رفت

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ر-ف-ت1 sîga, 9 mücavir kök, 2 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.كفركونقولرفتوَرُفَاتًاجددبعثأييخلقجزي

KökSîga 1Ayet 2Sure 1Mücavir 9

▶ Ağı aç (3B)

رفت

ر - ف - ت

KÖK
  • 2 geçiş
  • 2 ayet
  • 1 sîga
  • 13 sözlük

Rufet saman gibi döküntü demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Rufet saman gibi döküntü demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR938 harf
باب التاء والراء والفاء معهما ت ر ف، ف ت ر، ف ر ت، ر ف ت مستعملات ترف: التَّرَف: تَنعيم الغذاء، وصَبِيٌّ مُتْرَفٌ، والمُتْرَفُ: المُوسَّعُ عليه عَيشُه، القليل فيه هِمّة، وأتْرَفَه اللهُ. والتُّرْفةُ والطِرُّمْة في وَسَط الشَّفَةِ السُّفلَى، وهي هَنَةٌ ناتِئةٌ خِلْقةً، والنَّعْتُ أتْرَفُ. والتُّرْفةُ كلُّ ما تَرَّفْتَ به نفسَكَ تَتريفاً إذا خَفَّفْتَ عنها. فتر فَتَرَ فُتُوراً: سَكَنَ عن
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR136 harf
الرُفاتُ: الحُطام. قال الله تعالى: "وقالوا أَئِذَا كُنَّا عظاماً ورُفاتاً". قال الأخفش: تقول منه رَفَتُّ الشيءَ فهو مَرْفوتٌ، إذا فُتَّ.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR2.586 harf
ت ر ف ترف ، تفر ، رفت ، فتر ، فرت : ( مستعملة ) . ( ترف ) : قال الليث : التُّرْفَةُ والطُّرْمَةُ من وَسط الشفة خِلْقَةً وصاحبها أَتْرَفُ . وقال غيره : التُّرفةُ النَّعْمَةُ ، وصبيٌّ مَتَرَّف إذا كان مُنَعَّمَ البَدَنِ مُدَلَّلاً ، والمُتْرَفُ الذي أَبْطَرَتْهُ النِّعْمة ، وسَعَةُ العَيْشِ . وقال ابن عرفة : المترف المتروك يصنع ما يشاء لا يمنع منه ، وقيل للمتنعِّم : مُترف لأنه مُطلق له لا يمنع من
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR9.033 harf
(باب الراء والفاء وما يثلثهما) (رفق) الراء والفاء والقاف أصلٌ واحدٌ يدلُّ على موافقةٍ ومقاربةٍ بلا عُنْف. فالرِّفق: خلاف العُنْف؛ يقال رفَقْتُ أْرْفُق. وفي الحديث: "إنّ الله جلّ ثناؤه يحبُّ الرِّفْق في الأمر كله". هذا هو الأصل ثم يشتقّ منه كلُّ شيءٍ يدعو إلى راحةٍ وموافَقة. والمرفق([1]) مَِرفق الإنسان؛ لأنه يستريح في الاتِّكاء عليه. يقال ارتَفَق الرّجلُ: إذا اتَّكأ على مَِرفقه في جلوسه. ومن
Maddenin bağlantısı

