حصر

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ح-ص-ر6 sîga, 90 mücavir kök, 6 ayet, 5 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.نسكأُحْصِرْتُمْحَصِيرًاحصرلحفسبلأُحْصِرُواحَصِرَتْوَاحْصُرُوهُمْحرمصلوقتل

KökSîga 6Ayet 6Sure 5Mücavir 90

▶ Ağı aç (3B)

حصر

ح - ص - ر

KÖK
  • 6 geçiş
  • 6 ayet
  • 6 sîga
  • 13 sözlük

Hisar kale duvarı demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Hisar kale duvarı demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.660 harf
باب الحاء والصاد والارء معهما ح ص ر، ص ح ر، ص ر ح، ح ر ص، مستعملات فقط حصر: حَصِرَ حَصَراً: أي عَيَّ فلم يَقْدِر على الكلام. وحَصِرَ صدْرُ المء: أي ضاق عن أمرٍ حَصَراً. والحُصْرُ: اعتِقالُ البَطْن حُصِرَ، وبه حُصْرٌ، وهو مَحْصُور. والحِصار: مَوضع يُحْصَر فيه المَرءُ، حَصَروه حَصْراً، وحاصَرُوه، قال رؤبة: مِدْحةَ مَحْصُورٍ تَشَكَّى الحَصْرا دَجْرانَ لم يَشرَبْ هناك الخَمْرا دَجران: أيْ
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.840 harf
حَصَرَهُ يَحْصُرُهُ حَصْراً: ضيَّق عليه وأحاط به. والحَصيرُ: الضيِّق البخيل. والحَصيرُ: البارِيَّةُ. والحَصيرُ: الجَنْبُ. قال الأصمعيّ: هو ما بين العِرْقِ الذي يظهر في جَنْب البعير والفرس معترِضاً فما فوقَه إلى مُنْقَطَع الجنْب. والحَصيرُ: الملكُ، لأنَّه محجوب. قال لبيد: وقماقمٍ غُلْبِ الرِقابِ كأنَّهمجِنٌّ لدى بابِ الحصير قِيامُ والحَصيرُ: المَحْبِس. قال الله تعالى: "وَجَعَلْنا جَهَنَّمَ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR13.140 harf
ح ص ر حصر ، حرص ، صرح ، صحر ، رصح : مستعملة . حصر : قال الليث : الحَصَرُ : ضرْبٌ من العِيّ ، تقول : حَصِرَ فلانٌ فلم يقدر على الكلام ، وإذا ضَاقَ صدرُ المرء من أَمْرٍ قيل : حَصِرَ صَدْرُ المرء عن أمره يحصَر حَصَراً . قال الله : ( إِلاَّ ? لَّذِينَ يَصِلُونَ إِلَى ? قَوْمٍ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ مِّيثَ ? قٌ أَوْ جَآءُوكُمْ حَصِرَتْ صُدُورُهُمْ أَن يُقَ ? تِلُونَكُمْ ) ( النِّساء : 90 ) معناه :
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR7.998 harf
(باب الحاء والصاد وما يثلثهما) (حصف) الحاء والصاد والفاء أصلٌ واحد، وهو تشدُّدٌ يكون في الشيءِ وصلابةٌ وقوَّة. فيقال لرَكانة العقْل حصافة، وللعَدْوِ الشديد إحصاف. يقال فرسٌ مِحْصَفٌ وناقة مِحْصافٌ. ويقال كتيبة محصوفةٌ، إذا تَجمَّع أصحابُها وقلّ الخَلَل فيهم. قال الأعشى: تأوِي طوائِفُها إلى مَحْصُوفة *** مكروهةٍ يخشى الكماةُ نِزالَها([1]) ويقال "مخصوفة"، وهذا له قياسٌ آخر وقد ذكر في بابه. ويقال
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR1.199 harf
- الحصر: التضييق، قال عز وجل: ﴿واحصروهم﴾ [التوبة/5]، أي: ضيقوا عليهم، وقال عز وجل: ﴿وجعلنا جهنم للكافرين حصيرا﴾ [الإسراء/8]، أي: حابسا. قال الحسن: معناه: مهادا (انظر: الدر المنثور 5/245)، كأنه جعله الحصير المرمول كقوله: ﴿لهم من جهنم مهاد﴾ [الأعراف/41] فحصير في الأول بمعنى الحاصر، وفي الثاني بمعنى المحصور، فإن الحصير سمي بذلك لحصر بعض طاقاته على بعض، وقول لبيد: *ومعالم غلب الرقاب كأنهم**جن لدى باب
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR1.166 harf
ح ص ر حصرتهم حصراً‏:‏ حبستهم‏.‏ والله حاصر الأرواح في الأجسام‏.‏ وأحصر الحاج إذا حبسوا عن المضـيّ بمرض أو خوف أو غيرهما ‏"‏ فإن أحصرتم ‏"‏‏.‏ وحصر الرجل وأحصر‏:‏ اعتقل بطنه وبه حصـر‏.‏ وأعـوذ باللـه مـن الحصـر والأسـر‏.‏ وحاصرهـم العدو حصاراً‏.‏ وبقينا في الحصار أياماً أي فـي المحاصـرة أو فـي مكانهـا‏.‏ وحوصـروا محاصراً شديداً‏.‏ وحصر صدره وحصر لسانه‏.‏ وحصر في كلامه وفي خطبته‏:‏ عيّ‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR9.677 harf
الحَصَرُ: ضربٌ من العِيِّ. حَصِرَ الرجلُ حَصَراً مثل تَعِبَ تَعَباً، فهو حَصِرٌ: عَيِيَ في منطقه؛ وقيل: حَصِرَ لم يقدر على الكلام. وحَصِرَ صدرُه: ضاق. والحَصَرُ: ضيق الصدر. وإِذا ضاق المرء عن أَمر قيل: حَصِرَ صدر المرء عن أَهله يَحْصَرُ حَصَراً؛ قال الله عز وجل: إِلاَّ الذين يَصِلُون إِلى قوم بينكم وبينهم ميثاق أَو جاؤوكم حَصِرَتْ صُدورُهُم أَن يقاتلوكم؛ معناه ضاقت صدورهم عن قتالكم وقتال قومهم؛
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR873 harf
* ح ص ر * * حَصَرَهُ * ضيق عليه وأحاط به وبابه نصر و * الحَصيرُ * الضيق البخيل والحصير البالية والحصير أيضا المحبس قال الله تعالى ﴿وجعلنا جهنم للكافرين حصيرا﴾ و * الحَصَرُ * العي وهو أيضا ضيق الصدر يقال * حَصِر * صدره أي ضاق وبابهما طرب وأما قوله تعالى ﴿حصرت صدورهم﴾ فأجاز الأخفش والكوفيون أن يكون الماضي حالا ولم يجّوزه سيبويه إلا مع قد وجعل صحرت صدورهم على جهة الدعاء عليهم وكل من امتنع من شيء
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR13.262 harf
الحصر، كالضرب والنصر، أي من بابها: التضييق. يقال: حصره يحصره حصرا، فهو محصور: ضيق عليه، ومنه قوله تعالى: واحصروهم أي ضيقوا عليهم الحصر، أيضا: الحبس. يقال: حصرته فهو محصور، أي حبسته، ومنه قول رؤبة: مدحة محصور تشكى الحصرا يعني بالمحصور المحبوس. وقيل: الحصر هو الحبس عن السفر وغيره، كالإحصار: وقد حصره حصرا فهو محصور وحصير، وأحصره، كلاهما: حبسه ومنعه عن السفر. وفي حديث الحج المحصر بمرض
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR15.901 harf
حَصَرَهُ 1 حَصَرَهُ حصر حصره حصرة , (S, A,) aor. حَصُرَ (S, K) and حَصِرَ , (K,) inf. n. حَصْرٌ, (S, K,) He, or it, straitened him; (S, A, K;) so in the Kur ix. 5; (TA;) and encompassed, or surrounded, him. (S, A.) You say حَصَرَهُ, (S, Msb,) or حَصَرَ بِهِ, (K,) aor. حَصُرَ , (S, Msb,) inf. n. حَصْرٌ, (Msb,) It (a hostile party, ISk, S, Msb, or a people, K) encompassed him, or surrounded him,
Maddenin bağlantısı

