ب

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ب13 sîga, 461 mücavir kök, 452 ayet, 68 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.خسفشيأبِهَاكفربِنَاببِكُمْنزلبِيهزأبِهِمْبِكُمُحيقموهعدلبِهِ

KökSîga 13Ayet 452Sure 68Mücavir 461

▶ Ağı aç (3B)

ب

KÖK
  • 516 geçiş
  • 452 ayet
  • 13 sîga
  • 2 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Onu

Bu bir edat; komşulukları genel ve zayıf anlam taşır.

Notlarım

Sözlükler(2)

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR yok31.816 harf
alphabetical letter ب ب The second letter of the alphabet: called بَآءٌ and بَا; (TA in باب الالف الليّنة;) the latter of which forms is used in spelling; like as are its analogues, as تا [and ثا] and حا [and خا and را] and طا [and ظا and فا and ها] and يا; because in this case they are not generally regarded as nouns, but as mere sounds: (Sb, M:) [these are generally pronounced with imáleh, i.
Türkçe çeviri henüz yokMaddenin bağlantısı

alphabetical letter ب ب The second letter of the alphabet: called بَآءٌ and بَا; (TA in باب الالف الليّنة;) the latter of which forms is used in spelling; like as are its analogues, as تا [and ثا] and حا [and خا and را] and طا [and ظا and فا and ها] and يا; because in this case they are not generally regarded as nouns, but as mere sounds: (Sb, M:) [these are generally pronounced with imáleh, i. e. bé, té, &c., with the exception of حا, خا, طا, and ظا; and when they are regarded as nouns, their duals are بَيَانِ, تَيَانِ, &c.:] the pl. of بَآءٌ is بَآءَاتٌ; and that of بَا is أَبْوَآءٌ (TA ubi suprà.) It is one of the letters termed مَجْهُورَه [or vocal, i. e. pronounced with the voice, and not with the breath only]; and of those termed شَفَهِيَّة [or labial]; and of those termed ذُلْق [or pronounced with the extremity of the tongue or the lips]: Kh says that the letters of the second and third classes above mentioned [the latter of which comprises the former] are those composing the words رُبَّ مَنْ لَفَّ; and on account of their easiness of utterance, they abound in the composition of words, so that no perfect quinqueliteral-radical word is without one or more of them, unless it is of the class termed مُوَلَّد, not of the classical language of the Arabs. (TA at the commencement of باب البآء.) ― -b2- In the dial. of Mázin, it is changed into م; (TA ubi suprà;) as in بَكَّةُ, which thus becomes مَكَّةُ [the town of Mekkeh]. (TA in باب الالف الليّنة.) -A2- بِ is a preposition, or particle governing the gen. case; (S, Mughnee, K;) having kesr for its invariable termination because it is impossible to begin with a letter after which one makes a pause; (S;) or, correctly speaking, having a vowel for its invariable termination because it is impossible to begin with a quiescent letter; and having kesr, not fet-h, to make it accord with its government [of the gen. case], and to distinguish between it and that which is both a noun and a particle. (IB.) It is used to denote adhesion (Sb, T, S, M, Mughnee, K) of the verb to its objective complement, (S,) or of a noun or verb to that to which it is itself prefixed; (TA;) and adjunction, or association: (Sb, T:) and some say that its meaning of denoting adhesion is inseparable from it; and therefore Sb restricted himself to the mention of this meaning: (Mughnee:) or Sb says that its primary meaning is that of denoting adhesion and mixture. (Ibn-Es-Sáïgh, quoted in a marginal note in a copy of the Mughnee.) It denotes adhesion [&c.] in