جيب

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ج-ي-ب2 sîga, 49 mücavir kök, 3 ayet, 3 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.سوأأربجيبغيربيضخمرفرعونيديجَيْبِكَخرج

KökSîga 2Ayet 3Sure 3Mücavir 49

▶ Ağı aç (3B)

جيب

ج - ي - ب

KÖK
  • 3 geçiş
  • 3 ayet
  • 2 sîga
  • 8 sözlük

Cevb bir şeyi yerleştirmek için açılan kuyu, çukur demetir. Sonra elbise üzerindeki cepe de bu ad verilmiştir. Cevaplamak yerleştirmek, çukura yerleştirmek anlamında sorulan suale karşılık vermek için kullanlmıştır. Koltuk altı, koyun demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(8)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Cevb bir şeyi yerleştirmek için açılan kuyu, çukur demetir. Sonra elbise üzerindeki cepe de bu ad verilmiştir. Cevaplamak yerleştirmek, çukura yerleştirmek anlamında sorulan suale karşılık vermek için kullanlmıştır. Koltuk altı, koyun demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.279 harf
باب الجيم والباء و و ا ي ء معهما ج ب أ، ج أ ب، ب أ ج، ج ب ي، ج ي ب، ج و ب، و ج ب، ب و ج مستعملات جبأ: جَبَأت عنه أجبأُ جَبأً: أي ارتدعت عنه وتقاعست. قال الشاعر: وهل أنا إلاّ مثلُ سـيِّقةِ الـعـدا إنِ استقدمت نحرٌ وإن جَبأت عَقرُ والجَبَأةُ: مثل الكمأة الحمراء. والإجباءُ: بيع الزَّرع قبل بدوِّ صلاحه. والجُبأُ: الجَبانُ. قال: فما أنا من ريبِ الزَّمانِ بُجُبأٍ ولا أنا من سيب الإلهِ بيائسِ.
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR2.972 harf
(باب الجيم والياء وما يثلثهما) (جيأ) الجيم والياء والهمزة كلمتان من غير قياس بينهما. يقال جاء يجيء مجيئاً. ويقال جاءاني([1]) فجِئْتُه، أي غالبني بكثْرة المجيء [فغلبته([2])]. والجَيْئَة: مصدر جاء([3]). والجِئَةُ: مجتمع الماء حَوَالي الحِصْنِ وغيره. ويقال هي جيئة بالكسر والتثقيل. (جيب) الجيم والياء والباء أصلٌ يجوز أن يكون من باب الإبدال. فالجَيْبُ جَيب القميص. يقال جِبْتُ القميص قوّرت جَيْبه،
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR66 harf
- قال الله تعالى: ﴿وليضربن بخمرهن على جيوبهن﴾ [النور/31]، جمع جيب.
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR1.375 harf
الجَيْبُ: جَيْبُ القَمِيصِ والدِّرْعِ، والجمع جُيُوبٌ. وفي التنزيل العزيز: ولْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنّ على جُيُوبِهِنَّ. وجِبْتُ القَمِيصَ: قَوَّرْتُ جَيْبَه. وجَيَّبْتُه: جَعَلْت له جَيْباً. وأَما قولهم: جُبْتُ جَيْبَ القميص، فليس جُبْتُ من هذا الباب، لأَنَّ عين جُبْتُ إِنما هو من جابَ يَجُوبُ، والجَيْبُ عينه ياءٌ، لقولهم جُيُوبٌ، فهو على هذا من باب سَبِطٍ وسِبَطْرٍ، ودَمِثٍ ودِمَثْرٍ، وأَن هذه
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR2.013 harf
جيب بالكسر: حصنان بين القدس ونابلس الفوقاني والتحتاني من فتوحات السلطان صلاح الدين يوسف بن أيوب، نسب إلى أحدهما الإمام المحدث أبو محمد عبد الوهاب ابن عبد الله بن حريز المقدسي المنصوري الجيبي ولد سنة 543 وتوفي بمصر سنة 636 ذكره الحافظ أبو الحسين القرشي في معجم شيوخه، وقد أهمل المصنف نابلس في موضعه. وجيب القميص ونحوه كالدرع بالفتح: طوقثه، قيل: هذا موضع ذكره لا ج و ب، ج جيوب بالضم والكسر وفي
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR1.852 harf
جَابَ 1 جَابَ جاب جابي , aor. يَجِيبُ: see 1 in art. جوب, in two places. جيّب 2 جيّب جيب , inf. n. تَجْيِيبٌ: see 1 in art. جوب. جَيْبٌ جَيْبٌ جيب The طَوْق [or opening at the neck and bosom] (K) of a shirt (S, K) and the like; (K;) as, for instance, of a coat of mail: (TA:) or the opening of a shirt at the uppermost part of the breast: (Msb, MF:) or the opening in a garment for the head to
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR211 harf
جَاب جَاب ( y ) I ( n. ac. جَيْب 1 ), a. Opened at the front ( shirt & c. ). جَيْب جَيْب 1 , جَيْبَة 1t , ( pl. جُيُوْب [ 27 ] , أَجْيَاب أَجْيَاب [ 38 ] ), a. Shirt-front. b. Pocket. c. Heart, bosom.
Tamamını oku