حَصَرَهُ 1 حَصَرَهُ حصر حصره حصرة , (S, A,) aor. حَصُرَ (S, K) and حَصِرَ , (K,) inf. n. حَصْرٌ, (S, K,) He, or it, straitened him; (S, A, K;) so in the Kur ix. 5; (TA;) and encompassed, or surrounded, him. (S, A.) You say حَصَرَهُ, (S, Msb,) or حَصَرَ بِهِ, (K,) aor. حَصُرَ , (S, Msb,) inf. n. حَصْرٌ, (Msb,) It (a hostile party, ISk, S, Msb, or a people, K) encompassed him, or surrounded him, (Msb, K,) and prevented him from going to his business: (Msb:) or straitened him, and encompassed or surrounded him; as also ↓ حَاصَرَهُ, inf. n. مُحَاصَرَةٌ and حِصَارٌ. (ISK, S.) The ↓ محاصرة of an enemy is well known. (K.) You say العَدُوُّ ↓ حَاصَرَهُمُ, inf. ns. as above, [The enemy besieged, or beset, them;] and بَقِينَا فِى الحِصَارِ أَيَّامًا We remained in the state of siege some days; or in the place of confinement; and حُوصِرُوا مُحَاصَرَةً شَدِيدَةً [They were besieged, or beset, vehemently]. (A.) ― -b2- Also حَصَرَهُ, (S, A, K, &c.,) aor. حَصُرَ (Mgh, K) and حَصِرَ , (K,) inf. n. حَصْرٌ, (A, Mgh, K,) He, (Akh, S, A,) or it, (S,) confined, kept close, imprisoned, detained, retained, restrained, withheld, or prevented, him; (A O, Aboo-'Amr Esh-Sheybلnee, Akh, S, A;) as also ↓ أَحْصَرَهُ: (Aboo-' Amr Esh-Sheybلnee, S:) or a distinction should be made between these two forms, as will be seen in what follows. (TA.) And It (a hostile party, and a disease, ISK, Th, Msb) detained, restrained, withheld, or prevented, him (ISK, Th, Msb, K) from journeying &c.; (K;) as also ↓ احصرهُ: (AO, * ISk, Th, Msb, K:) or the latter signifies it (disease) prevented him from journeying, or from a thing that he desired: so in the Kur ii. 192: (ISk, S:) or [more properly] it (disease, or urine, [&c.,]) made him to restrain himself: (Akh, S, K:) or اـِحْصَارٌ signifies the being prevented from attending the religious rites and ceremonies of the pilgrimage, by disease, or the like: (IAth:) or أُحْصِرَ is said when a man is turned back from a course which he desired: and حُصِرَ, when he is confined, or restrained, or the like: (Yoo:) or, accord. to Fr, the Arabs say, of him whom fear or disease prevents from accomplishing his pilgrimage or his عُمْرَة [q. v.], (Mgh, * TA,) and of any one that is not forcibly constrained, as by imprisonment, or by enchantment or the like, (TA,) ↓ أُحْصِرَ: and of him who is imprisoned or restrained by a Sultلn, or by one who overpowers, حُصِرَ: this distinction is observed by them: (Mgh, * TA:) but if you mean that the constraining power of the Sultلn is a preventing cause, and you do not refer to the act of the agent, it is allowable for you to say, الرَّجُلُ ↓ قَدْ أُحْصِرَ: and if you say of him whom pain or disease makes to restrain himself, that the disease, or fear, restrains him, it is allowable for you to say, حُصِرَ: or, as Aboo-Is- hلk the Grammarian says, the correct rule, accord. to the lexicologists, is, that one says of him whom fear and disease prevent, ↓ أُحْصِرَ: and of him who is confined or restrained by another, حُصِرَ: and thus it is because he who refrains from conducting himself freely in an affair restrains himself: and they saying حَصَرْتُهُ means that thou hast restrained him; not that he has restrained himself: so that it is allowable to say in this case [when you do not mention the agent], ↓ أُحْصِرَ. (TA.) [Accord. to Z,] حُصِرَ عَنْهُ and دُونَهُ [lit. He was withheld from it] is said when a man is ashamed at a thing, and leaves it, or abstains from it, or when he is unable to effect a thing, or finds his wish difficult of attainment. (A. [See also حَصِرَ, in what follows, in this paragraph.]) حَصَرْتُ الغُرَمَآءَ فِى المَالِ means حَصَرْتُ قِسْمَةَ المَالِ فِى الغُرَمَآءِ [I restricted the division of the property among the creditors]: for the prevention is not against them, but against others, from their being shares with them in the property: the phrase is inverted, like أَدْخَلْتُ القَبْرَ المَيِّتَ. (Msb.) ― -b3- Also حَصَرَهُ, (K,) aor. حَصُرَ , inf. n. حَصْرٌ, (TA,) He took the whole of it; (K;) [appropriated it to himself exclusively;] acquired it; took it to himself. (TA.) ― -b4- And حُصِرَ, (S, A, Mgh, K,) and ↓ أُحْصِرَ, (S, A, K,) or حُصِرَ بِغَائِطِهِ, and ↓ أُحْصِرَ, (Ks,) or حُصِرَ عَلَيْهِ خَلَاؤُهُ, aor. يُحْصَرُ, inf. n. حَصْرٌ [and حُصْرٌ, or this latter is a simple subst.], (Ibn-Buzurj,) He (a man, S, A) suffered suppression of the feces, or constipation of the bowels: (Ks, Ibn-Buzurj, S, A, Mgh, K:) [distinguished from أُسِرَ: (see حُصْرٌ:) or] حُصِرَ عَلَيْهِ بَوْلُهُ signifies he suffered suppression of his urine.. (Ibn-Buzurj.) -A2- حَصَرَتْ, [intrans.,] with fet-h [to the ص], and ↓ أَحْصَرَتْ, She (a camel) had a narrow orifice to the teat. (S.) And حَصُرَ, aor. حَصُرَ ; and حَصِرَ, aor. حَصَرَ ; and ↓ أَحْصَرَ, (K,) or أُحْصِرَ; (so in the TA;) It (the orifice of her teat) was, or became, narrow. (K, * TA.) ― -b2- And حَصِرَ, aor. حَصَرَ , inf. n. حَصَرٌ, He was, or became, unable to express his mind, to say what he would, to find words to express what he would say; he faltered in speech; (S, Mgh, K, Expos. of the “ Mufassal ” of Z;) by reason of shame and confusion of mind, or other [accidental] cause; wherein, only, it differs from عَيِىَ. (Expos. of the “ Mufassal ” of Z.) And also, (Msb, K,) or حَصِرَ فِى القِرَآءَةِ, (S,) He faltered, or became impeded, and was unable to proceed, in reading, or recitation. (S, Msb, K.) And حَصِرَ. aor. حَصَرَ , He was ashamed, and cut short, as though the affair straitened him like as the prison straitens the prisoner. (TA.) And حَصِرَ عَنْهُ He became impeded, and was unable to do it. (S.) And حَصِرَ عَنِ المَرْأَةِ, aor. حَصَرَ , [inf. n. حَصَرٌ,] He abstained from sexual intercourse with the woman, (K, TA,) though able to enjoy it: (TA:) or حَصِرَ عَنْ أَهْلِهِ, (S,) or عَنِ النِّسَآءِ, (Az,) he was prevented by impotence from having sexual intercourse (Az, S) with his wife, (S,) or with women. (Az. [See حَصُورٌ.]) ― -b3- Also حَصِرَ, (Mgh, TA,) or حَصِرَ صَدْرُهُ, (S Msb, TA,) aor. حَصَرَ , (Msb,) inf. n. حَصَرٌ, (S Msb, K,) He became straitened in his bosom; his bosom became straitened. (S Mgh, Msb, K, * TA.) In the Kur [iv. 92], أَوْ جَاؤُوكُمْ حَصِرَتْ صُدُورُهُمْ أَنْ يُقَاتِلُوكُمْ means عَنْ قِتَالِكُمْ [Or who come to you, their bosoms being contracted so that they are incapable of fighting you; or their bosoms shrinking from fighting you]: (TA:) Akh and the Koofees allow that the pret. here may be a denotative of state; but Sb does not allow this use of the pret. unless with قَدْ; and he makes حصرت صدورهم to be an imprecation [meaning may their bosoms become contracted]: (S:) accord. to Fr, the Arabs say, أَتَانِى فُلَانٌ ذَهَبَ عَقْلُهُ, meaning قَدْ ذهب عقله: Zj says, Fr makes حصرت a denotative of state; but it is not so unless with قد: They says that if قد be understood, it approximates to a denotative of state, and becomes like a noun; and some read حَصِرَةً صُدُورُهُمْ: AZ does not allow this use of the pret. [as a denotative of state] unless preceded by وَ or قد. (TA.) ― -b4- And حَصِرَ, alone, He vomited. (Mgh.) ― -b5- And He became affected with a disease, or malady, by a thing. (TA.) ― -b6- Also, (S, K,) aor. حَصَرَ , inf. n. حَصَرٌ, (K,) He was, or became, niggardly, tenacious, penurious, or avaricious. (S, K.) One says, شَرِبَ القَوْمُ فَحَصِرَ عَلَيْهِمْ فُلَانٌ The party drank, and such a one was niggardly to them, (AA, S, L,) not expending upon those who drank with him. (L.) ― -b7- [Hence,] حَصِرَ بِالسِّرِّ He concealed the secret; (K;) refrained from divulging it. (TA.) -A3- حَصَرَ البَعِيرَ, aor. حَصُرَ and حَصِرَ , (TA,) inf. n. حَصْرٌ, (K,) He bound a حِصَار, (K, TA,) or a مِحْصَرَة, (TA,) upon the camel; (K, TA;) as also ↓ احتصره: (S, K, TA:) and he made for, or put to, the camel a حِصَار: as also ↓ احصرهُ. (TA.)

