جأر
ج - أ - ر
KÖK- 3 geçiş
- 3 ayet
- 3 sîga
- 12 sözlük
Ceer kuruduktan sonra yeşerip bitki ile örtünen yer demektir. Sonra sesin yükseltilmesi anlamında cehr’ den dönüşmüştür.devamı ›
Bu sayfa şu yazımları da kapsar: جءر
Notlarım
Sözlükler(12)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
Ceer kuruduktan sonra yeşerip bitki ile örtünen yer demektir. Sonra sesin yükseltilmesi anlamında cehr’ den dönüşmüştür.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.941 harfباب الجيم والراء و و ا ي ء معهما
ج ر أ، ج أ ر، أ ج ر، ر ج أ، أ ر ج، ي ر ج، ج ر ي، ج ي ر، ج ر و، ج و ر، ر ج و، و ج ر، ر و ج مستعملات جزأ: فلان جَريء المقدم، وبه جُرأةٌ. جَراءةً، وهو جريءٌ، أي: جَسور وجرأته تجرئةً. وجمع الجريء: أجرثاء بهمزتين.
جأر:
جأرت البقرةُ جُؤاراً: رفعت صوتها.
وجأر القومُ إلى الله جؤاراً وهو أن يعرفوا أصواتهم إلى الله متضرِّعين.
أجر:
الأجرُ: جزاءُ العمل.. أجر يأجُرُ،
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR141 harfالجُؤَارُ مثل الخوار. يقال: جأر الثور يَجْأَرُ أي صاح. وجَأَرَ الرجل إلى الله عزّ وجل، أي تضرّع بالدعاء. وغَيْثٌ جُؤَرٌ، أي عزيرٌ كثير المطر.
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR17.023 harfج ر ( وا ي ء )
جرى ، جأر ، جار ، جرو ، راج ، رجا ، أرج ، أجر ، وجر ، رجى .
جرى : في حديثِ عبدِ الله بن الشِّخِّير ، أَنَّه قال : ( قَدِمْتُ المدينة في رَهْطٍ من بني عَامِر ، فسلَّمنا على النّبي ( صلى الله عليه وسلم ) فقال قائل منا : أَنْتَ سَيِّدُنا ، وأَنْتَ الجَفْنَةُ الغَرّاء ، فقال : ( قولوا بقَوْلكم ، ولا يَسْتَجرِيَنَّكُمُ الشّيطان ) . كانت العربُ تَدْعو السَّيد المِطْعام جَفْنَةً
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR186 harf- قال تعالى: ﴿فإليه تجأرون﴾ [النحل/53]، وقال تعالى: ﴿إذا هم يجأرون﴾ [المؤمنون/64]، ﴿لا تجأروا اليوم﴾ [المؤمنون/65]، جأر: إذا أفرط في الدعاء والتضرع تشبيها بجؤار الوحشيات، كالظباء ونحوها.
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR344 harfج أ ر
جـأر العجـل وجـأر الداعي إلى الله: ضج ورفع صوته " إذا هم يجأرون " وبات له جؤار وهو جأار بالليل.
قال: ومن المجاز: جأر النبات: طال وارتفع كما يقال: صاحت الشجـرة إذا طالـت وجـأرت أرض بني فلان: ارتفع نباتها وعشب جار: غمر.
قال: عفراء حفت برمـال عفـر وكللت بالأقحوان الجأر وغيث جؤر بوزن جعل: غزير يجأر عنه النبات.
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR1.628 harfجَأَرَ يَجْأَرُ جَأَْراً وجُؤَاراً: رفع صوته مع تضرع واستغاثة. وفي التنزيل: إِذا هُمْ يَجْأَرُون؛ وقال ثعلب: هو رفع الصوت إِليه بالدعاء. وجَأَر الرجلُ إِلى الله عز وجل إِذا تضرّع بالدعاءِ. وفي الحديث: كأَني أَنظر إِلى موسى له جُؤَارُ إِلى ربه بالتلبية؛ ومنه الحديث الآخر: لخرجتم إِلى الصُّعدَاتِ تَجْأَرُون إِلى الله. وقال قتادة في قوله: إِذا هُمْ يَجأَرُون؛ قال: إِذا هم يَجْزعُون، وقال
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR146 harf* ج أ ر * * الجُؤارُ * كالخوار يقال جأر * الثَّوْرُ * يجأر جؤارا أي صاح وقرأ بعضهم ﴿عجلا جسدا له جؤار﴾ بالجيم و * جَأَرَ * إلى الله تضرع بالدعاء
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR1.410 harfجأر الداعي كمنع يجأر جأرا وجؤارا، بالضم: رفع صوته بالدعاء. وفي التنزيل: إذا هم يجأرون قال ثعلب: هو رفع الصوت إليه بالدعاء. وجأر الرجل إلى الله: تضرع بالدعاء وضج واستغاث. وقال مجاهد: إذا هم يجأرون :يضرعون دعاء، وقال قتادة: يجزعون، وقال السدي: يصيحون.