the proper sense; (Mughnee, K;) as in أَمْسَكْتُ بِزَيْدٍ, (M, Mughnee, K,) meaning I laid hold upon, or seized, [Zeyd, or] somewhat of the body of Zeyd, or what might detain him, as an arm or a hand, or a garment, and the like; whereas أَمْسَكْتُهُ may mean I withheld him, or restrained him, from acting according to his own free will: (Mughnee:) and it denotes the same in a tropical sense; (Mughnee, K;) as in مَرَرْتُ بِزَيْدٍ [I passed by Zeyd]; (S, Mughnee, K;) as though meaning I made my passing to adhere to Zeyd; (S;) or I made my passing to adhere to a place near to Zeyd: accord. to Akh, it is for مَرَرْتُ عَلَىِ زَيْدٍ; but مَرَرْتُ بِهِ is more common than مَرَرْتُ عَلَيْهِ, and is therefore more properly regarded as the original form of expression: (Mughnee:) accord. to F, the vowel of this preposition is kesr [when it is prefixed to a noun or a pronoun]; or, as some say, it is fet-h when it is with a noun properly so called; as in مَرَّ بَزَيْدٍ: so in the K; this being the reverse of what they have prescribed in the case of [the preposition] ل: but in the case of ب, no vowel but kesr is known. (MF.) It denotes the same in the saying بِهِ دَآءٌ [In him is a disease; i. e. a disease is cleaving to him]: and so [accord. to some] in أَقْسَمْتُ باللّٰهِ [I swore, or, emphatically, I swear, by God; and similar phrases, respecting which see a later division of this paragraph]. (L.) So, too, in أَشْرَكَ باللّٰهِ, because meaning He associated another with God: and in وَكَّلْتُ بِفُلَانٍ, meaning I associated a وَكِيل [or factor &c.] with such a one. (T.) [And so in other phrases here following.] عَلَيْكَ بِزَيْدٍ Keep thou to Zeyd: or take thou Zeyd. (TA voce عَلَى.) عَلَيْكَ بِكَذَا Keep thou to such a thing: (El-Munáwee:) or take thou such a thing. (Ham p. 216.) فَبَهَا وَنَعْمَتْ Keep thou to it, فبها meaning فَعَلَيْكَ بِهَا, (Mgh in art. نعم,) [or let him keep to it, i. e. فَعَلَيْهِ بِهَا,] or thou hast taken to, or adopted and followed, or adhered to, the established way, or the way established by the Prophet, i. e. فَبِالسُّنَّةِ أَخَذَتَ, (Mgh,) or he hath taken to, &c., i. e. فَبِالسُّنَّةِ أَخَذَ, (IAth, TA in art. نعم,) or by this practice, or action, is excellence attained, or he will attain excellence, i. e. فَبِهٰذِهِ الخَصْلَةِ أَوِ الفَعْلَةِ يُنَالُ الفَضْلُ, or يَنَالُ الفَضْلَ; (IAth ubi suprà;) and excellent is the practise, the established way, or the way established by the Prophet, ونعمت meaning وَنِعْمَتِ الخَصْلَةُ السُّنَّةُ, (Mgh,) or and excellent is the practice, or the action, i. e. وَنِعْمَتِ الخَصْلَةُ, (S and K in art. نعم,) or وَنِعْمَتِ الخَصْلَةُ أُوِ الفَعْلَةُ: (IAth ubi suprà:) and it also occurs in a trad., where the meaning is [He who hath done such a thing hath adhered to the ordinance of indulgence; and excellent is the practice, or action, &c.: for here فبها is meant to imply] فَبِالرَّخْصَةِ أَخَذَ. (TA in the present art. See also art. نعم.) ― -b2- It is also used to render a verb transitive; (Mughnee, K;) having the same effect as hemzeh [prefixed], in causing [what would otherwise be] the agent to become an objective complement; as in ذَهَبْتُ بِزَيْدٍ syn. with أَذْهَبْتُهُ [I made Zeyd to go away; or I took him away]; (Mughnee;) and hence, [in the Kur ii. 16,] ذَهَبَ اللّٰهُ بِنُورِهِمْ [God taketh away their light]; (Mughnee, K;) which refutes the assertion of Mbr and Suh, that ذَهَبْتُ بِزَيْدٍ means [I went away with Zeyd; i. e.] I accompanied Zeyd in going away. (

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR610 harf
ب ب a. Ba , the second letter of the alphabet. Its numerical value is Two, (2). ب ب ( a. prep. governing the gen. case; always prefixed ) In, at; by, with; for; about, concerning; during. بَاب بَاب a. see بَوَبَ بَابَا بَابَا ( pl. بَابَاوَات ) a. Papa. b. Pope. بَابَاوِيّ بَابَاوِيّ a. Papal. بَابَارِيّ بَابَارِيّ a. Black pepper. بَابِل بَابِل a. Babel; Babylon. b. [ yi ],
Tamamını oku

Sîgalar(13)

Mücavir kökler461 mücavir (842 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. نزل

    56 ortak ayet · “Nezle” konaklama yeri demektir

  2. هزأ

    18 ortak ayet · (he ze e) (Hezy) hezv kılıç yarası, hezeyan, hastanın…

  3. أمن

    98 ortak ayet · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir

  4. موه

    21 ortak ayet · Su

  5. كفر

    70 ortak ayet · Hufre, çukur demektir

  6. أله

    194 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

  7. حيق

    8 ortak ayet · Havk Çalı süpürgesi demektir

  8. خسف

    7 ortak ayet · Hesf : Derin sulu çukurdur

  9. شرك

    30 ortak ayet · Tasma kayış demektir

  10. ليس

    22 ortak ayet · Bu kelime “late”den dönüşmüştür

  11. شيأ

    63 ortak ayet · Şey

  12. عدل

    11 ortak ayet · Denk tutuyorlar

Geçtiği ayetler(452)

Bu kök 452 ayette geçiyor; sure şeridinden daraltın.

  1. … فِرَاشًا وَالسَّمَاءَ بِنَاءً وَأَنْزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَخْرَجَ بِهِ مِنَ الثَّمَرَاتِ رِزْقًا لَكُمْ فَلَا تَجْعَلُوا لِلَّهِ أَنْدَادًا …

    OnuO ki; yeryüzünü sizin için bir döşek, göğü de bir bina yaptı. Gökten su indirip onunla türlü türlü meyvelerden sizin için rızık çıkardı. O halde bile bile Allah’a eşler koşmayınız.

  2. … رِزْقًا قَالُوا هَذَا الَّذِي رُزِقْنَا مِنْ قَبْلُ وَأُتُوا بِهِ مُتَشَابِهًا وَلَهُمْ فِيهَا أَزْوَاجٌ مُطَهَّرَةٌ وَهُمْ فِيهَا خَالِدُونَ

    Onunlaİman eden, salih ameller işleyenlere; altından ırmaklar akan cennetlerin kendileri için olduğunu müjdele. Onlara ne zaman bunlardan bir meyve rızık olarak verilirse bu, evvelce rızıklandığımız şeydi, derler. Onlara birbirine benzeyen (böyle nimetler) verilecek. Onlar için orada temiz eşler de vardır. Hem onlar orada temelli kalıcıdırlar.

  3. … كَفَرُوا فَيَقُولُونَ مَاذَا أَرَادَ اللَّهُ بِهَذَا مَثَلًا يُضِلُّ بِهِ كَثِيرًا وَيَهْدِي بِهِ كَثِيرًا وَمَا يُضِلُّ بِهِ إِلَّا …

    OnunlaŞüphe yok ki, Allah, bir sivri sineği ve ondan küçük bir şeyi misal getirmekten çekinmez. İman etmiş olanlar bunun Rablarından bir gerçek olduğunu bilirler. Kafirler ise; Allah bu misali vermekle ne murad etmiş? derler. Allah onunla bir çoğunu sapıtır, bir çoğunu da hidayete erdirir. Bununla fasıklardan başkasını saptırmaz.

  4. … أَرَادَ اللَّهُ بِهَذَا مَثَلًا يُضِلُّ بِهِ كَثِيرًا وَيَهْدِي بِهِ كَثِيرًا وَمَا يُضِلُّ بِهِ إِلَّا الْفَاسِقِينَ

    OnunlaŞüphe yok ki, Allah, bir sivri sineği ve ondan küçük bir şeyi misal getirmekten çekinmez. İman etmiş olanlar bunun Rablarından bir gerçek olduğunu bilirler. Kafirler ise; Allah bu misali vermekle ne murad etmiş? derler. Allah onunla bir çoğunu sapıtır, bir çoğunu da hidayete erdirir. Bununla fasıklardan başkasını saptırmaz.

