبKomşuKaşları birbirine yaklaştırmaİki kaşın arasını toplayarak düşünceli veya sert bir ifade alma halidir.Zihinsel yoğunlaşma veya öfke anında alnın ortasında toplanan çizgileri anlatır.
كلحKomşuDudakların çekilip dişlerin açığa çıkmasıKorku, şiddet veya azap sebebiyle dudakların kuruyup büzüşmesi ve dişlerin görünmesidir.بسر kökündeki ham ekşilikten farklı olarak azabın ileri derecesindeki fiziksel yıpranmayı ifade eder.
بششZıtGüler yüzlülük ve açılmaKarşılaşılan kişiye veya duruma sevinçle, yüzü gevşeterek ve aydınlatıcı biçimde mukabele etmektir.Katılık, gerginlik ve buruşmanın bütünüyle ortadan kalktığı yumuşaklık halidir.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaبسرHamlık, acelecilik, yüzü ekşitip germeZamanından önce koparma veya bir şeyi olgunlaşmadan kaba bir tavırla karşılama sonucunda yüzün buruşmasıdır.Kesin
LatincePraematurus, AcerbusOlgunlaşmamış, buruk, ekşi ve sertPraematurus zamansal erkenliği; acerbus ise henüz olgunlaşmamış meyvenin burukluğunu ve sert yüz ifadesini karşılar, ancak eylemsel kaş çatmayı tam içermez.Güçlü
İngilizceImmature, Frown sourly, Scowl prematurelyHam olmak, ekşi ve sert bir biçimde yüz buruşturmakSourly ve prematurely zarfları kökün hem burukluk hem de vaktinden önce zorlanma nüansını taşır; yalın frown kelimesi ise kökteki hamlık hissini dışarıda bırakır.Güçlü
AlmancaUnreif, Sauer verziehenHam, yüzünü ekşiterek buruşturmakUnreif somut hamlığı verir; yüzün buruşması ise ekşi bir şey tatmış gibi gerilme boyutunu aktarır.Güçlü
FransızcaAcerbe, Se renfrogner prématurémentEkşi ve sert tavır takınmak, erken buruşmakMeyve hamlığından kaynaklanan kekremsilik ve bundan doğan nahoş çehre hareketini betimler.Muhtemel

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch, Lane’s Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
وَبَسَرَİnkar ve kibir sebebiyle yüzü kaba bir gerginlikle buruşturmaVahiy karşısında delil bulamayan muhatabın, vaktinden önce ve çaresizce takındığı ham öfke tavrı; Müddessir 74:22.
بَاسِرَةٌDehşet ve kesin ceza beklentisiyle sararıp büzüşmüş, kaskatı kesilmiş yüzKıyamet gününde bel kemiklerini kıracak büyük bir felaketin eşiğinde olan inkarcıların yüz ifadesi; Kıyâme 75:24.

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamAhiret halleri ve ceza psikolojisiKıyâme 75:24 bağlamında inkarcıların henüz cehenneme atılmadan önceki ruh hallerinin ve beklentilerinin yüze yansıyan ontolojik yıkımı.Azabın fiilen başlamasından önce hissedilen kaçınılmaz felaket beklentisinin yüzü kaskatı buruşturması.
FıkıhZiraat ve akitler hukukuAğaçtaki meyvenin henüz olgunlaşmadan (çağla ve koruk evresinde) satımının (bey'u'l-busr) ve şıra için karıştırılmasının hükmü.Meyvenin kemale ermeden önceki hamlık vasfının hukuki akitlere etkisi.
TefsirKarakter ve beden dili tahliliMüddessir 74:22 ayetinde Velid b. Mugire'nin Kur'an karşısındaki çaresizliğini gizlemek için takındığı zoraki ve suni yüz ifadesinin çözümlenmesi.Düşünme sürecini tamamlayamadan erken bir karşı çıkış üretme çabasının yüze yansıyan ham gerginliği.
