جهز
ج - ه - ز
KÖK- 4 geçiş
- 2 ayet
- 2 sîga
- 12 sözlük
Cihaz yola çıkan kimsenin yol için aldığı gereklerdir.devamı ›
Notlarım
Sözlükler(12)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
Cihaz yola çıkan kimsenin yol için aldığı gereklerdir.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR691 harfباب الهاء والجيم والزاي معهما
هز ج، ج ه ز مستعملان فقط
هزج:
الهَزَج: صوتٌ مُطربٌ، ورَعْدٌ هَزِجٌ بالصَّوْت، وعُودٌ هَزِجٌ، ومُغَنٍّ هَزِجٌ. يُهَزِّجُ الصّوتَ تَهْزيجاً.
والهَزَجُ: ضَرْبٌ من أعاريض الشِّعْر وهو: مفاعيلن مفاعيلن مفاعيلن مفاعيلن، أربعة أجزاء على هذا البناء كلّه.
جهز:
جهَّزْتُ القومَ تجهيزاً، إذا تكلّفت لهم جَهازَهم للسَّفَر، وكذلك جَهاز العَروس والميِّت، وهو ما يحتاج إليه في
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR550 harfالأصمعي: أَجْهَزْتُ على الجريح، إذا أسرعت قتله وقد تَمَّمْتَ عليه. وفرسٌ جَهيزٌ، إذا كان سريع الشَدِّ. ومن أمثالهم في الشيء إذا نَفَر فلم يَعُدْ: ضَرَبَ في جَهازِهِ بالفتح. قال الأصمعيُّ: وأصله في البعير يسقُط عن ظهره القَتَبُ بأداته فيقع بين قوائمه فينفِر عنه حتَّى يذهب في الأرض ويجمع على أَجْهِزَةٍ. وَالجَهازُ أيضاً: فَرْجُ المرأةِ. وأما جِهازُ العروس وجِهَازُ السَفَر، فَيُفْتَحُ ويكسر.
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR2.321 harfه ج ز
هزج ، جهز
استعمل من وجوهه : هزج ، جهز .
هزج : قال الليث : الهزَج : صوتٌ مُطرِب ، ورَعْدٌ هَزِجٌ بالصَّوت .
وقال الشاعر :
أجشُّ مُجَلْجِلٌ هَزِجٌ مُلِثٌّ
تُكَرْكِرُه الجَنائِبُ في السِّداد
وعُودٌ هَزِج ، ومُغَنَ هَزج : يُهَزِّجُ الصوتَ تَهزيجاً . والهَزَج : نوعٌ من أعاريض الشِّعر ، وهو مَفاعِيلُنْ مفاعيلن ، على هذا البناء كله أربعة أجزاء .
وقال الأصمعيّ : الهَزَج تدارُكُ الصوت في خِفّةٍ
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR5.257 harf(باب الجيم والهاء وما يثلثهما)
(جهو) الجيم والهاء والحرف المعتل يدلُّ على انكشافِ الشَّيء. يقال أجْهَتِ السّماءُ، أقلَعَتْ. ويقال خِباءٌ مُجْهٍ لا سِتْر عَليه. وجهِيَ البيتُ يَجْهَى، إذا خَرِبَ؛ وهُوَ جاهٍ. ويقال إن الجَهْوَةَ السَّهُ مكشوفةً.