  5. … يُضِلُّ بِهِ كَثِيرًا وَيَهْدِي بِهِ كَثِيرًا وَمَا يُضِلُّ بِهِ إِلَّا الْفَاسِقِينَ

    OnunlaŞüphe yok ki, Allah, bir sivri sineği ve ondan küçük bir şeyi misal getirmekten çekinmez. İman etmiş olanlar bunun Rablarından bir gerçek olduğunu bilirler. Kafirler ise; Allah bu misali vermekle ne murad etmiş? derler. Allah onunla bir çoğunu sapıtır, bir çoğunu da hidayete erdirir. Bununla fasıklardan başkasını saptırmaz.

  6. الَّذِينَ يَنْقُضُونَ عَهْدَ اللَّهِ مِنْ بَعْدِ مِيثَاقِهِ وَيَقْطَعُونَ مَا أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ يُوصَلَ وَيُفْسِدُونَ فِي الْأَرْضِ أُولَئِكَ هُمُ الْخَاسِرُونَ

    OnuAllah’ın ahdini pekiştirdikten sonra bozanlar, birleştirilmesini emrettiği şeyi koparanlar, yeryüzünde fesad çıkaranlar, işte onlar hüsrana uğrayanların ta kendileridir.

  7. وَآمِنُوا بِمَا أَنْزَلْتُ مُصَدِّقًا لِمَا مَعَكُمْ وَلَا تَكُونُوا أَوَّلَ كَافِرٍ بِهِ وَلَا تَشْتَرُوا بِآيَاتِي ثَمَنًا قَلِيلًا وَإِيَّايَ فَاتَّقُونِ

    OnuYanınızdaki Tevrat’ı tasdik edici olarak indirdiğime iman edin. Onu inkar edenlerin ilki olmayın. Ayetlerimizi az bir paha ile satmayın. Ve yalnız Ben’den sakının.

  8. … بَعْضٍ قَالُوا أَتُحَدِّثُونَهُمْ بِمَا فَتَحَ اللَّهُ عَلَيْكُمْ لِيُحَاجُّوكُمْ بِهِ عِنْدَ رَبِّكُمْ أَفَلَا تَعْقِلُونَ

    OnuMü’minlerle karşılaştıkları zaman, inandık derlerdi, birbirleriyle baş başa kaldıklarında, Rabbınızın katında, aleyhinde delil göstersinler diye mi Allah’ın size açıkladığını onlara anlatıyorsunuz, buna aklınız ermiyormu? diye birbirlerini uyarırlardı.

  9. … بِأَيْدِيهِمْ ثُمَّ يَقُولُونَ هَذَا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ لِيَشْتَرُوا بِهِ ثَمَنًا قَلِيلًا فَوَيْلٌ لَهُمْ مِمَّا كَتَبَتْ أَيْدِيهِمْ وَوَيْلٌ …

    Ona karşılıkVay, kitabı elleriyle yazıp da sonra az bir paha ile satabilmek için; bu, Allah katındandır, diyenlerin, ellerinin yazdıklarından dolayı vay onlara! Vay onlara. O kazanmış oldukları yüzünden.

  10. بَلَى مَنْ كَسَبَ سَيِّئَةً وَأَحَاطَتْ بِهِ خَطِيئَتُهُ فَأُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ

    OnuHayır, kötülük yapıp da günahı kendisini kuşatan kimseler, işte onlar cehennemliklerdir. Onlar orada temelli kalıcıdırlar.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökب
YapıEdat (tek harfli cer edatı / işlev sözü)
Özel DurumBağımsız kök türetimi bulunmayan tekil cer harfi
Bağlamsal Yakın Köklerفي, ل, مع
Zıt Kökعن
Çekirdek Özet 1Bir şeye sımsıkı yapışma, fiziksel temas, bitişme ve ayrılmaz bağ kurma (ilsâk)
Çekirdek Özet 2Fiili veya ismi nesnesine bağlayarak vasıta, sebep, refakat ve geçişlilik işlevlerini yükleme
Çekirdek Özet 3Varlıklar ve eylemler arasında kurucu temas, aracılık ve organik süreklilik tesis eden temel bağlaç sistemi
Kritik Hata RiskiEdatın asıl kurucu anlamı olan yapışma ve temas (ilsâk) boyutunun unutulup yalnızca soyut bir vasıta veya basit bir yönelme eki sayılması

