رفد

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ر-ف-د2 sîga, 5 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.قومرفدلعنبأسالرِّفْدُيوم

KökSîga 2Ayet 1Sure 1Mücavir 5

▶ Ağı aç (3B)

رفد

ر - ف - د

KÖK
  • 2 geçiş
  • 1 ayet
  • 2 sîga
  • 13 sözlük

Rifd sütün sağıldığı kap demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Rifd sütün sağıldığı kap demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.147 harf
باب الدال والراء والفاء معهما ر د ف، ف ر د، ر ف د، د ف ر، ف د ر مستعملات ردف: الرِّدْفُ: ما تَبِعَ شيئاً فهو رِدْفُه، إذا تتابع شيءٌ خَلْفُ شيءٍ فهو التّرادُف، والجميعُ: الرُّدافَى، قال: عُذافِرةٌ تَقَمَّصُ بالرُّدافىَ تَخَوَّنَها نُزولي وارتِحالي ويقال: جاءَ القومُ رُدافَى أي بعضهم يتبع بعضاً. ورَديفُكَ: الذي تُردِفه خَلفَك، ويَرْتَدِفُكَ، ويُردِفُه غيرُك. ونَزَلَ بالقوم أمرٌ قد رَدِفَ لهم
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.058 harf
الرِفْدُ بالكسر: العطاء والصِلَةُ. والرَفْد المصدر. تقول: رَفدْتُهُ أَرْفِدُهُ رَفْداً، إذا أعطيته، وكذلك إذا أعَنْتَهُ. والرَفْدُ والرِفْدُ أيضاً: القَدَحُ الضخم. والإرفادُ: الإعطاءُ والإعانةُ. والمُرافدة: المُعاونة. والترافُد: التَعاوُنُ. والاسْتِرْفادُ: الاسْتِعانَةُ. والارْتِفادُ: الكَسْبُ. والتَرْفيدُ: التسويد؛ يقال: رُفَدَ فلان، أي سُوِّد وعُظِّمَ. والمِرْفَدُ: الرِفْد، وهو القَدَحُ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR9.309 harf
د ر ف ردف ، رفد ، فدر ، فرد ، دفر : مستعملات . ردف : قال الليث : الرِّدْفُ ما تَبع شيئاً فهو رِدْفُه ، وإذا تَتابَع شيءٌ خلْفَ شيء فهو التَّرادُف ، والجميع الرُّدافَى ، وقال لبيد : عُذَافرةٌ تَقَمَّصُ بالرُّدافَى تَخَوَّنها نُزولي وارْتِحَالي ويقال : جاء القوم رُدَافَى ، أي بعضهم يَتْبعُ بعضاً . ويقال : للْحُداةِ الرُّدافَى ، وأنشد أبو عبيد قول الراعي : وَخُودٍ من اللائي يسمِّعنَ بالضُّحَى
Maddenin bağlantısı