3 حَاْصَرَ see 1, in three places.

4 أَحْصَرَ see 1, in eleven places.

انحصر 7 انحصر أنحصر انحصر ٱنحصر He, or it, was, or became, restrained, withheld, or prevented. (KL.)

8 اـِحْتَصَرَ see 1, last sentence.

حُصْرٌ حُصْرٌ حصر (S, Mgh, K, &c.) and ↓ حُصُرٌ (A, and Expositions of the Fs) Suppression of the feces; or constipation of the bowels: (Yz, As, S, A, Mgh, K:) suppression of the urine is termed أُسْرٌ: (Yz, As, Mgh:) or حُصْرٌ signifies also suppression of the urine, like أُسْرٌ. (Ibn-Buzurj.)

حَصَرٌ حَصَرٌ حصر [inf. n. of حَصِرَ, q. v., passim. ― -b2- Also] Suppression of the flow of milk of a camel, from a heaviness, or heaving, of the stomach, or a tendency to vomit; and unwillingness to yield a flow of milk. (TA.)

حَصِرٌ حَصِرٌ حصر A man unable to express his mind; to say what he would; to find words to express what he would say; (Mgh, TA;) by reason of shame and confusion of mind, or other [accidental] cause: (TA: [see حَصِرَ:]) and one who is impeded, and unable to proceed, in reading, or recitation: (Msb, TA:) and so ↓ حَصِيرٌ and ↓ مَحْصُورٌ, in both these senses. (TA.) ― -b2- Contracted in the bosom; having the bosom contracted; (Mgh, TA;) as also ↓ حَصِيرٌ and ↓ حَصُورٌ. (K.) In the Kur iv. 92, some read حَصِرَةً صُدُورُهُمْ [Their bosoms being contracted]. (TA. [See 1, latter part.]) ― -b3- Affected with vomiting. (Mgh.) ― -b4- Niggardly, tenacious, penurious, or avaricious; (K;) as also ↓ حَصِيرٌ and ↓ حَصُورٌ: (S, K:) and ↓ حَصِيرٌ one who will not drink wine, by reason of niggardliness: (K:) and ↓ حَصُورٌ one who will not expend upon those who drink with him: (L:) and one who [by reason of niggardliness] does not take part in the game called المَيْسِر. (Suh.) ― -b5- Also, (S,) or حَصِرٌ بِالأَسْرَارِ, (A,) and ↓ حَصُورٌ [alone], (K,) A strict concealer of secrets: (S:) or [simply] a concealer of secrets. (A, K.) ― -b6- حَصِرَةُ الشَّخْبِ A she-camel whose flow of milk is suppressed. (TA.)

حُصُرٌ حُصُرٌ حصر : see حُصْرٌ.

حَصْرَآءُ حَصْرَآءُ حصرآء Impervia coëunti mulier; syn. رَتْقَآءُ. (A, K.)

حُصْرِىٌّ حُصْرِىٌّ حصر حصرى حصري [and حُصُرِىٌّ, which latter is now the more common,] A maker, or seller, of حُصْر [or حُصُر, i. e. mats, pl. of حَصِيرٌ]. (Ibn-Khillikلn, p. 19 of vol. i. of De Slane's ed.)

حَصَارٌ حَصَارٌ حصار : see the next paragraph.

حِصَارٌ حِصَارٌ حصار : see حَصِيرٌ. ― -b2- [A fortress; a fort; a castle.] -A2- Also, (S, K,) and ↓, حَصَارٌ, (K,) A kind of pillow, cushion, or pad, which is put upon a camel, and of which the kinder part is raised so that it is made like the آخِرَة of a camel's saddle, the fore part being stuffed so that it is made like the قَادِمَة [or rather وَاسِط or وَاسِطَة] of a camel's saddle, and which is ridden upon; and so ↓ مِحْصَرَةٌ: (K:) or a kind of saddle upon which those who break, or train, beasts ride: or a [piece of stuff of the kind called] كِسَآء, which is thrown upon the back of the camel, behind the rider: (TA:) or ↓ مِحْصَرَةٌ (K) and حِصَارٌ (TA) signify a small [saddle of the kind called] قَتَب, (K, TA,) which is bound upon a camel, and upon which is thrown the apparatus of the rider. (TA.)

حَصُورٌ حَصُورٌ حصور One who has no sexual intercourse with women, (S, Mgh, K,) though able to have it, (K,) abstaining from them from a motive of chastity, and for the sake of shunning worldly pleasures: (TA:) or who is prevented from having it, (K, TA,) by impotence: (TA:) or who does not desire them, (IAar, A, Msb, K,) nor approach them: (IAar, K:) applied also to a horse, i. q. عِنِّينٌ. (IAar, TA in art. عجز.) In the Kur [iii. 34], applied to John the Baptist. (TA.) ― -b2- Castrated; (K;) having the penis and testicles amputated. (TA.) ― -b3- Very fearful or cautious; who abstains, or refrains, from a thing through fear. (K.) ― -b4- See also حَصِرٌ, in four places. ― -b5- Also A she-camel having a narrow orifice to the teat. (S, K.)