Sîgalar(2)

Mücavir kökler49 mücavir (61 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. غير

    3 ortak ayet · Ğayr, Ğayr dışında demektir

  2. بيض

    2 ortak ayet · Biid yumurta demektir

  3. فسق

    2 ortak ayet · Fısk (sin) Ceviz ve benzeri yemişlerin dış kabuğunun…

  4. فرعون

    2 ortak ayet · Firavun

  5. أرب

    1 ortak ayet · Ürbiye alça demektir

  6. ضمم

    1 ortak ayet · Ve çek

  7. يدي

    2 ortak ayet · El ve kol demektir

  8. عور

    1 ortak ayet · Ölçmek için kullanılan boş kaptır

  9. طفل

    1 ortak ayet · Yeni doğan çocuktur

  10. غضض

    1 ortak ayet · Ğudde (dat), “Ğadid” hurmanın tomurcuğu olup yumuşak…

  11. سوأ

    2 ortak ayet · Sey’e(hemze): “Sivad” kara demektir

  12. خرج

    2 ortak ayet · Huruc : Harc duvarın dışına sürülen harçtır

Geçtiği ayetler(3)

  1. وَأَدْخِلْ يَدَكَ فِي جَيْبِكَ تَخْرُجْ بَيْضَاءَ مِنْ غَيْرِ سُوءٍ فِي تِسْعِ آيَاتٍ إِلَى فِرْعَوْنَ وَقَوْمِهِ إِنَّهُمْ كَانُوا قَوْمًا فَاسِقِينَ

    Senin cebinVe elini koynuna sok. Firavun ve kavmine gönderilen dokuz mucizeden biri olarak kusursuz, bembeyaz çıksın. Şüphesiz ki onlar; fasık bir kavim idiler.

  2. اسْلُكْ يَدَكَ فِي جَيْبِكَ تَخْرُجْ بَيْضَاءَ مِنْ غَيْرِ سُوءٍ وَاضْمُمْ إِلَيْكَ جَنَاحَكَ …

    Senin cebinElini koynuna sok, lekesiz bembeyaz çıksın. Ellerini kendine çek, korkun kalmasın. Bu ikisi, Firavun ve erkanına karşı Rabbından iki burhandır. Doğrusu onlar, fasıklar güruhudur, denildi.

Sîga sayfası: جُيُوبِهِنَّ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökجيب
YapıÜçlü
Özel DurumEcvef (orta harfi illetli/yâ)
Bağlamsal Yakın Köklerجوب, طوق, خمر
Zıt Kökستر
Çekirdek Özet 1Elbisenin baş veya boyun geçmesi için göğüs kısmından oyulup açılan yaka yarığı
Çekirdek Özet 2İnsanın göğsüne, kalbine ve iç mahremine açılan doğal ve yapısal sınır geçidi
Çekirdek Özet 3Açıklık ile örtünme, dışarıdan içeriye nüfuz ile mahremiyetin muhafazası arasındaki geçiş eşiği
Kritik Hata RiskiKelimenin modern dildeki torba veya kese biçimindeki cep sanılarak yaka ve göğüs dekoltesi bağlamından koparılması

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
جيBir sınırın veya boşluğun içine doğru yönelme, gelme ve nüfuz etme hareketi (جيأ)بSoyut yöneliş eylemini çadır, ev veya elbise gibi bir mahfazanın (ب) içine açılan somut bir yarık ve geçiş boşluğuna dönüştürür

