حصي
ح - ص - ي
KÖK- 11 geçiş
- 11 ayet
- 9 sîga
- 8 sözlük
Hasiy, Çakıl taşı demektir. İhsa ise topluca saymak demektir.devamı ›
Bu sayfa şu yazımları da kapsar: حصو/ي · حصى
Notlarım
Sözlükler(8)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
Hasiy, Çakıl taşı demektir. İhsa ise topluca saymak demektir.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.253 harfMadde başı: حصىباب الحاء والصاد و واي معهما
ح ص ى، ص ح و، ح و ص، ح ي ص، ص و ح، ص ي ح مستعملات
حصى:
الحَصَى: صغارُ الحجارة، وثلاث حَصَياتٍ، والواحدة: حَصاةٌ.
والحَصَى: العددُ الكثير شُبِه بحَصَى الحَجارة لِكَثْرتها. قال الأعشى:
فلَسْتَ بالأكْثَرِ منهم حَصًى وإنِّا العِزّةُ لـلـكـاثِـرِ
وحصاة الرّجلِ: رزانُته، وحصاةُ اللسان: ذرابته. قال:
وإنّ لسانَ المرءِ ما لم يكنْ له حصاةٌ، على عَوْراتِه لَدلـيلُ
ويقال:
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR499 harfالحَصاةُ: واحدة الحَصى، وتجمع على حَصَيات، مثل بقرةٍ وبقراتٍ. وحَصاةُ المِسك: قطعةٌ صُلبةٌ توجد في فأرة المسك. وفلان ذو حَصاةٍ، أي ذو عقلٍ ولُبٍّ. قال كعب بن سعدٍ الغَنَويّ:
وأَعْلَمُ علماً ليس بالظنّ أنَّـه إذا ذّلَّ مَوْلى المرء فهو ذَليلُ
وأنَّ لسانَ المرءِ ما لم تكنْ له حَصاةٌ على عَوراتِهِ لَدَلـيلُ
وأرضٌ مَحْصاةٌ: ذاتُ حَصىً. وأَحْصَيْتُ الشيءَ: عَدَدْتُهُ. وقولهم: نحن أكثر منهم
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR7.998 harfMadde başı: حصو/ي(باب الحاء والصاد وما يثلثهما)
(حصف) الحاء والصاد والفاء أصلٌ واحد، وهو تشدُّدٌ يكون في الشيءِ وصلابةٌ وقوَّة. فيقال لرَكانة العقْل حصافة، وللعَدْوِ الشديد إحصاف. يقال فرسٌ مِحْصَفٌ وناقة مِحْصافٌ. ويقال كتيبة محصوفةٌ، إذا تَجمَّع أصحابُها وقلّ الخَلَل فيهم. قال الأعشى:
تأوِي طوائِفُها إلى مَحْصُوفة *** مكروهةٍ يخشى الكماةُ نِزالَها([1]) ويقال "مخصوفة"، وهذا له قياسٌ آخر وقد ذكر في بابه. ويقال
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR462 harfح ص ي
هـم أكثـر مـن الحصـي.
ورمـى بسبـع حصيـات.
ووقعـت الحصـاة فـي مثانتـه.
وحصي فهو محصي.
وأرض محصـاة: كثيـرة الحصـى.
وحسناتـك لا تحصى.
وهذا أمر لا أحصيه: لا أطيقه ولا أضبطه.
ومن المجاز: لم أر أكثر منهم حصىً أي عدداً.
قال الأعشى: فلسـت بالأكثر منهم حصّي وإنمـا العزة للكاثر وفلان ذو حصاة: وقور.
وما له حصاة ولا أصاة أي رزانة.
