ذهل

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ذ-ه-ل1 sîga, 11 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.أنسألهشددذوذهلرضعتَذْهَلُيومسكرعذبحملرأي

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 11

▶ Ağı aç (3B)

ذهل

ذ - ه - ل

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 13 sözlük

Zihin beyin parçası demektir. Sonra hafıza için kullanılmış (Hatırlama fonksiyonu olarak). N Lam’ a dönüşerek ilgilenmeme, meşgul olmama anlamına gelmiştir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Zihin beyin parçası demektir. Sonra hafıza için kullanılmış (Hatırlama fonksiyonu olarak). N Lam’ a dönüşerek ilgilenmeme, meşgul olmama anlamına gelmiştir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR623 harf
باب الهاء والذال واللام معهما ه ذ ل، ذ ه ل مستعملان فقط هذل: الهُذْلُولُ من الأرض: ما ارتفع من تِلالٍ صغار. وجمعُهُ: هَذاليل قال: يَعْلو الهَذاليلَ ويَعْلو القَرْدَدا والهَوْذَلَةُ: القَذْف بالبَوْل، هَوْذَلَ ببَوْلِهِ: قَذَفَهُ. والهَوْذَلَةُ: اضطِرابٌ في العَدْو. وهَوْذَل السِّقاء يُهَوْذِل، إذا تمخّض وهُدَيلٌ: اسم قبيلة، ويُنْسَبُ إليها: هُذَليٌّ، وهُذَيْليٌّ . ذهل: الذُّهْلُول: الفَرَسُ
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR188 harf
ذَهَلْتُ عن الشيء أَذْهَلأُ ذَهْلاً: نَسِيته وغَفَلْت عنه. وأَذْهَلَني عنه كذا. وفيه لغةٌ أخرى: ذَهِلَتْ بالكسر ذُهُولاً. قال اللِحياني: يقال: جاء بعد ذَهْلٍ من الليل ودَهْل، أي بعد هَدءٍ.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR2.641 harf
ه ذ ل هذل ، ذهل استعمل من وجوهه : هذل ، ذهل . هذل : قال اللّيث : الهُذلول : ما ارتفع من الأرض من تلالٍ صِغارٍ ، وأنشد : يَعلُو الهَذالِيلَ ويعلو القرْدَدَا شَمِر ، عن ابن شُمَيل . الهُذلولُ : المكان الوَطِيءُ في الصَّحْراء لا يشعُر به الإنسان حتّى يُشرِف عليه ، قال جرير : كأنّ دياراً بين أسْنِمَةِ النَّقا وبين هَذا الليل البُحَيْرة مُصْحَفُ قال : وبُعدُه نحو القامة يَنْقاد ليلةً أو يوماً ،
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR1.940 harf
(باب الذال والهاء وما يثلثهما) (ذهب) الذال والهاء والباء أُصَيْلٌ يدلُّ على حُسْنٍ ونَضارة. من ذلك الذَّهبُ معروف، وقد يؤنَّث فيقال* ذَهَبة، ويجمع على الأذْهَاب([1]). والمَذَاهب: سُيورٌ تُموَّهُ بالذّهَب، أو خِلَلٌ من سُيوف. وكلُّ شيءٍ مموَّهٍ بذَهَبٍ فهو مُذْهَبٌ. قال قيس: أتعرِف رسماً كاطّرادِ المَذَاهِبِ *** لعَمْرَةَ وَحْشاً غيرَ مَوْقِف راكبِ([2]) ويقال رجلٌ ذَهِبٌ، إذا رأى مَعْدِنَ
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR119 harf
- قال تعالى: ﴿يوم ترونها تذهل كل مرضعة عما أرضعت﴾ [الحج/2]، الذهول: شغل يورث حزنا ونسيانا، يقال: ذهل عن كذا وأذهله كذا.
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR218 harf