جأرت البقرة والثور: صاحا. والجؤار: مثل الخوار، كذا في الصحاح. وقرأ بعضهم: عجلا جسدا له جؤار حكاه الأخفش.
من المجاز: جأر النبات جأرا:طال
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR1.762 harfجَأَرَ
1 جَأَرَ ذ , aor. جَاََ , inf. n. جُؤَارٌ (S, A, K) and جَأْر (K,) He, (a bull, S and K, or a calf, A,) and جَأْرَتْ she, (a cow, K,) lowed. (S, A, K.) جُؤَارٌ is like خُوَارٌ; and is substituted for the latter in a reading of the Kur vii. 146 and xx. 90. (Akh, S.) ― -b2- Also, (S, A, K,) inf. ns. as above, (K,) He (a man praying, A and TA) raised his voice in prayer, or supplication: (Th,
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR119 harfMadde başı: جءرجَأَرَ
جَأَرَ A ( n. ac. جَأْر [ 1 ] , جُؤَار [ 24U ] ),
a. Lowed.
b. [ Ila ], Implored, supplicated, cried out to.
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR7.559 harfMadde başı: جءرجءر
جَأَرَ - يَجْأَرُ
جَأَرَ - يَجْأَرُ + الكائن: يألم ويتأذى بشدة حتى أنه يصرخ مولولاً طالباً الغوث والعون
جَأَرَ - يَجْأَرُ + كائن + إلى كائن: يألم ويتأذى بشدة، متوجهاً برفع صوته بالشكوى والرجاء إلى الكائن طالباً العون والغوث والنجدة منه
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الشعور بالألم والبأس"، وهي:
جَأَرَ - يَجْأَرُ ، شَكا - يَشْكوْ، أَلِمَ
Mücavir kökler9 mücavir (19 toplam)
- ترف
1 ortak ayet · Telef yerlere dökülüp hedere olan meyveler demektir
- مسس
1 ortak ayet · Ona dokundu
- ضرر
1 ortak ayet · “Darir” zor, bulanık gören kişi demektir
- نعم
1 ortak ayet · "Neam" geviş getiren çift parmaklı hayvanların ortak adıdır
- نصر
1 ortak ayet · Bereketli yağmurla sulanmış toprak demektir
- أخذ
1 ortak ayet · İhaze göl gibi suyun toplandığı yer yani birikintidir veya…
- عذب
1 ortak ayet · Su yosunudur
- يوم
1 ortak ayet · “Yemm” durgun akan su demektir
- أله
1 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
Geçtiği ayetler(3)
لَا تَجْأَرُوا الْيَوْمَ إِنَّكُمْ مِنَّا لَا تُنْصَرُونَ
Feryad edersinizFeryad etmeyin bugün. Doğrusu siz, katımızdan bir yardım görmezsiniz.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | جأر |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Hemzeli |
| Bağlamsal Yakın Kökler | صرخ, عجج, ضجج |
| Zıt Kök | همس |
| Çekirdek Özet 1 | Sığır veya vahşi hayvanların darlık, acı ve sıkışma anında gırtlaktan çıkardığı yüksek perdeden böğürme ve feryat sesi |
| Çekirdek Özet 2 | İnsanın ağır bir musibet, azap veya çaresizlik karşısında kontrolsüz bir yakarış ve sığınma refleksiyle sesini yükselterek yalvarması |
| Çekirdek Özet 3 | Sahte güven alanları çöktüğünde fıtratın kaçınılmaz olarak tek sığınağa doğru yönelttiği istemsiz ve gecikmiş varoluşsal çığlık |
| Kritik Hata Riski | Kökün bilinçli, edepli ve sükûnet dolu olağan bir dua eylemi zannedilerek kriz anındaki zorunlu haykırış ve ontolojik acziyet boyutunun gözden kaçırılması |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| جأ | İtme, dışa vurma, patlama ve basınçla fırlama hareketini içeren ses veya eylem başlangıcı | ر | Çekirdeğin patlama ve itme hareketine akıcılık, titreme ve uzama eklenerek sesin gırtlaktan yükselen sürekli bir feryat ve böğürtüye dönüşmesini sağlamıştır. |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ج | Değnek, deve; taşıma, yol alma, toplama | Bünyede biriken darlık, sıkıntı ve baskının taşınamaz hale gelerek toplanması |
| أ | Öküz başı; güç, öncülük, başlangıç | Biriken darlığın gırtlaktan güçlü bir dürtüyle ve ilksel bir kuvvetle dışarı fırlaması |