قال طرفة: وإن لسان المرء ما
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR4.944 harfالحَصَى: صِغارُ الحجارة، الواحدةُ منه حَصاة. ابن سيده: الحَصَاة من الحجارة معروفة، وجمعها حَصَياتٌ وحَصىً وحُصِيٌّ وحِصِيٌّ؛ وقول أَبي ذؤَيب يصف طَعْنَةً:
مُصَحْصِحَة تَنْفِي الحَصَى عن طَرِيقِها،
يُطَيِّر أَحْشاء الرَّعيبِ انْثِرَارُها
يقول: هي شديدة السَّيَلان حتى إنه لو كان هنالك حَصىً لدفعته. وحَصَيْتُه بالحَصَى أَحْصِيه أَي رميته. وحَصَيْتُه ضربته بالحَصَى. ابن شميل: الحَصَى ما حَذَفْتَ به
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR175 harf* ح ص ي * * الحَصَاةُ * واحدة * الحَصَى * وجمعها * حَصَيّاتٌ * كبقرة وبقرات و * حَصَاةُ * المسك قطعة صلبة توجد في فأرة المسك وأرض * مَحْصَاةٌ * ذات حصى و * أحْصَى * الشيء عدّه
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR5.440 harf: ( يو ( *!الحَصَى : صِغارُ الحِجارَةِ ) .
قالَ ابنُ شُمَيل : الحَصَى ما حَذَفْتَ به حَذْفاً ، وهو ما كانَ مثْلَ بَعَرِ الغَنَم ؛ ( الواحِدَةُ *!حَصاةٌ ، ج *!حَصَياتٌ ) ، بالتحْرِيكِ كبَقَرةٍ وبَقَراتٍ ، ( *!وحُصِيٌّ ) بالضمِّ والكسْرِ معاً مع كَسْرِ الصادِ وتَشْديدِ الياءِ ، كذا في النسخِ .
وقالَ أَبو زيْدٍ : حَصاةٌ *!وحَصىً مثْلُ قَناةٍ وقَناً ونَواةٍ ونُويً ودَواةٍ ودُوِيً ، هكذا قَيَّدَه
Sîgalar(9)
- أَحْصَيْنَاهُOnu listeledi(أَفْعَلْنَاهُ)×2
- تُحْصُوهَاOnu listelersiniz(تُفْعِلُوهَا)×2
- أَحْصَاهَاOnu listeledi(أَفْعَلَهَا)×1
- أَحْصَاهُOnu listeledi(أَفْعَلَهُ)×1
- أَحْصَاهُمْOnları listeledi(أَفْعَلَهُمْ)×1
- أَحْصَىListeledi(أَفْعَلَ)×1
- تُحْصُوهُOnu listelersiniz(تُفْعِلُوهُ)×1
- وَأَحْصَىVe listeledi(وَأَفْعَلَ)×1
- وَأَحْصُواVe listeleyin(وَأَفْعِلُوا)×1
Mücavir kökler86 mücavir (108 toplam)
- عدد
5 ortak ayet · İdad toplayıcılık zamanında meyve toplayanların aşiret…
- غدر
1 ortak ayet · Es geçer
- قدم
2 ortak ayet · “Kudüm” ön demektir
- أمد
1 ortak ayet · Medede direkleri (kolonları) birbirine bağlayan kirişlerdir
- بعث
2 ortak ayet · Baas içtima etmiş askeri birlik demektir
- شيأ
4 ortak ayet · Şey
- قرض
1 ortak ayet · Kırpıntı demektir
- نصف
1 ortak ayet · Yarısı
- كتب
3 ortak ayet · Derinin deri ile dikildiği sırım, iptir
- وجد
2 ortak ayet · Su birikintisidir
- ظلم
3 ortak ayet · Zalimler
- شفق
1 ortak ayet · Akşam karanlığında gökte meydana gelen kızıl aydınlıktır
Geçtiği ayetler(11)
إِنَّا نَحْنُ نُحْيِي الْمَوْتَى وَنَكْتُبُ مَا قَدَّمُوا وَآثَارَهُمْ وَكُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْنَاهُ فِي إِمَامٍ مُبِينٍ
Onu listelediŞüphesiz ki ölüleri, Biz diriltiriz Biz. İşlediklerini ve geride bıraktıklarını Biz yazarız. Biz, her şeyi apaçık bir kitabda saymışızdır.
وَكُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْنَاهُ كِتَابًا
Onu listelediOysa Biz, her şeyi yazıp saymıştık.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | حصي |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Nakıs (son harfi illetli) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | عدد, حسب, ضبط |
| Zıt Kök | همل |
| Çekirdek Özet 1 | Küçük çakıl taşı; çakıl taşlarını tek tek dizerek veya ayırarak eksiksiz sayma, zapt etme ve kayda bağlama |
| Çekirdek Özet 2 | Varlıkların, amellerin ve zamanın hiçbir parçasını dışarıda bırakmaksızın kuşatıcı bir dökümle kayıt ve tespit altına alınması |
| Çekirdek Özet 3 | Yalın ve yüzeysel bir sayımdan öte, bilginin nesnesini tüm sınırları, parçaları ve sonuçlarıyla kuşatan mutlak hâkimiyet ve denetim |
| Kritik Hata Riski | Kökün yalnızca zihinsel veya soyut bir sayma (aded) eylemine indirgenerek nesneyi bütünüyle kuşatan tescil, kayıt ve zapt boyutunun göz ardı edilmesi |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| حص | Bir şeyi sınırlandırma, etrafını çevirme, toplama, sıkıştırma ve dışarıya sızmasını engelleme; nitekim حصر sınırlandırmayı, حصل ortaya çıkarıp toplamayı, حصن muhkem kılmayı, حصب küçük taşlarla kuşatmayı, حصد kökünden kesip bir araya getirmeyi ifade eder. | ي | Kuşatma ve toplama hareketini tek tek parçaları ayırmaya, saymaya, zapt etmeye ve somut bir kayıt düzlemine bağlayarak inceltir. |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ح | Çit, duvar | Bir alanı çevreleme, dışarıdan ayırma, sınır çekme ve koruma altına alma hareketini kurar. |
| ص | Olta, bitki | Yakalama, ayrıştırma, tek tek nesnelerin peşine düşme ve onları kıstırma yönünü belirler. |
| ي | El ve kol | İşi fiilen yürütme, elle tutma, dizme, tek tek dokunarak tasarrufta bulunma hareketini ekler. |
| حصي | Çit, olta ve el imgelerinin birleşimi | Dağınık unsurların etrafına sınır çizilerek (çit), tekil parçaların tek tek yakalanıp (olta), elle tutulur biçimde (el) sayılıp zapt ve kayıt altına alınması hareketini ifade eder. |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Küçük taş, çakıl taşı (el-hasâ); çakıl taşlarıyla tek tek sayım yapma, taş atma veya taşla sınır belirleme. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Tarafe b. el-Abd şiirinde aklı ve temkini çakıl taşının ağırlığına benzeterek rüşt ve vakar anlamında kullanmıştır: وإن لسان المرء ما لم تكن له / حصاة على عوراته لدليل. el-A‘şâ ise kabilenin çokluğunu çakıl taşının sayısına benzeterek çokluk anlamında yer vermiştir: فلست بالأكثر منهم حصي / وإنما العزة للكاثر. |
| Erken Arapça kullanım | Çöl hayatında sürülerin, ganimetlerin ve günlerin çakıl taşları öbeklenerek tek tek sayılması; ayrıca akıl, dirayet ve temkin sahibi kimseye zât-ı hasât denmesi. |
Kaynak Kitâbü’l-ʿAyn, Lisânü’l-Arab, Esâsü’l-Belâga, Dîvânu Tarafe.