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
جDeğnek, deve; taşıma, yol alma, toplamaBir engeli aşarak dışarıdan içeriye doğru ilerleme ve geçiş yapma dinamizmi
يEl ve kol; iş, yapma, uzanmaYönelme hareketinin bir uzuv veya irade vasıtasıyla fiilen gerçekleştirilmesi
بEv, çadır; iç, barınma, içinde olmaBedenin, göğsün veya örtünün temsil ettiği korunaklı iç mekan
جيبTaşıma ve sınır aşma hareketinin (ج) el veya boyun vasıtasıyla yönlendirilip (ي) korunaklı bir iç mahfaza veya örtü alanına (ب) dahil edilmesi; elbisenin göğüs kısmındaki açıklıktan bedenin içine açılan geçit

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamDikişli bir giysinin başın rahatça geçebilmesi için boyun ve göğüs kısmından dairesel ya da dikey olarak kesilip oyulan yaka yarığı, elbise koynu
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem lügat şahitlerinde ve şiir dilinde göğüs ve kalp temizliğini, hıyanetten uzak sadakati nitelemek üzere samimi göğüs mecazıyla kullanılmıştır: وخَشَّنْتِ صَدْراً جَيْبُه لكِ ناصحُ
Erken Arapça kullanımEmevî şairi Zü'r-Rumme çöllerin girintili yollarını ve vadi yarıklarını gömlek yakasına benzeterek جُيُوبُ الفَيَافِي terkibini kullanmıştır: طَواها إِلى حَيْزومِها، وانْطَوَتْ لها / جُيوبُ الفَيافي: حَزْنُها ورِمالُها; ayrıca cennet nehrinin oyulmuş incilerle süslü kıyılarını anlatmak üzere el-müceyyeb nitelemesi kaydedilmiştir

Kaynak Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde جيب kökü, doğrudan doğruya yarma, kesip oyma ve bir nesnenin merkezinde dairesel boşluk oluşturma anlamını taşıyan جوب kök ailesiyle fonetik ve morfolojik olarak iç içedir. Arapça içerisinde illet harfinin yâ yönünde özelleşmesi, eylemin kendisinden ziyade (delme/oyma) bu eylem sonucunda giyside oluşan somut açıklığı (yaka ve koyun) adlandırmıştır. İbranicede kuyu, çukur ve oyuk anlamındaki gev (גב) ve Aramicede benzer oyuntu ve çukurlukları bildiren gubbā kökleri, bir kabın veya yüzeyin içine doğru açılan çukurluk matrisinde Arapçadaki bu kullanımla aynı ilksel kökenden dallanır. Arapçada kök, hem gömleğin baş geçirilen yakası hem de göğsün bizzat kendisi ve insanın iç dünyasını örten sadır mahallini ifade edecek biçimde anlam genişlemesine uğramıştır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Gesenius, Lane's Lexicon, David Cohen.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönجوب kökünden ibdâl veya özelleşmeDelme, kesme ve yarma eylemini ifade eden asıl kökten türeyerek elbisenin oyulan yakasını niteleyen isim formuna dönüşmüştürKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice gev (גב) ve Aramice gubbāOyuk, çukur, çukurlaştırılmış boşluk ve oyuntu anlam katmanıyla morfo-semantik akrabalık taşırGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami dilleri dışındaki Afro-Asyatik katmanlarda bu özel morfolojik yapıda doğrudan soydaş tespit edilmediVeri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, David Cohen.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
جيبAnlamlıYaka açıklığı, koyunElbisenin boyun ve göğüs kısmındaki oyuk ve bu oyuktan ulaşılan göğüs boşluğuHedef kök; Kur'an'da geçer
جبيAnlamlıToplamak, biriktirmekSuyu havuzda veya malı kasada bir araya getirmek, tahsil etmekHedef kökle içe alma ve toplama yönünden irtibatlıdır; Kur'an'da geçer
يجبAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bağımsız üçlü kök olarak müstakil bir anlam maddesiyle yer almazKur'an'da geçmez
يبجAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıFonetik dizilişi Arap dilinde kullanılmayan terkipKur'an'da geçmez
بجيAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıArapça sözlüklerde mühmel kabul edilen dizilişKur'an'da geçmez
بيجKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik lügat geleneğinde kök hüviyeti kazanmamış harf dizilişiKur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
جيبMerkezElbisenin göğüs açıklığı, yakaGiysinin boyun ve göğüs hizasında vücudun iç mahremine geçit veren dikey veya oyuk yarıkBedene doğrudan giriş ve çıkış imkanı veren doğal kıyafet açıklığıdır
جوبKomşuYarma, oyma, katetmeMaddi bir engeli keserek içinden geçmek veya kumaşta delik açmakجيب bu delme fiilinin sonucunda oluşan spesifik yaka açıklığı iken جوب eylemin bizzat kendisidir
طوقKomşuBoyunluk, çevrelemeBoynu çepeçevre saran halka, gerdanlık veya elbise yakasının dairesel sınırıطوق boynu çevreleyen dairesel kuşağı bildirirken جيب göğse doğru inen yarık ve açıklığı hedefler
خمرKomşuÖrtme, gizlemeBaşı ve saçları örterek aşağıya doğru salınan örtü kumaşıخمر örten vasıtayı bildirirken جيب o örtünün üzerine salınarak kapatılması gereken açıklığı bildirir
سترZıtÖrtmek, perdelemekBir açıklığı veya nesneyi tamamen kapatıp görünmez kılmakجيب açıklık, yarık ve geçit oluştururken ستر her türlü geçiş ve görünürlüğü engeller

