رفد

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ر-ف-د2 sîga, 5 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.قومرفدلعنبأسالرِّفْدُيوم

KökSîga 2Ayet 1Sure 1Mücavir 5

▶ Ağı aç (3B)

رفد

ر - ف - د

KÖK
  • 2 geçiş
  • 1 ayet
  • 2 sîga
  • 13 sözlük

Rifd sütün sağıldığı kap demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Rifd sütün sağıldığı kap demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.147 harf
باب الدال والراء والفاء معهما ر د ف، ف ر د، ر ف د، د ف ر، ف د ر مستعملات ردف: الرِّدْفُ: ما تَبِعَ شيئاً فهو رِدْفُه، إذا تتابع شيءٌ خَلْفُ شيءٍ فهو التّرادُف، والجميعُ: الرُّدافَى، قال: عُذافِرةٌ تَقَمَّصُ بالرُّدافىَ تَخَوَّنَها نُزولي وارتِحالي ويقال: جاءَ القومُ رُدافَى أي بعضهم يتبع بعضاً. ورَديفُكَ: الذي تُردِفه خَلفَك، ويَرْتَدِفُكَ، ويُردِفُه غيرُك. ونَزَلَ بالقوم أمرٌ قد رَدِفَ لهم
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.058 harf
الرِفْدُ بالكسر: العطاء والصِلَةُ. والرَفْد المصدر. تقول: رَفدْتُهُ أَرْفِدُهُ رَفْداً، إذا أعطيته، وكذلك إذا أعَنْتَهُ. والرَفْدُ والرِفْدُ أيضاً: القَدَحُ الضخم. والإرفادُ: الإعطاءُ والإعانةُ. والمُرافدة: المُعاونة. والترافُد: التَعاوُنُ. والاسْتِرْفادُ: الاسْتِعانَةُ. والارْتِفادُ: الكَسْبُ. والتَرْفيدُ: التسويد؛ يقال: رُفَدَ فلان، أي سُوِّد وعُظِّمَ. والمِرْفَدُ: الرِفْد، وهو القَدَحُ
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR9.309 harf
د ر ف ردف ، رفد ، فدر ، فرد ، دفر : مستعملات . ردف : قال الليث : الرِّدْفُ ما تَبع شيئاً فهو رِدْفُه ، وإذا تَتابَع شيءٌ خلْفَ شيء فهو التَّرادُف ، والجميع الرُّدافَى ، وقال لبيد : عُذَافرةٌ تَقَمَّصُ بالرُّدافَى تَخَوَّنها نُزولي وارْتِحَالي ويقال : جاء القوم رُدَافَى ، أي بعضهم يَتْبعُ بعضاً . ويقال : للْحُداةِ الرُّدافَى ، وأنشد أبو عبيد قول الراعي : وَخُودٍ من اللائي يسمِّعنَ بالضُّحَى
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR9.033 harf
(باب الراء والفاء وما يثلثهما) (رفق) الراء والفاء والقاف أصلٌ واحدٌ يدلُّ على موافقةٍ ومقاربةٍ بلا عُنْف. فالرِّفق: خلاف العُنْف؛ يقال رفَقْتُ أْرْفُق. وفي الحديث: "إنّ الله جلّ ثناؤه يحبُّ الرِّفْق في الأمر كله". هذا هو الأصل ثم يشتقّ منه كلُّ شيءٍ يدعو إلى راحةٍ وموافَقة. والمرفق([1]) مَِرفق الإنسان؛ لأنه يستريح في الاتِّكاء عليه. يقال ارتَفَق الرّجلُ: إذا اتَّكأ على مَِرفقه في جلوسه. ومن
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR828 harf
- الرفد: المعونة والعطية، والرفد مصدر، والمرفد: ما يجعل فيه الرفد من الطعام، ولهذا فسر بالقدح، وقد رفدته: أنلته بالرفد، قال تعالى: ﴿بئس الرفد المرفود﴾ [هود/99]، وأرفدته: جعلت له رفدا يتناوله شيئا فشيئا، فرفده وأرفده نحو: سقاه وأسقاه، ورفد فلان فهو مرفد، استعير لمن أعطي الرئاسة، والرفود: الناقة التي تملأ المرفد لبنا من كثرة لبنها، فهي فعول في معنى فاعل. وقيل: المرافيد من النوق والشاء: ما لا ينقطع
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR1.011 harf
ر ف د رفده وأرفده‏:‏ أعانه بعطاء أو قول أو غير ذلك‏.‏ وفلان نعم الرافد إذا حلّ به الوافد‏.‏ ورافده وترافدوا‏.‏ وهو كثير الأرفاد والمرافد‏.‏ وعظيم الرفد والمرفد‏.‏ قال‏:‏ رفدت ذوي الأحساب منهم مرافدي وذا الذحل حتى عاد حراً سنيدها دعيها‏.‏ واسترفدته فأرفدني وارتفدت منه‏:‏ أصبت من رفده وارتفدت مالاً‏:‏ اكتسبته‏.‏ قال الطرماح‏:‏ عجباً ما عجبت للجامع الما - ل يباهي به ويرتفده يتعهده‏.‏ وملأ
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR5.018 harf
الرِّفْد، بالكسر: العطاء والصلة. والرَّفْد، بالفتح: المصدر. رَفَدَه يَرْفِدُه رَفْداً: أَعطاه، ورَفَدَه وأَرْفَده: أَعانه، والاسم منهما الرِّفْد. وترافدوا: أَعان بعضهم بعضاً. والمَرْفَدُ والمُرْفَدُ: المعونة؛ وفي الحواشي لابن برّي قال دُكين: خير امرئٍ قد جاء مِن مَعَدِّهْ مِن قَبْلِهِ، أَو رافِدٍ من بعدِهْ الرافد: هو الذي يلي المَلِك ويقوم مقامه إِذا غاب. والرِّفادة: شيء كانت قُرَيش تترافد به في
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR252 harf
* ر ف د * * الرِّفْدُ * بكسر الراء العطاء والصلة وبفتحها المصدر و * رَفَدَهُ * أعطاه ورفده أعانه وبابهما ضرب و * الإرفَادُ * أيضا الإعطاء والإعانة و * الرِّفَادةُ * بالكسر خرقة يرفد بها الجرح وغيره وبنو * أرْفِدَةَ * الذين في الحديث جنس من الحبش يرقصون
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR4.005 harf
الرفد، بالكسر: العطاء والصلة ومنه الحديث: من اقتراب الساعة أن يكون الفيء رفدا أي صلة وعطية، يريد أن الخراج والفيء الذي يحصل وهو لجمأعة المسلمين أهل الفيء يصير صلات وعطايا، ويخص به قوم دون قوم على قدر الهوى، لا بالاستحقاق، ولا يوضع مواضعه. والرفد، بالفتح، العس، وهو القدح الضخم يروي الثلاثة والأربعة، والعدة وهو أكبر من الغمر، والرفد أكبر منه، وعم بعضهم به القدح أي قدر كان، ويكسر. والرفد بالفتح مصدر
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR9.442 harf
رَفَدَهُ 1 رَفَدَهُ ذ , aor. رَفِدَ , inf. n. رَفْدٌ, He gave him, or gave him a gift: (T, S, M, A, * Msb, K:) or it signifies, (Msb,) or signifies also, (S, M, A,) he aided, helped, or assisted, him: (T, S, M, A, Msb:) and ↓ ارفدهُ, (M, A, Msb,) inf. n. اـِرْفَادٌ, (S, K,) signifies the same (S, M, A, Msb, K) in the latter sense, (S, M, A, K,) and in the former sense also: (S, K:) or both
Maddenin bağlantısı