(جهد) الجيم والهاء والدال أصلُهُ المشقَّة، ثم يُحمَل عليه ما يقارِبُه. يقال جَهَدْتُ نفسي وأجْهَدت والجُهْد الطَّاقَة. قال الله تعالى: {والَّذِينَ لاَ
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR446 harf- قال تعالى: ﴿فلما جهزهم بجهازهم﴾ [يوسف/70]، الجهاز: ما يعد من متاع وغيره، والتجهيز: حمل ذلك أو بعثه، وضرب البعير بجهازه: إذا ألقى متاعه في رجله فنفر، وجهيزة (وفي المثل: (أحمق من جهيزة). وهي أم شبيب الخارجي، وكان أبو شبيب من مهاجرة الكوفة، اشترى جهيزة من السبي، وكانت حمراء طويلة، فأرادها على الإسلام فأبت، فواقعها، فحملت، فتحرك الولد في بطنها، فقالت: في بطني شيء ينقز، فقيل: أحمق من جهيزة) : امرأة
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR3.604 harfجَهاز العَرُوس والميت وجِهازهما: ما يحتاجان إِليه، وكذلك جهاز المسافر، يفتح ويكسر؛ وقد جَهَّزَه فَتَجَهَّز وجَهَّزْتُ العروسَ تَجْهِيزاً، وكذلك جَهَّزت الجيش. وفي الحديث: من لم يغز ولم يجهز غازياً؛ تجهيز الغازي: تَحْمِيله وإِعداد ما يحتاج إِليه في غزوة، ومنه تَجْهِيزُ العروس: وتَجْهِيز الميت. وجَهَّزت القوم تَجْهِيزاً إِذا تكلَّفت لهم بِجهازِهِمْ للسفر، وكذلك جِهَاز العروس والميت، وهو ما يحتاج له
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR199 harf* ج ه ز * * أجْهَزَ * على الجريح أسرع قتله وتمّمه و * جِهَازُ * العروس والسفر بفتح الجيم وكسرها و * جَهَّزَ * العروس والجيش * تَجْهيزا * و * جَهَّزهُ * أيضا هيأ جهاز سفره و * تَجَهَّزَ * لكذا تهيأ له
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR3.151 harfجهاز الميت والعروس والمسافر بالكسر والفتح: ما يحتاجون إليه، قال الليث: وسمعت أهل البصرة يخطئون الجهاز، بالكسر. قال الأزهري: والقراء كلهم على فتح الجيم في قوله تعالى: فلما جهزهم بجهازهم قال: وجهاز، بالكسر: لغة رديئة. قال عمر بن عبد العزيز:
تجهزي بجهاز تبـلـغـين بـه يا نفس قبل الردى لم تخلقي عبثا وقد جهزه تجهيزا فتجهز. وجهز القوم تجهيزا: إذا تكلف لهم بجهازهم
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR4.366 harfجَهَزَ عَلَى الجَرِيحِ
1 جَهَزَ عَلَى الجَرِيحِ جهز علي الجريح : see 4, in two places.
جهّز
2 جهّز جهز , inf. n. تَجْهِيزٌ, He fitted out, equipped, furnished, or supplied, a bride, and a traveller, and a corpse, (S, Msb, K,) and an army, (S,) with her, or his, or their, جَهَاز [i. e. requisites, equipage, furniture, accoutrements, or apparatus]: (S, Msb. K:) he provided a warrior with a beast
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR462 harfجَهَزَ
جَهَزَ جَهَّزَ II ,
a. Fitted out, equipped, prepared; organized.
أَجْهَزَ
أَجْهَزَ IV
a. [ 'Ala ], Dispatched, finished off ( wounded man ).
تَجَهَّزَ
تَجَهَّزَ V
a. [ La ], Equipped, prepared himself for.
b. [ La ], Was fitted out, equipped for, prepared, ready to.