(باب الراء والفاء وما يثلثهما) (رفق) الراء والفاء والقاف أصلٌ واحدٌ يدلُّ على موافقةٍ ومقاربةٍ بلا عُنْف. فالرِّفق: خلاف العُنْف؛ يقال رفَقْتُ أْرْفُق. وفي الحديث: "إنّ الله جلّ ثناؤه يحبُّ الرِّفْق في الأمر كله". هذا هو الأصل ثم يشتقّ منه كلُّ شيءٍ يدعو إلى راحةٍ وموافَقة. والمرفق([1]) مَِرفق الإنسان؛ لأنه يستريح في الاتِّكاء عليه. يقال ارتَفَق الرّجلُ: إذا اتَّكأ على مَِرفقه في جلوسه. ومن ذلك الحديثُ لمّا سأل الأعرابيُّ عن رسول الله صلى الله عليه وسلم، قيل له: "هو ذاكَ الأمغَرُ المرتَفِقُ"، أي المتَّكئ على مَِرفقه.ويقال فيه مَرْفِق ومِرْفَق، حكاهما ثعلب. والرُِّفْقَة: الجماعة ترافِقُهم في سفرك؛ واشتقاقه من الباب، للموافَقة، ولأنَّهم إذا تَمَاشَوْا تحاذَوْا بمرافقِهم. قال الخليل: الرُِّفْقة في السفر: الجماعة الذين يرافِقونك، فإذا تفرَّقْتم ذهب اسمُ الرُِّفقة. قال: والرّفيق: الذي يرافقك، وهو أن يجمعَك وإياه رفْقة؛ وليس يذهب اسمُه إذا تفرَّقْتُما. والمُرْفِق: الأمر الرَّافِقُ بك. والرِّفاقُ: حبلٌ يشدُّ به مَِرفق البعير إلى وَظيفِهِ. وهو قوله: * كذاتِ الضِّغْنِ تَمْشِي في الرِّفاقِ([2]) * والمِرْفق: المِرْحاض، والجمع مَرَافِق. ويقال ارتفَقَ الرّجلُ ساهراً، إذا بات على مَِرفقِهِ لا ينام. وشاةٌ مُرَفَّقَةٌ([3]): يداها بَيْضاوانِ إلى المرفقين. والرَّفَق: انفتالٌ عن الجنب؛ ناقةٌ رَفْقاءُ، وجملٌ أرفَقُ. ويقال ماءٌ رَفَقٌ ومَرتعٌ رفَقٌ، أي سهلُ المطْلَب. (رفل) الراء والفاء واللام أصلٌ واحدٌ يدلُّ على سَعةٍ ووُفُورٍ. من ذلك رَفَل في ثيابه يَرْفُل، وذلك إذا طالَتْ عليه فجَرَّها. والرِّفَلُّ: الفَرَس الطويل الذّنَب. (رفن) [الراء والفاء والنون ليس أصلاً([4])]، وإنّما النُّون [في رِفَنٍّ] مبدلةٌ من لام؛ لأنّه في الأصل رِفَلٌّ. فأما قولهم ارفأَنَّ، إِذا سكَنَ، فإنّ النون فيه زائدة. (رفه) الراء والفاء والهاء أصلٌ واحدٌ يدلُّ على نَعمةٍ وسَعة مَطْلَبٍ. من ذلك الرِّفْهُ، وهو أن تَرِدَ الإِبلُ كلَّ يومٍ متى شاءت. قال الشاعر([5]): يَشْرَبْنَ رِفْهاً عِراكاً غيرَ صادرةٍ *** وكلُّها كارعٌ في الماء مُغْتَمِرُ ومن ذلك الرَّفاهَةُ في العَيش والرّفاهِية. ويقال: بينَنَا وبين فلانٍ ليلةٌ رافهة، أي ليِّنة السّيرِ لا تُعيِي. ومن ذلك الإرفاه: كثرة [التدَهُّن([6])]، وهو من الرِّفْه الذي ذكرناه. ورُفِّه عنه: إذا نُفِّس عنه الكَربُ. (رفو/أ) الراء والفاء والحرف المعتل أو الهمزة أصلٌ واحد يدلُّ على موافقةٍ وسكون وملاءَمة. من ذلك رفَوْتُ الثَّوْبَ أرفُوه، ورفَأته أرفَؤه. ورفَوْت الرّجلَ، إذا سكَّنْته من رُعْب. قال: رَفَوْنِي وقالُوا يا خُوَيلِد لا تُرَعْ *** فقلتُ وأنكرتُ الوجوهَ هُمُ هُمُ([7]) والمرافاة([8]): الاتِّفاق. قال: ولمَّا أنْ رأيتُ أبَا رُوَيمٍ *** يُرَافِينِي ويَكرَهُ أن يُلاما([9]) والرِّفاء: الاتِّفاق والالتحام. ومن ذلك الحديث "أنّه نَهَى أن يقال بالرِّفاء والبنين". يقال ذلك لِلْمُمْلِك. ومن الباب أرفَأْتُ إليه، إِذا لَجَأْتَ إِليه. وأرفأْتُ فلاناً في البيع، إذا زِدْتَه محاباة. ومنه أرفأْتُ السّفينةَ، إذا قرّبْتَها للشَّطّ. وذلك المكان مَرْفَأٌ. ومما شذَّ عن الباب: اليَرْفَئِيُّ، قال قوم: هو راعي الغَنَم؛ وقال قومٌ: هو الظليم. ويقال: بلْ كل نافرٍ يَرْفَئِيٌّ. (رفت) الراء والفاء والتاء أصلٌ واحد يدلُّ على فَتٍّ ولَيٍّ. يقال رفَتُّ الشّيءَ بيدي، إِذا فتَتَّه حتّى صارَ رُفاتا. وارْفَتَّ الحَبْلُ، إذا انقطع. واشتُقّ منه رفَتَ عُنقَه، إِذا دقَّها وَلَفَتَها [و] لوَاها. (رفث) الراء والفاء والثاء أصلٌ واحدٌ، وهو كلُّ كلام يُستَحْيا من إظهاره. وأصلُه الرَّفَثُ، وهو النِّكاح. قال الله جلّ ثناؤُه: {أُحِلَّ لَكُمْ لَيْلَةَ الصِّيَامِ الرَّفَثُ إلى نِسَائِكُمْْ [البقرة 187]. والرّفَث: [الفُحْش] في الكلام. يقال أَرْفَثَ وَرَفَثَ. (رفد) الراء والفاء والدال أصلٌ واحدٌ مطّرد منقاس، وهو المعاوَنة والمظاهَرة بالعَطاء وغيره. فالرَّفْد مصدر رفَدَهُ يَرْفِدُه، إذا أعطاه. والاسم الرِّفْد. وجاء في الحديث: "ويكون الفَيْء رِفْداً"، أي يكون صِلاتٍ لا يوضَع مواضِعَه. ويقال ارتفَدْتَ من فلانٍ: أصبْتُ من كَسبه. وأُرفِدت المال: اكتسبته. والرافد: المُعين، والمُرْفِدُ أيضاً. ورفَدَ بنو فلانٍ فلاناً، إذا سَوَّدُوه عليهم وعظَّموه، وهو مرفَّد. والرّافِدانِ: دِجْلةُ والفرات. قال الفرزدق: بَعثْتَ على العِراق ورافديْهِ *** فَزَارِيّاً أحَذَّ يَدِ القَميصِ([10]) وترافدوا، إذا تعاوَنُوا عليه، والرِّفادة: شيءٌ كانت قريش تُرَافِدُ به في الجاهلية، يُخرِج كلُّ إنسانٍ شيئاً، ثم يشترون به للحاجِّ طعاماً وزَبيباً وشراباً. والرَّوافِد: خشب السَّقف؛ وهو من الباب؛ لأنه يُرفدَ بها السَّقْف. قال: روافِدُه أكرمُ الرّافداتِ *** بَخٍ لك بَخٍّ لبَحْرٍ خِضَمّْ([11]) والمرفد: العُظَّامَة التي تعظِّم بها الرّسْحاء عَجِيزتَها. ومن الباب الرِّفْد، وهو القَدَح الضَّخم؛ وهو الرَّفْد والمِرْفَد أيضاً. ويقال المِرْفَد: الإناء الذي يُقْرَى فيه. والرَّفُود: الناقة تملأ الرِّفْد، وهو القدح الضخم، في حَلْبةٍ واحدة. والرُّفَيْدات: قومٌ من العرَب. (رفز) الراء والفاء والزاء ليس هو عندنا أصلاً، لكنَّهم قالوا: إنّ الرّفْز الضَّرْب؛ يقال ما يَرْفِزُ منه عِرْقٌ: أي ما يضرِب. قال: وبلدةٍ للداء فيها غامِزُ *** مَيْتٍ بها العِرقُ الصَّحيح الرَّافِزُ([12]) (رفس) الراء والفاء والسين قريبٌ من الباب الذي قبله، إلا أنّ في كتاب الخليل: الرَّفْس: الصَّدْمة في الصَّدر بالرِّجْل. (رفش) الراء والفاء والشين ليس* شيئاً. ويقولون: الرَّفْش الأكل. (رفص) الراء والفاء والصاد فيه كلمة واحدة. يقولون: ارتَفَص السِّعْر: غَلاَ. فأما الرُّفْصَة فالماءُ يكون بين القوم نَوْبةً. ويقال إنه مقلوب من الفُرْصة. يقال: هم يتفارصُون الماءَ بينهم ويترافصون، إذا تناوبوا. وقد كتب البابُ في موضعه. (رفض) الراء والفاء والضاد أصلٌ واحد، وهو التَّرك، ثم يشتقّ منه. يقال رَفَضْتُ الشيءَ: تركته. هذا هو الأصل، ثم يشتقّ منه ارفَضَّ الدّمْعُ من العين: سال، كأنه تَرَكَ موضِعَه. وكلُّ متفرّقٍ مرفَضّ. ويقال للطَّريق المتفرِّقة أخادِيده: رِفَاض. قال: * كالعِيسِ فَوقَ الشَّرَكِ الرِّفاضِ([13]) * والرَّفَض: الفِرَق، في قول ذي الرُّمّة: * بها رَفَضٌ مِنْ كلِّ خَرْجَاء صَعْلةٍ([14]) * أي فِرَق. وفي القِربة رفَضٌ من ماءٍ: مثلُ الجُرْعة، كأنها رُفِضَت فيه. يقال فيه رفَّضْتُ. ورُفُوض الأرض: مواضعُ لا تُمْلَك، كأنها رُفِضت. والرَّاوفض: جنودٌ تَركوا أميرَهم وانصَرفوا. ويقال: رجلٌ رُفَضَةٌ، للذي يُمسِك الشيءَ ثم لا يلبثُ أن يدَعَه، ويقال رَفَضَ النّخلُ، وذلك إِذا انتشر عِذْقه وسقط قِيقاؤُه. ويقال في أرضِ بني فلانٍ رُفوض من كلأ، إذا كان متفرِّقاً بعيداً بعضُه من بعض، وقال بعضهم: مَرافِضُ الوادي: مَفاجرُه، وذلك حيث يرفضُّ إليه السَّيل. قال ابن السّكيت: راعٍ رُفضَةٌ قُبَضَة، للذي يقبض الإبلَ ويجمعها، فإذا صار إلى الموضع الذي [تحبُّه و] تهواه [رفَضَها([15])] فتركها ترعَى حيث شاءت تذهب وتجيء. (رفع) الراء والفاء والعين أصلٌ واحدٌ، يدلُّ على خلاف الوضع. تقول: رفعتُ الشيءَ رفعاً؛ وهو خلاف الخَفْض. ومَرفُوع الناقةِ في سيرها: خلاف المَوْضوع. قال طرَفة: مَوضُوعُها زَوْلٌ ومرفوعها *** كمَرِّ صَوْبٍ لِجبٍ وَسْطَ ريحْ([16]) يقال رَفَع البعيرُ ورَفَّعته أنا. ومن الباب الرَّفع: تقريب الشيء. قال الله جلّ ثناؤُه: ﴿وَفُرُشٍ مَرْفُوعَةٍ﴾ [الواقعة 34]، أي مقرَّبة لهم. ومن ذلك قوله رَفَعْتُه للسُّلطان، ومصدر ذلك الرُِّفْعانُ ويقال للناقة إذا رفَعت اللِّبَأ في ضَرعها: هي رافعٌ. والرفع: إذاعة الشيء وإظهارُه. ومنه الحديث، قال رسول الله صلى الله عليه وآله وسلم: "كلُّ رافِعَة رفعَتْ علينا من البَلاغ([17]) فقد حرَّمتُها"، أي كلُّ جماعةٍ مبلِّغة تبلّغ عنا فلتبلّغ أنِّي حرَّمْتُ المدينَةَ. وذلك كقولهم رَفَع فلانٌ على العامل، وذلك إذا أذاعَ خَبرَه ورَفْع الزَّرعِ: أن يُحمل بعد الحَصاد إلى البَيْدر؛ يقال هذه أيّام الرَِّفاع. (رفغ) الراء والفاء والغين كلمةٌ تدل على ضَعةٍ ودناءة. فالرَّفْغ ألأَمُ الوادِي وشرُّه تُراباً. والرُّفْغ: أصل الفخِذ، وكلُّ موضع اجتمع فيه الوَسَخ. وفي الحديث: "كيف لا أُوهِمُ ورُفْغُ أحدِكم بين ظُفْره وأنملته([18])". والأَرفاغ من الناس: السِّفْلة. فأما قولهم عيشٌ رافغ ورفيغ: طيّب واسع، فهذا له وجهان: إمّا أن يكونَ الغَينُ منقلبةً عن الهاء فيكون من الرَّفْه، وإمَّا أن يكون شُبِّه مالُه في كثرته برَفْغ التُّراب، يراد به الكثرة. --------------------------------------------------------------- ([1]) المرفق كمنبر ومجلس. ([2]) البيت لبشر بن أبي خازم، كما في اللسان (رفق) والمخصص (7: 153/ 13: 129). ([3]) ذكرت هذه الكلمة في القاموس، ولم ترد في اللسان. ([4]) أثبت هذه التكملة مطاوعة لطريقة ابن فارس، وللحاجة إليها. ([5]) هو لبيد. ديوانه 52 طبع 1880 واللسان (رفه، غمر). وفي الموضع الأول من اللسان "غير صادية"، وقد أشير إليها في شرح الديوان. وفي جميع المواضع: "فكلها كارع". ([6]) التكملة من المجمل واللسان. وفي الحديث "أنه نهى عن الإرفاء". ([7]) البيت لأبي خراش الهذلي، كما في اللسان (رفأ، رفا)، وهو مطلع قصيدة له في شرح السكري 71 والقسم الثاني من مجموعة أشعار الهذليين 62. و انظر الخزانة (1: 211). ([8]) في الأصل: "والرافات"، صوابه في المجمل. ([9]) البيت في المجمل واللسان (رفا) والخزانة (1: 211). وفي الأصل: "أبا ذريم" صوابه من المراجع السابقة. ([10]) ديوان الفرزدق 487 واللسان (رفد، حذذ) والكامل 479 ليبسك والمعارف 179 والشعراء (ترجمة الفرزدق) وزهر الآداب (1: 21) والأغاني (19: 17) وكنايات الجرجاني 74 والحيوان (5: 197/6: 510). وفي المجمل: "أأطعمت". ([11]) البيت في اللسان (بخخ، رفد) وقد سبق في (بخ). ([12]) البيتان في اللسان (رفز، رقز) حيث أنشد في الموضع الأخير رواية "الراقز"، وكلاهما بمعنى. وفي الأصل: "رافز"، صوابه "الرافز"، أي إن العرق الصحيح يموت بها من الفزع. ([13]) البيت لرؤبة في ديوانه 82 واللسان (رفض). ورواية ابن فارس تطابق رواية الجوهري. قال ابن بري: "صوابه: بالعيس، لأن قبله: * يقطع أجواز الفلا انقضاضي *". ([14]) عجزه كما في الديوان 516 واللسان (رفض): *وأخرج يمشي مثل مشي المخبل* ([15]) هذه التكملة والتي قبلها من المجمل. ([16]) في ديوان طرفة 13: "مرفوعها زول وموضوعها"، وبهذه الرواية صحح ابن بري رواية البيت. انظر اللسان. وسيعيده في (وضع). ([17]) ويروى أيضاً "من البلاغ" بضم الباء وتشديد اللام، أي المبلغين. ([18]) الأنملة: رأس الإصبع، وفيها تسع لغات تثليث الهمزة مع تثليث الميم. ـ