د ر ف ردف ، رفد ، فدر ، فرد ، دفر : مستعملات . ردف : قال الليث : الرِّدْفُ ما تَبع شيئاً فهو رِدْفُه ، وإذا تَتابَع شيءٌ خلْفَ شيء فهو التَّرادُف ، والجميع الرُّدافَى ، وقال لبيد : عُذَافرةٌ تَقَمَّصُ بالرُّدافَى تَخَوَّنها نُزولي وارْتِحَالي ويقال : جاء القوم رُدَافَى ، أي بعضهم يَتْبعُ بعضاً . ويقال : للْحُداةِ الرُّدافَى ، وأنشد أبو عبيد قول الراعي : وَخُودٍ من اللائي يسمِّعنَ بالضُّحَى قَرِيضَ الرُّدافَى بالغناء المُهَوِّدِ وقيل : الرُّدافَى : الرَّديفُ ؛ وَأَخبرني المنذريّ عن ابن فهم عن محمد بن سلام عن يونس في قول الله تعالى : ( يَكُونَ رَدِفَ ( . قال : قَرُب لكم . وقال الفرّاء في قوله : ( صَادِقِينَ قُلْ عَسَى أَن يَكُونَ رَدِفَ لَكُم بَعْضُ ) ( النمل : 72 ) جاء في التفسير : دَنا لكم فكأن اللام دخلت إذْ كان دنا معنى لكم . قال : وقد تكون اللام داخلة ، والمعنى رَدِفَكم كما تقولون نَقَدْتُ لها مائةً أي نَقَدْتها مائة . وقال أبو الهيثم : يقال : رَدِفْتُ لفلانٍ أي صرت له رِدْفاً . قال : وتزيدُ العرب اللامَ مع الفعل الواقع في الاسم المنصوب فتقول : سمِع له ، وشكر له ، وَنَصَح له أي سمِعه ونصحه وشكَره . وقال الزّجّاج في قول الله جلّ وعزّ : ( بِأَلْفٍ مِّنَ الْمَلَائِكَةِ مُرْدِفِينَ ) ( الأنفال : 9 ) قال : ومُردَفين فُعِل بهم ذلك . ثعلب عن ابن الأعرابيّ : يقال : رَدِفْتُه وأَرْدَفْتُه بمعنى واحد . أبو عبيد عن أبي زيد يقال : رَدِفْتُ الرجلَ وأَرْدَفْته إذا ركبتَ خلفه وأنشد : إذا الجَوْزَاءُ أَرْدَفتِ الثُّريا ظَنَنْتُ بآلِ فاطمةَ الظُّنونا وقال شمر : رَدِفتُ وأَرْدفت إذا فعلتَ بنفسك ، فإذا فعلتَ بغيرك فأَرْدَفْتَ لا غير . وقال الزجّاج : يقال : رَدِفْتُ الرجلَ إذا ركبتَ خَلْفه ، وأَرْدَفْتُه أَركبته خلفي ؛ ويقال : هذه دابةٌ لا تُرادف ، ولا يقال : لا تُردِف ، ويقال : أَرْدَفتُ الرجلَ إذا جِئتَ بعده . وقال الليث : يقال : نزل بهم أمرٌ قد رَدِفَ لهم أعظمُ منه ، قال : والرِّدافُ هو موضع مركَبِ الرديف ، وأنشد : لِيَ التَّصْدِيرُ فاتْبَعْ في الرِّدافِ أبو عبيد عن الأصمعيّ : أَتَيْنا فلاناً فارْتَدَفْنَاهُ أي أخذناه أخذاً . وقال الليث : يقال : هذا البِرْذَونُ لا يُرْدِفُ ، ولا يُرادِفُ أي لا يَدَع رَديفاً يَرْكَبُه ، قلت : كلام العرب : لا يُرادِف ، وأما لا يُرْدِفُ فهو مُولَّد من كلام أَهل الحضر . وقال الليث : الرَّديف كوكبٌ قريب من النَّسر الوَاقِع ، والرديف في قول أصحاب النجوم ، هو النجم الناظر إلى النّجم الطالع ، وقال رؤبة : وراكبُ الْمِقْدَارِ والرّديفُ أَفْنَى خُلُوفاً قَبْلها خُلوفُ فراكب المقدار هو الطَّالع ، والرَّديف هو الناظِرُ إليه . وقال ابن السكيت في قول جرير : على عِلَّةٍ فيهن رَحْلٌ مُرادِف أي قد أُرْدِفَ الرَّحلُ رَحْلَ بعير وقَدْ خُلِّفَ ، وقال أوس : أَمُونٍ ومُلْقًى للزَّميل مُرادِفِ وقال الليث : الرِّدْفُ الكفلُ ، وأَرْدافُ النجوم توابعها ، وقال غيره : أردافُ الملوك في الجاهلية الذين يَخْلُفونهم في القيام بأمر المملكة بمنزلة الوزراء في الإسلام ، وهي الرِّدافةُ ، والروادِف أَتباعُ القوم المؤَخَّرون ، يقال : هم رَوَادِف وليسوا بأردافِ ، والرِّدْفانِ الليلُ والنهارُ ، لأن كل واحد منهما رِدْفٌ لصاحبه . شمر عن أبي عمرو الشيباني أنه قال في بيت لبيد : وشَهِدتُ أَنْجِيَة الأفاقَةِ عالياً كَعْبِي وأَرْدافُ الملوكِ شُهودُ كان الملكُ يَرْدِفُ خَلْفه رجلاً شريفاً ، وكانوا يركبون الإبل ، وَوَجَّه النبي ( صلى الله عليه وسلم ) مُعَاويةَ مع وائل بن حُجْر رسولاً في حاجة له ، ووائلٌ على نجيب له ، فقال معاوية : أرْدُفني . فقال : لستَ من أرْدافِ الملوك . قال