Sami etimolojik katman
Sami dil ailesinde حصي kökü ve yakın varyantları, somut düzeyde çakıl taşı, küçük sert nesne ve taşla işaretleme, sayma eylemleriyle örtüşür. İbranicede chatsats (חָצָץ) biçimi çakıl taşı, çakıl taşlarıyla paylaştırma veya bölme anlamını taşırken; Süryanicede khatsatsa (ܚܨܨܐ) benzer biçimde çakıl, çakıl taşıyla delme veya ayırma köküne bağlanır. Akadca katmanında hasāsu eylemi doğrudan hatırlamak, akılda tutmak, kayda geçirmek ve zapt etmek çizgisine uzanır; bu durum fiziksel çakıl taşlarıyla işaretleyerek hafızada tutma tekniğinin soyut düşüncede bilişsel bir zapt ve koruma eylemine dönüştüğünü gösterir. Arapçada kök, hem maddî nesne olan küçük taşı (hasât) korumuş hem de if‘âl kalıbında (ihsâ) tek bir tanesi bile atlanmayacak biçimde tam, eksiksiz, kuşatıcı döküm ve zapt etme anlamına tekâmül etmiştir.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, The Assyrian Dictionary of the Oriental Institute of the University of Chicago (CAD).
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Çakıl taşı (hasât) üzerinden taşla tek tek sayma ve kayıt tutma | Somut taş nesnesinden hareketle zapt etme, tam kuşatma, eksiksiz döküm çıkarma ve akıl/temkin sahibi olma anlamına genişlemiştir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice chatsats, Süryanice khatsatsa, Akadca hasāsu | Küçük çakıl taşı, sayma, hatırlama, bellekte zapt etme ve kaydetme alanında kökdaş ve anlamsal örtüşme bulunur. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik kesme, sert parçacık ve sınır taşları bağlamı | Sert tane, çakıl ve taşla pay ayırma biçimlerinin erken dönem dillerindeki izleriyle uyumludur. | Muhtemel |
Kaynak Gesenius, Lisânü’l-Arab, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| حصي | Anlamlı | Çakıl taşı, sayıp zapt etme | Parçaları tek tek sayarak eksiksiz dökümünü çıkarma, kaydetme ve hâkim olma. | Hedef kök; Kur'an'da geçer. |
| حيص | Anlamlı | Kaçma, sapma, geri çekilme | Bir tehlikeden veya haktan yan çizip kaçacak yer arama (mahîs). | Kur'an'da geçer; zapt edilenden kurtulma yönüyle anlam zıtlığı taşır. |
| صحي | Anlamlı | Bulutsuz olma, açılma | Havanın buluttan, zihnin sarhoşluktan arınması, berraklaşması. | Kur'an'da geçmez. |
| صيح | Anlamlı | Şiddetli ses çıkarma, haykırma | Yüksek perdeden ansızın bağırma, helak edici çığlık (sayha). | Kur'an'da geçer. |
| يحص | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde kullanım dışı (mühmel) kabul edilir. | Kur'an'da geçmez. |
| يصح | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde kullanım dışı (mühmel) kabul edilir. | Kur'an'da geçmez. |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| حصي | Merkez | Sayarak zapt etme, tam döküm | Parçaları tek tek ve hiçbirini dışarıda bırakmaksızın kuşatıcı biçimde kayda geçirme. | Nicelikle birlikte kuşatıcı denetim ve kaydı bildirir. |
| عدد | Komşu | Sayı sayma, miktar belirleme | Sayının adet yönünü, çokluğunu veya peş peşe gelmesini ifade eder; ihsâ gibi mutlak zapt şartı taşımaz. | Saymanın yalın aritmetik boyutudur. |
| حسب | Komşu | Hesaplama, oranlama, takdir etme | Zihinsel tartma, denk kılma, tahmin veya orantı kurma eylemidir. | Mantıksal ve ölçüsel değerlendirme öne çıkar. |
| ضبط | Komşu | Sıkı tutma, kaçırmama, bağlama | Bir nesneyi kaçmayacak şekilde el altında tutma ve muhafaza etme yönüdür. | Sayısal dökümden ziyade fiilî korumadır. |