جَهَاْز
جَهَاْز 22 , جِهَاْز 23 , ( pl. أَجْهِزَة 15t ),
a. Requisites; outfit, equipment, accoutrements;
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR12.184 harfجهز
جَهَزَ - يَجْهَزُ - جَهَاز - جَهَّزَ - يُجَهِّزُ
جهَزَ - يَجْهَزُ + الكائن أو الشيء + بـِ شيء: يصبح " جاهزاً " به: يستكمل إعداد وتحضير مستلزمات القيام بفعل أو مجموعة أفعال
جَهَاز: على وزن " فـَعال": اسم فعل مبالغة من " جَهَزَ - يَجْهَزُ ": اسم آلة منه: ما يجعل المرء يجهز من الأدوات والأشياء للقيام بفعل أو عمل محدد
جَهَّزَ - يُجَهِّزُ:
Mücavir kökler16 mücavir (24 toplam)
- أخو
2 ortak ayet · Hayvanları bağladıkları ipin iki ucuna konmuş kazıklardan…
- عير
1 ortak ayet · Kervan
- رحل
1 ortak ayet · Rıhle : “Hayvan eğeri” demektir
- سرق
1 ortak ayet · Çaldı
- كيل
1 ortak ayet · Kile ölçü birimidir
- سقي
1 ortak ayet · Sakiy: Kaba konmuş sudur
- وفي
1 ortak ayet · “Vefyü” düzlük yerde oluşan tümsek yer veya tepecikler…
- أذن
1 ortak ayet · Kulak demektir
- أبو
1 ortak ayet · Bab kapı demektir
- خير
1 ortak ayet · Hayr : At sürüsü demektir
- نزل
1 ortak ayet · “Nezle” konaklama yeri demektir
- رأي
1 ortak ayet · Raye bir yere konmuş, oranın özelliğini gösteren işaret…
Geçtiği ayetler(2)
وَلَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِمْ قَالَ ائْتُونِي بِأَخٍ لَكُمْ مِنْ أَبِيكُمْ أَلَا تَرَوْنَ أَنِّي أُوفِي الْكَيْلَ وَأَنَا خَيْرُ الْمُنْزِلِينَ
Onların donanımınıOnların yüklerini hazırlatınca dedi ki: Bana baba bir kardeşinizi getirin. Görmüyormusunuz ki ben, ölçüyü tam ölçüyorum ve ben, konukseverlerin en iyisiyim.
فَلَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِمْ جَعَلَ السِّقَايَةَ فِي رَحْلِ أَخِيهِ ثُمَّ أَذَّنَ مُؤَذِّنٌ أَيَّتُهَا الْعِيرُ إِنَّكُمْ لَسَارِقُونَ
Onların donanımınıOnların yüklerini yüklettiğinde su kabını öz kardeşinin yüküne koydurdu. Sonra bir münadi: Ey kafile; siz gerçekten hırsızlarsınız, diye bağırdı.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | جهز |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | عدد, زود, هيأ |
| Zıt Kök | جرد |
| Çekirdek Özet 1 | Bir yolculuk, iş veya intikal için gereken yük, donanım ve azığı eksiksiz hazırlayıp yükleme |
| Çekirdek Özet 2 | Bir hedefe veya göreve sevk edilecek kimselerin ihtiyaç duyduğu zahire ve araç-gereçle ikmal edilmesi |
| Çekirdek Özet 3 | Bir eylemin veya misyonun icrası için altyapı, lojistik ve donanım bütünlüğünün önceden kurulması |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca günümüz Türkçesindeki mekanik «cihaz / alet» manasına indirgeyerek yol azığı ve lojistik ikmal boyutunu gözden kaçırmak |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| جه | Açığa çıkma, yüklenme, gücünü veya varlığını ortaya koyma; bu çekirdeği paylaşan جهد kökünde takatin ortaya dökülmesi, جهر kökünde ses veya görüntünün aşikar kılınması, جهل kökünde iç dengenin kaybolup taşkınlığın dışa vurması, جهم kökünde ise sertliğin yüze yansıması görülür. | ز | Çekirdeğin taşıdığı açığa çıkarma ve yüklenme eylemine keskinlik, sınırlılık ve belirli bir iş için toplanıp bağlanma niteliği katarak; bir kimseyi veya nesneyi yolculuk veya görev için somut yük, azık ve techizatla donatma anlamına odaklamıştır. |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ج | Değnek, deve; taşıma, yol alma, yük kaldırma | Yolculuğa, yüke ve bir yerden bir yere intikal etmeye dair ilk hareketi başlatır. |
| ه | Kollarını kaldırmış insan; dikkat çekme, ortaya çıkma, nefes | Hazırlığın, hareketliliğin ve lüzumlu nesnelerin belirgin şekilde meydana çıkarılmasını ifade eder. |
| ز | Kesici alet; kesme, ayırma, biçme, sınırlama | Dağınık unsurların toplanıp hedefe uygun biçimde bağlanmasını, ayrılmasını ve sonuca ulaştırılmasını sağlar. |
| جهز | Yükü toplayıp sınırlayarak intikale hazır hale getirme | Bir intikalin icrası için gereken vasıta, azık ve nesnelerin bir araya getirilip hedefe göre tam olarak donatılması hareketini temsil eder. |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir yolcunun, gelinin veya ölünün gideceği yere varması için ihtiyaç duyduğu eşya, azık, binek takımı ve techizatın toplanıp üzerine yüklenmesi; ayrıca yaralı bir kimsenin işini tek hamlede bitirip hareketini sonlandırma. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Kök erken dönem şiirinde devenin üzerindeki semer ve yük takımını ifade eden cemel veya hevdac donanımı bağlamında yer bulur. Ayrıca Huzaa veya İyad kabilelerine atfedilen mesellerde devenin yükünü döküp kaçmasını anlatan darb-ı meselde geçer: ضرب البعير في جهازه |
| Erken Arapça kullanım | Emevi dönemi halifesi Ömer b. Abdülaziz’e nispet edilen şiirde ahiret yolculuğu için gerekli ameli donanım anlamında kullanılmıştır: تَجَهَّزِي بِجَهَازٍ تَبْلُغِينَ بِهِ / يَا نَفْسُ قَبْلَ الرَّدَى لَمْ تُخْلَقِي عَبَثَا |
Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn.
