بهل
ب - ه - ل
KÖK- 1 geçiş
- 1 ayet
- 1 sîga
- 13 sözlük
Bahil hayvanlara arkadaş olmuş kimse demektir. İbtihal etmek; muhalifle kavilleşip haksız olana beddua ederek haklının kavgasız ortaya çıkmasına denir.devamı ›
Notlarım
Sözlükler(13)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
Bahil hayvanlara arkadaş olmuş kimse demektir. İbtihal etmek; muhalifle kavilleşip haksız olana beddua ederek haklının kavgasız ortaya çıkmasına denir.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.850 harfباب الهاء واللام والباء معهما
ه ل ب، ه ب ل، ل ه ب، ب ه ل، ب ل ه مستعملات ل ب ه مهمل هلب: الهُلْبُ: ما غَلُظَ من الشِّعَر كَشَعر ذَنَبِ النّاقَةِ.
ورَجُلٌ أَهْلَبُ: غليظُ شَعر ذِراعيه وجَسَدِه.
وفَرَسُ مَهْلوبٌ: هُلِبَ ذَنَبُه، أي: اسْتُوصِل جَزّاً وهَلَبَتْنا السّماءُ، أي: بلَّتنا بشيء من ندىً أو نحوه.
هبل: الهِبِلُّ: الشَّيْخُ الكبيرُ والمُسَنُّ من الإِبل، قال:
أنا أبو نعامةَ الشَّيْخُ
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR379 harfالبَهلُ: اليسيرُ. قال الأمويّ: البَهْلُ من المال: القليلُ. والبَهْلُ: اللعنُ. يقال: عليه بَهْلَةُ الله وبُهْلَتُهُ، أي لعنة الله. وناقةٌ باهِلٌ: لا صِرارَ عليها. والجمع بُهّلٌ. ويقال: بَهَلْتُهُ وَأَبْهَلْتُهُ، إذا خَلَّيْتَهُ وإرادتَهُ. والمُباهَلَةُ: الملاعنة. والابْتِهَالُ: التضرّعُ. ويقال في قوله تعالى: "ثمّ نَبْتَهِلْ" أي نُخلِص في الدعاء. والبُهْلولُ من الرجال: الضحّاكُ.
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR11.625 harfه ل ب
هلب ، هبل ، لهب ، بله ، بهل : مستعملات .
هلب : قال ابن شميل يقال : إنه لَيَهلِبُ الناسَ بلسانه : إذا كان يَهجُوهم ويَشْتُمهُم ، يقال : هو هَلاّبٌ : أي هَجّاء ، ورجلٌ مُهلَّب : أي مَهْجُوّ .
وقال الليث : الهُلْب : ما غَلُظ من الشّعر ، كشَعر ذَنَبِ الناقة .
ورجلٌ أهلبُ : إذا كان شعرُ أخْدَعَيه وجَسَدِه غلاظاً .
فرسٌ مَهلوب : قد هُلِبَ ذنَبُه : استُؤصِلَ جَزّاً .
ويقال : هَلَبَتْنا السماء :
ه ل ب هلب ، هبل ، لهب ، بله ، بهل : مستعملات . هلب : قال ابن شميل يقال : إنه لَيَهلِبُ الناسَ بلسانه : إذا كان يَهجُوهم ويَشْتُمهُم ، يقال : هو هَلاّبٌ : أي هَجّاء ، ورجلٌ مُهلَّب : أي مَهْجُوّ . وقال الليث : الهُلْب : ما غَلُظ من الشّعر ، كشَعر ذَنَبِ الناقة . ورجلٌ أهلبُ : إذا كان شعرُ أخْدَعَيه وجَسَدِه غلاظاً . فرسٌ مَهلوب : قد هُلِبَ ذنَبُه : استُؤصِلَ جَزّاً . ويقال : هَلَبَتْنا السماء : إذا بلّتهم بشيء من ندًى أو نحوِ ذلك . أبو العباس ، عن ابن الأعرابي قال : الهَلُوب : المرأة التي تَقرُب من زوجها وتُحبُّهُ ، وتتباعَدُ من غيره وتُقصِيه . قال : وكذلك إذا كان لها صديق فأَحَبَّتْه وأَطَاعته ، وعَصَتْ غيرَه وأقْصَتْه . قال : وروي عن عمر أنه قال : رحم الله الهَلُوب ، يعني الأولى ، ولَعَن الله الهَلُوب ، يعني الأخرى . وقال ابن الأعرابي : الهَلُوب الصِّفة المحمودة أُخِذتْ من اليوم الهَلاّب : إذا كان مَطَرُه سَهلاً لَيِّنا دائماً غير مُؤْذٍ . قال : والصِّفَةُ المذْمُومَةُ : أُخِذتْ من اليوم الهَلاّب : إذا كان مَطرُه ذا رعْد وبَرْق وأهوال وهَدْمٍ للمنازل . أبو عبيد : الهَلاّب : الرّيح مع المَطَر . وقال أبو زبيد : أَحَسَّ يوماً مِن المُشْتاةِ هَلاّبا وهَلَبَتْنا السماءُ تهلِبُنا هَلْبا . وقال المازنيّ : ذَنَب أهلبُ : أي مُنقطع ، وأنشد : وأنهُمُ قد دَعَوْا دَعْوَةً سَيَتْبَعُها ذَنَبٌ أَهلَبُ أي منقطع عنكم ، كقوله : الدنيا ولَّتْ حَذَّاءَ : أي منقطعة . قال : والأهلَب : الذي لا شَعَر عليه . أبو عبيد ، عن الأموي : أتيتُه في هُلْبة الشّتاء : أي في شدّة بَرْدِه . شمر ، عن أبي يزيد الغَنَوي قال : في الكانون الأوّل الصِّنُّ والصَّنَّبْر والمَرْقِيُّ في القبْر ، وفي الكانون الثاني هَلاّبٌ ومُهلِّب وهُلَيْب ، قال : وهي أيّام شديداتُ البَرْد : ثلاثةٌ في كانونَ الأول ، وثلاثةٌ في كانونَ الآخر ، قال : وهَلاّب ومُهلَّب وهُليب يَكنَّ في هُلْبة الشّهر ، وهُلْبَةُ الشَّهر آخره . وقال غيره : يقال هُلْبة الشّتاء وهُلُبَّتُه بمعنى واحد . ومن أيام الشتاء هالِبُ الشَّعَر ومُدحْرِجُ البَعَر . وقال شمر : وفي الحديث : ( والسماء تَهلُبُني ) أي تَبلُّني وتُمطِرني وقد هَلَبتْنا السماءُ ، إذا أَمْطَرت بجود . أبو عُبَيدة . الهُلاَبةُ غُسالَة السَّلا ، وهي في الحِوَلاء ، والحِوَلاء : رأسُ السَّلا ، وهي غِرْسٌ كَقدْر القارُورة تراها خضراءَ بعد الولد ، تُسَمَّى هُلاَبة السِّقْي ، ويقال : أَهْلَب في عُدْوه إهلاباً ، وأَلهبَ إلهَاباً ، وعَدْوهُ ذو أَهَاليب . وقال خَليفة الحصيني : تقول : رَكِب كلٌّ منهم أُهلُوباً من الثَّناء ، أي فَنّاً ، وهي الأهاليب . وقال أبو عبيدة هي الأساليب ، واحدها أسلوب . وروى شمر عن بعضهم أنه قال : لأن يمتلىء ما بين عانَتِي إلى هُلْبَتي . قال . والهُلْبة ما فوق العانة إلى قريب من أسفل البطن . والأهلَب : الكثيرُ شَعَر الرّأسِ والجَسَد . ووقَعنا في هُلْبةٍ هلْباءَ ، أي في داهية دَهياء ، مثل هُلْبة الشّتاء . هبل : ثعلب ، عن ابن الأعرابي قال : الهُبْلة : الثُّكْلَة ، والهُبْلة : القَتْلة ، واللُّهُبة : إشراق اللّون من الجَسَد . وقال الليث : الهَبَل كالثُّكْل ، وهَبِلَتْه أُمُّه وثَكِلَتْه . وقال أبو الهيثم : فَعِل يَفْعَل : إذا كان متعدّياً فمصدَرُه فَعْل إلاّ ثلاثة أحرف : هَبِلَتْه أمّه هبَلاً ، وعَمِلْت الشيءَ عمَلا ، وزكِنْتُ الخَبَر زَكَناً ، أي عَلِمته . وقال الليث : الهِبِلُّ : الشيخ الكبير والمُسِنّ من الإبل ، وأنشد : أنا أبو نَعامةَ الشيخُ الهِبِلُّ أبو عبيد ، عن الأصمعي : الهِبَلُّ : الثقيل . وقال الليث : المَهْبِل : موضعُ الوَلد من الرَّحِم وقيل : المَهْبِل : أقصَى الرَّحم . وقال شمر : المَهْبِل : البَهْوُ بين الوَرِكَين حيث يَجثم الولدُ ، شُبِّه بمَهْبِل الجبَل ، وهو الهُوَّة الذاهبةُ في الأرض . وقال الهذليّ : لاتَقِه المَوْتَ وقِيَّاتُه خُطَّ له ذلك في المَهبِلِ وقال أوس بن حَجَر في مهبِل ما بين الجَبَلَيْن : فأَبصَرَ أَلْهاباً من الطَّوْدِ دُونه يرَى بين رأسَيْ كل نِيقَيْنِ مَهبَلاَ وقال ابن الأعرابي : قال أبو زياد : المَهبِل : حيث يَنظُفُ فيه أبو عُمَير بأَرُونِه ، وأنشد بيت الهذليّ . وقال بعضهم : المَهبِل : ما بين الغَلَقين ، أحدُهما فمُ الرَّحم ، والآخر موضع العُذْرة . وقال الليث : الهَبّال : المحتال ، والصيَّاد يَهتَبِل الصيدَ : أي يغتَنِمه ، وسمعتُ كلمةً فاهتبلتُها : أي اغتَنمْتُها . ثعلب ، عن ابن الأعرابي قال : الهَبالةُ : الغنيمة ، وأنشد : فلأَحْشأَنّكَ مِشْقَصاً أَوْساً أُوَيْسُ مِنَ الهَبالهْ وهُبَل : اسمُ صَنَم عبدَتْه قُرَيش . وفي حديث أهلِ الإفك : والنساءُ يومَئذٍ لم يُهَبِّلْهُنَّ اللحمُ ، معناه : لم يكثر عليهنَّ الشَّحمُ واللَّحم . ويقال : أصبَح فلانٌ مُهَبَّلاً : وهو المُهَبِّجُ الذي كأنه تورَّم من انتفاخِه ، ومنه قولُ أبي كبير : فشَبّ غير مهبّل . أخبرنا المنذريّ ، عن ثعلب ، عن ابن الأعرابي : يقال : ماله هابل ولا آبل : فالهابلُ : المحتال ، والآبل : الحَسَنُ الرِّعْية للإبل ، والهَبُّلِيُّ والأبُّلِيُّ : الراهب . وفي حديث أبي ذَرّ وذكرِه ليلة القدر . قال : فاهتبلتُ غَفْلَتَه ، وقلت : أيُّ ليلة هي ؟ أي تَحيّنْتُ غفْلَتَه وافترصْتُها ، واحتلْتُ لها حتى وجدتُها ، كالرجل يطلب الفرصة في الشيء . وقال الكميت : وقالتْ لي النفسُ : اشعَبِ الصّدْعَ واهتَبِلْ لإحدى الهَنَاتِ المُضْلِعاتِ اهتبالَها أي استعدَّ لها واحْتَلْ ، قاله أبو عبيد . ورجلٌ مُهتَبِلٌ وهبّال . أبو العباس ، عن ابن الأعرابي قال : الهابل : الكثير اللَّحم والشَّحم ، ومنه قولُ عائشة : والنساء لم يُهَبِّلْهُنَّ اللَّحْمُ . بهل : قال الليث : الأبهل شجرةٌ يقال لها : أيُّ الأبرُس قال : وليس الأبهل بعربيّة مَحْضة . قال : والباهل : المتردِّد بلا عمل ، والراعي بلا عَصاً . ثعلب ، عن ابن الأعرابي قال : الباهل : الذي لا سِلاَح معه ، وناقة باهِلٌ : مُسَيَّبَةٌ ، وتكون التي لا صِرَار عليها ، ونحو ذلك قال أبو عبيد . وحدثني بعضُ أهل العلم أن دُرَيدَ بن الصِّمَّة أراد أن يُطلِّق امرأته ، فقالت : أتُطلِّقني وقد أطعَمْتُكَ مَأْدُومِي ، وأبثَثْتُك مَكْتومِي ، وأتيتك باهِلاً غير ذات صِرار ؟ . قال : جعلتْ هذا مثلاً لمالِهَا ، وأنها أباحتْ له مالَها . وقال الليث : أَبهَلَ الراعي إبلَه : إذا تركها ، وأَبهَلها من الحَلَب . قال : ورجل بُهلُول : حَيِيٌّ كريم ، قال : ويقال : امرأةٌ بُهلول . أبو عبيد ، عن الأصمعي قال : البُهلول : الضَّحَّاك من الرجال . شمر ، عن أبي عمرو الشيباني قال : البَهْل : الشيء اليسير الحقير ، وأنشد : وذو اللُّبّ للبَهْل الحقير عَيُوفُ أبو عبيد ، عن الأموي : البَهْل : المال القليل . اللِّحياني : هو الضَّلال بن بهلَلِ ، مأخوذ من الإبهال : وهو الإهمال ، وبَهْلَل الوالي رعيّتَه ، واستبْهلها : إذا أَهمَلها . وقال النابعة : وشَيْبان حيثُ استَبهَلتْها السواحِلُ أي أهمَلها ملوك الحيرة ، وكانوا على ساحل الفُرات قال الشاعر في إبل أُبْهِلَتْ : إذا استُبهِلتْ أو فَضَّها العبدُ حَلَّقَتْ بسرْبِكَ يوْمَ الوِرْد عَنْقاءُ مُغرِبُ يقول : إذا أُبهِلَتْ هذه الإبل ، ولم تُصَرَّ أنفَدَت الجيرانُ ألْبانَها ، فإذا أرادت الشرْبَة لم تكنْ في أخلافِها من اللبن ما يُشترَى به ماءٌ لِشُربها واسْتَبهلَ فلانٌ الحرْبَ : إذا احتلبها بلا صِرار . وقال ابن مُقبل في الحرب : فاستَبهل الحرْبَ من حَرّانَ مُطَّرِدٍ حتى يَظَلَّ على الكَفّين مَوْهوناً أراد بالحرَّان الرُّمْح . والعرب تقول : مَهْلاً وبَهلاً . قال الشاعر : فقلت له : مَهلاً وبَهلاً فلم يَتُبْ بقوْلٍ وأضْحَى النفسُ محتمِلا ضِغْنا ثعلب ، عن ابن الأعرابي ، وعن سلمة عن الفراء قال : اهتبل الرجلُ : إذا كَذَب ، واهتَبَلَ : إذا غَنِمَ ، واهتَبل : إذا ثَكِل . أبو عُبيد ، عن الأصمعيّ : المبَاهِيل : الإبلُ التي لا صِرَارَ عليها ، وهي المُبْهَلَة . وقال أبو عمرو في البُهَّل مثله ، واحدُها باهل . وقال الكسائيّ : الباهل : التي لا سِمَة عليها . ويقال : باهَلْتُ فلاناً : أي لاعَنْتُه ، وعليه بَهْلةُ الله وبُهْلةُ الله : أي لعْنة الله . وابتَهل فلانٌ في الدّعاء : إذا اجتهدَ . ومنه قولُ الله جلّ وعزّ : ( ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَل لَّعْنَتُ اللَّهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ ) ( آل عِمرَان : 61 ) : أي يجتهِد كلٌّ منا في الدُّعاء ، ولَعْن الكاذِب مِنَّا . قال أبو بكر : قال قومٌ : المْبتهِل معناه في كلام العَرب : المُسَبِّح الذاكرُ لله ، واحتَجُّوا بقول نابغة بني شَيْبَان : أَقْطَعُ اللّيلَ آهةً وانْتِحابَا وابتهالاً لله أيَّ ابتهالِ قال : وقال قومٌ : المُبتهِل : الدّاعي . وقيل في قوله : ( ثُمَّ نَبْتَهِلْ ( : ثم نَلتعِنْ . قال : وأنشدَنا ثعلب عن ابن الأعرابيّ : لا يتَأَدّوْنَ في المَضِيق وإنْ نادَى مُنادٍ كيْ يَنزلوا نَزَلوا لا بدّ في كَرَّةِ الفوارسِ أَنْ يُترَكَ في مَعْرَكٍ لهم بَطَلُ مُنعفِرُ الوجهِ فيه جائفةٌ كما أَكَبَّ الصَّلاةَ مُبْتَهِلُ أراد كما أَكَبَّ في الصلاةِ مُسَبِّح أخبرنا المُنذريِّ قال : أخبرني الحرّانيّ أنه سمع ابن السّكيت قال : يقال : تباهَل القوم : إذا تلاعنوا ، ويقال : عليه بَهْلةُ الله : أي لعنةُ الله . ومُبتهِلاً : أي مجتهداً في الدُّعاء : ويقال : هو الضَّلاَل بنَ بَهْلَل بالباء كأنّه المُبهَل المُهْمَل بنُ ثَهْلَل . بله : قال الليث : البَلَه : الغَفْلة عن الشّرّ . وفي الحديث : ( أكثر أهل الجنّة البُلْه ) ، الواحد أبلَه : وهو الغافل عن الشرّ . قلت : البَلَه في كلام العرب على وجوه : يقال : عيشٌ أَبْلَه ، وشبابٌ أبله : إذا كان ناعماً ، ومنه قولُ رؤبة : بعد غُدانِيِّ الشبابِ الأبْلَهِ يريد الناعم ، ومنه : أُخِذَ بُلَهْنِيَةِ العَيش : وهو نَعْمَتهُ وغَفْلَتُه . والأَبلَه : الرجل الأحمَق الذي لا تمييزَ له ، وامرأةٌ بَلْهاء . وقال ابن شميل : ناقةٌ بَلهاء : وهي التي لا تَنْحَاشُ من شيءٍ مكانةً ورزَانةً ، كأنها حَمْقاء ، ولا يقال : جملٌ أبلَه . والأبلَه : الذي طُبِع على الخير ، فهو غافِلٌ عن الشرّ لا يعرفه . ومنه الحديث الذي جاء : ( أكثرُ أهل الجنة البُله ) . وقال ابن شميل : الأبلَه : الذي هو مَيّتُ الداء ، يُرادُ أن شرَّه ميّت لا يَنْبَه له . وقال أحمد بن حَنْبل في تفسير قوله : استراحَ البُلْه ، قال : هم الغافلون عن الدنيا وأهلها وفسَادِهم وغِلِّهم ، فإذا جاءوا إلى الأمر والنهي فهمُ العقلاء الفقهاء . وقال ابنُ شميل : البَلَه : حُسْن الخُلق ، وقلة الفِطْنة لِمَداقّ الأمور . وقال القُتَيْبِيُّ في تفسير البُلْه الذي جاء في الحديث : البُلْه : هم الذين غَلَبَتْ عليهم سلامةُ الصُّدور ، وحُسْنُ الظنّ بالناس ، وأنشد : ولقد لَهَوْتُ بطِفْلةٍ مَيّالةٍ بلهاءَ تُطلِعُني على أَسْرَارها أراد أنها غِرٌّ لا دهاء لها ، فهي تُخبِرُني بسِرّها ، ولا تفْطُن لما في ذلك عليها ، وأنشد غيره في صفة امرأة : بَلهاء لم تُحفَظْ ولم تُضَيَّعِ يقول : لم تُحفظ لعَفافِها ولم تُضَيَّع ، مما يقُوتُها ويَصونها ، فهي ناعمة عَفِيفة . وقال الليث : التَّبَلُّه : تَطَلُّبُ الدابة الضالة والعرَب تقول : فلان يتبلّه في سيره إذا تعَسَّف طريقاً لا يهْتَدِي فيه ولا يستقيم على صَوْبه . قال لبيد : عَلِهَتْ تَبلَّهُ من نِهاءٍ صعائدٍ والرواية المعروفة : عَلِهتْ تبَلّدُ . وقال الليث : بَلْهَ : كلمةٌ بمعنى أَجَلْ ، وأنشد : بَلْهَ أني لم أَخُنْ عهداً ولم أقترِفْ ذنباً فتجْزيني النِّقَمْ وقال أبو بكر الأنباريّ : في بَلْهَ ثلاثة أقوال : قال جماعة من أهل اللغة : بلهَ معناها على ، وقال الفراء : مَن خَفَضَ بها جَعَلها بمنزلة على وما أشبهها من حروف الخفض ، وذكر ما قاله الليث أنها بمعنى أَجَلْ . وفي حديث النبي ( صلى الله عليه وسلم ) ( أَعَدَدْتُ لعبادي الصالحين ما لاعينٌ رَأَتْ ، ولا أُذُن سَمِعتْ ، ولا خطر على قلبِ بشَر ، بله ما أطلَعْتُهم عليه ) . وقال أبو عبيد : قال الأحمر وغيُره : بله معناه كيف ما أطْلعتُهم عليه . وقال الفراء : معناه كيف ودَعَ ما أَطْلعتهم عليه . وقال كعب بنُ مالك يصفُ السيوفَ : تَذَرُ الجماجِمَ ضاحياً هاماتُها بَلْهَ الأكُفِّ كأنها لم تُخلَقِ قال أبو عبيد : الأكُفّ يُنشَد بالخفض والنّصب : النصب على معنى دَعْ الأكفَّ . وقال أبو زُبيد : حمَّالُ أَثقالِ أَهْلِ الوُدّ آوِنةً أُعْطيهُمُ الجَهدَ مِني بلهَ ما أَسَعُ أي أعطيهم مالا أجِد إلا بجَهْدٍ ، معناه فَدعْ ما أحِيطُ به وأَقْدِر عليه . لهب : قال الليث : اللَّهَب : اشتعال النار الذي قد خَلَص من الدُّخان . قال : واللَّهبان : توقُّد الجَمْر بغير ضِرام ، وكذلك لَهبان الحرِّ في الرَّمضاء وأنشد : لَهَبانٌ وقَدَتْ حُزَّانُه يَرْمَضُ الجُنْدَبُ منه فيصِرّ أبو عبيد ، عن أبي عبيدة : اللَّهْبَة : العَطش ، وقد لَهِبَ يلهب لَهَباً ، وهو رجل لَهْبَان ، وامرأة لَهْبَى . وقال الليث : ألهبْتُ النارَ فالتهبَتْ وتلهَّبَتْ . واللِّهْب : وجه من الجبل كالحائط لا يُستطاع ارتقاؤه ، وكذلك لِهبٌ أفُق السماء ، والجميع اللُّهوب . أبو عبيد ، عن الأصمعي : اللِّهب : مَهواةُ ما بين كلِّ جبلين . قال : والنَّفْنَفُ : نحو منه . وقال اللَّيث اللِّهْب : الغُبار الساطع . أبو عبيد ، عن الأصمعي : إذا اضطَرَم جَرْيُ الفَرَس : قيل : أَهْذب إهْذاباً ، وأَلهبَ إلهابَاً . وقال الليث : يقال للفَرَس الشديد الجَرْي المِثيرِ للغُبار : مُلهِب ، وله أَلُهُوب . وقال امرؤ القيس : فلِلزَّجْر أُلْهُوبٌ وللسّاق دِرَّةٌ وقال غيره : أَلهبَ البرقُ إلهاباً ، وإلهابُه : تَدارُكه حتى لا يكونَ بين البَرْقتين فُرْجة . واللِّهابة : وادٍ بناحية الشواجن فيه رَكايا عَذبةٌ يخترِقه طريق بَطنِ فَلْج ، كأنها جمع لِهْب . وبنو لِهْب : حيٌّ من العَرَب يقال لهم : اللِّهبِيّون ، وهم أهلُ زَجْرٍ وعيافة . ثعلب ، عن ابن الأعرابي قال : المِلْهَبُ : الرائع الجمال ، والملهب : الكثيرُ الشَّعر من الرجال .