حَصِيرٌ حَصِيرٌ حصير : see مَحْصُورٌ, in two places: ― -b2- and see حَصِرٌ, in four places. ― -b3- Also A king: (S, A, K:) because he is secluded: (S, A:) or because he prevents those who have access to him. (TA.) -A2- A prison; (S, A, Mgh, Msb, K;) as also ↓ حِصَارٌ. (TA.) So [accord. to some] in the Kur xvii. 8. (S, ISd.) -A3- A mat woven of reeds [or of rushes] (Msb, K) or of palm-leaves; (IDrd and K voce تَذَرَّعَ, &c.;) syn. بَارِيَّةٌ; (Msb, K;) vulgarly ↓ حَصِيرَةٌ: (Msb:) or a thing woven, [سَفِيفَةٌ, in the L and TA erroneously written سقيفه,] made of بَرْدِىّ [or papyrus] and of أَسَل [or rushes], and then spread upon the ground like a carpet: (TA:) pl. حُصُرٌ (Msb, TA) and, by contraction, حُصْرٌ. (TA.) Hence the prov., أَسِيرٌ عَلَى حَصِيرٍ [A captive upon a mat]. (TA.) And بَنَاتُ الحَصِيرِ Bugs; syn. بَقٌّ. (TA in art. بق.) ― -b2- Anything woven. (K.) ― -b3- A garment, or piece of cloth, ornamented and variegated, which, when spread out, captivates hearts in a manner peculiar to it, by its beauty. (K.) So, accord. to some, in the trad. of Hodheyfeh, تُعْرَضُ الفِتَنُ عَلَى القُلُوبِ عَرْضَ الحَصِيرِ [expl. in art. عرض, conj. 1]. (B.) ― -b4- A bed; or a thing spread to lie upon; as though it were a mat: so, accord. to El-Hasan, in the Kur xvii. 8, referred to above. (TA.) ― -b5- A sitting-place; syn. مَجْلِسٌ: (K, and so in two copies of the A:) MF thinks it to be a mistake for مَحْبِسٌ [a prison, or place of confinement]. (TA.) ― -b6- The surface of the ground: (Msb, K:) whence, accord. to some, it is applied to that which is spread upon the ground [i. e. a mat]: (TA:) pl. [of pauc.] أَحْصِرَةٌ and [of mult.] حُصُرٌ. (K.) ― -b7- Water. (K.) [Perhaps because its surface, when rippled by the wind, is likened to a thing woven: see نَسَجَ.] ― -b8- The diversified wavy marks, streaks, or grain, (فِرِنْد,) of a sword, (K, TA,) resembling the tracks of ants: (TA:) or its حَصِيرَانِ are its two sides. (K, * TA.) ― -b9- A road, or way. (IAar, K.) ― -b10- A row of men, and of other things. (K.) ― -b11- A certain vein extending across upon the side of a beast, towards the belly: (K:) so, accord. to some, in the trad. of Hodheyfeh mentioned above: (TA:) or a portion of flesh so situate; (K;) i. e., from the shoulder-blade to the flank; as also ↓ حَصِيرَةٌ, explained in the K as a portion of flesh lying across in the side of a horse, which one sees when he is made lean by scanty food: (TA:) or the former signifies the sinew that is between the part called the صِفَاق and the part where the false ribs end; (K, TA;) which is the end of the side: (TA:) or the part that is between the vein that appears in the side of the camel and horse, lying across, and what is above it, to the part where the side terminates: (As, S:) or the حصير of the side is what appears of the upper parts of the ribs. (Ibn-Es-Seed.) ― -b12- Also The side itself. (Az, S, K.) Hence the phrase, دَابَّةٌ عَرِيضُ الحَصِيرَيْنِ A beast having wide sides. (A, TA.) And أَوْجَعَ اللّٰهُ حَصِيرَيْهِ [May God make his sides to ache; meaning] may he be severely beaten. (A, TA.) A certain elegant scholar says, أَثَّرَ حَصِيرُ الحَصِيرِ فِى حَصِيرِ الحَصِيرِ The mat of the prison made marks upon the side of the king. (MF.)

حَصِيرَةٌ حَصِيرَةٌ حصير حصيره حصيرة : see حَصِيرٌ, in two places. ― -b2- Also A place in which dates are dried: (S, K:) or, accord. to Az, it is with ض. (TA.)

مُحْصَرٌ مُحْصَرٌ محصر : see مَحْصُورٌ.

مِحْصَرَةٌ مِحْصَرَةٌ محصره محصرة : see حِصَارٌ, in two places.

مَحْصُورٌ مَحْصُورٌ محصور Straitened: [encompassed, or surrounded:] besieged, or beset, in a fortress. (TA.) Confined, kept close, imprisoned, detained, retained, restrained, withheld, or prevented; (Akh, S, TA;) as also ↓ حَصِيرٌ. (Ibn-Es-Seed.) Detained, restrained, withheld, or prevented, from journeying &c.; as also ↓ حَصِيرٌ and ↓ مُحْصَرٌ: (TA:) [or this last signifies made to restrain himself: see 1.] See also حَصِرٌ. ― -b2- Suffering suppression of the feces, or constipation of the bowels: (Ibn-Buzurj, Mgh, K:) [distinguished from مَأْسُورٌ: (see حُصْرٌ:) or] it also signifies suffering suppression of the urine. (Ibn-Buzurj.) -A2- A camel having upon him [or furnished with] a حِصَار. (K.)

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.099 harf
حَصَرَ حَصَرَ I , U ( n. ac. حَصْر 1 ), a. Straitened, cramped, crowded together; pent up; hindered, prevented. b. [ Bi ], Surrounded, hemmed in, beset, encompassed. حَصِرَ حَصِرَ A ( n. ac. حَصَر 4 ), a. Was straitened; was faint, sick. b. [ Fī or 'An ], Was unable to; faltered in. c. Was avaricious. حَاْصَرَ حَاْصَرَ III , a. Besieged; blockaded. أَحْصَرَ أَحْصَرَ IV , a.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR79.335 harf
حصر 1.BAB حَصَرَ - يَحْصُرُ - حَصِيْر - أَحْصَرَ - يُحْصِرُ ، أُحْصِرَ - يُحْصَرُ حَصَرَ - يَحْصُرُ + كائن أو شيء أو أمر + كائناً: يحيط بمكانه ويسد عليه منافذ انطلاقه ومغادرته ليمنعه من الحركة أو الهرب حَصيْر: على وزن " فـَعيل" اسم فاعل مبالغة من " حَصَرَ - يَحْصُرُ ":اسم مكان منه: المكان الذي يُحصر فيه المرء ولا يستطيع فيه التحرك من
Tamamını oku

Sîgalar(6)

Mücavir kökler90 mücavir (112 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. لحف

    1 ortak ayet · Bıktırıcı şekilde ısrar etmek

  2. سبل

    3 ortak ayet · Biribirini kesen yoldur

  3. حلق

    1 ortak ayet · Boğaz, halka demektir

  4. حرم

    2 ortak ayet · Hiram keçe demektir

  5. سلخ

    1 ortak ayet · Hemen soyundu

  6. عفف

    1 ortak ayet · Haramdan kaçınırlar

  7. صلو

    2 ortak ayet · Namaz

  8. وجد

    2 ortak ayet · Su birikintisidir

  9. كمل

    1 ortak ayet · Tam

  10. رصد

    1 ortak ayet · “Rusde”, yaban hayvanın düşmesi için açılmış ve üstü…

  11. نسك

    1 ortak ayet · İbadet yeri

  12. قتل

    2 ortak ayet · “Kıtl”, çatışmada ilk karşılaştırılan kişilerden birine…

Geçtiği ayetler(6)

  1. لِلْفُقَرَاءِ الَّذِينَ أُحْصِرُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ لَا يَسْتَطِيعُونَ ضَرْبًا فِي الْأَرْضِ …

    EngellendilerSadakalarınızı, kendilerini Allah yoluna vermiş olup da yeryüzünde dolaşmayan ve tanımayanların; hayalarından dolayı onları zengin zannettikleri yoksullara verin. Onları yüzlerinden tanırsın. Yüzsüzlük ederek insanlardan bir şey istemezler. Hayırdan ne infak ederseniz şüphesiz Allah onu bilir.