Sami etimolojik katman
Arapça جهز kökü, merkezi Sami dillerinde bir amaca dönük lojistik hazırlık, eşya ve ikmal donanımı fikrini temsil eder. Kökün birincil anlam katmanı, hareket edecek bir özneye lüzumlu yükün (azık, binek takımı, giysi) sağlanmasıdır; bu yönüyle kök Arapçada hem isim formuyla donanımı hem de tef‘îl kalıbıyla donatma fiilini merkezine alır. Aramice ve Süryanice katmanlarda benzer konsonant dizilimleri doğrudan techizat anlamından ziyade sonuca ulaştırma, hızlıca bitirme veya zorlama yönündeki ikincil semantik nüanslarla kesişir; Arapçadaki «yaralının işini bitirme» anlamı ile Süryanicedeki nihayete erdirme çağrışımları arasında fonetik ve anlamsal bir geçişkenlik bulunur. Ancak yol eşyası ve lojistik donanım manası Arap dilinde özgün bir kurumsallık kazanmış, bedevi göçebelikten yerleşik kervan ve sefer teşkilatına uzanan süreçte teknik bir ikmal terimine dönüşmüştür.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, David Cohen, Lisān al-ʿArab.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Bir seyahat veya eylem için gerekli nesneleri bütünüyle sağlayıp yükleme | Kökün temel fiili olan donatmak ve bir yaralının işini tek hamlede tamamlamak eylemleri, bir süreci eksiksiz sonuca vardırma ortak paydasında birleşir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Süryanice ve İbranice kök akrabalıkları | Süryanicede sonuca erdirme ve Arapçadaki tek darbede canını alma kullanımı arasındaki semantik ortaklık mevcuttur; donanım boyutu Güney Sami sahasında belirginleşmiştir. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik kök tabakası | Lojistik yükümlülük ve yük bağlama bağlamında diğer kollarda doğrulanabilir doğrudan kökdeş kelime tespit edilmemiştir. | Veri bulunamadı |
Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, David Cohen.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| جهز | Anlamlı | Techiz etmek, donatmak, yüklemek | Yolculuk veya belirli bir iş için gereken eşya ve azığı bütünüyle hazırlamak. | Hedef kök; Kur'an'da geçer. |
| جزه | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kitābü’l-ʿAyn kaydına göre mühmeldir. |
| هجز | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kitābü’l-ʿAyn kaydına göre mühmeldir. |
| هزج | Anlamlı | Nağmelemek, ses çıkarmak | Sesin boğazda hafifçe ve peş peşe dalgalanması, neşeli ve hızlı vezinli şiir okuma. | Kitābü’l-ʿAyn kaydına göre müsta‘meldir; Kur'an'da geçmez. |
| زجه | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kitābü’l-ʿAyn kaydına göre mühmeldir. |
| زهج | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kitābü’l-ʿAyn kaydına göre mühmeldir. |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| جهز | Merkez | Donatma ve azıklandırma | Bir sefer veya intikal için gereken harici araç, azık ve binek yükünü eksiksiz sağlamak. | Lojistik ve taşınabilir yük hazırlığını doğrudan hedefe bağlar. |
| عدد | Komşu | Hazırlık ve biriktirme | İleride doğacak ihtiyaçlar için nesneleri sayıp biriktirme ve hazır tutma. | عدد geleceğe dönük birikimi, جهز ise fiilen yola çıkacak özneye yüklemeyi bildirir. |
| زود | Komşu | Azık temini | Yolcunun yalnızca tüketim ve beslenme ihtiyacını karşılayan gıda maddeleri. | زود sadece gıda ve besini kapsarken, جهز binek takımı, kaplar ve aletleri de içine alan üst kavramdır. |