شمر : وأنشدني ابن الأعرابي : هُمْ أَهلُ ألواح السريرِ ويَمْنه قَرابينَ أَرْدافاً لها وشِمالها قال الفراء : الأردافُ ههنا يَتْبَع أوَّلَهم آخِرُهم في الشرف يقول : يتبع البنونَ الآباءَ في الشرف . فرد : أبو زيد عن الكلابيّين : جئتمونا فرادًى وهم فُرادٌ وأزواج نَوَّنوا ، وأما قول الله جلّ وعزّ : ( وَلَقَدْ جِئْتُمُونَا فُرَادَى ) ( الأنعام : 94 ) . فإنَّ الفراء قال : فُرادى جمع ، قال : والعرب تقول : قومٌ فُرادَى وفَرادُيا هذا فلا يَجْرونها شُبِّهتْ بثلاثَ ورباع ، قال : وفُرَادَى واحدها فَرَدٌ وفَريد وفَرِدٌ وفَرْدانُ ، ولا يجوز فَرْد في هذا المعنى ، قال وأنشدني بعضهم : تَرَى النُّعَراتِ الزُّرْقَ تَحتَ لَبانِه فُرادَ ومَثْنى أَضْعَفَتْها صَواهِلُه وقال الليث : الفَرْد ما كان وحده ؛ يقال : فَرَد يَفْرُد وأَفْرَدتُه جعلتُه واحداً ، ويقال : جاء القوم فُرَاداً وعَدَدتُ الجوْز والدراهم أَفْراداً ، أي واحداً واحداً ، والله هو الفَرْدُ قد تَفَرَّد بالأمر دون خَلْقِه . ويقال : قد استَطْرَدَ فلانٌ لهم ، فكلما استَفْرَدَ رجلاً كَرَّ عليه فَجدَّ له والفَرِيدُ الشَّذْرُ ، الواحدة فَرِيدة ويقال لها الجاوَرْسَقُ بلسان العجم ، وبَيَّاعُهُ الفرَّادُ . وأخبرني المنذريّ عن إبراهيم الحربي قال : الفريدُ جمعُ الفريدة ، وهي الشَّذْرُ من فِضَّة كاللّؤلؤة . وقال أبو عبيدة : الفريدةُ المَحالة التي تخرج من الصَّهْوَة التي تلي المَعاقِم ، وقد تَنْتأُ من بعض الخيل ، سُمِّيَتْ فريدةً لأنها وَقَعَتْ بين الفَقَارِ وبين مَحالِ الظَّهر ومَعاقِم العَجز ، والمعاقم مُلتقى أطراف العِظام . ثعلب عن ابن الأعرابي : الفُرودُ كواكبُ زاهرةٌ حول الثريَّا ، وقال : فَرَّد الرجلُ إذا تفَقهَ ، واعتزلَ الناسَ وخَلا بمراعاةِ الأمر والنهي ، وجاء في الخبر : ( طوبى للمُفَرِّدين ) . وذكر القتيبي هذا الحديث وقال : المفرِّدون الذين قد هَلكَ لداتُهم من الناس ، وذهب القَرْنُ الذين كانوا فيه وبَقُوا ، فهم يذكرون الله ، قلت : وقول ابن الأعرابي في التَّفْرِيد عندي أصوب ، مِن قول القُتَيْبِي . أبو زيد : فَرَدْتُ بهذا الأمر أَفْرُدُ به فروداً إذا تَفَرَّدتَ به ، ويقال : استَفْرَدتُ الشيءَ إذا أخذتَه فَرْداً لا ثَانيَ له ولا مِثلَ . وقال الطِّرماح يذكر قِدْحاً من قِداح الميسر : إذا انْتَحَتْ بالشَّمَالِ بارِحَةً جَالَ بَريحاً واسْتَفْردَتْه يَدُه وقال ابن السكيت : استفردَ فلانٌ فلاناً أي انْفَرَدَ به ، وقال الليث : الفَارِدُ والفَرَدُ الثَّوْر . وقَالَ ابن السكيت في قوله : طَاوِي المَصِيرِ كَسَيْفِ الصَّقيلِ الفَرَدِ قال : الفرَد ، والفُرُد بالفتح والضم ، أي هو منقطع القرين لا مِثْلَ له في جَوْدَتَه . قال : ولم أسمع بالفَرَد إلا في هذا البيت ، وأما الفَرْدُ في صفات الله فهو الواحد الأحد الذي لا نظيرَ له ولا مِثلَ ولا ثاني ولا شريك ولا وزير . رفد : أبو زيد : رَفَدْتُ على البعير ، أَرْفِد عليه رَفْداً ، إذا جعلتَ له رِفَادة ، قلت : هي مثل رِفادة السَّرج . وجاء في الحديث : ( تروح برِفْدٍ وتغدو برِفْدٍ ) . روي عن ابن المبارك أنه قال في قوله : تروح برِفْد وتغدو برِفْد ، الرِّفْد : القَدَحُ تُحْتَلبُ الناقةُ في قَدَح ، قال : وليس من المعونة . قال شمر : وقال المؤرِّج : هو الرِّفد الإناء الذي يُحْلَبُ فيه . وقال ابن الأعرابي : هو الرِّفد ، أبو عبيد عن الأصمعيّ : الرَّفد بالفتح . وقال شمر : رِفْدٌ ورَفْدٌ للقَدَح ، قال والكَسْرُ أَعْرَب . ثعلب عن ابن الأعرابيّ : الرِّفْدُ أكبرُ من العُسِّ ، وقال : وناقَةٌ رَفُسودٌ رَفودٌ تدومُ على إنائها في شِتائها لأنها تُجالَحُ الشجرَ . وقال الكسائي : الرَّفْد والمرْفَد الذي يُحْلبُ فيه . وقال الليث : الرِّفد المعْونةُ بالعطاء ، وسَقْي اللّبن ، والقول وكُلُّ شيءٍ . وأخبرني المنذريّ عن الغسّاني عن سلمة عن أبي عبيدة في قول الله جلّ وعزّ : ( بِئْسَ الرِّفْدُ الْمَرْفُودُ ) ( هود : 99 ) مجازُه مَجازُ العَوْن المعان يقال : رَفَدْتُه عند الأمير ، أي أَعَنْتُه . قال : وهو مكسور الأوَّل فإذا فتحتَ أوَّلَه فهو الرَّفْد . وقال الزجاج : كل شيءٍ جعلتَه عَوْناً لِشيء وأسندتَ به شيئاً فقد رَفَدْتَه ، يقال : عَمَدتُ الحائطَ وأَسْنَدْتُه ورَفَدْتُه بمعنى واحد ، قال : والمِرْفَد القَدَحُ العظيمُ . وقال الليث : رَفَدْتُ فلاناً مَرْفداً ، وقال : ومن هذا أُخِذَت رِفَادَةُ السَّرج من تحته حتى يرتفع . ثعلب عن ابن الأعرابي : يقال لخَشَبِ السَّقْف : الرَّوافِد . وقال الليث : ناقةٌ رَفود تملأ مِرْفدها ، وتقول : ارْتفَدْت مالاً إذا أَصَبْتَه من كَسْبٍ . وقال الطرماح : عَجَباً ما عَجبْتُ مِن جامِع المال يباهي بِهِ ويَرْتَفِدُه والتّرفيد نَحْوٌ من الهمْلَجَة ، وقال أُمَيّةُ ابن أبي عائذ الهذلي : وإن غُضَّ مِن غَرْبِها رَفّدَتْ وسِيجاً وأَلْوَتْ بِجِلْسٍ طُوال وأراد بالجلْس أَصلَ ذَنبها . وقال أبو عبيدة : الرِّفادةُ شيء كانت قريش تَتَرَافَدُ به في الجاهليَّة ، فيُخرجُ كلُّ إنسانٍ على قدر طاقته فيجمعون مالاً عظيماً أيام الموسِم ، ويشترون به الجُزُر والطعامَ والزبيبَ للنبيذ ، فلا يزالون يُطعمون الناسَ حتى ينقضيَ الموسم ، وكان أوَّل من قام بذلك هاشم بن عبد مناف ، ويسمى هاشِماً لهِشْمِهِ الثريدَ . وقال ابن السكيت : الرافدان : دِجلةُ والفرات . وقال الفرزدق : بَعَثْتَ على العِراق وَرافِدَيْهِ فَزَارِياً أَحذَّ يَدِ القَمِيصِ أراد أنه خَفيفُ اليد بالخِيانة . وفي الحديث : ( من اقتراب الساعة أن يكون الفيءُ رِفداً ) ، أي يكون الخراجُ الذي لجماعة أهل الفَيْء رِفداً أي صلات لا يُوضع مَوْضِعَه ، ولكن يُخَصُّ به قومٌ دون قومٍ على قدر الهوى ، لا بالاستحقاق ، وَالرِّفد الصِّلة يقال : رَفَدْتُه رَفْداً والاسم الرِّفْدُ . دفر : ثعلب عن ابن الأعرابي : دَفَرْتُهُ في قفاه دَفْراً أي دَفَعْتُه ، قَالوا ومنه قول عُمَر : وادَفْراهُ يُريد : واذُلاَّهُ ؛ وقال أبو عبيدة : معناه وَانَتْناهُ . قال والدَّفَرُ النَّتْنُ ، ومنه قيل للدنيا : أمَّ دَفْر ، ويقال لِلأَمَة : يا دَفارِ أي يا مُنْتِنةُ ؛ وأما الذَّفَرُ بالذال وتحريك الفاء فهو حِدَّةُ رائحةِ الشيء الخبيث ، أو الطيب ؛ ومنه قيل : مِسْك أَذْفَرُ ، ويُقال للرَّجُلِ إذا قَبَّحتَ أمْرَه : دَفْراً دَافِراً . وروي عن مجاهد في قول الله جلّ وعزّ : ( يَلْعَبُونَ يَوْمَ يُدَعُّونَ إِلَى نَارِ جَهَنَّمَ ) ( الطور : 13 ) قال : دَفْراً في أَقْفِيتهم أي دَفْعاً . فدر : ثعلب عن ابن الأعرابي : يقال لِلفَحْل إذا انقطع عن الضِّراب : فَدَرَ وفَدَّر وأَفْدَرَ وأصله في الإبل . وقال الليث : فَدَر الفحلُ فُدُوراً إذا فَتَر عن الضِّراب ؛ قال : والفَدُور الوَعِل العَاقِلُ في الجِبال ، والفادِرةُ الصَّخْرَةُ الضَّخْمةُ ، وهي التي تراها في رأس الجبل ، شُبِّهتْ بالوعِل ، ويقال للوعِل : فَادِرٌ وجمعه فُدْرٌ ، وقال الراعي في شعره : وكأَنَّمَا انْبَطَحَتْ على أثْباجِها فُدْرٌ بشابَة قَدْ يَمَمْنَ وُعُولاَ وقال الأصمعي : الفَادِر من الوُعول الذي قد أَسَنَّ بمنزلة القارِح من الخَيل ، والبازِل من الإبل ، والصَّالغِ من البقر والغنم . قال الليث : العِذْرَةُ قِطعة من الخيل ، والفِدْرَة قِطعة من اللَّحم المطبوخ الباردة . أبو عبيد عن الأصمعيّ : أعطيته فِدْرةً من اللحم وهَبْرَةً إذا أعطاه قِطعةً مجتمعة وجمعها فِدَرٌ ، وقال ابن الأعرابي : أَدْفَر الرجلُ إذا فاح ريح صُنانِه .