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaجيبYaka yarığı, elbise koynu, göğüs açıklığıElbisenin baş geçecek ve göğsü açıkta bırakacak oyuğu; sadırKesin
LatinceSinus, collareKıvrım, koyun, yaka açıklığıSinus elbisenin göğüste oluşturduğu kıvrımı ve kucağı karşılar, ancak modern cep anlamını içermezGüçlü
İngilizceBosom, neckline, pocketKoyun, yaka açıklığı, cepModern cep (pocket) anlamı sonradan türemiştir; asıl klasik anlamı neckline veya bosom karşılarGüçlü
AlmancaBrustausschnitt, Busen, TascheGöğüs dekoltesi/yarığı, koyun, cepBrustausschnitt kumaşın göğüs açıklığını birebir verirken Tasche modern torba cebe kayarGüçlü
FransızcaEncolure, pan, pocheYaka oyuntusu, elbise koynu, cepEncolure giysinin boyun ve göğüs açıklığını tam karşılar, poche ise modern torba anlamıdırGüçlü

Kaynak Du Cange, Oxford English Dictionary, Grimm Wörterbuch, Littré.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
جَيْبِكَElbisenin yaka açıklığı, koyunHz. Musa'nın mucizevi beyaz eli (yed-i beyzâ) çıkarmak üzere elini sokması emredilen gömlek yakası ve koyun mahalli (Neml 27:12, Kasas 28:32)
جُيُوبِهِنَّKadın giysisinin boyun ve göğüs dekoltesiBaşörtülerinin üzerine salınarak boyun, gerdan ve göğüs çatalının kapatılması emredilen tesettür bağlamı (Nûr 24:31)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamPeygamberlik mucizeleriHz. Musa'nın elini koynuna sokup kusursuz bembeyaz çıkarması mucizesinin mahiyetiBeden ile temas halindeki bir kıyafet açıklığından ilahi kudret nişanesinin tezahürü
FıkıhSetr-i avret ve tesettürBaşörtüsünün yaka açıklığını örtme biçimi ve kadının örtmesi gereken avret sınırlarıGöğüs dekoltesinin, boynun ve kulak altlarının örtüyle tamamen kapatılmasının farziyeti
TefsirNûr 24:31 ve kıssa tahliliCahiliye kadınlarının başörtülerini arkaya bağlayıp yakalarını açık bırakma adetinin ıslahıAyetteki darp fiilinin yaka yarığını sıkıca ve örtüşecek şekilde örtmesi manası
HadisSünnet giyim kuşamı ve ahlakElbisenin yaka açıklığının genişliği, düğmelenmesi ve kalbin sadakatini niteleyen mecazlarİç samimiyetin ve kalbin hıyanetten beri oluşunun lisan-ı şer'deki ifadesi