| هيأ | Komşu | Biçimlendirme ve elverişli kılma | Bir nesneyi veya durumu eyleme hazır, düzenli ve uygun hale getirme. | هيأ içsel ve yapısal elverişliliği, جهز ise harici techizat ikmalini öne çıkarır. |
| جرد | Zıt | Soyma, çıkarma, mahrum bırakma | Üzerindeki örtüyü, techizatı veya eşyayı bütünüyle alıp yalın ve korunaksız bırakmak. | Donatmanın ve yüklemenin tam tersi olarak nesneyi takımsız ve techizatsız bırakmayı ifade eder. |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | جهز | Donatmak, azık hazırlamak, sefere hazırlamak | İntikal edecek kimseye lüzumlu techizat ve iaşeyi eksiksiz teslim etme hali. | Kesin |
| Latince | Apparare, instruere | Hazırlamak, donatmak, techiz etmek | Apparare ön hazırlığı, instruere ise bir amaç doğrultusunda eksiksiz donatmayı karşılar; yükleme fiiliyle örtüşür. | Güçlü |
| İngilizce | Equip, provision, outfit | Techiz etmek, erzak sağlamak, donatmak | Equip ve outfit genel techizatı, provision ise erzak ve zahire boyutunu karşılar; kökün sefer yükü manasını paylaşırlar. | Kesin |
| Almanca | Ausrüsten, verproviantieren | Donatmak, kumanya sağlamak | Ausrüsten teknik techizatı, verproviantieren ise kervan veya orduya sefer azığı teminini doğrudan ifade eder. | Güçlü |
| Fransızca | Équiper, approvisionner | Techiz etmek, iaşe temin etmek | Yolcu veya seferi birlik için gereken araç ve erzağın sağlanmasını karşılar. | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lisān al-ʿArab.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِمْ | Zahire ve yüklerini eksiksiz yükleyip yola çıkarma | Kıtlık döneminde zahire almak için Mısır'a gelen kardeşlerin bineklerine buğday yüklerinin sarılması ve dönüş yolculukları için hazırlanması; Yûsuf 12:59. |
| جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِمْ | Techizat ve erzak içerisine gizli bir unsuru yerleştirerek ikmal etme | Kardeşlerin yükleri bağlanırken hükümdarın su kabının bünyamin'in yükü içerisine gizlice konulması anındaki ikmal; Yûsuf 12:70. |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İstitaat ve ilahi inayet bağlamı | Kulun fiili işleyebilmesi için gereken harici araçların, bedeni sıhhatin ve imkanların Allah tarafından donatılması meselesi. | Kulun fiil anındaki alet ve donanım bütünlüğü. |
| Fıkıh | Nafaka, mehir ve cenaze hukuku | Cenazenin yıkanıp kefenlenmesi için gereken masraflar (cihâzü'l-meyyit) ile evlenen kadının çeyizi ve ev eşyası (cihâzü'l-arûs). | Hukuken temini zorunlu olan asgari maddi donanım ve teçhizat. |
| Tefsir | Kıssa tahlili ve Yusuf kıssası | Yusuf'un kardeşlerine adil ve tam ölçekle zahire vermesi, yüklerini hazırlatırken kurduğu idari ve pedagojik tedbir. | Kervanın eksiksiz iaşesi ve yük düzeni. |
| Hadis | Cihad ve gazve lojistiği | Sefer için bir gaziyi binek, silah ve azıkla donatmanın bizzat sefere çıkmış gibi ecir kazandırması prensibi. | Bir amelin faaline maddi ve lojistik altyapı sağlama. |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Kulun ahiret yolculuğu ve kulluk vazifesi | Ameli donanım | İntikal azığı | İnsanın dünya hayatından ebedi hayata geçişinde ihtiyaç duyduğu takva ve salih amel donanımıdır. | Güçlü |
| İlmi | Araştırma ve bilgi üretimi | Metodolojik altyapı | Veri ve alet ikmali | Bir meseleyi vuzuha kavuşturmak için zihnin gerekli kavramsal araçlar ve gözlem vasıtalarıyla donatılmasıdır. | Muhtemel |