ذ ه ل ذهـل عـن الأمـر ذهولاً وهو ذاهل عنه إذا تناساه عمداً أو شغل عنه‏.‏ وأذهلني عنه كذا‏.‏ وما أذهلك عن حاجتي‏!‏ ولي مشاغل ومذاهل‏.‏ ورجل وفرس ذهلول‏.‏ قال‏:‏ أتته على الجرد الذهاليل فوقها دروع سليمان لها ومغافره
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR1.030 harf
الذَّهْل: تَرْكُكَ الشيءَ تَناساه على عَمْد أَو يَشْغَلك عنه شُغْلٌ، تقول: ذَهَلْت عنه وذَهِلْتُ وأَذْهَلَني كذا وكذا عنه؛ وأَنشد: أَذْهَلَ خِلِّي عن فِراشِي مَسْجَدُهْ وفي التنزيل العزيز: يوم تَذْهَلُ كلُّ مُرْضِعة عما أَرضعت؛ أَي تَسْلُو عن ولدها. ابن سيده: ذَهَل الشيءَ وذَهَل عنه وذَهِلَه وذَهِل، بالكسر، عنه يَذْهَل فيهما ذَهْلاً وذُهُولاً تركه على عَمْد أَو غَفَل عنه أَو نَسِيَه لشُغُل، وقيل:
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR83 harf
* ذ ه ل * * ذَهَلَ * عن الشيء نسيه وغفل عنه وبابه قطع وذَهِلَ أيضا بالكسر * ذُهُولا
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR2.425 harf
ذهله، وعنه، كمنع، ذهلا، وذهولا، بالضم: تركه على عهد، كذا في النسخ، والصواب: على عمد، كما هو نص المحكم، أو نسيه لشغل، وفي التهذيب: الذهل: تركك الشيء تناساه على عمد، أو يشغلك عنه شغل، أو هو، أي الذهول السلو، وطيب النفس عن الإلف، قال الله تعالى: يوم ترونها تذهل كل مرضعة عما أرضعت وقال الراغب: الذهول شغل يورث حزنا ونسيانا. وقال اللحياني: يقال: جاء بعد ذهل من الليل، ويضم، وهذه عن ابن دريد: أي ساعة
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR2.406 harf
ذَهَلَ عَنْهُ 1 ذَهَلَ عَنْهُ ذ , (JK, S, Msb, K,) aor. ذَهَلَ , (S, K,) inf. n. ذَهْلٌ, (JK, S,) or ذُهُولٌ, (Msb,) or both; (K;) and ذَهِلَ, (S, Msb,) aor. ذَهَلَ , (Msb,) inf. n. ذُهُولٌ; (S;) He forgot it, or neglected it; (S;) he was, or became, unmindful of it; (S, Msb:) or he neglected it intentionally; (JK, T, M, K, * TA; عَلَى عَهْدٍ in the K being a mistake for على عَمْدٍ, as in the [JK
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR368 harf
ذَهَلَ ذَهَلَ A ( n. ac. ذَهْل 1 , ذُهُوْل 27 ) a. [ 'An ], Forgot, overlooked; neglected. ذَهِلَ ذَهِلَ A ( n. ac. ذُهُوْل 27 ), a. Was confused, startled, astounded. أَذْهَلَ أَذْهَلَ IV a. [ acc. & 'An ], Caused to neglect, overlook. اِنْذَهَلَ اِنْذَهَلَ VII , a. Was confused, startled, astounded. ذَهْل ذَهْل 1 , ذُهْل 3 , a. First part of the night.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR7.140 harf
ذهل ذَهِلَ - يَذْهَلُ (ذَهَلَ - يَذْهَلُ) ذَهِلَ - يَذْهَلُ (ذَهَلَ - يَذْهَلُ) + كائن + عن أمر أو شيء أو كائن: يغفل عنه فلا يعيه ولا يشعر به بوضوح: تنخفض بشدة قدرة تركيز تفكيره ووعيه تجاه ما حوله من مؤثرات سمعية وبصرية واجتماعية، ولكنه لا يفقدها بكاملها، بل يبقى جزء قليل منها، وذلك بسبب تعرضه لشدة نفسية تتميز بخوف أو رعب شديدين، أو بسبب وضع
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler11 mücavir (16 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. رضع