| ر | İnsan başı; baş, ilk, üst | Fırlayan sesin ve yalvarışın baş hizasını aşarak yukarıya, yüce makama doğru yükselmesi |
| جأر | İçte taşınan baskı ve acının güçlü bir itilimle yukarıya ve dışa doğru feryat halinde yükselmesi | İçsel sıkışmanın kontrolsüz bir tazarru ve haykırışla semaya doğru akması |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Sığırın ve özellikle yabani sığır ile ceylan gibi hayvanların acı, açlık veya sıkışma anında böğürmesi, yüksek perdeden bağırması |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Cahiliye ve erken dönem şahitlerinde kök, kuraklıktan bunalan bitkilerin gür yağmurla boy atıp ses verircesine fışkırmasını nitelemek için veya musibete uğrayanların feryadını betimlemek üzere kullanılmıştır. Nitekim Asâsü'l-Belâga'da zikredilen beyitte bol yağmurla coşan bitki örtüsü için gür otlak anlamında bu kök şahit getirilmiştir: عفراء حفت برمال عفر / وكللت بالأقحوان الجأر |
| Erken Arapça kullanım | Erken dönem hadis rivayetlerinde ihram telbiyesinde sesin yüksek perdeden ve yakarışla çıkarılması ile Hz. Mûsâ'nın tazarru hali bu kökle tasvir edilmiştir; ayrıca şiddetli yağmura gürültülü ve bereketli akışından ötürü bu kökten türeyen nitelemeler verilmiştir. |
Kaynak Kitābü'l-ʿAyn, Lisānü'l-Arab, Esâsü'l-Belâga.
Sami etimolojik katman
Arapça جأر kökü, merkezi Sami dillerinde gırtlaksı ses çıkarma, inleme, kükreme ve böğürme semantik alanıyla ilişkilidir. Kökün İbranice ve Aramice katmanlarında doğrudan fonetik eşdeğerleri genellikle gırtlaktan gelen bağırma, feryat etme ve inleme bildiren köklerle (גער kökündeki azarlama veya bağırma semantiği gibi fonetik yakınlıklar) kesişir. Arapçada hemzenin korunmasıyla kök, hem hayvanın doğal böğürtüsünü hem de insanın aşırı darlık karşısındaki yakarışlı feryadını içine alan özgül bir tazarru sesine işaret etmiştir. Kökün fiziksel gürültüden soyut tazarruya kayışı, çöl ortamında tehlike anında çıkarılan istimdat sesinin ilahi makama yöneltilmesiyle gerçekleşmiştir.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab, Lane's Lexicon.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | جأر | Hayvan böğürmesinden insanın çaresizlik anında yüksek sesle tazarru ve istimdat etmesine doğru anlamsal genişleme göstermiştir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Batı ve Güney Sami fonetik paralelleri | Hayvan sesi, böğürme, derin inleme ve tehlike anında gırtlaktan yükselen feryat semantiğiyle örtüşür. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik ses taklitçi (onomatopeik) tabaka | Gırtlak patlaması ve ses çıkarma bildiren arkaik köklerle yapısal paralellik taşır. | Muhtemel |
Kaynak David Cohen, Lisān al-ʿArab, Lane’s Lexicon.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| جأر | Anlamlı | Böğürmek, feryat etmek | Sıkıntı ve darlık anında sesini tazarru ile yükseltmek | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| جرأ | Anlamlı | Cesaret göstermek, atılmak | Korkuyu aşarak bir işin üzerine cüretle gitmek | Hedef kökle zıt psikolojik duruma işaret eder; Kur'an'da geçmez |
| أجر | Anlamlı | Karşılık vermek, kırığı sarmak | Yapılan işin bedelini vermek veya kırık kemiği sarıp iyileştirmek | Kur'an'da geçer |
| أرج | Anlamlı | Güzel koku yayılmak | Kokunun etrafa dalga dalga yayılması | Kur'an'da geçmez |