| Siyasi | Devletin ordu ve bürokrasi teşkilatı | Lojistik seferberlik | Sevk ve idare ikmali | Bir kamu görevinin veya savunma hareketinin icrası için personelin binek, iaşe ve araçlarla eksiksiz donatılmasıdır. | Kesin |
| İktisadi | Ticaret kervanları ve mal ikmali | Emtia yükü ve sermaye techizatı | Tedarik ve dağıtım | Kıtlık veya kriz anlarında piyasaya arz edilecek gıda ve emtianın taşınabilir yükler halinde hazırlanıp sevk edilmesidir. | Kesin |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Sistem ilklendirmesi ve parametre ataması (Initialization) | Bir algoritmanın veya fiziksel bir donanımın çalışmaya başlamadan önce ihtiyaç duyduğu girdi değişkenleri, hafıza alanı ve enerji ile eksiksiz yüklenip hazır konuma getirilmesi. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Kurumsal lojistik ve operasyonel ikmal kapasitesi | Bir örgütün ya da bireyin bir görevi veya göç hareketini başarabilmesi için gereken maddi, mali ve lojistik kaynaklarla önceden donatılması süreci. | Kesin |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökten türeyen «cihaz» kelimesinin günümüz Türkçesinde sadece elektrikli, elektronik veya mekanik bir aygıt, aparat ya da tıbbi alet seviyesine indirgenmesi. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Bir gaye uğruna hareket edecek olan kimsenin ihtiyaç duyduğu yol erzakı, taşıma kapları, binek techizatı ve seyahat vasıtalarının tamamını kapsayan bütüncül lojistik donanım. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Yûsuf suresindeki ayetlerde geçen «cihâz» ifadesini modern alet çağrışımıyla okumak; ayetteki kardeşlerin bineklerine yüklenen zahire, çuval ve kapların oluşturduğu iktisadi yardım ve sefer yükü hakikatini ıskalamak. |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Bir niyetin veya emrin fiiliyata geçebilmesi için harici şartların, maddi altyapının ve lojistik donanımın eksiksiz kurulması gerektiğini; ilahi hikmetin ve peygamberi siyasetin tedarik ve tedbire verdiği değeri gösterdiği için önemlidir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Yûsuf suresinde kıtlık yönetimi, devlet eliyle zahire dağıtımı, kervan lojistiği ve bir hedefe ulaşmak için eşyayı stratejik araç olarak kullanma sahnelerini anlatan ayetlerde belirleyicidir; Yûsuf 12:59, 12:70. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Tevekkül ve dini vazifeyi sadece zihni bir niyet veya temenni sanıp maddi hazırlık, lojistik ikmal ve teknik donanım safhasını ihmal eden pasif dindarlık algısını düzeltir. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamBir yolcunun, kervanın veya askerin intikali için gereken azık, eşya ve binek takımını eksiksiz şekilde toplayıp üzerine yüklemek.
- Soyut anlamBir hedefin tahakkuku için zaruri olan bütün altyapı, imkan ve vasıtaları önceden temin ederek sistemi tam hazır hale getirmek.
- Sistematik karşılıkBir operasyonun veya görevin icrası öncesinde icracı özneye aktarılan toplam lojistik kapasite ve donatım matrisi.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde donatılacak özneyi veya sistemi temsil eder; sisteme dahil edilen her bir zaruri donanım, azık, araç ve techizat unsurudur; bu unsurların eksiksiz lojistik bütünleşmesini gösterir; intikal ve sefer şartları altında gerçekleşen techiz etme fonksiyonudur; ise öznenin eylemi icra edebilir tam yetkinlik ve hazırlık durumuna ulaştığını ifade eder.