    1 ortak ayet · Rda (re,dat,ayn) memede biberon, süt

  2. سكر

    1 ortak ayet · Sükker seyrek taneli üzüm salkımı demektir

  3. وضع

    1 ortak ayet · Koyar

  4. حمل

    1 ortak ayet · Haml: İple yüklenen yük demektir

  5. شدد

    1 ortak ayet · Sicim bağıdır

  6. ذو

    1 ortak ayet · Sahip

  7. رأي

    1 ortak ayet · Raye bir yere konmuş, oranın özelliğini gösteren işaret…

  8. أنس

    1 ortak ayet · Ok tan yayın iç tarafna üns, dış tarafına vahş denemektedir

  9. عذب

    1 ortak ayet · Su yosunudur

  10. يوم

    1 ortak ayet · “Yemm” durgun akan su demektir

  11. أله

    1 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

Geçtiği ayetler(1)

  1. يَوْمَ تَرَوْنَهَا تَذْهَلُ كُلُّ مُرْضِعَةٍ عَمَّا أَرْضَعَتْ وَتَضَعُ كُلُّ ذَاتِ حَمْلٍ حَمْلَهَا وَتَرَى النَّاسَ سُكَارَى وَمَا هُمْ بِسُكَارَى وَلَكِنَّ عَذَابَ اللَّهِ شَدِيدٌ

    İhmal ederOnu göreceğiniz gün; her emzikli emzirdiğini unutur, her yüklü yükünü düşürür. İnsanları sarhoş gibi görürsün. Oysa sarhoş değildirler, ama Allah’ın azabı pek çetindir.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökذهل
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerنسي, غفل, سهو
Zıt Kökذكر
Çekirdek Özet 1Şiddetli bir meşguliyet, dehşet veya sarsıntı sebebiyle bir şeyi farkında olmadan veya irade dışı terk etmek
Çekirdek Özet 2Büyük bir kıyamet dehşeti ve şoku karşısında fıtri ve en güçlü bağların dahi zihinden silinip kopması
Çekirdek Özet 3Algı ve dikkat kapasitesini aşan baskın bir etkenin, varlığın asli önceliklerini askıya alması
Kritik Hata RiskiKökü basit ve sıradan bir «ihmal etmek» veya «unutmak» sayarak, arkasındaki dehşet ve şok kaynaklı zihinsel kopuşu göz ardı etmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
ذهZihnin veya varlığın bir yöne doğru akması, gitmesi, yerinden çözülüp uzaklaşması; nitekim ذهب kökünde fiziki veya manevi olarak bütünüyle çekilip gitme hali görülürلÇoban değneği ve bağlama/yöneltme imgesi taşıyan harfin eklenmesiyle bu çözülme ve gidiş, zihnin başka bir meşguliyet veya dehşet verici etken tarafından çekilip asıl nesnesinden zorla koparılması anlamına özelleşmiştir

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
ذKapı piktogramının ikizi; keskinleşmiş sınır, ayrılma noktası ve eşik geçişi (türetme imge)Dikkat veya bilincin üzerinde durduğu mevcut eşikten aniden başka bir tarafa yönelmesini temsil eder
هKollarını kaldırmış insan; dikkat çekme, ani ortaya çıkış, sarsıntı ve nefesBilinci aniden kaplayan, şaşkınlık ve dehşet uyandıran baskın bir olayın patlak vermesini simgeler
لÇoban değneği, üvendire; yöneltme, çekme, bağlamaZihinsel dikkatin ve bağın irade dışı olarak başka bir odağa zorla sevk edilmesini anlatır
ذهلEşikten ani bir sarsıntı ve dehşetle kopup dikkatin başka bir baskın odağa çekilmesiİnsanın en kuvvetli fıtri bağını bile unutturacak derecede sarsıcı bir etkenle bilincin yerinden uğraması hareketidir