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR9.033 harf
(باب الراء والفاء وما يثلثهما) (رفق) الراء والفاء والقاف أصلٌ واحدٌ يدلُّ على موافقةٍ ومقاربةٍ بلا عُنْف. فالرِّفق: خلاف العُنْف؛ يقال رفَقْتُ أْرْفُق. وفي الحديث: "إنّ الله جلّ ثناؤه يحبُّ الرِّفْق في الأمر كله". هذا هو الأصل ثم يشتقّ منه كلُّ شيءٍ يدعو إلى راحةٍ وموافَقة. والمرفق([1]) مَِرفق الإنسان؛ لأنه يستريح في الاتِّكاء عليه. يقال ارتَفَق الرّجلُ: إذا اتَّكأ على مَِرفقه في جلوسه. ومن
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR828 harf
- الرفد: المعونة والعطية، والرفد مصدر، والمرفد: ما يجعل فيه الرفد من الطعام، ولهذا فسر بالقدح، وقد رفدته: أنلته بالرفد، قال تعالى: ﴿بئس الرفد المرفود﴾ [هود/99]، وأرفدته: جعلت له رفدا يتناوله شيئا فشيئا، فرفده وأرفده نحو: سقاه وأسقاه، ورفد فلان فهو مرفد، استعير لمن أعطي الرئاسة، والرفود: الناقة التي تملأ المرفد لبنا من كثرة لبنها، فهي فعول في معنى فاعل. وقيل: المرافيد من النوق والشاء: ما لا ينقطع
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR1.011 harf
ر ف د رفده وأرفده‏:‏ أعانه بعطاء أو قول أو غير ذلك‏.‏ وفلان نعم الرافد إذا حلّ به الوافد‏.‏ ورافده وترافدوا‏.‏ وهو كثير الأرفاد والمرافد‏.‏ وعظيم الرفد والمرفد‏.‏ قال‏:‏ رفدت ذوي الأحساب منهم مرافدي وذا الذحل حتى عاد حراً سنيدها دعيها‏.‏ واسترفدته فأرفدني وارتفدت منه‏:‏ أصبت من رفده وارتفدت مالاً‏:‏ اكتسبته‏.‏ قال الطرماح‏:‏ عجباً ما عجبت للجامع الما - ل يباهي به ويرتفده يتعهده‏.‏ وملأ
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR5.018 harf
الرِّفْد، بالكسر: العطاء والصلة. والرَّفْد، بالفتح: المصدر. رَفَدَه يَرْفِدُه رَفْداً: أَعطاه، ورَفَدَه وأَرْفَده: أَعانه، والاسم منهما الرِّفْد. وترافدوا: أَعان بعضهم بعضاً. والمَرْفَدُ والمُرْفَدُ: المعونة؛ وفي الحواشي لابن برّي قال دُكين: خير امرئٍ قد جاء مِن مَعَدِّهْ مِن قَبْلِهِ، أَو رافِدٍ من بعدِهْ الرافد: هو الذي يلي المَلِك ويقوم مقامه إِذا غاب. والرِّفادة: شيء كانت قُرَيش تترافد به في
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR252 harf
* ر ف د * * الرِّفْدُ * بكسر الراء العطاء والصلة وبفتحها المصدر و * رَفَدَهُ * أعطاه ورفده أعانه وبابهما ضرب و * الإرفَادُ * أيضا الإعطاء والإعانة و * الرِّفَادةُ * بالكسر خرقة يرفد بها الجرح وغيره وبنو * أرْفِدَةَ * الذين في الحديث جنس من الحبش يرقصون
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR4.005 harf
الرفد، بالكسر: العطاء والصلة ومنه الحديث: من اقتراب الساعة أن يكون الفيء رفدا أي صلة وعطية، يريد أن الخراج والفيء الذي يحصل وهو لجمأعة المسلمين أهل الفيء يصير صلات وعطايا، ويخص به قوم دون قوم على قدر الهوى، لا بالاستحقاق، ولا يوضع مواضعه. والرفد، بالفتح، العس، وهو القدح الضخم يروي الثلاثة والأربعة، والعدة وهو أكبر من الغمر، والرفد أكبر منه، وعم بعضهم به القدح أي قدر كان، ويكسر. والرفد بالفتح مصدر
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR9.442 harf
رَفَدَهُ 1 رَفَدَهُ ذ , aor. رَفِدَ , inf. n. رَفْدٌ, He gave him, or gave him a gift: (T, S, M, A, * Msb, K:) or it signifies, (Msb,) or signifies also, (S, M, A,) he aided, helped, or assisted, him: (T, S, M, A, Msb:) and ↓ ارفدهُ, (M, A, Msb,) inf. n. اـِرْفَادٌ, (S, K,) signifies the same (S, M, A, Msb, K) in the latter sense, (S, M, A, K,) and in the former sense also: (S, K:) or both
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR996 harf
رَفَدَ رَفَدَ I ( n. ac. رَفْد 1 ), a. Aided, succoured; made a present to. رَفَّدَ رَفَّدَ II , a. Honoured, made lord or chief. رَاْفَدَ رَاْفَدَ III , a. see I . أَرْفَدَ أَرْفَدَ IV , a. see I . b. [ La ], Put a cushion on ( a camel ). تَرَاْفَدَ تَرَاْفَدَ VI , a. Aided, assisted one another. اِسْتَرْفَدَ اِسْتَرْفَدَ X , a. Asked for assistance or for a gift. رَفْد رَفْد 1 ,
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR15.169 harf
رفد رَفَدَ - يَرْفِدُ - رِفْد - مَرْفُوْد رَفَدَ - يَرْفِدُ + كائن + كائناً أو شيئاً: يدعمه ويقويه بأن يُمِدّه بعطاء ومعونة إضافية: يأتيه بكمية إضافية زائدة مما يحتاجه من متاع أو طعام أو مال أو ما شابه ويجعلها تحت تصرفه ومن ضمن أملاكه رِفْد: على وزن " فـِعـْـل " اسم فعل بمعنى مفعول من " رَفَدَ - يَرْفِدُ ": عملية الدعم والإمداد: وهي كذلك ما
Tamamını oku