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR172 harf
- رفت الشيء أرفته رفتا: فتته، والرفات والفتات: ما تكسر وتفرق من التبن ونحوه، قال تعالى: ﴿وقالوا أئذا كنا عظاما ورفاتا﴾ [الإسراء/49]، واستعير الرفات للحبل المنقطع قطعة قطعة.
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR370 harf
ر ف ت رفت الشيء‏:‏ فتّه بيده كما يرفت المدر والعظم البالي حتى يترفت‏.‏ وعظم رفات‏.‏ وفي ملاعبهـن رفـات المسـك وفتاتـه‏.‏ وضربـه فرفـت عنقـه‏.‏ ويقـال فيمن يتحمل ما يتعذر عليه التقصي منه‏:‏ ‏"‏ الضّبع ترفت العظام ولا تعرف قدر استها ‏"‏‏:‏ تأكل العظام ثم يعسر عليها خروجها‏.‏ وارفتّ الحبل‏:‏ انقطع‏.‏ ومن المجاز‏:‏ هو الذي أعاد المكارم فأحيا رفاتها وأنشر أمواتها‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR836 harf
رَفَتَ الشيءَ يَرْفُتُه ويَرْفِتُه رَفْتاً، ورِفْتةً قبيحةً، عن اللحياني: وهو رُفاتٌ: كَسَرَه ودَقَّه؛ ويقال: رَفَتُّ الشيءَ وحَطَمْتُه وكَسَرتُه. والرُّفاتُ: الحُطام من كل شيء تكَسَّر. ورُفِتَ الشيءُ، فهو مَرْفوتٌ. ورَفَتَ عُنُقَه يَرْفُتُها ويَرْفِتُها رَفْتاً، عن اللحياني. ورَفَتَ العَظْمُ يَرْفِتُ رَفْتاً: صار رُفاتاً. وفي التنزيل العزيز: أَئِذا كنَّا عِظاماً ورُفاتاً؛ أَي دُقاقاً. وفي حديث
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR89 harf
* ر ف ت * * الرُّفَاتُ * الحطام تقول * رُفِتَ * الشيء على ما لم يسم فاعله فهو * مَرْفُوتٌ
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR1.317 harf
رفته، يرفته، ويرفته، رفتا، ورفتة قبيحة، عن اللحياني، وهو رفات: كسره ودقه هكذا في غير ديوان، وزاد في الأساس: وفته بيده، كما يفت المدر والعظم البالي. وعظم رفات، ويقال: رفت الشيء، وحطمته، وكسرته. وضربه، فرفت عنقه. ويقال: رفت عظام الجزور، رفتا: إذا كسرها ليطبخها، ويستخرج إهالتها. ورفت عنقه، يرفتها، رفتا؛ عن اللحياني. يأتي رفت أيضا بمعنى انكسر اندق، فهو لازم ومتعد. وانقطع، لف ونشر غير مرتب، كارفت، مثل
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR3.790 harf
رَفَتَهُ 1 رَفَتَهُ ذ , (T, M, A, K,) aor. رَفِتَ and رَفُتَ , (M, K,) inf. n. رَفْتٌ, (M,) He broke it; (T, M, K;) or broke it in pieces: (T:) he crushed, bruised, brayed, or pounded, it: (M, K:) he crumbled it, or broke it into small pieces, with his hand, like as is done with lumps of dry clay, and old and decayed bones. (A.) And رُفِتَ It was broken; or broken in pieces; [&c.] (Akh, S.) You
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR299 harf
رَفَتَ رَفَتَ I , U ( n. ac. رَفْت 1 ), a. Broke, crushed. b. Rejected, refused. c. see IX . اِرْفَتَّ اِرْفَتَّ IX , a. Was broken, cut off; was fragmentary; was abrupt. رَفْت رَفْت 1 , T. , a. Toll, duty, custom. رَفْتِيَّة رَفْتِيَّة 1yit , T. , a. Pass, permit ( for merchandise ).
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR4.575 harf
رفت رَفَتَ - يَرْفِتُ (رَفَتَ - يَرْفُتُ) - رُفْتَة - رُفَات رَفَتَ - يَرْفِتُ (رَفَتَ - يَرْفُتُ) + كائن + شيئاً: دقه وكسره حتى تحطم وتفتت وصار ناعماً دقيقاً رُفْتَة: على وزن" فـُعـْلـَة" اسم فعل بمعنى مفعول من " رَفَتَ - يَرْفِتُ ": الشيء الذي دق وتحطم وصار بقايا ناعمة دقيقة رُفَات: جمع " رُفْتَة ": أو على وزن " فـُعال" اسم فاعل مبالغة
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler9 mücavir (12 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. جدد