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir kimsenin zihnini kaplayan şiddetli bir telaş, keder veya sarsıntı yüzünden önündeki işi veya yanında bulunanı tamamen unutup terk etmesi; ayrıca gecenin zihni meşguliyetlerden soyutlayan ve nesneleri örten sakin bir parçasını ifade etmek üzere gece vakti için kullanılmıştır
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye şiirinde ve erken kabile adlandırmalarında kök, hızlı ve çevikliğiyle dikkati dağıtan, rüzgâr gibi akıp giden at için sıfat olarak ve kabile ismi olarak yer bulmuştur; Ebû Cehme ez-Zühlî'ye ait beyitte gecenin geçen bir parçası bu kökle anılmıştır: مَضَى من الليل ذَهْلٌ، وهي واحدةٌ، / كأَنَّها طائرٌ بالدَّوِّ مَذْعُور
Erken Arapça kullanımErken dönemde insanın derin bir meşgale veya ibadet vecdi sebebiyle yatağını ve yakınını terk etmesini anlatmak üzere kullanılmıştır; nitekim erken şahitte bir kimsenin mescitteki meşguliyetinin yatağını unutturması şöyle ifade edilmiştir: أَذْهَلَ خِلِّي عن فِراشِي مَسْجَدُهْ

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Kitābü’l-ʿAyn.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde ذهل kökü, zihinsel süreçlerin, dikkatin ve algının başka bir baskın uyaran tarafından saptırılması veya dağıtılması anlam alanında özelleşmiş görünmektedir. Batı Sami ve Güney Sami dillerinde doğrudan bu ses dizilişiyle yaygın bir ortak miras kökünden ziyade, Arapça içinde zihnin canlılığı ve tutuculuğunu ifade eden diğer köklerle fonetik bir akrabalık gösterir. Kökün ilk iki konsonantı olan zihinsel odak ve akış çekirdeği, zihnin nesneleri kavrama gücünü temsil eden biçimlerle ortak bir semantik matrise dayanır; ancak ذهل formunda üçüncü harfin katılımıyla zihnin bu fonksiyonunu dehşet, şaşkınlık veya harici bir meşguliyet sebebiyle yitirmesi durumuna dönüşmüştür. Süryanice ve İbranice gibi dillerde benzer şaşkınlık ve dikkat kaybı durumları farklı ses dizilimleriyle karşılanmakta olup, bu üçlü yapının Arapça sahasında dehşet kaynaklı unutuşu karşılayan çok özgül bir morfo-semantik gelişim gösterdiği tespit edilmektedir.

Güven Güçlü

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab ve David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönذه kök ailesi ile ذهن ve ذهب ilişkisiZihnin akıp gitmesi, gücünü ve algısını başka bir yöne tahsis ederek asıl nesnesinden kopması yönünde bir semantik derinleşmedirGüçlü
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney ve Batı Sami algı/şaşkınlık alanıŞiddetli harici uyarana bağlı dikkat kayması ve unutma manasında Arapça içi özelleşme baskındırMuhtemel
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik dillerin diğer kollarında bu üçlü konsonant yapısıyla doğrudan doğrulanmış soydaş tespit edilememiştirVeri bulunamadı

Kaynak Brown-Driver-Briggs ve Maqāyīs al-Lugha.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
ذهلAnlamlıŞiddet ve dehşetle unutmak, terk etmekZihnin karşılaştığı sarsıcı bir etkenle asıl bağından kopmasıHedef kök; Kur'an'da geçer
ذلهKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıSözlüklerde mühmel kabul edilmiştir
هذلAnlamlıKüçük tepeler, yükseltilerYerden yükselen küçük tümsekler ve engebeler; Kitābü'l-Ayn'da kullanımda olduğu belirtilmiştirKur'an'da geçmez
هلذKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıSözlüklerde mühmel kabul edilmiştir
لذهKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıSözlüklerde mühmel kabul edilmiştir
لهذKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıSözlüklerde mühmel kabul edilmiştir