| رجأ | Anlamlı | Ertelemek, umut etmek | Bir işi sonraya bırakmak veya ümitle beklemek | Kur'an'da geçer |
| رأج | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilir |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| جأر | Merkez | Çaresizlik feryadı ve tazarru | Baskı altında kontrolsüzce gırtlaktan yükselen yalvarış sesidir | Darlık ve azap anında kaçınılmaz sığınma çığlığıdır |
| صرخ | Komşu | İmdat çığlığı | Dışarıdan doğrudan yardım ve kurtarıcı çağırma vurgusu taşır | Düşman veya tehlike karşısında imdat istemektir |
| عجج | Komşu | Yüksek sesle haykırma | Sesin topluluk halinde ve gürültülü biçimde yükselmesidir | İbadet veya savaşta toplu ses yükseltmektir |
| ضجج | Komşu | Karışık gürültü ve sızlanma | Şikâyet ve tahammülsüzlükten doğan karmaşık ses patlamasıdır | Sabırsızlık ve isyan tonu barındırabilir |
| همس | Zıt | Gizli ve alçak ses | Sesin tamamen kısılarak fısıltı ve ayak sesine dönüşmesidir | Yüksek sesli feryadın tam karşıtı olarak mutlak sükûnettir |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | جأر | Böğürmek, feryatla tazarru etmek | Darlık anında sesin yalvararak ve inleyerek yükseltilmesidir | Kesin |
| Latince | mugire, clamare, vociferari | Böğürmek, feryat etmek | mugire hayvan böğürmesini, clamare ise yüksek yakarışı verir; iki anlamı tek gövdede toplamaz | Güçlü |
| İngilizce | to bellow, to groan, to cry out | Böğürmek, feryat koparmak | cry out çaresiz çığlığı, bellow böğürmeyi karşılar ancak tazarru nüansı eksik kalır | Güçlü |
| Almanca | brüllen, aufschreien, wehklagen | Böğürmek, feryat etmek, sızlanmak | aufschreien kriz anındaki ani çığlığı, wehklagen ise acı dolu yakarışı karşılar | Güçlü |
| Fransızca | beugler, gémir, pousser des cris | Böğürmek, inleyerek haykırmak | beugler sesin hayvani tonunu, gémir ise acı ve tazarruyu yansıtır | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch, Lane's Lexicon.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| يَجْأَرُونَ / تَجْأَرُونَ | Darlık ve sıkıntı anında fıtri olarak Allah'a sığınma feryadı | İnsana bir zarar dokunduğunda şirk koştuğu varlıkları unutup tek sığınağa yönelmesi bağlamı (Nahl 16:53) |
| يَجْأَرُونَ | Azapla yüzleşildiğinde koparılan gecikmiş ve çaresiz çığlık | Müstekbirlerin dünyadaki şımarıklıkları ardından yakalanan azap anındaki haykırışları (Mü'minûn 23:64) |
| لَا تَجْأَرُوا | Faydasız ve reddedilen feryat | Hüküm kesinleştikten sonra gelen istimdadın ilahi makamca geri çevrilmesi bağlamı (Mü'minûn 23:65) |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Fıtrat ve tevhid delili | Müşriklerin darlık anında sahte ilahları terk edip yalnızca Allah'a yönelmeleri üzerinden fıtrat delilinin temellendirilmesi | Zorunluluk anında açığa çıkan ontolojik tevhid bilinci |
| Fıkıh | Veri bulunamadı | Kök fıkhi ahkâmda doğrudan bir terim veya hüküm kaynağı olarak yer almamıştır | Veri bulunamadı |
| Tefsir | Duada samimiyet ve ümitsizlik anı | Azap gelip çattıktan sonra yapılan feryadın tövbe ve kurtuluş için geçersiz sayılması | Reddedilen gecikmiş yakarış ve kabul edilen fıtri tazarru ayrımı |
| Hadis | Telbiye ve ibadette sesin yükseltilmesi | Hac ibadetinde telbiyenin vakar ve içten bir feryatla dile getirilmesi | İbadet coşkusunda sesin tazarru ile açığa vurulması |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Tevhid ve sığınma bilinci | Fıtri yakarış refleksi | Sahte ilahları tasfiye etme | Kriz ve darlık anında aracıların çöküşüyle bilincin doğrudan mutlak kudrete yönelmesidir | Kesin |
