خبأ

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: خ-ب-أ1 sîga, 8 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.ألهسموأرضخبأعلنالْخَبْءَخفيخرجعلم

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 8

▶ Ağı aç (3B)

خبأ

خ - ب - أ

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 13 sözlük

Hibe başakta eki veya buğday danesinin bulunduğu yer demektir. Tohum demektir.devamı ›

Bu sayfa şu yazımları da kapsar: خبء

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Hibe başakta eki veya buğday danesinin bulunduğu yer demektir. Tohum demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR967 harf
باب الخاء والباء وو ا ي ء معهما ب و خ، خ ي ب، خ ب و، خ ب أ، و ب خ مستعملات بوخ: باخَتِ النار تبُوخُ بَوْخاً وبُؤُوخاً، وأَبَخْتُها: أخمدتها. وأَبْختْ الحرب إباخَةً، قال: فاضْحَتْ ما يَبُوخُ لها سعيرُ خيب: الخَيْبَةُ: حرمان الجد، خابَ يَخيبُ. وجعل الله سعي فلانٍ في خَيّابِ بن هَيَابٍ وبَيَابِ بن بَيّابٍ، في مثلٍ للعرب. ولا يقال منه: خابَ وهابَ. والخَيّابُ: القدح الذي لا يوري، والذي لا يفوز من
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR340 harf
خَبأْت الشيء خَبْأً، ومنه: الخابية وهي الحُبُّ، إلا أنّ العرب تركَتْ همزه. والخَبءُ: ما خُبِئَ، كذلك: الخَبيئُ، على فَعيلٍ. وخَبْءُ السموات: القَطْرُ. وخَبْءُ الأرض: النباتُ. واخْتَبَأِتْ: استترت، وجارية مخبَّأَة، أي مستترة. والخُبَأَةُ: المرأة التي تطَّلِع ثم تختبئ، قال الزِّبرقان بن بدر: إنَّ أَبْغَضَ كنائني إليَّ الخُبَأَةُ الطُّلَعَة.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR3.479 harf
باب الخاء والباء خاب ، خبأ ، باخ ، وبخ : مستعملة . بوخ : قال اللَّيثُ : بَاخَتِ النَّار تَبُوخُ بَوْخاً وبُؤوخاً . وأَبَاخَهَا الذي يُخْمِدُها . وأَبَخْتُ الحربَ إِبَاخَةً . أبو عبيد _ عن الكسائيّ _ عَدَا الرجلُ حتَّى أَفْثَجَ وبَاخَ _ إذا أَعْيَا وانْبَهَرَ . وقال ابنُ الأعرابيِّ : ) ( بَاخَ ) ( الرجلُ ) ( يَبُوخُ ) ( _ إذا سكَن غَضَبُهُ . ) ( وَبَاخَ ) ( الحَرُّ ) ( يَبُوخُ ) ( _ إذا فَتَر .
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR8.150 harf
(باب الخاء والباء وما يثلثهما) (خبت) الخاء والباء والتاء أصلٌ واحد يدلُّ على خُشوع: يقال أَخْبَتَ يخبِتُ إخباتاً، إذا خشَع. وأخْبَتَ لله تعالى. قال عزّ ذكره: ﴿وَبَشِّرِ المُخْبِتِين﴾ [الحج 34]، وأصلُه من الخَبْت، وهو المفازة لا نباتَ فيها. ومن ذلك الحديث: "ولو بِخَبْتِ الجَمِيش([1])". ألا تراه سمَّاها جَميشاً، كأنّ النَّباتَ قد جُمِشَ منها، أي حُلِق. (خبث) الخاء والباء والثاء أصلٌ واحد
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR143 harf
Madde başı: خبء- ﴿يخرج الخبء﴾ [النمل/25]، يقال ذلك لكل مدخر مستور، ومنه قيل: جارية مخبأة، والخبأة: الجارية التي تظهر مرة، وتخبأ أخرى، والخباء سمة في موضع خفي.
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR458 harf
خ ب أ له خبيئة خبأها ليوم حاجته وله خبايا‏.‏ ‏"‏ لا مخبأ لعطر بعد عروس ‏"‏ ولفلان مخابيء ومخازن ‏"‏ والله يخرج الخبء ‏"‏ وأخرج خبء السماء خبء الأرض أي المطر النبات‏.‏ وخبأت الجارية وجارية مخبأة ونساء مخبآت ومخبآت وامرأة خبـأة تخنـس بعـد الاطلـاع‏.‏ واختبـأت مـن فلـان‏:‏ استترت منه واختبأت له خبيأ إذا عميت له شيأ ثم سألته عنه وخابأتك أي حاجبتك‏.‏ قال حميد‏:‏ ألا من أخو ظـن أخابـيء ظنـه بحيث