    2 ortak ayet · Cedid geniş yol demektir

  2. بعث

    2 ortak ayet · Baas içtima etmiş askeri birlik demektir

  3. عظم

    2 ortak ayet · Büyük

  4. خلق

    2 ortak ayet · Halk: Halk, deri veya bez parçası demektir

  5. كون

    2 ortak ayet · Kevn, tepe demektir

  6. قول

    2 ortak ayet · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

  7. جزي

    1 ortak ayet · Ceze’e (hemze ile) bir şeyin parçası, bozulmadan bütünden…

  8. كفر

    1 ortak ayet · Hufre, çukur demektir

  9. أيي

    1 ortak ayet · Evye kuş yuvası demektir

Geçtiği ayetler(2)

  1. وَقَالُوا أَئِذَا كُنَّا عِظَامًا وَرُفَاتًا أَئِنَّا لَمَبْعُوثُونَ خَلْقًا جَدِيدًا

    Ve ufalanmışVe dediler ki: Biz, kemik ve ufalanmış toprak olduğumuzda mı, cidden biz yeni bir yaratılışla diriltilecek miyiz?

  2. ذَلِكَ جَزَاؤُهُمْ بِأَنَّهُمْ كَفَرُوا بِآيَاتِنَا وَقَالُوا أَئِذَا كُنَّا عِظَامًا وَرُفَاتًا أَئِنَّا لَمَبْعُوثُونَ خَلْقًا جَدِيدًا

    Ve ufalanmışBu, onların cezasıdır. Çünkü onlar; ayetlerimize küfrettiler ve: Kemik, ufalanmış toprak olduğumuzdan sonra mı, biz mi, yeniden bir yaratılışla diriltileceğiz? dediler.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökرفت
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerفتت, حطم, سحق, دكك
Zıt Kökجمع
Çekirdek Özet 1Sert ve bütünlüklü bir nesnenin baskı, kuruma veya çürüme sonucu toz, ufantı ve kırıntı haline gelmesi
Çekirdek Özet 2Kur'an'da bedensel ölüm sonrası kemiklerin dağılarak tanınmaz parçacıklara ve toza dönüşmesini niteleme
Çekirdek Özet 3Maddi formun en küçük dağınık parçalarına ayrışması, insan idrakine göre geri dönüşsüzlük eşiği
Kritik Hata RiskiKelimeyi sadece soyut bir yok oluş sayıp fiziksel parçalanma ve zerreleşme niteliğini gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
رفHafiflik, gevşeme, incelme, yayılma veya zayıf bir temasla ayrılma; nitekim رفث zayıf/çirkin sözü yayma, رفد hafifletici destek verme, رفرف hafifçe kanat çırparak yayılma, رفع ağırlığı hafifletip yukarı alma ve رفق sertliği giderip yumuşak davranma anlamı taşırتÇekirdeğin taşıdığı incelme ve gevşeme hareketine nihai bir sınır, kesintili vuruş veya ufalanma sonucu tam dağılma ve kırıntıya dönüşme anlamı kazandırmıştır

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
رİnsan başı; baş, ilk, üstBütünlüklü yapının, nesnenin asıl gövdesinin veya tepe formunun başlangıç noktasını gösterir
فAğız; söz, açıklık, kenarAçılma, dağılma, nefesin çıkışındaki gibi sınırların dışa doğru gevşeyip saçılması
تİşaret, çarpı; im, sınır, antlaşma, sonHareketin nihayete ermesi, biçimin son bulması ve parçaların ayrışarak tükeniş sınırına varması
رفتBaşlangıç formu bulunan bütün bir yapının gevşeyip dağılarak son sınırına, yani ufalanmış kırıntı haline ulaşmasıBütünlüğe sahip bir kütlenin veya kemiğin dış etkiler ve zamanla çözülüp dağılarak nihai olarak ufantı ve toz yığınına dönüşme sürecini resmeder

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamÇürümüş bir kemiğin, kurumuş bir balçık parçasının veya saman çöpünün elle sıkıldığında ya da ezildiğinde toz ve küçük kırıntılar halinde un ufak olması رَفَتَّ الشيءَ بيَدي رَفْتاً فارفَتَّ كالعَظْمِ البالي والمَدَر
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem bedevi kullanımında ve mesellerde sırtlanın çiğneyip ufaladığı kemikler için kullanımı nakledilir: Sırtlan kemikleri ufalar da kendi takatini hesaba katmaz الضَّبُعُ تَرْفُتُ العِظَامَ
Erken Arapça kullanımİbnü'z-Zübeyr'in Kâbe'yi inşa ederken kullanılan sarı boya ve koku maddesi vers hakkında söylediği rivayette geçer; vers maddesinin ezilip ufalanacağı ve toz haline geleceği bildirilmiştir إِنَّ الوَرْسَ يَتَفَتَّتُ ويَصير رُفاتاً