Sîgalar(2)

Mücavir kökler5 mücavir (7 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. لعن

    1 ortak ayet · Dışlama

  2. بأس

    1 ortak ayet · Bes besese dağınık taşlar demektir

  3. تبع

    1 ortak ayet · İnek yavrusu, dana demektir

  4. يوم

    1 ortak ayet · “Yemm” durgun akan su demektir

  5. قوم

    1 ortak ayet · Hayvanların ön ayaklarına denir

Geçtiği ayetler(1)

  1. وَأُتْبِعُوا فِي هَذِهِ لَعْنَةً وَيَوْمَ الْقِيَامَةِ بِئْسَ الرِّفْدُ الْمَرْفُودُ

    ArmağanHem burada, hem de kıyamet gününde la’nete uğratıldılar. Kendilerine verilen bu bağış ne kötü bir bağıştır.

Sîga sayfası: الْمَرْفُودُ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökرفد
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerعون, عطا, سند
Zıt Kökخذل
Çekirdek Özet 1Alttan destekleme, ayakta tutmak için dayanak verme ve kabı dolduracak biçimde katkı sunma
Çekirdek Özet 2Kötülük ve azap ortaklığında birbirine eklenen, suçu ve cezayı katlayan sahte dayanak
Çekirdek Özet 3Bir yapıyı veya kişiyi ayakta tutan lojistik, kurumsal veya ahlaki destek mekanizması
Kritik Hata RiskiKökün yalnızca sıradan bir hediye veya ikram sanılması; ayetteki taşıyıcı dayanak ve katlanan bağlamın gözden kaçması

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
رفHafifçe dokunma, esneklikle kaldırma, havada veya ayakta tutacak şekilde koruma ve lütufla yaklaşma hareketidir; رفت (kırma, ufalanma), رفث (yumuşak ve gevşek söz), رفرف (kanat çırpma, havada asılı kalma), رفع (yukarı kaldırma) ve رفق (yumuşaklık ve fayda sağlama) köklerinde bu hafiflik ve taşıyıcılık belirgindir.دد harfinin sağladığı itme, yerine oturtma ve sınır çizme karakteriyle birleşerek esnek destek hareketini somut bir nesneye, yapıya veya kişiye yönelen sürekli bir payanda, dayanak ve dolgun bir bağış haline getirmiştir.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
رİnsan başı; baş, ilk, üstEylemin bir merkezden, önderlikten veya üst bir konumdan başladığını ifade eder.
فAğız; söz, açıklık, kenarİhtiyacın belirdiği açıklığa, ağza veya paylaşıma doğru yönelen akışı temsil eder.
دKapı; giriş, geçiş, hareketDesteğin yerine ulaşmasını, içeriye dahil olmasını ve sabit bir eşik oluşturmasını simgeler.
رفدÜst bir mevkiden veya kaynaktan (ر), beliren bir açıklığı kapatmak üzere (ف), içeriye bir dayanak ve güç aktararak (د) ayakta durmayı sağlama hareketidir.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir binanın tavanını ayakta tutan destek ağaçları (revâfid), eyerin alttan dengede durması için konulan destek keçesi (rifâdetü’s-serc) ve içine bol süt sağılan büyük çanak veya kap (el-mirfed).
Cahiliye şiiri kullanımıVeri bulunamadı
Erken Arapça kullanımEmevî dönemi şairi Farazdak, Irak valisinin tasarrufunu eleştirirken Dicle ve Fırat nehirlerinin ülkeyi besleyen ve taşıyan iki ana destek akarsu olmasını bu kökle şahitlendirmiştir: بَعثْتَ على العِراق ورافديْهِ / فَزَارِيّاً أحَذَّ يَدِ القَميصِ