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR2.951 harf
خَبَأَ الشيءَ يَخْبَؤُه خَبْأً: سَتَرَه، ومنه الخابِيةُ وهي الحُبُّ، أَصلها الهمزة، من خَبَأْتُ، إِلاَّ أَن العرب تركت همزه؛ قال أَبو منصور: تركت العرب الهمز في أَخْبَيْتُ وخَبَّيْتُ وفي الخابيةِ لأَنها كثرت في كلامهم، فاستثقلوا الهمز فيها. واخْتَبأَتْ: اسْتَتَرتْ. وجارية مُخْبَأَةٌ أَي مُسْتَتِرة؛ وقال الليث: امرأَة مُخَبَّأَةُ، وهي الـمُعْصِرُ قبل ان تَتَزَوَّج، وقيل: الـمُخَبَّأَةُ من الجَواري
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR156 harf
* خ ب أ * * خَبَأَهُ * من باب قطعه ومنه * الخَابِيَةُ * إلا أنهم تركوا همزها و * الخَبْءُ * ما خبئ وخبء السماء القطر وخبء الأرض النبات و * اخْتَبَأَ * استتر
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR2.522 harf
خبأه كمنعه يخبؤه خبئا: ستره كخبأه تخبئة واختبأه قد جاء متعديا كما سيأتي، ويقال اختبأت منه أي استترت وامرأة خبأة كهمزة: لازمة بيتها، وفي الصحاح والعباب: هي التي تطلع ثم تختبئ. قال الزبرقان ابن بدر: إن أبغض كنائني إلي الخبأة الطلعة، ويروى الطلعة القبأة وهي التي تقبع رأسها أي تدخله. والخبء: ما خبئ وغاب ويكسر، سمي بالمصدر كالخبيء على فعيل والخبيئة وجمع الأخير خبايا، وفي الحديث التمسوا الرزق في خبايا
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR4.820 harf
خَبَأَهُ 1 خَبَأَهُ ذ , (S, Mgh, Msb, K,) aor. خَبَاَ , (Msb, K,) inf. n. خَبْءٌ, (S, Msb,) He hid, or concealed, it; (Mgh, Msb, K;) as also ↓ خبّأهُ, [but app. in an intensive sense, or applying to a number of things,] (K,) inf. n. تَخْبِئَةٌ; (TA;) and ↓ اختبأهُ. (K.) ― -b2- He kept it, preserved it, guarded it, or took care of it. and ↓ خبّأهُ he did so much; and well, or carefully. (Msb.) [He
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR631 harf
Madde başı: خبءخَبَأَ خَبَأَ A ( n. ac. خَبْء 1 ), a. Hid, concealed; stowed, stored, away. خَبَّأَ خَبَّأَ II , a. see I . تَخَبَّأَ تَخَبَّأَ V , a. Hid himself; was hidden. اِخْتَبَأَ اِخْتَبَأَ VIII , a. see I & V. خَبْء خَبْء [ 1 ] , خِبْء [ 2 ] , خُبْأَة [ 3t ] , خَبِى xabiY^ [ 5 ], a. Hidden, concealed. مَخْبَأَ مَخْبَأَ [ 17 ], a. Hiding-place. خَابِئَة خَابِئَة [ 21t ] , ( pl. خَوَابِي [
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR9.322 harf
Madde başı: خبءخبء خَبَأَ - يَخْبَأُ - خَبْء خَبأَ - يَخْبَأُ + الكائن + في مكان: يختبئ: ينستر ويتغطى ويختفي، فلا يبدو مكانه أو حقيقته للناظر خَبْء: على وزن" فـَعـْل" : اسم فعل " خَبَأَ - يَخْبَأُ " : وهوأيضاً ما يكون بفعل " خَبَأَ - يَخْبَأُ ": الشيء المستور والمخفي و(المخبأ) الذي لا يظهر للناظر واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الاختفاء بتحرك المتحرك نفسه
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler8 mücavir (12 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. علن