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
ذهلMerkezDehşet ve baskın meşguliyetle unutuşBilinci sarsan harici bir şok ve dehşet sebebiyle en kuvvetli bağın dahi irade dışı terk edilmesiHedef köktür; şok etkisiyle oluşan bilinç kopmasıdır
نسيKomşuHafızadan silinme, unutmaZihinde bilginin korunmaması, hatırlama yetisinin zayıflığı veya koruma zaafıİçsel hafıza zayıflığı veya zamanla silinmeyi öne çıkarır
غفلKomşuDikkatsizlik, aymazlıkVarlığı bilinen ve hatırlanan bir hakikate bilerek veya umursamazlıkla sırt dönme haliDehşet baskısı olmaksızın dikkatin gevşemesidir
سهوKomşuDalgınlık, yanılmaBir işle uğraşırken dikkatin anlık olarak dağılması ve farkında olmadan yanılmaHafif dalgınlıktır; köklü bir dehşet veya şok içermez
ذكرZıtHatırlama, bilinci diri tutmaBir bilginin veya bağın zihinde sürekli hazır, uyanık ve etkin tutulmasıZihnin odaklandığı bağı her türlü etkene karşı muhafaza etmesidir

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaذهلDehşetle unutmakZihnin baskın bir dehşet karşısında en temel bağını dahi terk etmesiKesin
Latincestupere, oblivisci per terroremŞaşkınlıktan donakalmak, dehşetle unutmakŞok sebebiyle zihnin işlevini kaybetmesini karşılar; ancak fıtri şefkat bağının kopmasını tek başına vermezGüçlü
İngilizceto be oblivious from shock, to be distracted by terrorDehşet sebebiyle kendinden geçmek, şokla unutmakDışsal bir şok etkisiyle dikkatin tamamen silinmesini ifade eder; anne-çocuk bağındaki fıtri bağı dolaylı anlatırGüçlü
Almancavor Entsetzen vergessen, durch Schock vernachlässigenDehşetten ötürü unutmak, şokla savsaklamakŞok etkisiyle bilincin odağını yitirmesini karşılar; fıtri reflekslerin iptali nüansını korurGüçlü
Fransızcaoublier sous le choc, être distrait par l'effroiŞok altında unutmak, dehşetle ilgisiz kalmakSarsıcı bir korku karşısında dikkatin dağılmasını ve bağın kopmasını yansıtırGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary ve Lane’s Arabic-English Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
تَذْهَلُKıyamet sarsıntısının dehşetiyle en temel fıtri şefkat bağını ve emzirmeyi unutup terk etmekKıyamet saatinin sarsıntısının büyüklüğünün ve insan psikolojisi üzerindeki mutlak şok edici etkisinin tasviri; Hacc 22:2

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamEşrâtü's-sâa ve haşir ahvaliKıyamet gününün dehşetinin mükellefiyet ve irade üzerindeki sarsıcı tesiri; korkunun akıl ve idraki nasıl zail ettiği meselesiİnsani iradeyi ve fıtri refleksleri felç eden mutlak korku hali
FıkıhEhliyet arızaları ve cebir haliZühl halinin, yani aşırı korku ve şok anında kişinin ehliyet ve iradesinin hukuki geçerliliğiİradeyi sakatlayan zihinsel ve psikolojik baskı boyutu
TefsirKıyamet tasvirlerinin belagat boyutuAyette anne yerine emziren kadın sîgasının seçilerek, bağın en sıcak ve canlı olduğu anda kopuşun vurgulanmasıEn güçlü sevgi ve koruma bağının dehşet karşısında anında çözülmesi
HadisAhiret ahvali ve büyük fitnelerKıyamet ve fitne ortamlarında insanların birbirini ve en yakınlarını unutacağı sahnelerin anlatımıHarici sarsıntının içsel bilinci bütünüyle dağıtması