Kaynak İbn Düreyd, el-İştikâk; Kitâbü’l-ʿAyn; Lisânü’l-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Sami dil ailesinde رفد kökü, fiziksel olarak bir nesneyi alttan destekleme, çökmeyi önleyici payanda koyma ve buna bağlı olarak eksikliği giderici bir bağışta bulunma semantik eksenine dayanır. Batı Sami dillerinde ve özellikle İbranicede aynı kök harflerine denk gelen biçimler (r-p-d / rāpad) bir şeyi yaymak, alttan desteklemek, minder veya döşek sererek yükseltmek anlamlarını taşır. Süryanicede de (r-p-d) serpmek, destek koymak veya döşemek bağlamında kökleşmiştir. Arapçada kök, hem eyer altı keçesi ve tavan kirişi gibi doğrudan fiziksel destek nesnelerini hem de Kureyş’in hacılara yönelik kurumsal gıda desteği olan rifâde uygulamasında görüldüğü gibi sosyal yardımlaşma ve ikram kurumunu adlandırmıştır. Çöl hayatında devenin eyerini dengelemek ve çadırı sağlamlaştırmak gibi temel lojistik gereksinimler, kökün anlam çekirdeğini doğrudan biçimlendirmiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Gesenius, Hebrew and Chaldee Lexicon; Payne Smith, Thesaurus Syriacus; Lisânü’l-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönرفد kökünden türeyen revâfid (çatı kirişleri) ve mirfed (büyük sağım kabı)Kök, öncelikle bir yükü taşımak için alta konan dayanağı, ardından bu dayanağın sağladığı bolluk ve ikramı karşılar.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice rāpad (alttan desteklemek, yaymak, döşemek), Süryanice rəphadÇökmeyi önleyen fiziksel zemin veya destek hazırlama fikri ortak Sami mirasıdır.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik karşılaştırmalarda zayıf paralelliklerSami ailesi dışında kökün doğrudan ve düzenli bir eşdeğerine rastlanmamıştır.Veri bulunamadı