    1 ortak ayet · “A’ren” mahallenin orta yeri, evler arası avlu demektir

  2. خفي

    1 ortak ayet · Hafy, Sık ağaçlı yerdir

  3. سجد

    1 ortak ayet · Sacid, meyvesinin bolluğundan dolayı dalları veya gövdesi…

  4. خرج

    1 ortak ayet · Huruc : Harc duvarın dışına sürülen harçtır

  5. سمو

    1 ortak ayet · “Sem” hayvanın sırtı, “ard” da hayvanın karnıdır

  6. أرض

    1 ortak ayet · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir

  7. علم

    1 ortak ayet · Dağın sivri noktası demektir

  8. أله

    1 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

Geçtiği ayetler(1)

  1. أَلَّا يَسْجُدُوا لِلَّهِ الَّذِي يُخْرِجُ الْخَبْءَ فِي السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَيَعْلَمُ مَا تُخْفُونَ وَمَا تُعْلِنُونَ

    GizliGöklerde ve yerde gizli olanları ortaya koyan, gizlediğinizi ve açıkladığınızı bilen Allah’a secde etmesinler diye.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökخبأ
YapıÜçlü
Özel DurumHemzeli
Bağlamsal Yakın Köklerستر, خفي, كنن
Zıt Kökظهر
Çekirdek Özet 1Bir şeyi korunaklı, kapalı veya yer altında bir mahzende saklayıp görünmez kılmak, potansiyel olarak depolamak
Çekirdek Özet 2Göklerde ve yerde gizlenmiş, henüz açığa çıkmamış rızık, tohum, yağmur ve ontolojik imkânların Allah tarafından dışarı çıkarılması
Çekirdek Özet 3Varlık düzeninde hiçbir potansiyelin kaybolmadığı, her gizli saklının ilahi irade ve kudretle vaktinde tezahür ettirileceği hakikati
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir eşyayı saklamak veya büyüsel bir gizem gibi daraltıp göklerin ve yerin saklı potansiyellerini (yağmur, tohum, maden) açığa çıkaran ilahi tasarruf bağlamından koparmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
خبAlçakta kalma, çukurda veya derinde gizlenme, dış etkilerden uzaklaşarak büzülme ve depolanma anlamı taşır. Nitekim خبت kökü alçak ve içe çekik vadiyi, خبر kökü şeyin iç yüzüne ve derindeki bilgisine inmeyi, خبز kökü hamurun sıcak fırın içinde kapanıp pişmesini, خبث kökü madenin veya nesnenin dipte tortulaşıp saklanan bozuk kısmını, خبط kökü aşağıya doğru vurup çarpmayı ifade eder.أHemze unsuru köke ani, keskin bir başlangıç ve saklanan nesnenin bağımsız bir varlık olarak belirlenmiş bir kap veya mahzen içine kilitlenip hapsedilmesi hareketini katar; böylece anlam rastgele gizlenmeden bilinçli bir depolama ve saklama haline dönüşür.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
خÇit, duvar ve perde; çevirme, ayırma ve dışarıdan soyutlama (ح imgesinden türetme olup hırıltılı sesin getirdiği örtü arkasına alma ve derinleşme yoğunlaşması)Nesnenin etrafını dışarıdan kapatan, gözle temasını kesen koruyucu bir sınır veya kabuk oluşturur.
بEv, çadır, hazne; iç, barınma, korunaklı alan içinde bulunmaSaklanacak şeyin içine yerleştirildiği korunaklı mekanı, mahzeni veya kabı temsil eder.
أÖküz başı; güç, öncülük, müstakil başlangıçSaklanan nesnenin içeride potansiyel bir güç, çekirdek veya başlangıç noktası olarak varlığını muhafaza etmesini sağlar.
خبأBir varlığın dış engellerle çevrelenmiş korunaklı bir iç hacme yerleştirilerek dış etkilere karşı muhafaza edilmesi ve açığa çıkacağı ana kadar potansiyelinin saklanmasıHarflerin birleşimi, bir şeyin dışarıdan perdelenip (çit/duvar) koruyucu bir hacme (ev/kap) hapsedilerek kendi öz gücünü (başlangıç gücü) orada saklaması hareketini doğurur.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir nesneyi, tahılı veya erzakı ihtiyaç anında kullanmak üzere yer altına, çukura, küpe veya çadırın gizli bir köşesine gömüp saklamak; bakire kızın çadırında perde ardında korunması.
Cahiliye şiiri kullanımıZibrıkān b. Bedr'in bir kullanımında kadının örtüsüne bürünüp saklanmasını niteleyen şu ibarede geçer: إنّ أَبْغَض كَنائِنِي إليَّ الطُّلَعةُ الخُبَأَةُ / Burada başını bir gösterip bir gizleyen, çadırına ve örtüsüne çekilen kadın kastedilmiştir.
Erken Arapça kullanımHumeyd el-Erhak'a atfedilen beyitte insanın içindeki gizli düşünceyi saklaması anlamında şöyle kullanılmıştır: ألا من أخو ظن أخابیء ظنه / بحيث تناهوا أم بصير أباصره