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
Veri bulunamadıTek harfli cer edatı olması sebebiyle biliteral çekirdek ve harf eklemlenmesi barındırmazVeri bulunamadıTek başına bağımsız bir fonem ve işlev sözü olarak temas ve bitişme anlamını taşır

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
بEv, çadır; iç, barınma, içinde olmaBir sınırın içine dahil olma, korunma, bir yere yerleşerek onunla doğrudan temas etme ve bitişme hareketini temsil eder.
بKuşatıcı barınak imgesinin sağladığı korunaklı temas ve yapışma eylemiFiil veya failin etki alanını doğrudan hedefe yapıştırarak onunla birleşmesini, barınak gibi ayrılmaz bir temas içine girmesini sağlar.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir nesnenin diğer bir nesneye elle, gövdeyle veya yapışkan bir maddeyle sımsıkı dokunması, tutunması ve ayrılmayacak biçimde temas etmesi (el-ilsâk el-hakîkî).
Cahiliye şiiri kullanımıVeri bulunamadı
Erken Arapça kullanımKlasik dilciler ve nahiv ekolü tarafından tüm ikincil anlamların (vasıta, sebebiyet, te'kid, kasem) kendisinden türediği asıl kurucu ilke olarak bir şeye doğrudan tutunma ve bitişme mânasıyla tespit edilmiştir.

Kaynak el-Kitâb (Sîbeveyhi), el-Muğnî el-Lebîb (İbn Hişâm), Lisânü’l-Arab.

Sami etimolojik katman

Proto-Sami dil ailesinin en arkaik ve evrensel unsurlarından biri olan ب harfi / edatı, hemen bütün Sami dillerinde birincil mekan bildiren ve araçsallık kuran edat olarak varlığını korumuştur. Ön-Sami biçimiyle *ba veya *bi köküne dayanan edat; İbranicede be- / bi- (בְּ) önekiyle konum, vasıta, zaman ve refakat bildirirken, Süryanicede b- (ܒ) biçiminde aynı temel temas ve içindelik işlevini sürdürür. Akadcada da benzer bir yerel-araçsal işlev bītu (ev) kökeniyle ve ina edatının temas alanıyla örtüşen bir çekirdeğe işaret eder. Arapçada bu edat, bünyesindeki piktografik ev ve içindelik boyutunu ilsâk (yapışma/temas) merkezine oturtmuş; hem fiziksel teması hem de mantıksal, hukuki ve ontolojik ilişkilendirmeyi tek bir harfin sesletimi üzerinden kuran en yoğun işlevsel araca dönüşmüştür.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, HALOT, Brockelmann (Grundriss).

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönİlsâk (bitişme, yapışma) eksenli cer edatıFiili mef‘ûlüne doğrudan bağlayan, geçişsiz fiili geçişli kılan ve temas kuran kurucu edatKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiProto-Sami *ba / *bi; İbranice בְּ, Süryanice ܒMekân, içindelik, vasıta ve beraberlik kuran ortak Sami ön-edatıKesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik yönelme ve konum bildiren temel öneklerDil ailesinin diğer kollarında yerellik ve aidiyet kuran en ilksel ses birimlerinden biriMuhtemel

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Grundriss der vergleichenden Grammatik der semitischen Sprachen.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
بAnlamlıBitişme, temas, aracılıkTek harfli cer edatı olarak fiil ile hedef arasında ayrılmaz bağ kurarKur'an'da sıklıkla geçer