Kaynak Kitābü'l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Arapça رفت kökü, fiziksel olarak bir cismi ezmek, ufalamak ve unufak etmek çekirdeğini temsil eder. Batı Sami dillerinde doğrudan /r-p-t/ kök dizilişi nadir olmakla birlikte, biliteral /r-p/ veya labial ötümsüz patlamalılarla (/p/~/b/) bağlantılı biçimler genel olarak gevşeme, ufalanma, çözülme ve parçalanma semantiğini barındırır. İbranicede gevşeme, zayıflama ve güçten düşme bildiren רפה (rāpâ) kökü ve çürüme/ufalanma ile dağılmış gölgeleri ifade eden rephaim kavramı bu semantik alanla dolaylı akrabalık taşır. Süryanicede benzer şekilde gevşeme ve dökülme bildiren formlar mevcuttur. Arapçada kökün sonuna gelen ت harfi, yumuşak bir gevşemeden ziyade katı cismin darbeler veya zamanın aşındırması sonucu kuru kırıntı ve toza dönüşmesini (fatat, hutam) kesinleştiren fonetik bir sertleşme ve nihayetlenme işlevi görmüştür.

Güven Güçlü

Kaynak Lisān al-ʿArab, Brown-Driver-Briggs, Gesenius Hebrew and Chaldee Lexicon.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönرفت / فتتKök içi ses değişimi ve akrabalıkla cisimleri ufalamak, parçalamak ve kırıntı haline getirmek anlamı belirgindirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice רפה / Süryanice רפאGevşeme, bağların çözülmesi, çürüme ve dağılma bildiren ortak semantik tabaka ile örtüşürGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami ailesi dışında kökün doğrudan ve düzenli bir morfolojik denkliği tespit edilememiştirVeri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
رفتAnlamlıUfalamak, kırmak, toz etmekKuru ve çürük nesnelerin ezilip kırıntı haline gelmesiHedef kök; Kur'an'da geçer
رتفKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştirKur'an'da geçmez
فرتAnlamlıTatlı ve saf olmakSuyun içiminin tatlı, hafif ve susuzluğu giderici olmasıKur'an'da geçer; tatlı su
فترAnlamlıGevşemek, yatışmak, durulmakHiddet veya sıcaklığın ardından gelen zayıflık ve dinginlikKur'an'da geçer; süreksizlik, gevşeme
ترفAnlamlıBolluk içinde genişlemekNimet ve refah içinde şımarmak, elastik ve yumuşak yaşantıKur'an'da geçer; refahla azma
تفرAnlamlıPislik veya kalıntı bırakmakTahdhīb al-Lugha'da kısmi bedevi kullanımı kaydedilmiş marjinal köktürKur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
رفتMerkezUfalanma, kırıntı ve toz haline gelmeKatı bir nesnenin çürüyerek veya ezilerek mikro parçacıklara ve toza ayrışmasıParçalanmanın en ileri derecesi, saman ve çürük kemik tozu hali
فتتKomşuUfalamakElle veya aletle ekmek, tezek gibi maddelerin küçük parçalara bölünmesiرفت köküne en yakın köktür; ancak رفت özellikle çürüme ve ezilme sonrasını vurgular
حطمKomşuKırmak, ezmekSert bir yapının ağırlık veya darbe altında gürültüyle parçalanmasıParçalanma anındaki şiddet ve kırılma esastır, toz haline gelmesi şart değildir
سحقKomşuEzerek un etmekSürtme ve dövme yoluyla cismin inceltilmesiMekanik bir öğütme ve sürtünme fiilini öne çıkarır
دككKomşuDüzlemek, ufalamakYüksek ve engebeli bir kütlenin çarpma ile yerle bir edilmesiDikey irtifanın yatay düzleme indirgenmesi ve ezilmesidir
جمعZıtToplamak, birleştirmekDağınık unsurların bir araya getirilip bütün kılınmasıDağılmanın ve un ufak olmanın tam karşıtı olan terkip ve bütünlük

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaرفتUfalanmış toz, kırıntıÇürümüş kemik veya saman gibi ezilip ufalanmış nesneKesin
LatinceDebris, fragmentum, pulvisEnkaz, kırıntı, tozParçalanmış kalıntıları ve ufalanmış maddeyi karşılar; çürüme nüansı bağlama bağlıdırGüçlü
İngilizceCrumbs, fragments, dust, debrisUfalanmış kırıntı, enkaz, tozFiziksel parçalanmayı tam karşılar; çürümüş kemik tozu anlamı için tamlama gerekirKesin
AlmancaTrümmer, Staub, ZerfallenesKırıntı, toz, dağılmış kalıntıMaddenin ufalanıp dağılmış son halini karşılarGüçlü
FransızcaPoussière, débris, miettesToz, enkaz, döküntüMikro parçacıklara ayrışmış kalıntı durumunu ifade ederGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré Dictionnaire de la langue française.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
رُفَاتًاÇürüyüp toz ve kırıntı haline gelmiş kemik ve beden kalıntılarıMüşriklerin yeniden dirilmeyi imkânsız görerek bedenin dağılıp toprak ve toz olmasını öne sürdükleri inkâr bağlamı; İsrâ 17:49, İsrâ 17:98