Kaynak Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha, Kitābü’l-ʿAyn.

Sami etimolojik katman

Arapça خبأ kökü, Batı Sami dillerinde örtme, sığınma, bir kabın veya sığınağın içine gizlenme semantik çekirdeğiyle derin bir tarihsel süreklilik gösterir. İbranicede h-b-’ (חָבָא) kökü doğrudan "saklanmak, gizlenmek, sığınak içine çekilmek" fiiliyle karşılanır; Ugaritçede de hb' formu aynı şekilde bir örtünün ardına veya sığınağa saklanmayı anlatır. Süryanicede ḥbā / ܚܒܐ kökü saklama, koruma ve sevgiyle sarmalama anlamlarına doğru genişlerken, Arapça katmanında kök hemzeli yapısını koruyarak "bir şeyi mahzende, kapalı bir kapta veya yer altında korumaya almak, saklamak ve biriktirmek" somut eylemine odaklanmıştır. Çöl yaşamının zorlukları karşısında tahılın, suyun ve tohumun toprağa yahut küplere (hābiye) saklanması, kökün fiziksel merkezini oluşturmuş; Kur'an bu somut saklama imgesini semavi ve arzi potansiyellerin bütününe teşmil etmiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, Payne Smith Syriac Dictionary, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönBir nesneyi veya canlının bedenini gözden ve dış etkiden ırak tutacak kapalı bir mahzene, toprağa veya örtüye koymakErzakı saklamak (ذخيرة), çadırda kalmak (خباء), küpe koymak (خابية) ve tohumun toprakta gizlenmesi anlamları bu çekirdekten türer.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice חבא (ḥābāʾ), Ugaritçe hbʾ, Süryanice ܚܒܐ (ḥbā)"Gizlenmek, örtünmek, sığınakta saklanmak" anlamı taşıyan ortak Kuzeybatı Sami mirasından gelir.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik ailenin diğer kollarında doğrudan düzenli ses denkliğine sahip kesin bir eşdeğer tespit edilmemiştir.Veri bulunamadı