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
بMerkezTemas, yapışma, aracılıkFiili nesneye doğrudan yapıştırır ve organik, kopmaz bir vasıta kılarDoğrudan temas ve ayrılmaz bağ (ilsâk)
فيKomşuZarfiyet, içindelikEylemi veya nesneyi bir kabın veya mekânın içine yerleştirir; dış kuşatmayı vurgularKap ve kuşatma ilişkisi, temas şart değildir
لKomşuİhtisas, mülkiyet, gayelikBir şeyin aidiyetini, kime tahsis edildiğini veya eylemin nihai amacını bildirirMülkiyet ve gaye bağı, fiziksel temas barındırmaz
معKomşuBeraberlik, musâhabetİki bağımsız unsurun aynı zaman veya mekânda yan yana bulunmasını ifade ederDışsal refakat; iki unsurun birbirine yapışması gerekmez
عنZıtUzaklaşma, tecâvüz, ayrılmaBir şeyden kopmayı, öteye geçmeyi ve aradaki temasın tamamen kesilmesini bildirirTemasın ve bitişikliğin mutlak biçimde sonlanması

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
Arapçaبİlsâk, istiane, musahabetNesneye doğrudan yapışma, onu araç kılma ve onunla birlikte olmaKesin
Latincecum, per, inBirlikte, vasıtasıyla, içindecum birlikteliği, per aracılığı, in ise konumu karşılar; tek bir edat hepsini tek başına üstlenemezGüçlü
İngilizcewith, by, in, atİle, vasıtasıyla, -de/-dawith vasıta ve refakati, by etkenliği ve aracılığı karşılar; ilsâk nüansı dışarıda kalırGüçlü
Almancamit, durch, beiİle, sayesinde, yanındamit birliktelik ve aracı, durch nedensel geçişi ifade eder; tam temas anlamını tam veremezGüçlü
Fransızcaavec, par, enİle, tarafından, içindeavec refakati, par fail ve aracıyı belirtir; bitişme hissi eksik kalırGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
İlsâk (gerçek veya mecazi temas)Doğrudan yapışma, temas etme, dokunmaAbdestte başı meshetme veya bir şeye doğrudan tutunma bağlamı (Mâide 5:6)
İstiâne ve sebebiyet (araç kılma)Bir vasıta veya sebeple eylemi gerçekleştirmeİlahi isimle başlama, su ile diriltme bağlamı (Fâtiha 1:1, Bakara 2:22)
Tadiye (fiili geçişli kılma)Eylemin etkisini nesneye doğrudan ulaştırmaNurun veya işitmenin giderilmesi, götürülmesi bağlamı (Bakara 2:17, Bakara 2:20)
Musâhabet (birliktelik ve refakat)Bir hal, durum veya vasıfla beraber bulunmaSelametle veya hamd ile birlikte olma bağlamı (Hûd 11:48, Hicr 15:98)
Zarfiyet (içindelik ve mekânsallık)Bir mekân veya zaman diliminin içinde yer almaSeher vaktinde veya Bedir'de bulunma bağlamı (Kamer 54:34, Âl-i İmrân 3:123)
Mukâbele ve ıvaz (karşılık olma)Bir bedel, değer veya karşılık ile takas edilmeDünya hayatını ahiret karşılığında satma bağlamı (Nisâ 4:74)
Te'kid ve zâidlik (pekiştirme)Vurguyu artırma, inkârı veya hükmü pekiştirmeOlumsuzlama cümlelerinde habere dahil olma bağlamı (Âl-i İmrân 3:182, Fussilet 41:46)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamBesmeledeki ب harfinin taalluku ve ilahi fiillerEdatın gizli bir fiile bağlanması üzerinden fiillerin Allah'ın ismiyle başlamasının varoluşsal anlamıİntisap, teberrük ve varlığın bütünüyle Hakk'ın ismine dayanması
FıkıhAhkam ayetlerindeki harf-i cer yorumlarıAbdest ayetinde başın meshedilmesindeki edatın teb'îz (bir kısmını) mi yoksa ilsâk (temas) mı bildirdiğiTemasın sınırları, yükümlülüğün asgari ve azami ölçüsünü belirleme
TefsirTadiye ve istiâne ayrımlarıFiilin harf-i cer ile geçişli kılınmasıyla bizatihi geçişli olması arasındaki belagat farkıManaya derinlik ve fiilin faile/mefule yapışmasını sağlama yoğunlaşması
HadisDua ve yemin lafızlarıAllah'a sığınma, O'nun adıyla yola çıkma ve O'nun adına ant içme kalıplarıSığınanın sığınılana mutlak yapışması ve O'nun koruması altına girmesi