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR6.573 harf(باب الباء والهاء وما بعدهما في الثلاثي)
(بهو) الباء والهاء والواو أصلٌ واحد، وهو البيتُ وما أشبَهَهُ. فالبَهْو البيتُ المقدَّم أمامَ البيوت. والبَهْو كِنَاس الثَّور. ويقال البَهْو مَقِيل([1]) الولد بين الورِكَين من الحَامِلِ. ويقال لجَوْف الإنسان وغيره البَهْو.
(بهي) الباء والهاء والياء أصلٌ واحد، وهو خُلُوّ الشيءِ وتعطُّله. يقال بيتٌ باهٍ إذا كان خالياً لا شيء فيه. ويقولون: "المِعْزَى تُبْهِي
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR682 harf- أصل البهل: كون الشيء غير مراعى، والباهل: البعير المخلى عن قيده أو عن سمة، أو المخلى ضرعها عن صرار. قالت امرأة: أتيتك باهلا غير ذات صرار (انظر: المجمل 1/138. وقائلة هذا امرأة دريد بن الصمة لما أراد طلاقها. انظر اللسان: بهل)، أي: أبحث لك جميع ما كنت أملكه لم أستأثر بشيء من دونه، وأبهلت فلانا: خليته وإرادته، تشبيها بالبعير الباهل. والبهل والابتهال في الدعاء: الاسترسال فيه والتضرع، نحو قوله عز وجل:
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR754 harfب ه ل
أبهل الناقة: تركها عن الحلب وناقة باهل: غير مصرورة يحلبها من شاء.
وأبهل الوالي الرعية.
واستبهلهم: تركهم يركبون ما شاءوا لا يأخذ على أيديهم.
وأبهل عبده: خلاه وإرادته ومالك بهلـلاً سبهلـلاً أي مخلًّـى فارغـاً.
ومنـه بهلـه: لعنه وعليه بهلة الله.
وباهلت فلاناً مباهلة إذا دعوتما باللعن على الظالم منكمـا.
وتباهـلا وابتهـلا: التعنـا " ثـم نبتهـل فنجعـل لعنـة اللـه
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR6.103 harfالتَبَهُّل: العَناء بالطلب. وأَبهل الرجلَ: تَرَكه. ويقال: بَهَلْته وأَبْهَلْته إِذا خَلَّيْتَه وإِرادتَه. وأَبْهَل الناقةَ: أَهْمَلَها. الأَزْهري: عَبْهَل الإِبلَ أَي أَهْمَلَها مثل أَبْهَلَها، والعين مبدلة من الهمزة. وناقة باهِل بيِّنة البَهَل: لا صِرارَ عليها، وقيل: لا خِطام عليها، وقيل: لا سِمَة عليها، والجمع بُهَّل وبُهْل. وقد أَبْهَلتْها أَي تركتها باهلاً، وهي مُبْهَلة ومُباهِل للجمع
(*
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR153 harf* ب ه ل * * المُبَاهَلَةُ * الملاعنة و * الابْتِهَالُ * التضرع وقيل في قوله تعالى ﴿ثم نبتهل﴾ أي نخلص في الدعاء و * البَهْلُولُ * من الرجال بالضم الضحاك
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR4.449 harfالبهل من المال: القليل قاله الأموي، كذا في المجمل والمقاييس، وأنشد ابن سيده:
وأعطاك بهلا منهما فرضيتـه وذو اللب للبهل الحقير عيوف البهل: اللعن يقال: بهله: أي لعنه. قال أبو عمرو: البهل: الشيء اليسير الحقير. والتبهل: العناء بما يطلب وفي المحكم: بالطلب. وأبهله: تركه وخلاه. أبهل الناقة: أهملها يحلبها من شاء، وفي التهذيب: عبهل الإبل: أهملها، مثل أبهلها، والعين
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR7.843 harfبَهَلَ النَّاقَةَ
1 بَهَلَ النَّاقَةَ بهل الناقه بهل الناقة , [aor. بَهَلَ , inf. n. بَهْلٌ,] He left the she-camel without a صِرَار [bound upon her udder to prevent her being sucked]; (Bd in iii. 54;) as also ↓ ابلها: (S:) or he left her to be milked; or allowed her being milked: (Z, TA:) and ↓ the latter, he loosed her صِرَار, and left her young one at liberty to such her; (K;) and he left her
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR869 harfبَهَلَ
بَهَلَ A ( n. ac. بَهْل 1 ),
a. Left free, left at large.
بَهِلَ
بَهِلَ A ( n. ac. بَهَل 4 ),
a. Was free, at large.
b. Was stupid, idiotical.
أَبْهَلَ
أَبْهَلَ IV ,
a. Left free, at large.
b. Stupefied.
اِنْبَهَلَ
اِنْبَهَلَ VII ,
a. Became stupid; was stupefied.
اِبْتَهَلَ
اِبْتَهَلَ VIII
a. [ Ila ], Asked, begged, implored, besought, supplicated.