Sîga sayfası: أُحْصِرْتُمْ
Sîga sayfası: وَاحْصُرُوهُمْ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökحصر
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerحبس, منع, قصر
Zıt Kökطلق
Çekirdek Özet 1Bir şeyi her yönden kuşatarak sıkıştırmak, hareket alanını daraltıp hapsetmek ve dışarıya çıkışını veya eyleme geçişini engellemek.
Çekirdek Özet 2İnsanın fiziksel, bedensel, ruhsal veya stratejik olarak bir sınır içine hapsedilerek serbest hareketten alıkonulması.
Çekirdek Özet 3Alan sınırlaması, abluka ve özdenetim mekanizması; varlığın yayılmasını durdurarak belirlenmiş bir çerçeveye mahkûm etme veya kendini dizginleme.
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca fiziksel hapis veya savaş ablukasıyla sınırlayarak nefsi dizginleme (iffet), ibadetten alıkonulma (ihsar) ve ruhsal sıkışma (sadır darlığı) boyutlarını göz ardı etmek.

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
حصSertleşme, toplanma, ayrışarak belirginleşme ve sınır çekme; nitekim حصب (çakıl taşları, taşlama), حصد (sapından kesip toplama), حصل (özün ortaya çıkıp toplanması), حصن (korunaklı kale içine alma) ve حصي (sayıp sınırlandırma, taşla kaydetme) köklerinde bu sıkı toplanma ve katılık esastır.رÇekirdekteki toplama ve sınır çekme hareketine süreklilik, akışkanlığın kesilmesi ve dış hatlardan içeriye doğru çevresel bir kuşatma niteliği ekleyerek hareketi tamamen kilitleyen bir hapsetme ve daraltma anlamı kazandırmıştır.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
حÇit, duvarÇevreleme, dış dünyadan ayırma, koruma ve geçişi engelleyen bir bariyer kurma.
صOlta, bitkiSıkıştırma, kıstırma, hedefi sabitleme ve kaçış noktalarını daraltarak yakalama.
رİnsan başıÜst sınır, tepe nokta, yönlendirici merkez ve bütünü etkileyen tayin edici konum.
حصرÇit ile çevirip sıkıştırarak merkeze hapsetmeBir nesne veya canlının etrafına aşılmaz sınırlar örerek onu kıstırmak, hareket kabiliyetini sıfırlamak ve tüm yönlerden kuşatarak belirlenmiş bir sınır içinde tutmak.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBedenin yan tarafı ve kaburgaların birbirine bitişip iç organları sıkıştırması (el-hasîr); sazların veya liflerin birbirine sıkıca örülerek geçirildiği zemin örtüsü (hasır); bağırsakların tutularak dışkının çıkamaması (kabızlık/el-husr).
Cahiliye şiiri kullanımıLebîd b. Rebîa, el-hasîr kelimesini hükümdarın kapısında durup içeri girişi engelleyen perdeci veya koruyucu anlamında ve ulaşılmazlığı tasvir ederken kullanmıştır: ومعالم غلب الرقاب كأنهم / جن لدى باب الحصير قيام
Erken Arapça kullanımİbn Meyyâde beytinde kökün if‘âl kalıbını meşguliyetlerin ve engellerin insanı alıkoyması bağlamında zikretmiştir: وما هَجْرُ ليلَى أن تكون تباعدَتْ / عَليكَ ولا أَنْ أَحْصَرتْكَ شُغُولُ

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, el-Mufradāt (Lebîd Dîvânı).

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde حصر kökü, ortak bir semantik taban olarak çevirme, sınırlama, etrafını duvarla örme ve kapalı bir alan oluşturma çekirdeğine dayanır. Kuzeybatı Sami dillerinde İbranice חָצֵר (ḥāṣēr) kelimesi etrafı çevrilmiş avlu, korunaklı yerleşim yeri veya ağıl anlamına gelirken; חָצַר (ḥāṣar) eylemi trompet çalma gibi sesin belirli bir boru içinde sıkışıp yönlendirilmesiyle de ilişkilendirilmiştir. Aramice ve Süryanice katmanında ḥṣr kökü benzer şekilde ağıl, avlu, çevrilmiş mekân ve sınırlama anlamlarını korur. Doğu Sami kolunda Akadca haṣāru / haṣēru sözcüğü koyunların kapatıldığı etrafı çevrili ağıl, çevrili alan demektir. Bu dilsel paralellikler, Proto-Sami kök düzeyinde kavramın göçebe ve erken yerleşik hayatta hayvanların veya insanların kaçmasını ve dışarıdan gelebilecek tehlikeleri önlemek amacıyla "çit veya taşla çevrilmiş emniyetli/kapalı alan" somut gerçekliğinden türediğini belgeler. Arapçada bu kök, dışarıdan çevirme eylemini (kuşatma) koruduğu gibi, içeriden daralma ve tıkanma (sadır darlığı, kekemelik, kabızlık ve şehveti hapsetme) anlamlarını da kapsayacak şekilde çift yönlü bir kısıtlama dinamiği kazanmıştır.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, Koehler-Baumgartner HALOT, The Assyrian Dictionary of the Oriental Institute of the University of Chicago (CAD).