| همل | Zıt | Başıboş bırakma, ihmal etme | Sayımdan, kontrolden, kayıttan ve gözetimden büsbütün çıkarma, terk etme. | İhsâ kavramının mutlak zıddıdır. |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | حصي | Çakıl taşıyla sayıp zapt etme | Eksiksiz döküm, kayıt ve sınırlayıcı kuşatma. | Kesin |
| Latince | computare, enumerare, recensere | Saymak, tek tek hesaba geçirmek, dökümünü yapmak | Döküm çıkarma ve eksiksiz sayma yönünü karşılar; taşla zapt etme ve vakar nüansını taşımaz. | Güçlü |
| İngilizce | to enumerate, to tally, to keep full count of | Tek tek saymak, çetelesini tutmak, tam zapt etmek | Parçaları tek tek kayda geçirme yönünü karşılar; kökün ontolojik ihata boyutunu kısmen dışarıda bırakır. | Güçlü |
| Almanca | erfassen, lückenlos aufzählen | Eksiksiz kayda geçirmek, tam saymak | Verinin hiçbir fire vermeksizin sisteme işlenmesini iyi karşılar; dilsel köken bağı yoktur. | Güçlü |
| Fransızca | recenser, dénombrer exhaustivement | Topyekûn dökümünü çıkarmak, eksiksiz saymak | Nüfus veya varlık sayımındaki kapsayıcılığı verir; ahlaki sebat anlamını içermez. | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Lewis & Short, Grimm Deutsches Wörterbuch.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| أَحْصَى / أَحْصَاهَا | Amellerin ve kayıtların eksiksiz zaptı, yazımı | İnsan eylemlerinin en küçük ayrıntısına kadar kitapta kayda geçirilmesi; Kehf 18:49, Mücâdele 58:6, Yâsîn 36:12, Nebe’ 78:29. |
| تُحْصُوهَا | İnsan idrakinin ve takatinin sınırlılığı | İlahi nimetlerin çokluğunun ve zamanın takdirinin insan gücüyle tek tek zapt edilemeyeceği; İbrâhîm 14:34, Nahl 16:18, Müzzemmil 73:20. |
| أَحْصَاهُمْ | Varlıkların ilahi ilim ve kudretle tam kuşatılması | Yaratılmışların tek tek sayılıp kuşatılması ve huzura tekil olarak çıkması; Meryem 19:94. |
| وَأَحْصُوا | Şer‘î sürenin titizlikle hesaplanıp takip edilmesi | Boşanma sürecindeki iddet vaktinin ihmal edilmeksizin günbegün tutulması; Talâk 65:1. |
| أَحْصَى | Sürenin ve hadiselerin tam tespit edilmesi | Mağara ehlinin kaldığı süreyi hangi tarafın daha doğru hesap edip bildiği; Kehf 18:12. |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İlm-i ilahî ve taallukları | Allah’ın ilminin külliyât kadar cüz’iyyâtı da tek tek, sonlu ve sonsuz ayrımına takılmaksızın kuşatması tartışması. | Mutlak ihata, değişmeyen ve unutulmayan tam ilahi kayıt. |
| Fıkıh | İddet hesabı, hac menâsiki | İddet günlerinin gevşeklik gösterilmeden sayılması (Talâk 65:1); ayrıca taşlama menâsikinde çakıl taşlarının sayısı ve niteliği. | Hukuki sürelerin titiz takibi ve somut taşla ifa edilen rükünler. |
| Tefsir | İhsa ile aded arasındaki fark | Saymanın sırf çokluk mu yoksa bir defterde veya kütükte kayıt altına alma mı olduğu ayrımı. | Kitap, levh veya kütükte tescil edilmiş kuşatıcı döküm. |
| Hadis | Esmâ-i hüsnâ ve zikir metinleri | Allah’ın doksan dokuz ismini ihsâ edenin cennete gireceğine dair hadisteki ihsâ lafzı. | İsimleri yalnızca saymak değil; anlamak, gereğince amel etmek ve zapt etmek. |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | İlahi adalet ve amel defteri | Tescil ve hesap | Sorumluluğun zayi olmasını engelleme | Her küçük ve büyük amelin kayda geçirilerek ceza veya mükâfatın eksiksiz verilmesi. | Kesin |