Kaynak Lisān al-ʿArab, Brown-Driver-Briggs, HALOT.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
خبأAnlamlıSaklamak, depolamak, gizlemekBir şeyi korunaklı bir mahzende veya örtüde ihtiyaç gününe kadar gizlemek.Hedef köktür; Kur'an'da geçer.
خأبAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu dizilişte müstakil bir kök kullanımı kaydedilmemiştir.Kur'an'da geçmez.
بخأAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıMühmel kombinasyondur; bu harf dizilişiyle bir kök oluşmamıştır.Kur'an'da geçmez.
بأخAnlamlıAteşin sönmesi, hararetin dinmesiAteşin yatışması ve alevin büzülüp gizlenmesi; باخ veya أبخ biçiminde kullanılır.Kur'an'da geçmez; ateşin sönüp içe çekilmesi yönüyle hedef kökle semantik akrabalık taşır.
أخبAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu dizilişte kullanım kayıtlı değildir.Kur'an'da geçmez.
أبخAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıMühmel kombinasyondur; bağımsız bir anlam alanı oluşmamıştır.Kur'an'da geçmez.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
خبأMerkezSaklamak, depolamakBir şeyi dışarıdan görünmeyecek şekilde bir hazneye, toprağa veya kaba koyup potansiyel olarak muhafaza etmek.Açığa çıkarılmaya hazır bir saklıyı (potansiyeli) bildirir.
سترKomşuÖrtmekBir nesnenin üzerine perde, elbise veya örtü çekerek görülmesini engellemek.Nesne bir hazneye girmeyebilir; yalnızca üstü örtülür.
خفيKomşuGizli kalmakBir şeyin duyulardan, idrakten veya gözden kaçması, belirsizleşmesi.İrade dışı gizliliği veya durumun kapalılığını da kapsar.
كننKomşuKorumalı yere koymakBir şeyi zarar görmesin diye sandık, yuva veya zırh içine alıp muhafaza etmek.Koruma ve emniyet yönü, gizleme yönünden daha baskındır.
ظهرZıtAçığa çıkmak, belirmekGizli, örtülü veya saklı olanın apaçık meydana çıkması, yüzeye vurması.Saklılığın sona erip duyularla algılanabilir hale gelmesidir.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaخبأSaklamak, depolamakBir şeyi ileride çıkarmak veya korumak üzere kapalı yere gizlemek.Kesin
Latincerecondere, occultareSaklamak, içine tıkmak, gizlemekRecondere koruma amacıyla bir kaba veya geriye saklamayı tam karşılarken, occultare salt gizlemeyi içerir; kökteki tohum/mahsul potansiyelini tam vermez.Güçlü
İngilizceto conceal, to cache, to hoardSaklamak, depolamak, gizlemekCache ve hoard koruma ve depolama yönünü karşılarken, conceal dışarıdan görünmez kılma yönünü karşılar; kökün ontolojik açığa çıkma imkânı dışarıda kalır.Güçlü
Almancaverbergen, verwahren, aufbewahrenSaklamak, muhafaza etmekVerwahren ve aufbewahren emniyetle bir yerde tutma nüansını taşır, verbergen görünmezliği sağlar.Güçlü
Fransızcacacher, recéler, emmagasinerSaklamak, barındırmak, depolamakEmmagasiner depolamayı, recéler içinde gizlemeyi karşılar; kökün tabiat olaylarındaki tohum/yağmur gibi saklılığı açma boyutu eksik kalır.Güçlü

Kaynak Lewis & Short Latin Dictionary, Oxford English Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
الْخَبْءَ (el-Hab')Göklerin ve yerin sakladığı sırlar, rızıklar, yağmur ve tohum gibi gizil potansiyellerHüdhüd'ün Süleyman'a Sebe halkının şirki hakkında bilgi verirken, göklerdeki ve yerdeki saklı şeyleri açığa çıkaran yegane kudretin Allah olduğunu beyan ettiği tevhid bağlamı; Neml 27:25.