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönÇevresel kuşatma ve sıkışmaÇit veya örgü ile çevirme (hasır), bedensel sıkışma (kaburga ve kabızlık) ve hareketi kısıtlayan dış abluka türevleri.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiProto-Sami *ḥṣrİbranice ve Aramicede avlu, ağıl (ḥāṣēr); Akadcada etrafı çevrilmiş hayvan barınağı (haṣāru). Mekânsal çevreleme ortak mirastır.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik korunak/çit izleriÇevrilmiş alan ve korunak bildiren Afro-Asyatik kök yapılarıyla biçimsel paralellik taşır.Muhtemel

Kaynak Brown-Driver-Briggs, CAD, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
حصرAnlamlıKuşatmak, daraltmak, alıkoymakHedef köktür; dışarıdan veya içeriden hareketi kısıtlamayı ifade eder.Kur'an'da geçer
حرصAnlamlıŞiddetle arzulamak, üzerine düşmekBir nesneye veya amaca karşı aşırı tutkuyla bağlanıp dikkati onun üzerine yoğunlaştırmak.Kur'an'da geçer; zihinsel odaklanma ve tutku yönüyle bağlantılıdır
صحرAnlamlıAçık ve geniş alan, çıplak zeminGeniş düzlük, çöl, gizlilikten çıkıp açık alanda görünür olma hali.Kur'an'da geçmez; حصر kökünün tam zıddı bir mekânsal açılma (kalb/zıtlık) ilişkisidir
صرحAnlamlıAçık, net, saf ve yüksek olmakKatışıksız hale gelme, engellerden arınarak parıldama, yüksek ve belirgin köşk.Kur'an'da geçer; kuşatmanın kalkıp açıklığın belirmesiyle semantik kutup oluşturur
رحصAnlamlıTemel atmak, yumuşak ve nemli olmakDuvarın dibini sağlamlaştırmak; hamurun yumuşaması.Kur'an'da geçmez; sınırlayıcı duvarın inşasıyla uzaktan ilişkilidir
رصحAnlamlıUylukların ve kalçanın etsiz/basık olmasıBedensel dokunun incelip yapışık hale gelmesi.Kur'an'da geçmez; darlık ve basıklık çağrışımı taşır

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
حصرMerkezKuşatma, daraltma ve hapsetmeHareketi her yönden çevreleyerek, baskı uygulayarak ve alanı sıfırlayarak alıkoyma.Bütünsel kuşatma ve darlık.
حبسKomşuAlıkoymak, hapsetmekBir varlığı belirli bir noktada tutarak gitmesine engel olmak; ancak حصر kökündeki çevreleyen sıkıştırma ve darlık hissi zorunlu değildir.Durgunlaştırma ve tevkif etme.
منعKomşuYasaklamak, erişime engel olmakİstenen bir şeyin gerçekleşmesini veya bir yere ulaşılmasını araya güç koyarak önlemek; mekânsal çevreleme şart değildir.Önleyici bariyer koyma.
قصرKomşuKısaltmak, sınırlandırmakBoyutu, süreyi veya yetkiyi daraltıp kafi kılmak; حصر kökü gibi bütünüyle kuşatıp kilitlemez, boyutunu indirger.Haddinden kısmak ve sınırlamak.
طلقZıtSalıvermek, serbest bırakmakBağı çözmek, hiçbir sınır ve engel bırakmaksızın hareket serbestisi tanımak.Mutlak serbestiyet ve açılma.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaحصرKuşatmak, hapsetmek, daraltmakMekânsal, bedensel ve ruhsal hareket kısıtlaması.Kesin
LatinceObsidere, coartare, continereKuşatmak, sıkıştırmak, içinde tutmakObsidere askeri ablukayı, coartare alan daraltmasını, continere ise nefsi dizginlemeyi karşılar.Güçlü
İngilizceBesiege, restrict, confine, restrainKuşatmak, kısıtlamak, sınırlamak, dizginlemekBesiege fiziki ablukayı, confine alıkoymayı, restrain ise nefsi tutmayı ifade eder; Arapçadaki organik doku birliğini tek kelime veremez.Güçlü
AlmancaBelagern, einschränken, einengen, zügelnKuşatmak, kısıtlamak, daraltmak, dizginlemekEinengen göğsün daralmasını ve mekân kısıtını, zügeln ise iffet bağlamındaki tutumu karşılar.Güçlü
FransızcaAssiéger, restreindre, confiner, contenirKuşatma altına almak, sınırlandırmak, hapsetmekKuşatma ve tecrit boyutunu verir; ancak sadır darlığı için ek ifadelere ihtiyaç duyar.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Collins Robert French Dictionary.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
أُحْصِرْتُمْDış etkenle ibadetten alıkonulmaHac ve umre ibadetini ifa etmek üzere yola çıkmışken düşman, hastalık veya meşru bir engelle yolun kesilmesi; Bakara 2:196.
أُحْصِرُواHizmet ve adanmışlık sebebiyle meşguliyet kısıtıKendilerini Allah yoluna adadıkları için yeryüzünde rızık aramak amacıyla serbestçe dolaşma imkânı bulamayan yoksullar; Bakara 2:273.
حَصِرَتْRuhsal takatsizlik ve göğüs darlığıİki taraf arasında kalıp savaşa ve kan dökmeye yüreği elvermeyen, iç dünyası sıkışıp eylemden geri duran topluluk; Nisâ 4:90.
حَصِيرًاAşılmaz kuşatıcı zindanİnkârcıları çepeçevre saran, kaçış ve kurtuluş imkânı bırakmayan cehennem veya kuşatma mahalli; İsrâ 17:8.
وَاحْصُرُوهُمْAskeri abluka ve hareket alanını daraltmaSavaş halinde düşmanın geçit yerlerini tutmak, hareket kabiliyetini yok etmek ve onları teslim olmaya zorlamak; Tevbe 9:5.
وَحَصُورًاNefsi heva ve şehvetten bütünüyle dizginlemeHz. Yahya’nın nefsani arzularına boyun eğmeyip kendini iffet, ibadet ve takva dairesinde sıkı bir özdenetimle koruması; Âl-i İmrân 3:39.