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniUluhiyet ile ubudiyet arasındaki bağİntisap ve sığınma bağıKulu doğrudan ilahi rahmete ve kudrete raptetmeBesmele ve dualarda failin kendi gücünü nefyedip ilahi isme yapışmasıKesin
İlmiİlim ve amel birlikteliğiMetodolojik vasıta ve bağlayıcı unsurTeori ile pratiğin, alet ile nesnenin temasını sağlamaBilginin nesnesiyle doğrudan örtüşmesi ve aletin gayeye temas etmesiGüçlü
SiyasiMeşruiyet ve otorite kullanımıTemsil ve yetki bağıKarar ve eylemleri kurucu ilkeye dayandırmaİktidarın keyfilikten çıkıp meşru bir ilke adına ve onun vasıtasıyla icra edilmesiGüçlü
İktisadiMübadele ve ivaz ilişkileriKarşılıklılık ve bedel bağıMal ile bedelin el değiştirmesinde organik rabıta kurmaTicaret akitlerinde semen ile mebî arasındaki ayrılmaz denklik ve temellükGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerFonksiyonel operatör ve kenar bağıntısı (graph edge)İki ayrık düğüm (node) arasında yönlü veya yönsüz temas yolu kurarak enerjinin, bilginin veya kuvvetin iletimini sağlayan temel bağlaçGüçlü
Beşeri bilimlerToplumsal rabıta ve hukuki taallukBağımsız bireyler ve kurumlar arasında sözleşme, akrabalık veya vekalet yoluyla kurulan kopmaz temas ve sorumluluk bağıGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiEdatın yalnızca Türkçedeki «-ile» vasıta ekine veya «-de/-da» bulunma durumuna indirgenerek nesneler arası kuru bir araca dönüştürülmesi
Kur'an içi daha geniş anlamEylemi doğrudan nesnesine yapıştıran, faili hedefine ontolojik olarak rapteden, sığınma ve aidiyet üreten çok katmanlı bir bağlaç olması
Yanlış anlamanın doğuracağı hataÖrneğin Besmele'deki yapının yalnızca bir başlama sözü sanılması; oysa eylemin bizatihi ilahi isimle, O'nun gücüne yapışarak icra edildiği hakikatinin kaybolması

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın ilk harfi ve ilk irtibat unsurudur; insanın varlıkla, vahiy ile ve Allah ile kurduğu tüm bilişsel ve ameli temasın gramatik ve anlamsal taşıyıcısıdır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Besmele, yeminler, hidayet ve dalalet fiillerinin geçtiği ayetler ile abdest gibi mükellefiyet sınırlarını belirleyen ahkam ayetlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Varlıklar arasındaki ilişkilerin rastlantısal veya dışsal olduğu zannını yıkar; fiilin hedefine ulaşmasında vasıtanın ve temasın kurucu rolünü gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir nesnenin diğerine doğrudan, boşluksuz biçimde yapışması, tutunması ve temas etmesi (ilsâk).
  • Soyut anlamBir eylemin, failin veya anlamın bir diğerine vasıta, sebebiyet, refakat veya aidiyet yoluyla organik olarak bağlanması.
  • Sistematik karşılıkAyrık iki varlık alanı (özne ve nesne, insan ve ilahi irade) arasında iletimi, geçişi ve meşruiyeti sağlayan bağlayıcı operatör.
  • LaTeX modeliT:(A×B)→Co¨yle kiA⟷BC
  • LaTeX açıklamasıFormülde A eylemi başlatan faili veya kaynak fiili, B aracı, vasıtayı veya iliştirilen harfi (ب), C ise eylemin yapıştığı hedefi temsil eder. Model, A'nın C'ye ancak B'nin kurduğu temas ve bağlaşım operatörü T üzerinden doğrudan bağlanabileceğini gösterir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ب