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Hebrew and English Lexicon; David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
رفدAnlamlıDesteklemek, bağışlamakBirine dayanak olmak, hediye vermek ve tavanı kirişle tutmak.Hedef köktür; Kur'an'da geçer.
ردفAnlamlıArkasından gelmek, peşine takılmakBir binitte arkaya binmek veya bir olayın ardından gelmek.Anlamca hedef kökle bitişiklik ve arka destek bağı taşır; Kur'an'da geçer.
فردAnlamlıTek kalmak, ayrılmakBenzerlerinden ayrılıp tek ve yalnız başına olmak.Hedef kökün kolektif destek ve ekleme vasfının zıddıdır; Kur'an'da geçer.
فدرAnlamlıKesilmek, takatsiz kalmakDağ keçisinin yorulup sarp yerde kalması, cinsel takatin kesilmesi.Gücün ve desteğin tükenişini gösterir; Kur'an'da geçmez.
درفAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu dizilim mühmel veya terk edilmiş sayılmıştır.Kur'an'da geçmez.
دفرAnlamlıİtmek, kokmakBirini ensesinden şiddetle itmek veya kötü koku yaymak.Fiziksel arkadan itme hareketini taşır; Kur'an'da geçmez.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
رفدMerkezAlttan destekleme ve katkı sunmaYükü taşımayı sağlayan yapısal veya lojistik desteği ifade eder.Hem fiziksel kiriş hem de sosyal bağış ve ikram anlamına gelir.
عونKomşuGüç yetirmeye yardım etmeZayıf düşenin işine ortak olarak iş yükünü hafifletmeyi öne çıkarır.Bir eylemi başarmak için el birliği yapmaktır.
عطاKomşuBir nesneyi veya hakkı vermeAlttan destekleme şartı aramaksızın doğrudan elden ele sunulan bağıştır.Mülkiyet veya imkân aktarımıdır.
سندKomşuSırtını dayama, yaslanmaKendisine dayanılan, arkaya alınan fiziksel veya kurumsal gücü anlatır.Alttan taşımaktan çok arkadan dayanak oluşturur.
خذلZıtYardımsız bırakma, terk etmeİhtiyaç ve beklenti anında desteği tamamen çekip yalnız bırakmaktır.Dayanağın ortadan kaldırılmasıyla çöküşe yol açar.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaرفدDestek, bağış, dayanakHem yapısal bir kirişle desteklemeyi hem de cömertçe katkı sağlamayı ifade eder.Kesin
Latincesubsidium, fulcrumYardım, destek, payandaSubsidium yedek kuvvet ve lojistik desteği; fulcrum ise dayanak noktasını karşılar.Güçlü
İngilizcebuttress, subsidy, auxiliary giftPayanda, destek, karşılıksız mali yardımButtress yapısal desteği, subsidy ise kurumsal katkıyı karşılar; tek kelime iki yönü birden veremez.Güçlü
AlmancaStütze, Beistand, ZuwendungDayanak, destek, bağışStütze fiziksel ve mecazi dayanağı, Zuwendung ise lütuf ve tahsisatı karşılar.Güçlü
Fransızcacontrefort, subside, appuiPayanda, yardım, dayanakYapısal destek ile düzenli mali ve lojistik yardım nüanslarını taşır.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary; Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
الرِّفْدُ الْمَرْفُودُLanete eklenen lanet, azabı artıran ceza ve yıkıcı sahte destekFiravun ve kavminin dünyadaki lanetin peşinden kıyamette de lanete uğramaları ve birbirlerine sundukları kötülük desteğinin felaketle sonuçlanması bağlamı (Hûd 11:99).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi adalet ve cezanın katlanmasıDünyadaki sapkınlığa verilen cezanın ahirette de devam etmesinin adalete uygunluğu ve birbirini saptıranların ortak sorumluluğu.Kötülüğün kötülükle beslenmesi ve karşılığın birbiri üstüne yığılması.
FıkıhBeytülmâl ve kamu mallarının dağıtımıHadiste geçen feyin rifd haline gelmesi uyarısı bağlamında, kamu gelirlerinin hak sahipleri yerine iktidar sahiplerince şahsi bahşiş ve siyasi rüşvet olarak dağıtılmasının haramlığı.Hukuki hakkın keyfi ihsan ve bağışa dönüştürülerek yozlaştırılması.
TefsirHûd 11:99 ayetinin tefsiriAyetteki ifadenin istiare-i tehekkümiyye (alay ve tersinleme) yoluyla, aslında ceza ve lanet olan bir şeyin bağış ve ikram kalıbıyla anılması.İhsan kalıbıyla gelen mutlak rezillik ve azabın birbirine raptedilmesi.
HadisKıyamet alametleri ve idari yozlaşmaKamu mallarının (fey) kurumsal dağıtım düzeninden çıkarılıp yöneticilerin şahsi ihsanı ve avanta dağıtımı haline gelmesi tartışması.Sistematik hakkın yerine keyfi desteğin geçmesi.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniHakikatin veya batılın tahkimiTehekkümî azap veya ilahi yardımAmellerin karşılığını pekiştirmeAyette dünyadaki lanetin ahiretteki azapla tahkim edilmesi, sahte kurtarıcıların çöküşünü gösterir.Kesin
İlmiBilgi yapısının dayanaklarıMetodolojik payanda ve kaynak desteğiÖnermeleri ayakta tutmaBir teorinin veya hükmün sağlam temellerle ve delillerle alttan beslenerek çökmesinin önlenmesi.Güçlü
SiyasiYönetim ve meşruiyet aygıtıİktidar desteği ve tebaa ilişkisiDüzeni idame ettirmeYöneticinin halka sunduğu lojistik destek veya Kureyş’in rifâde kurumunda olduğu gibi kamu rızası üretimi.Kesin
İktisadiGelir transferi ve sosyal güvenlikSübvansiyon ve dayanışma fonuZayıf kesimleri sübvanse etmeKureyş’in ortak fon oluşturup hacılara ikramda bulunması gibi, tabana yayılan düzenli mali destek.Kesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerMukavemet payandası ve kuvvet aktarımıFizik ve yapı statiğinde bir kirişin (revâfid) binen yükü tabana aktararak sistemin çökmesini engellemesi gibi, sisteme eklenen dış destek kuvveti.Güçlü
Beşeri bilimlerSosyal sübvansiyon ve kurumsal himayeSosyoloji ve kamu yönetiminde kırılgan yapıların çökmesini önlemek için merkezi otorite veya kolektif birlik tarafından sağlanan kurumsal yardım ağı.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün sadece gelişi güzel bir hediye, bahşiş veya ufak bir maddi ihsan düzeyine indirgenmesi.
Kur'an içi daha geniş anlamHûd 11:99 ayetinde olduğu gibi, bir yapıyı, suçu veya varoluşu ayakta tutmak üzere birbirine eklenen, taban oluşturan ve felaketi tırmandıran yapısal dayanak.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetteki edebî tersinlemenin (tehekküm) kavranamaması; lanetin peşinden gelen ikinci lanetin ve sahte önderliğin doğurduğu kolektif yıkımın sıradan bir armağan zannedilmesi.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın felaket ve azap sahnelerinde dahi Arap dilinin en ince istiare ve tersinleme (tehekküm) sanatını nasıl kullandığını, kötülük önderlerinin sunduğu sahte dayanakların ahirette nasıl katmerli bir rezilliğe dönüştüğünü gösterdiği için önemlidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Tarihsel kavimlerin ve özellikle Firavun gibi tiranların arkalarından sürükledikleri kitlelerle birlikte uğradıkları kolektif çöküşü anlatan kıssa ayetlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Azabın yalnızca doğrudan bir ceza olarak değil, dünyada güvenilen sahte desteklerin bizzat azabın kendisi haline getirilmesi suretiyle gerçekleştiğini ortaya koyarak cezanın mahiyetine dair sığ yaklaşımları düzeltir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir tavanı veya eyeri alttan tutarak çökmesini önleyen kiriş, takviye minderi ve bolca sağılan sütü taşıyan geniş kap.
  • Soyut anlamBir kimseye veya kuruma zayıfladığı anda sunulan, onu ayakta tutan, yükünü hafifleten veya tersinleme yoluyla felaketini artıran yapısal destek ve bağış.
  • Sistematik karşılıkSistemin dengesini korumak için tabandan aktarılan sübvansiyon, lojistik payanda ve meşruiyet dayanağı.
  • LaTeX modeliSt+1=St⊕Rd  ⟹  Φ(S)
  • LaTeX açıklaması

St ifadesi mevcut sistem durumunu, Rd sisteme tabandan veya dışarıdan sağlanan yapısal dayanak ve destek girdisini (rifd), ⊕ bu desteğin sisteme eklemlenme ve onu tahkim etme operatörünü, St+1 desteğin ardından ortaya çıkan yeni durumu, Φ(S) ise bu desteğin mahiyetine göre sistemin ya ayakta kalmasını ya da tersinlemeli bağlamda bütünüyle çöküp yıkıma uğramasını temsil eder.

Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ر