اِسْتَبْهَلَ
اِسْتَبْهَلَ
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR yok18.884 harfبهل
بَهَلَ - يَبْهَلُ - ابْتَهَلَ - يَبْتَهِلُ
بَهَلَ - يَبْهَلُ + كائن + إلى كائن + أمراً ، أو أن يكون أمر: يدعوه ويضرع ويتوسل إليه أن يفعل أمراً
ابْتَهَلَ - يَبْتَهِلُ: على وزن " افتعل" من " بَهَلَ - يَبْهَلُ ": يجهد أن " يَبْهَلُ " بإرادة ذاتية
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الكلام بالتوجه لآخر بالسؤال والدعاء والطلب"، وهي:
ضَرَع َ -
Sîgalar(1)
Mücavir kökler14 mücavir (20 toplam)
- حجج
1 ortak ayet · Hacebe kaş demektir
- لعن
1 ortak ayet · Dışlama
- نسو
1 ortak ayet · Kadınlar
- علو
1 ortak ayet · “A’leve” kökünden fiilin ismi olmuş ve “gel !” anlamındadır
- بنو
1 ortak ayet · Oğullar
- دعو
1 ortak ayet · Deav : Dua, gel gel anlamına kalkan eller demektir
- بعد
1 ortak ayet · Baid uzak demektir
- كذب
1 ortak ayet · Kizb, kumaşın boyanmasında kullanılan bir çeşit boya…
- جيأ
1 ortak ayet · Ceyee yağmur sularının toplanıp biriktiği yerdir
- نفس
1 ortak ayet · Dibağlamada kullanılan palamut, meşenin bir meyvesidir
- جعل
1 ortak ayet · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…
- علم
1 ortak ayet · Dağın sivri noktası demektir
Geçtiği ayetler(1)
… نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَكُمْ وَأَنْفُسَنَا وَأَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَةَ اللَّهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ
LanetleşelimSana ilim geldikten sonra; kim seninle tartışırsa de ki: Gelin oğullarımızı ve oğullarınızı, kadınlarımızı ve kadınlarınızı, kendimizi ve kendinizi çağıralım. Sonra la’netleşelim. Allah’ın lanetinin yalancıların üstüne olmasını dileyelim.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | بهل |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | لعن, دعو, ضرع |
| Zıt Kök | صرر |
| Çekirdek Özet 1 | Bir şeyi bağsız, serbest ve kendi haline bırakmak; devenin memesini bağlamayıp sütünü kısıtlamadan herkese açık tutmak |
| Çekirdek Özet 2 | Yakarış ve duada tüm engelleri kaldırıp nefsi kayıtsız şartsız ilahi hükme arz etmek, haksız olan üzerine laneti serbestçe dilemek |
| Çekirdek Özet 3 | Deliller tükendiğinde fiziki çatışmaya girmeden nihai hükmü ve akıbeti tam bir samimiyetle doğrudan ilahi adalete havale etme usulü |
| Kritik Hata Riski | İbtihâl kavramını salt bir beddua veya öfke patlaması sanıp, meselenin delil zemininde ilahi adalete tam teslimiyetle terk ediliş olduğunu gözden kaçırmak |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| به | Açığa çıkma, sınırın veya kapalılığın ortadan kalkması, şaşırtıcı ve belirgin bir hal ile karşılaşma; بهت (şaşırtıp apışıp bırakmak), بهج (göz alıcı şekilde açılıp sevindirmek) ve zıddı olan بهم (kapalı kalmak) köklerinde görüldüğü gibi durumun üzerindeki perdenin kalkması veya belirsizleşmesi | ل | Çekirdeğin taşıdığı açığa çıkma hareketine yönelme, akma ve bağdan bütünüyle kurtularak serbestçe yayılma niteliği eklenmiş; anlam kısıtları çözüp başıboş bırakma ve duada tüm iç tutamakları serbest bırakarak yönelme biçiminde daralmıştır |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ب | ev, çadır; iç, barınma, içinde olma | Kişinin iç dünyasını, mahrem sığınağını veya bir nesnenin içsel yapısını temsil eder |
| ه | kollarını kaldırmış insan; dikkat çekme, ortaya çıkma, nefes | Açığa çıkışı, dikkatin en üst noktaya yönelmesini, gizlinin sesle ve nefesle ortaya serilmesini anlatır |
| ل | çoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlama | İradenin bir hedefe doğrultulmasını, otoriteye boyun eğişi ve sevk hareketini simgeler |
| بهل | İçteki hali (ب) kısıtlamaları kaldırarak açık bir feryatla ortaya dökmek (ه) ve iradeyi doğrudan aşkın hükümranlığa sevk edip bırakmak (ل) | İçsel olanın tüm koruma zırhlarından sıyrılarak en yüksek dikkatle ilahi hedefe kayıtsız şartsız salıverilmesi hareketidir |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Sağılacak devenin memesinin bağlanmayıp serbest bırakılması (ناقة باهل), hayvanın veya kişinin üzerindeki bağ ve kısıtlamaların kaldırılarak kendi iradesine terk edilmesi (التخلية) |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Lebîd b. Rebîa divanında geçen şu mısrada kök, zamanın kısıt tanımaksızın insanları yok etmeye yönelmesi ve üzerlerine salınması anlamında kullanılmıştır: في قروم سادة من قومه / نظر الدهر إليهم فابتهل |
| Erken Arapça kullanım | Dureyd b. es-Sımme'nin boşanmak istediği eşinin söylediği şu ifadede kök, kadının hiçbir şey saklamadan, tüm varlığını kısıtsızca kocasına açtığını anlatır: أبثثتك مكتومي وأطعمتك مأدومي وأتيتك باهلاً غير ذات صرار |
Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, el-Müfredât, Esâsü’l-Belâga.