| İlmi | Veri tabanı ve tam envanter | Eksiksiz döküm | Bilginin fire vermesini önleme | Gözlem veya deney nesnelerinin tek bir istisna bırakılmadan tasnif ve tescil edilmesi. | Güçlü |
| Siyasi | Nüfus ve idari kayıt (kütük) | İstatistiki kontrol | Toplumsal unsurları zapt etme | Devletin bireyleri tekil hak ve yükümlülükleriyle resmi kayıtlarda takip edebilme gücü. | Güçlü |
| İktisadi | Muhasebe ve denetim dökümü | Çetele ve bütçe | Kaynak kaybını ve açığı sıfırlama | Gelir ve giderlerin tek kuruş atlanmadan denetim ve envanter altına alınması. | Kesin |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Ayrık matematikte sayma ve bire bir eşleme (biyection) | Bir kümenin tüm elemanlarının başka bir küme veya sayma taşlarıyla örtüşecek biçimde, hiçbir eleman atlanmadan taranması ve indekslenmesi mantığıdır. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Pozitif hukukta sicil ve resmi envanter | Hakların ve yükümlülüklerin doğuşunu, devrini ve sonunu ispata yarayan şüphe götürmez resmi kayıt ve kütük sistemidir. | Güçlü |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | İhsâ kavramını yalnızca zihinden sayı saymak veya istatistiksel bir yekûn çıkarmaktan ibaret görmek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Bir varlığı veya hadiseyi bütün parçalarıyla, zamanıyla, sınırlarıyla, geçmişi ve geleceğiyle ilahi bilgi ve kayıt altına alma; mutlak zapt etme. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | İlgili ayetlerde geçen ihsânın basit bir sayım sanılması, amellerin kaydedilmesindeki derin ahlaki ve ontolojik ciddiyeti unutturur; insan amellerinin sadece miktarca değil, nitelik ve sonuçlarıyla kuşatıldığı hakikatini gölgeler. |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın bilgi, kader, amel ve adalet tasavvurunun temel taşıdır; evrende hiçbir şeyin başıboş, unutulmuş veya sistemsiz kalmadığını; her varlığın ilahi bir kütükte kayıtlı olduğunu bildirir. |
| Hangi ayet groupsunda belirleyicidir? | İlahi nimetlerin sınırsızlığını vurgulayan ayetlerde (İbrâhîm 14:34), amel defterinin şaşırtıcı kuşatıcılığını bildiren ahiret sahnelerinde (Kehf 18:49) ve hukuki sürelerin titizlikle gözetilmesini emreden ahkâm ayetlerinde (Talâk 65:1). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Allah’ın ilmini genel ilkelerle sınırlayıp tikel hadiseleri bilmediğini iddia eden felsefi yanılgıyı ve amellerin bir kısmının hesaptan kaçabileceği zannını kökünden çürütür. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamKüçük çakıl taşıyla tek tek nesneleri ayırarak saymak, işaretlemek ve somut kayıt altına almak.
- Soyut anlamBir kümenin bütün unsurlarını hiçbir fire, boşluk veya ihmale yer bırakmaksızın kuşatmak, bilmek, zapt ve tescil etmek.
- Sistematik karşılıkVarlık alanının enformasyonel düzeyde eksiksiz bir sicil ve kütüğe bağlanması; mutlak gözetim ve denetim mekanizması.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde evrendeki veya ameller alanındaki tüm unsurları içeren sonlu ya da taranabilir evrensel kümeyi; tekil varlıkları, fiilleri ve anları; ise ilahi kayıt, kütük veya sicil alanını temsil eder. Bire bir ve örten eşleme fonksiyonu , evrendeki her bir unsurunun kayıttaki tek bir karşılığına eksiksiz bağlandığını, hiçbir parçanın dışarıda kalmadığını gösterir.