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniUhrevi hesap ve haşirMutlak uyanış karşısında dünyevi bağların sıfırlanmasıAsli hakikatle yüzleşme anında ikincil tüm bağları zihinden düşürmeKesin
İlmiBilişsel kapasite ve aşırı yüklenmeBilişsel körlük ve şok kaynaklı dikkat çöküşüAlgı kapasitesini aşan baskın bir uyaranın mevcut tüm süreçleri durdurmasıGüçlü
SiyasiBüyük toplumsal buhranlar ve savaşlarSosyal bağların ve himaye mekanizmalarının çöküşüKrizin büyüklüğü karşısında kurumsal ve toplumsal koruma reflekslerinin felce uğramasıGüçlü
İktisadiPanik, çöküş ve finansal krizlerPanik kaynaklı rasyonel önceliklerin terk edilmesiPiyasayı sarsan ani bir şok karşısında en temel varlıkların ve tasarrufların gözden çıkarılmasıMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerSistem kilitlenmesi veya aşırı yük kesintisi (interrupt overload)Bir işlemcinin veya devrenin, sınırları aşan ani ve çok yüksek bir girdi sinyali alması sebebiyle sürmekte olan temel operasyonları derhal durdurup askıya alması yapısıyla örtüşürGüçlü
Beşeri bilimlerTravmatik şok disosiasyonu (dissociation)Bireyin baş edemeyeceği kadar ağır bir travma ve dehşet anında bilincin en temel koruyucu bağları ve kimliksel bağları geçici olarak devre dışı bırakması olgusuyla birebir örtüşürKesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi basit bir «unutmak», «ihmal etmek» veya «boş vermek» gibi hafif ve iradi bir gevşekliğe indirgemek
Kur'an içi daha geniş anlamİnsanın en kuvvetli, biyolojik ve fıtri şefkat bağını dahi parçalayan, bilinci yerinden söken kozmik bir dehşetin sonucu olan zihinsel çözülüş
Yanlış anlamanın doğuracağı hataHacc 22:2 ayetindeki tasviri sıradan bir dikkatsizlik sanmak; oysa ayet, annenin kucağındaki yavrusunu bile algılayamaz hale geldiği mutlak bir varoluşsal sarsıntıyı anlatmaktadır

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın dehşet ve korku psikolojisini nasıl en somut fıtri sahnelerle anlattığını, soyut bir korku kavramı yerine annenin emzirdiği yavrusunu unutması gibi sarsıcı bir sahneyle zihne kazıdığını gösterir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Kıyamet saatinin dehşetini, kozmik altüst oluşu ve insanın dünyevi güven kaynaklarından tamamen soyutlandığı ahiret sahnelerini anlatan ayet grubunda belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Ahiretin dehşetinin yalnızca fiziki bir yıkım olduğu zannını düzeltir; asıl büyük yıkımın insan bilincinde, algısında ve en derin fıtri bağlarında meydana gelen çözülme olduğunu ortaya koyar

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBüyük bir dehşet, keder veya sarsıcı meşguliyet sebebiyle zihnin elindeki en kıymetli bağı ve nesneyi irade dışı terk edip unutması.
  • Soyut anlamBir sisteme veya bilince etki eden harici şokun büyüklüğü karşısında, sistemin en temel fıtri reflekslerini ve koruma kanallarını askıya alması.
  • Sistematik karşılıkAlgı ve dayanıklılık eşiğini aşan nihai sarsıntı anında, mevcudatın sahip olduğu tüm ikincil ve tabii bağların sıfırlanıp bilincin tekil bir dehşet odağına kilitlenmesi.
  • LaTeX modeliS(t)≫θ  ⟹  lim⁡S→∞B(t)=0
  • LaTeX açıklamasıFormülde S(t) zamana bağlı harici şok veya dehşet şiddetini, θ bilincin veya sistemin fıtri koruma eşiğini, B(t) ise en güçlü fıtri bağı (annedeki şefkat ve emzirme bağı) temsil eder. Şok şiddeti eşik değeri aştığında (S≫θ), şokun büyüklüğü karşısında fıtri bağın sıfıra yaklaşarak tamamen çözüldüğü ve zihnin o bağı terk ettiği sembolize edilmektedir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ذ