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniMahremiyet ve ubudiyet sınırlarıSınır kapısıKamusal bakış ile özel bedensel mahremiyet arasındaki geçişi denetlemeİffetin korunması bedenin dış dünyaya açılan pencerelerinin örtülmesiyle başlarKesin
İlmiFiziksel ve morfolojik yapıGeçiş aralığıBir nesnenin iç hacmi ile dış ortamı arasında madde ve enerji aktarımı sağlayan menfezGiysinin veya örtünün bütünlüğünü bozmadan uzuvların hareketine izin veren açıklıkGüçlü
SiyasiSınır güvenliği ve egemenlik alanıGiriş kontrol noktasıBir yapının veya toplumun hassas iç çekirdeğine giriş sağlayan stratejik eşikAçık bırakıldığında sızmaya müsait, kapatıldığında koruma sağlayan sınır kapısıMuhtemel
İktisadiDeğer koruma ve saklamaMahfaza girişiKişinin en mahrem ve güvenli yerinde kıymetli unsurları muhafaza etme imkanıTarihsel süreçte koyunda para ve kıymetli evrak taşıma alışkanlığının doğuş zeminiMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerTopolojik açıklık (aperture / boundary opening)Kapalı bir manifold yüzeyinde iki farklı uzayı birbirine bağlayan ve sınır koşullarını değiştiren delik veya orifis yapısıGüçlü
Beşeri bilimlerMahremiyet sınır regülasyonu (boundary regulation)Bireyin benliği ile sosyal çevre arasındaki geçirgenliği kontrol eden sosyo-psikolojik filtreleme eşiğiKesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimenin yalnızca kumaş üzerine dikilen küçük eşya taşıma torbası (modern cep) olarak anlaşılması
Kur'an içi daha geniş anlamGömleğin boyun, gerdan ve göğüs hizasındaki açıklığı olup, insanın iç mahremine ve kalbine açılan bedensel giriş kapısı olması
Yanlış anlamanın doğuracağı hataNûr 24:31 ayetindeki emrin neyi kapattığının anlaşılamaması; başörtüsünün yalnızca başı değil, göğüs dekoltesini kapatmak için indirildiğinin gözden kaçırılması

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın hem mucize anlatımında bedensel hareketi (Hz. Musa'nın elini koynuna sokması) hem de toplumsal ahlak nizamında tesettürün odak noktasını (göğüs dekoltesi) belirleyen kilit bir terim olduğu için
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Hz. Musa kıssasının anlatıldığı ayetlerde (Neml 27:12, Kasas 28:32) ve ahkam tefsirinin en temel ayetlerinden biri olan tesettür ayetinde (Nûr 24:31)
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Tesettürün yalnızca bir baş bağlama biçimi olduğu yanılgısını düzelterek, örtünün asıl amacının boyun, gerdan ve göğüs açıklığını kapatmak olduğunu açıkça gösterir

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir kumaş veya giysi yüzeyinde başın ve uzuvların geçmesi için dairesel veya dikey olarak açılan yaka yarığı, boyun ve göğüs boşluğu.
  • Soyut anlamKorunaklı ve mahrem bir iç hacim ile dış dünya arasındaki geçişi, nüfuzu veya örtünmeyi düzenleyen sınır aralığı.
  • Sistematik karşılıkSosyal mahremiyet ve bedensel dokunulmazlık sisteminde, iç dinamikler ile dış etkiler arasındaki geçirgenliği kontrol eden denetim noktası.
  • LaTeX modeliT(S)=∂Ω∩Φ  ⟹  {x∈Φ,gec¸is¸/tezahu¨rC(Φ),setr/muhafaza
  • LaTeX açıklamasıModelde Ω korunaklı iç hacmi (beden veya göğüs boşluğu), ∂Ω bu hacmin dış sınır yüzeyini (elbiseyi), Φ ise bu yüzeyde kesilip oyularak açılan yaka aralığını (جيب) sembolize eder. Dönüşüm fonksiyonu T(S), bu sınır aralığında iki zıt durum üretir: Ya bir x unsurunun (Hz. Musa'nın eli örneğinde olduğu gibi) bu yarıktan içeri girip dışarı tezahür etmesi (x∈Φ), ya da örtü operatörü C vasıtasıyla bu açıklığın kapatılarak (C(Φ)) mahremiyetin tam bir korumaya alınması gerçekleşir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ج