HadisYiyecek ve içecek adabıYaş hurma ile ham hurmanın (busr) birlikte mayalanmasının veya şıra yapılmasının nehyedilmesi (nebidh yasakları).İki farklı olgunlaşma düzeyindeki meyvenin tepkimeye girmesini önlemeye matuf erken evre nitelemesi.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniHakikatin inkarı ve akıbet beklentisiHam direniş ve dehşet çehresiHakikate karşı hazırlıksız yakalanmanın doğurduğu sarsıntıyı açığa vurmaİnsanın ilahi hitap karşısında teslim olmak yerine ham bir kibre sığınması ve ahirette bu hamlığın azap beklentisiyle kaskatı bir çehreye dönüşmesi.Kesin
İlmiBilgi üretimi ve araştırma yöntemiErken ve temelsiz hüküm vermeSüreci tamamlanmamış hipotezleri kesin bilgi sanma hatasını göstermeBir meselenin delilleri tam olgunlaşmadan ve veriler toplanmadan aceleyle varılan yargının sakatlığını temsil eder.Güçlü
SiyasiKriz yönetimi ve liderlik tavrıYetersizliği kaba gerginlikle örtmeGüçsüzlüğü yapay bir sertlik ve tavırla perdelemeBir yöneticinin veya siyasi aktörün kriz anında çözüm üretemeyince takındığı soğuk, saldırgan ve gergin yüz ifadesini betimler.Muhtemel
İktisadiÜretim ve hasat dengesiVaktinden önce piyasaya sürmeİktisadi değerin tam teşekkül etmeden tüketime sunulmasıMalın veya emeğin katma değeri olgunlaşmadan piyasaya zorla sürülmesinin verimsizlik ve kayıp doğurması ilkesine dayanır.Muhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerErken çatallanma ve zamansız faz geçişiTermodinamik veya malzeme biliminde bir sistemin gerekli sıcaklık veya basınca ulaşmadan dışarıdan zorlanarak kararsız bir fazda kaskatı dondurulması veya kristalleşmenin erken kesintiye uğraması.Güçlü
Beşeri bilimlerHam tepkisellik ve savunmacı regresyonPsikolojide bireyin bilişsel olarak sindiremediği bir hakikat veya tehdit karşısında olgun bir muhakeme geliştiremeyip erken ve ilkel bir savunma mekanizmasıyla yüzünü ve bedenini gergin bir dirence kilitlemesi.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimenin sadece sıradan bir yüz buruşturması veya basit bir kaş çatma olarak çevrilip geçilmesi.
Kur'an içi daha geniş anlamKökün çekirdeğindeki vaktinden önce davranma, hamlık, bir işi olgunlaşmadan zorlama ve bu ham durumun bedene yansıyan suni ve kaskatı gerginliği boyutunun metne dahil edilmesidir.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataMüddessir suresindeki muhatabın (Velid b. Mugire) Kur'an'ı tahlil ederken içine düştüğü derin çaresizlik ve ham direniş psikolojisi ile Kıyâme suresinde suçluların daha cehenneme varmadan beklentiyle büzüşen dehşet hali sıradan bir somurtmaya indirgenmiş olur.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın insan psikolojisini ve beden dilini en ince semantik nüanslarla nasıl tasvir ettiğini gösterir; inkarın ve azap beklentisinin sadece zihinsel değil, organik ve ham bir gerilim olarak yüzde somutlaştığını açıklar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İnkarcı zihniyetin peygamberi ve vahyi dinledikten sonraki iç çelişkilerini anlatan Mekkî pasajlarda (Müddessir 74:22) ve kıyamet sahnesindeki psikolojik çöküş tasvirlerinde (Kıyâme 75:24) belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?عبس ile بسر arasındaki farkı netleştirir; عبس hoşnutsuzlukla kaş çatmayı anlatırken, بسر kökünün bunun ardındaki hazırlıksızlığı, hamlığı, erken hüküm vermeyi ve çaresizliğin yüze vuran ekşiliğini ifade ettiğini ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamMeyvenin henüz olgunlaşmamış, sert ve kekremsi hali ile bir şeyi vaktinden önce kaba bir müdahaleyle zorlayıp koparmak.
  • Soyut anlamZihinsel veya ahlaki olgunluğa erişmemiş bir muhatabın, yüzleştiği gerçeklik karşısında telaş ve çaresizlikle takındığı ham, kaskatı ve buruk tavır.
  • Sistematik karşılıkSürecin tabii olgunlaşma ritmini (zaman ve kıvam şartını) ihlal eden ham bir iradenin, kaçınılmaz akıbet karşısında yaşadığı erken büzüşme ve donukluk hali.
  • LaTeX modeliB=∂Φ∂t⋅[θ(t0−t)⋅σH]
  • LaTeX açıklamasıFormülde B, kökün temsil ettiği ham gerilme ve buruşma durumunu gösterir. Φ, öznenin yüz veya tutum potansiyelini; ∂Φ∂t ise bu potansiyelin zaman içindeki ani tepkisel değişimini ifade eder. θ(t0−t) bileşeni Heaviside basamak fonksiyonudur ve sürecin kemal ve olgunlaşma anı olan t0 vaktinden önce (t<t0) cereyan ettiğini, yani vaktinden önceliği temsil eder. σH ise hamlık, sertlik ve zorlanmadan kaynaklanan içsel mekanik gerilim katsayısıdır. Model, olgunlaşma eşiğinden önceki zoraki tepkinin kaçınılmaz olarak bir gerilme ve buruşma (B) ürettiğini matematiksel olarak tasvir eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ب