| İlmi | Psikolojik sınır durumlar | Travmatik deşarj ve feryat | İç basıncı sesle tahliye etme | Bireyin kontrol mekanizmalarının iflas ettiği eşikte açığa çıkan ilksel savunma çığlığıdır | Güçlü |
| Siyasi | Otoritenin baskısı ve çöküşü | Mazlumun feryadı ve tebaanın çaresizliği | Meşruiyet krizini dışa vurma | Baskı ve ceza mekanizması altında ezilen kitlelerin gecikmiş ve çaresiz çığlığıdır | Muhtemel |
| İktisadi | İflas ve yokluk krizi | Panik hali ve acil yardım çağrısı | Çöküşün ilanı | Bütün maddi kaynakların tükendiği anda piyasa aktörlerinin çaresizlik içinde sığınak aramasıdır | Muhtemel |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Basınç tahliyesi ve eşik aşımı | Kapalı bir sistemde biriken iç basıncın kritik sınırı aşmasıyla emniyet supabından yükselen yüksek frekanslı patlama ve ses dalgası | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Sınır durumda varoluşsal çığlık | Bireyin inşa ettiği tüm savunma ve inkâr mekanizmalarının travmatik bir yıkımla çökmesi sonucu en derindeki yardım arayışını haykırması | Kesin |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökün yalnızca sıradan bir dua etmek, sızlanmak veya bağırmak olarak algılanıp hayvani böğürtüye benzeyen ilksel ve kontrolsüz tazarru boyutunun dışarıda bırakılması |
| Kur'an içi daha geniş anlam | İnsanın sahte tanrılarından ve kibrinden soyunup mutlak çaresizliğini itiraf etmek zorunda kaldığı varoluşsal eşik çığlığı |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Ayetlerdeki müşriklerin tavrının basit bir dilek olarak görülmesi; böylece fıtratın inkâr edilemez acziyetinin ve gecikmiş yakarışın reddediliş hikmetinin kavranamaması |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | İnsanın refah anındaki kibri ile musibet anındaki çıplak acziyeti arasındaki karşıtlığı en sarsıcı ses metaforuyla ortaya koyduğu için hayatidir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Müşriklerin darlık anındaki ikiyüzlülüğünü anlatan tevhid ayetlerinde ve cehennem azabıyla kuşatılan müstekbirlerin çaresizliğini bildiren ahiret sahnelerinde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | İnsanın kendi kendine yettiği yanılsamasını kırar; en inatçı inkârcının dahi sınır durumda tek bir sığınağa doğru haykırmak zorunda kalacağını gösterir. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamSığır ve vahşi hayvanların darlık, yara ve sıkışma anında gırtlaktan yükselttiği derin ve yüksek sesli böğürtü.
- Soyut anlamAğır bir azap, felaket veya acziyet anında insanın yapay dayanaklarını kaybederek mutlak sığınağa karşı kontrolsüzce sesini yükseltip yakarması.
- Sistematik karşılıkBiriken baskının ve sahte güvenlik duvarlarının çökmesiyle sistemin zorunlu olarak merkeze doğru tazarru sinyali fırlatması.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde , öznenin maruz kaldığı dışsal sıkıntı, azap ve baskı potansiyelini; , öznenin dayanabileceği kritik eşik değerini temsil eder. , bu kritik eşik aşıldığında devreye giren basamak fonksiyonudur. , ruhsal ve fiziksel iç sıkışma alanını; ise baskı altındaki ani feryat türevini gösterir. , yönelimi yataydaki sahte unsurlardan dikeydeki mutlak merkeze doğru çevrilen birim doğrultu vektörüdür. Eşik aşıldığında sistem gecikmesiz olarak feryat fonksiyonunu tek bir yöne doğru üretir.