Sami etimolojik katman
Sami dilleri ailesinde بهل kökü, iç kısıtların ve kontrol bağlarının çözülmesi, serbest kalma ve dehşet anında ortaya çıkan denetimsiz yöneliş hareketleriyle semantik temas halindedir. İbranice bahal (בהל) kökü, kişinin zihinsel kontrolünü ve sükunet bağlarını kaybetmesi, "dehşete düşmek, aniden telaşlanmak, telaşla harekete geçmek" manasını taşır; bu hal içsel mukavemetin çözülüp iradenin kontrolsüzce açığa çıkmasıyla örtüşür. Arapçada kök, bedevi kültürünün somut dünyasında hayvanın memesindeki sargının çözülmesi (التخلية) ve kısıtsız bırakılması şeklinde fiziksel alana oturmuş, oradan da insanın içindeki bütün savunma ve tutunma bağlarını çözerek kendini bütünüyle duaya ve ilahi hükme teslim etmesi (mübâhele) yönünde soyutlaşmıştır. Doğu Sami (Akadca) kolunda doğrudan morfolojik denkliği gösterilemeyen bu yapı, Güney Batı Sami sahasında bağsızlık, terk ediş ve en üst derecede tazarru semantiğiyle özelleşmiştir.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Devenin memesindeki bağın çözülmesi somut halinden duada içsel direncin kaldırılmasına geçiş | Sütü tutan bağın (صرار) kaldırılıp hayvanın serbest sağıma bırakılması, insanın da tüm nefsani savunmalarını kaldırıp hakikatin tespiti için ilahi cezaya açık hale gelmesine benzetilmiştir | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice bahal (בהל) kökü ile anlamsal bağ | İbranicede paniğe kapılma ve kontrolün çözülmesi anlamı, Arapçadaki koruyucu kısıtların kalkması ve dehşetengiz bir yakarışa durulması manasıyla ortak bir psikolojik çözülme çekirdeğine dayanır | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik b-l / p-l akma ve çözülme matrisi | İki sesli kök katmanında yer alan yayılma, dökülme ve sınır tanımama hareketinin üçüncü sesle özelleşmiş muhtemel yansımasıdır | Muhtemel |
Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Gesenius, David Cohen.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| بهل | Anlamlı | Bağı çözmek, serbest bırakmak, lanetleşmek | Sınırları ve engelleri kaldırarak serbest bırakmak; duada haddi aşacak derecede yalvarıp lanetleşmek | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| بله | Anlamlı | Saflık, gaflet, zihinsel kayıtsızlık | Zihnin hesap ve hile bağlarından arınarak engelsiz, savunmasız ve kendi halinde kalması hali | Kökün serbest kalma boyutu zihinsel boyuta yansımıştır; Kur'an'da geçmez |
| هبل | Anlamlı | Kaybetmek, yas tutmak, aklını yitirmek | Sevilen bir bağın kopması neticesinde içine düşülen kontrolsüz acı ve akıl yitimi | Koruyucu bağın kopuşunu ifade eder; Kur'an'da geçmez |
| هلب | Anlamlı | Kılları yolmak, gür kıllı olmak, şiddetli yağmur | Bir şeyin üzerindekilerin dökülmesi, sıyrılması veya engelsiz şekilde sağanak halinde boşanması | Sınır tanımayan dökülme hareketi; Kur'an'da geçmez |
| لبه | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Arap dilinde kullanılmayan terkip | Kitâbü’l-ʿAyn kaydına göre mühmeldir; Kur'an'da geçmez |
| لهب | Anlamlı | Alev almak, parlamak, yalın ateş | Ateşin tutunacak yer bulup engelsizce parlaması, yükselmesi ve şiddetle yayılması | Kısıt tanımayan yayılma ortaklığı taşır; Kur'an'da geçer |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| بهل | Merkez | Serbest bırakma, ilahi hükme kayıtsız teslimiyetle laneti çağırma | Kısıt ve koruma zırhlarını kaldırarak haksız olanın üzerine ilahi laneti samimiyetle dileme | Tarafların beşeri savunmaları terk edip hakikatin tescilini ilahi adalete havale etmesi |
| لعن | Komşu | Kovma, rahmetten uzaklaştırma | لعن doğrudan kovulma ve mahrumiyet neticesine odaklanırken, بهل bu neticeyi talep etmek için kişinin kendini ve muhatabını açık yargıya sunmasıdır | Salt ilahi rahmetten uzak kalma hali |
| دعو | Komşu | Çağırma, talep etme, yönelme | دعو her türlü genel istek ve yakarışı kapsarken, بهل sadece tüm direnç noktaları terk edilerek yapılan en uç ve kesin yüzleşme çağrısıdır | Genel nitelikli isteme ve seslenme |
| ضرع | Komşu | Boyun bükme, küçülme, tazarru | ضرع kulun acziyet ve zillet içinde yalvarmasını bildirirken, بهل deliller tükendiğinde karşılıklı olarak akıbeti Allah'a bırakmayı öne çıkarır | Zillet ve boyun büküş psikolojisi |
| صرر | Zıt | Bağlamak, sıkmak, hapsetmek | صرر sütün sağılmasını önlemek için memeyi bağlamak iken, بهل o bağı çözüp tamamen serbest bırakmaktır | Kısıtlama, engelleme ve kontrol altında tutma |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | بهل | Serbest bırakmak, lanetleşmek | Bir şeyi kısıtsız bırakma somut halinden, yalancı üzerine ilahi laneti çekmeyi göze alma haline uzanır | Kesin |
| Latince | devotio, imprecatio | Kendini adamak, lanet dilemek | Dini bir hakikatin ispatı için kişinin kendini veya karşı tarafı lanete açık kılmasını karşılar; devenin memesini serbest bırakma nüansını içermez | Güçlü |
| İngilizce | mutual imprecation, unleashing | Karşılıklı lanetleşme, serbest bırakma | Hem dini yüzleşmede karşılıklı beddua etmeyi hem de üzerindeki kısıtları kaldırmayı ifade eder; tek bir kavramda iki anlam birleşmez | Güçlü |
| Almanca | Verfluchung, Freilassung | Karşılıklı lanetleme, serbest bırakma | Dini restleşmedeki ilahi lanet talebini ve kısıtların kaldırılması durumunu iki ayrı kelimeyle karşılar | Güçlü |