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi ilim ve kudret sıfatlarıAllah'ın gaybı, yokluk mertebesindeki yahut madde içindeki en gizli potansiyelleri bilmesi ve dilediğinde varlık sahasına (şehadete) çıkarması.Potansiyel olanın fiil haline gelmesindeki mutlak ilahi tasarruf.
FıkıhRikâz, define ve saklanmış mallar (habîe)Yerin altında saklanmış bulunan eski medeniyet defineleri veya toprağa gömülen malların zekat ve mülkiyet hükümleri.Hukuki statüye konu olan gizlenmiş/gömülmüş mal.
TefsirNeml 27:25 tefsiriGöklerin hab'ının yağmur, yerin hab'ının ise nebatat, tohum ve madenler olarak tayini; Hüdhüd'ün su bulma melekesi ile ayet arasındaki irtibat.Kozmik rezervlerin açığa çıkarılması.
HadisAhlak ve amel rivayetleriKişinin riyadan uzak, yalnızca Allah ile kendi arasında saklı tuttuğu gizli salih ameller (habîe min amelinsalih).İhlas amacıyla kasten gizlenen faziletli amel.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve ibadetGayb ve şehadet dengesiSahte ilahların acziyetini, Allah'ın ise saklı potansiyelleri var edip çıkarmasını göstermekHüdhüd'ün Güneş'e tapanlara karşı, göğün ve yerin saklısını çıkaran Allah'a secde edilmesi gerektiğini vurgulaması dini sistemin tevhid temelidir.Kesin
İlmiFizik ve biyolojiGizil enerji ve tohum potansiyeliMaddenin veya organizmanın içinde saklı duran enerjinin ve genetik bilginin uygun şartlarda tezahür etmesiBulutlardaki nemin yağmura, toprak altındaki tohumun bitkiye dönüşmesi ilmi sistemin potansiyel-kinetik dönüşümüdür.Güçlü
Siyasiİstihbarat ve güvenlikStratejik gizlilik ve örtük kaynaklarToplumun veya devletin stratejik rezervlerini kriz anları için güvenli mahzenlerde saklamasıGücün ve bilginin açığa vurulmadan korunması, caydırıcılık ve bekâ için hayati bir işlev görür.Muhtemel
İktisadiÜretim ve stok yönetimiRezerv, ihtiyat akçesi ve sermaye birikimiKıtlık ve ihtiyaç günleri için emtianın veya tohumun depolanıp saklanmasıGelecek döngülerde üretimi sürdürmek üzere tohumun ve sermayenin tüketilmeyip mahzende korunmasıdır.Güçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerPotansiyel enerji / Gizli durum değişkenleri (Latent variables)Bir sistemde dışarıdan doğrudan gözlemlenemeyen ancak sistemin durumunu belirleyen ve serbest kaldığında kinetik işe dönüşen saklı enerji veya değişkenler; tohumun topraktaki saklı potansiyelinin bitkiye dönüşmesi gibi.Güçlü
Beşeri bilimlerÖrtük bilgi (Tacit knowledge) ve tasarruf rezerviBireyin veya toplumun kodlanmamış, görünür kılınmamış hafızasında saklanan ve kriz/ihtiyaç anında ortaya çıkarak eylemi yönlendiren örtük birikim.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca sıradan bir hırsızın veya kaçakçının bir eşyayı saklaması yahut mitolojik/büyüsel bir sır gibi bireysel-psikolojik bir gizlenmeye indirgemek.
Kur'an içi daha geniş anlamGöklerdeki (yağmur, kozmik ışınlar, melekut) ve yerdeki (tohumlar, madenler, sular) henüz açığa çıkmamış tüm kozmik ve ontolojik potansiyellerin ilahi kudret eliyle işletilip varlık sahnesine çıkarılmasıdır.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataNeml 27:25 ayetinde Hüdhüd'ün zikrettiği hakikati basit bir kuşun yer altındaki suyu görmesi masalına indirgeyerek ayetin ihtiva ettiği derin tevhid, ontoloji ve ekolojik düzen vurgusunu ıskalamak.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın gayb ve şehadet alemleri arasındaki ilişkiyi nasıl kurduğunu gösterir; varlık sahasına çıkan hiçbir şeyin tesadüfen belirmediğini, önceden ilahi bir mahzende (hab') saklanmış bir potansiyelin zamanı gelince çıkarılması (ihrac) olduğunu fark ettirir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Neml suresinde Süleyman kıssası, Hüdhüd'ün gözlemi ve Sebe kavminin Güneş'e tapınmasının eleştirildiği tevhid ve nizam ayetlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Tabiat olaylarını (yağmurun yağması, bitkinin çıkması) kendiliğinden veya kör kuvvetlerin eseri zanneden natüralist yaklaşımı düzeltir; göklerin ve yerin birer saklama mahzeni, Allah'ın ise o saklıyı çıkaran yegane fail olduğunu gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir erzakı, tohumu veya kıymetli nesneyi çukura, küpe yahut korunaklı bir çadıra koyup dış etkilerden ve gözlerden saklamak, depolamak.
  • Soyut anlamHenüz açığa çıkmamış, madde yahut gayb aleminde potansiyel olarak bekleyen varlık imkânlarının muhafaza edilmesi.
  • Sistematik karşılıkİlahi kudretin gizil olanı (hab') fiili olana (ihrac) dönüştürerek ekolojik, ontolojik ve teolojik dengeyi kurması.
  • LaTeX modeliE(t)=X∖S→ΦS
  • LaTeX açıklamasıModelde X varlığın saklı potansiyel ve rezervler kümesini (yerin ve göklerin sakladığı tohum, su, rızık), S ise şehadet yani görünür, algılanır varlık sahasını temsil eder. X∖S ifadesi henüz şehadet alemine çıkmamış, saklı durumdaki varlığı (E(t)) simgeler. Φ operatörü ise ilahi ihrac (saklı olanı açığa çıkarma) iradesini ve kudretini gösterir; bu fonksiyon sayesinde gizil olan potansiyel, görünür ve faydalanılır şehadet alemine (S) aktarılır.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: خ