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamBa's ve Mead (Yeniden Diriliş)İnsan bedeni tamamen ufalanıp toz ve zerre haline geldikten sonra iadesinin imkânı; adem-i sırf mı yoksa tefrîk-i eczâ mı olduğu tartışmasıMaddenin yok olmayıp sadece en küçük parçacıklarına kadar dağılması
FıkıhKabirlerin açılması ve definBir ölünün çürüyüp tamamen toprak ve toz haline gelmesinden sonra kabrin başka bir defin için kullanılabilirliğiCesedin bütünlüğünü kaybedip toprakla karışması hali
TefsirAhiret inkârcılarının argümanlarıİnkârcıların kemik ve ufantı haline gelmiş beden üzerinden kurdukları akli imkânsızlık iddiasının tahliliİnsan idrakinin en uç dağılma noktası olarak gördüğü tozlaşma
HadisÖlüm sonrası bedenin çürümesiToprağın peygamberler dışındaki insanların bedenlerini çürütüp tüketmesi ve kuyruk sokumu kemiği (acbü'z-zeneb) hariç her şeyin ufalanması rivayetleriBiyolojik çürüme ve ufalanma süreci

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniYaratılış ve diriliş döngüsüDağılma eşiğiİlahi kudretin sınırlarını beşeri algının ötesinde göstermeDağılan parçacıkların Allah'ın ilmi ve kudretiyle yeniden toplanabilirliğini kanıtlamaKesin
İlmiMaddenin halleri ve entropiFiziksel dezintegrasyonMaddenin makro formdan mikro parçacıklara ayrışmasıBütünlüğünü yitiren organik yapının kırıntı ve moleküler düzeyde saçılmasıGüçlü
SiyasiToplumsal çözülmeKurumsal dağılmaBir yapının iç bağlarını yitirerek ufalanmasıMerkezi otoriteyi ve hukuku kaybeden yapıların un ufak olup etkisizleşmesiMuhtemel
İktisadiDeğer kaybı ve enflasyonİktisadi ufalanmaSermayenin veya servetin parçalanıp erimesiKatma değer üreten sermaye kütlesinin değerini kaybederek toz gibi dağılmasıMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerEntropi ve partikülasyonTermodinamik açıdan düzenli bir kütlenin maksimum düzensizliğe ulaşarak mikro parçacıklar halinde çevreye dağılması, kütlenin ufalanmasıGüçlü
Beşeri bilimlerSosyal anomi ve atomizasyonToplumu bir arada tutan ortak norm ve bağların çökmesi sonucu cemiyetin birbirinden kopuk fert kırıntılarına dönüşmesiMuhtemel

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi sadece soyut bir yok oluş veya genel bir çürüme olarak çevirip, onun toz, saman kırıntısı ve mikro ufantı niteliğini göz ardı etmek
Kur'an içi daha geniş anlamرفت kavramı, yok olmayı değil; maddenin mevcut kalarak en küçük, tutulamaz ve tanınamaz parçacıklara ayrışmasını, insanın geri dönüş imkânsızlığı vehmini ifade eder
Yanlış anlamanın doğuracağı hataYeniden dirilişi yoktan var etme ile sınırlandırıp, Kur'an'ın ısrarla vurguladığı dağılmış zerrelerin toplanması hakikatini ve ilahi ilmin her zerreyi kuşatıcılığını kavrayamamak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Müşrik zihniyetin ahiret inkârındaki en somut çıkmazını gösterir; onlar ölümü salt bir yokluk değil, geri toplanamaz bir kırıntı ve tozlaşma hali olarak tasavvur etmişlerdir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İsrâ suresinde yer alan ve dirilişin imkânını kemiklerin ufalanması üzerinden sorgulayan mead ayetlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Bedenin çürümesinin dirilişe engel teşkil ettiği yanılgısını düzeltir; ilahi kudret için taş veya demir olmakla ufalanmış kemik olmak arasında fark olmadığını ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamSert, kuru ve çürümüş bir nesnenin (özellikle kemik, saman veya kuru balçık) baskı veya zaman etkisiyle ufalanıp toz ve kırıntı haline gelmesi.
  • Soyut anlamBir yapının bütünlüğünü, formunu ve işlevini yitirerek geri dönülemez biçimde dağılması ve tanınamaz parçacıklara ayrışması.
  • Sistematik karşılıkMaddi veya kurumsal bir sistemin entropik tükenişle en küçük bileşenlerine ayrılması ve dışsal bir irade olmadan kendiliğinden birleşemeyecek düzeye inmesi.
  • LaTeX modeliM→Δt, D∑i=1npiburadapi→0,n→∞
  • LaTeX açıklamasıModelde M bütünlüğü olan makro kütleyi (kemik ve beden yapısını), Δt zaman sürecini, D ise çürüme ve ezilme faktörünü temsil eder. Bu etki altında bütün kütle M, sonsuza yaklaşan sayıda (n→∞) ve sıfıra yaklaşan boyutta (pi→0) mikro parçacıkların toplamına (∑pi) yani رفت durumuna dönüşür. Bu matematiksel dağılım, ancak aşkın bir toplayıcı güç ile yeniden M formuna getirilebilir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ر