| Fransızca | imprécation mutuelle, relâchement | Karşılıklı beddua, gevşetme | Teolojik yargı talebini ve bağların çözülmesini aktarır; Arapçadaki organik geçişi tam yansıtmaz | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane's Lexicon.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| نَبْتَهِلْ (İbtihâl / Mübâhele) | Hakikatin ortaya çıkması için yalvararak yalancı taraf üzerine Allah'ın lanetini dilemek | Teolojik tartışmanın delillerle sonuca bağlanamaması üzerine, tarafların en yakınlarını ortaya koyarak ilahi hakemliğe başvurması bağlamı (Âl-i İmrân 3:61) |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Nübüvvetin sıdkı ve delil metodolojisi | Hz. Peygamber'in davasındaki kesin inancının kanıtı; muhatapların bu davetten çekinmesinin nübüvveti zımnen ikrar sayılıp sayılmayacağı | Hakikatin ispatında akli delillerden sonraki nihai ontolojik meydan okuma |
| Fıkıh | Hüküm verme ve mülâane benzeri yargılama | Delil ve şahidin bulunmadığı durumlarda hasımların mübâhele yapmasının caiz olup olmadığı ve bunun kazai bir hüküm doğurup doğurmayacağı | Çözümsüz kalan hak iddialarında kavgayı bitirip davayı ilahi mahkemeye havale etme |
| Tefsir | Âl-i İmrân 3:61 (Mübâhele Ayeti) | Necran Hristiyanları ile yapılan münazaranın seyri ve ibtihâl lafzının tazarru ile lanet anlamlarını nasıl cem ettiği | İnatçı inkarı kırmak için en kıymetli varlıkları tehlikeye atma cesareti |
| Hadis | Ehl-i Beyt'in fazileti ve rivayet şahitliği | Hz. Peygamber'in mübâhele için Ali, Fâtıma, Hasan ve Hüseyin'i seçmesi rivayetleri etrafındaki fıkhi ve itikadi çıkarımlar | Samimiyet iddiasında en yakınların canını ortaya koyacak derecede şeksiz teslimiyet |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Hakikatin nihai tescili | İbtihâl ve teslimiyet | İlahi mahkemeyi hakem kılma | İnsani iddiaların tıkandığı yerde nefsi korumasız bırakıp sonucu doğrudan aşkın iradeye terk etme | Kesin |
| İlmi | Münazara ve metodoloji sınırı | Epistemik son durak | Cedeli ve lafzi inadı tasfiye | Bilgi ve akli delil sunulduktan sonra devam eden kibri, ontolojik bir samimiyet sınavıyla yüzleştirme | Güçlü |
| Siyasi | Topluluklar arası uyuşmazlık | Barışçıl nihai restleşme | Savaşa başvurmadan haklılığı tescil | Maddi güç ve cebir kullanmaksızın karşı tarafın manevi direncini kırıp geri adım atmasını sağlama | Güçlü |
| İktisadi | Mülkiyetin serbest bırakılması | İbâha ve kısıtları kaldırma | Ortak faydaya açma | Tıpkı devenin memesindeki bağın çözülüp sütünün kısıtsız sunulması gibi tekelci engelleri tasfiye etme | Muhtemel |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Kısıtsız sınır koşulu (unconstrained boundary condition) | Bir fiziksel veya matematiksel sistem üzerindeki yapay sınır şartlarının ve dirençlerin kaldırılarak sistemin doğal salınımına ve nihai dengesine bırakılması | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Oyun teorisinde güvenilirlik taahhüdü (credible commitment) | Tarafların blöf yapmadıklarını kanıtlamak amacıyla en yüksek maliyetli sonucu göze alarak karşı tarafı test etmesi ve çatışmasız çözümü dayatması | Kesin |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | İbtihâli sadece "karşılıklı küfürleşme ve beddua etme" düzeyine indirgemek; kökün özündeki bağları çözme, serbest bırakma ve ilahi yargıya savunmasız teslim olma boyutunu unutmak |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da bu eylem, delillerin eksiksiz sunulmasının ardından hakikati bile bile reddedenlere karşı uygulanan son derece ahlaki, barışçıl ve ontolojik bir hakikat tescil usulüdür |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Ayetin bir şiddet, tahammülsüzlük veya kaba bir meydan okuma olarak yorumlanması; delil getirmeden körü körüne lanetleşmeye kalkışılması ve meselenin samimi hakikat arayışından çıkarılması |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Bu kök, Kur'an'ın hakikati ortaya koyarken akli delil, mantık ve insani ikna yollarının son sınırında cebre veya silaha değil, mutlak bir samimiyetle ilahi adalete sığınmayı esas aldığını gösterir |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Ehl-i Kitap ile yapılan teolojik münazaraları, nübüvvetin meşruiyet zeminini ve inatçı inkar karşısında peygamberi duruşun anlatıldığı ayetlerde (özellikle Âl-i İmrân 3:61) belirleyicidir |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Müslümanların farklı inanç mensuplarıyla ilişkilerinde tek çözümün fiziki çatışma olduğu yanılgısını düzeltir; delilden sonraki merhalenin şiddet değil, hakikate olan sarsılmaz inançla canını ortaya koymak olduğunu gösterir |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamDevenin memesindeki bağın çözülerek sütünün kısıtlamasız bırakılması; bir varlığın üzerindeki tüm engel ve kısıtların kaldırılarak kendi akışına terk edilmesi.
- Soyut anlamİnsanın bütün nefsani savunma mekanizmalarını ve bahanelerini bir kenara bırakarak, hakikatin açığa çıkması uğruna nefsini ve muhatabını doğrudan ilahi adaletin tecellisine açması.
- Sistematik karşılıkFikri ve ilmi delillerin tükendiği noktada kaba kuvvete başvurmadan, en yüksek varoluşsal bedeli göze alarak hakikatin ilahi mahkemece teyit edilmesini sağlayan nihai teslimiyet mekanizması.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde ve hakikat iddiasında yüzleşen tarafları, bu tarafların arkasına saklandığı beşeri savunma, inat ve kısıtlama bağlarını simgeler. işlemi, kökün çekirdeğindeki tüm bağların ve engellerin kaldırılması (تخلية) halini ifade eder. yönelimi, tarafların kayıtsız şartsız bir yakarış ve samimiyetle (ibtihâl) kendilerini doğrudan ilahi yargı alanına () arz etmelerini gösterir. Bu sürecin kaçınılmaz sonucu (), taraflardan her birinin (), hakikate sadakatine veya yalanına göre ilahi rahmet ve hakikat () ya da lanet ve mahrumiyet () tecellilerinden payına düşene muhatap olmasıdır.