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamCehennem azabının kuşatıcılığı ve iradeCehennemin bir zindan (hasîr) olarak kâfirleri kuşatması; ilahi kaza karşısında insanın hareket alanının tayini ve cebir-ihtiyar dengesi.Kaçınılmaz ontolojik kuşatma ve kurtuluşsuz hapis.
Fıkıhİhsâr hükümleri ve savaş hukukuHac yolunda düşman veya hastalık sebebiyle mahsur kalan (muhsar) kişinin kurban keserek ihramdan çıkma şartları; savaşta düşmanı kuşatma (muhasara) kuralları.Meşru mazeretle ibadetten alıkonulma ve askeri abluka.
TefsirHasûr ve sadır darlığı kavramlarıÂl-i İmrân 3:39'daki hasûr vasfının doğuştan gelen iktidarsızlık mı yoksa iradi bir iffet ve züht mü olduğu; Nisâ 4:90'daki darlığın psiko-sosyal tahlili.İffetli özdenetim ve savaş psikolojisinde içsel kilitlenme.
HadisDil tutukluğu ve fitneden çekilmeDualarda darlık, acizlik ve konuşamama (hasar) afetinden sığınma; fitne dönemlerinde kişinin evine çekilip kendini sınırlaması tavsiyeleri.Organik işlevsizlik, acizlik ve iradi izolasyon.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniNefs tezkiyesi ve ibadet disipliniHasûr (İffet ve Özdenetim)Şehevi sınırlandırmaİnsanın nefsani dürtülerini ilahi irade lehine baskılayarak aşkın hedeflere odaklanması.Kesin
İlmiMetodolojik çerçeve ve problem sınırlandırmaTahdîd (Kapsam Belirleme)Metodolojik kısıtlamaBir teorinin veya araştırmanın dağılmasını önlemek amacıyla araştırma nesnesini belirli parametrelerle sınırlandırma.Güçlü
SiyasiAskeri güvenlik ve caydırıcılıkMuhasara (Abluka ve Kuşatma)Tehdidi etkisiz kılmaToplumsal düzeni tehdit eden unsurların manevra alanını sıfırlayarak onları teslimiyete veya anlaşmaya zorlama.Kesin
İktisadiKaynak tahsisi ve sermaye hareketiİhtikâr veya Blokaj (Varlık Dondurma)Akışkanlığı durdurmaKaynakların piyasada serbest dolaşımının engellenmesi; infak veya üretim alanına kilitlenerek diğer alanlardan çekilmesi.Güçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerSınır değer problemi ve sıkıştırma (Boundary Value / Compression)Fizikte bir gazın hacminin dış basınçla daraltılması veya matematikte bir fonksiyonun sınırlandırılmış kapalı bir aralığa (closed interval) hapsedilerek serbest değişkenliğinin yok edilmesi hareketiyle tam bir yapısal eşbiçimlilik taşır.Kesin
Beşeri bilimlerKurumsal tecrit ve oto-kontrol (Containment / Self-Regulation)Sosyolojide sapkın veya düşman unsurların çevrelenerek etkisizleştirilmesi (containment politikası); psikolojide ise bireyin fevri dürtülerini toplumsal veya ahlaki değerler lehine baskılayıp denetim altında tutması mekanizmasıdır.Kesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün yalnızca fiziksel duvarlarla yapılan askeri muhasara veya klasik cezaevi mantığındaki hapis uygulamasıyla sınırlandırılması; ahlaki ve psikolojik darlık boyutunun ıskalanması.
Kur'an içi daha geniş anlamKök; fiziksel askeri ablukanın yanı sıra, ibadetten meşru sebeplerle alıkonulmayı, adanmışlık sebebiyle iktisadi hareketin kısıtlanmasını, ruhsal bıkkınlık ve sadır sıkışmasını, cehennemin ontolojik kuşatıcılığını ve kişinin nefsini haramdan alıkoymasını içine alan çok boyutlu bir sınırlama ilkesidir.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataHz. Yahya hakkındaki hasûr nitelemesini fizyolojik bir yetersizlik veya kusur saymak; ihsâr ayetlerini sadece düşman ablukasına indirgeyip hastalık gibi içsel mazeretleri ibadet hukukundan dışlamak.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın insan hayatındaki sınırları, zorunluluk hallerini, ruhsal daralma anlarını ve nefis terbiyesini mekânsal ve bedensel bir metafor üzerinden nasıl kavramsallaştırdığını gösterir. Varlığın mutlak serbest olmadığını, ilahi takdir, toplumsal şartlar veya ahlaki bilinçle sürekli sınırlandığını açıklar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İbadetlerin ifa edilemediği zaruret hallerini düzenleyen fıkhi ayetlerde (Bakara 2:196); adanmış infak ehlinin durumunu bildiren sosyo-ekonomik ayetlerde (Bakara 2:273); savaş ve barış psikolojisini anlatan siyasi ayetlerde (Nisâ 4:90; Tevbe 9:5); peygamberlerin ahlaki kemalini tasvir eden ayetlerde (Âl-i İmrân 3:39) ve eskatolojik tehdit ayetlerinde (İsrâ 17:8).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Dini bağlılığı başıboş bir ruhaniyet zanneden anlayışı düzeltir; ahlakın ve takvanın özünün iradi bir sınırlandırma ve kendini tutma (hasûr) olduğunu gösterir. Ayrıca ibadette şekilciliğe takılanlara, niyet ve yöneliş tamam olduğu halde dış engellerle (ihsâr) durdurulanların ecirlerinin eksilmeyeceğini hatırlatır.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir varlığın çevresini çit, duvar veya iple sarıp dışarıyla bağını keserek onu dar bir alana sıkıştırmak, bağırsakları tutarak akışı durdurmak ve lifleri örerek hasır haline getirmek.
  • Soyut anlamSerbest hareket kabiliyetinin dışsal bir güç, meşru bir mazeret, psikolojik bir darlık veya iradi bir ahlaki disiplin yoluyla kısıtlanması, kontrol altına alınması ve belirlenen sınırların dışına çıkmasının engellenmesi.
  • Sistematik karşılıkSistemin sınır güvenliğini sağlayan, kaçakları ve aşırılıkları engelleyen, tehlikeli unsurları abluka ile etkisiz kılan, bireysel düzeyde ise enerjiyi heva yerine ulvi hedeflere kanalize eden kısıtlama ve denetim mekanizması.
  • LaTeX modeliSt={x∈Ω∣∀v∈Rn,  ∥x−c∥≤r}  ⟹  lim⁡r→0μ(St)=0veyax˙(t)=0,  ∀t≥t0
  • LaTeX açıklamasıFormülde Ω evrensel hareket ve serbest eylem uzayını; x kısıtlanan fail veya nesneyi; c kuşatmanın odak merkezini; r ise kuşatma çemberinin yarıçapını veya hareket serbestisini temsil eder. Yarıçapın küçülmesi (r→0) varlığın manevra hacmini (μ(St)) sıfıra yaklaştırarak mutlak bir darlık ve abluka oluşturur. Alternatif durum olan x˙(t)=0 ifadesi ise, failin hızının ve hareket kabiliyetinin belirli bir andan itibaren sıfırlanarak alıkonulmasını (ihsâr) ve nefsani dürtülerin durdurulmasını sembolize eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ح