رَفَدَهُ 1 رَفَدَهُ ذ , aor. رَفِدَ , inf. n. رَفْدٌ, He gave him, or gave him a gift: (T, S, M, A, * Msb, K:) or it signifies, (Msb,) or signifies also, (S, M, A,) he aided, helped, or assisted, him: (T, S, M, A, Msb:) and ↓ ارفدهُ, (M, A, Msb,) inf. n. اـِرْفَادٌ, (S, K,) signifies the same (S, M, A, Msb, K) in the latter sense, (S, M, A, K,) and in the former sense also: (S, K:) or both signify he aided, helped, or assisted, him, by a gift or by a saying or by some other thing: (Mgh:) [it is said in the Ham p. 128, that the latter verb has been transmitted, but is not the choice one; but in p. 276, that both are chaste:] and you say also ↓ رافدهُ; (A;) [meaning he aided him; or he aided with him; or he aided him, being aided by him; for] مُرَافَدَةٌ is syn. with مُعَاوَنَةٌ. (S, L.) One says, لَا أَقُومُ اـِلَّا رَفْدًا I will not stand unless I be helped to do so. (TA.) ― -b2- [Hence,] He propped it up; namely, a wall: (Zj, T, A:) and رَفَدْتُهُ بِهِ I propped it up, or supported it, namely, a thing, with it, meaning any other thing used for such a purpose. (Zj, T.) ― -b3- And [hence,] رَفَدَهُ, (M, L,) or رَفَدَ عَلَيْهِ, aor. رَفِدَ , inf. n. رَفْدٌ, (AZ, T, S, M,) He made for him, (AZ, S, M, *) or put upon him, (T, M, *) namely, a camel, (AZ, S,) an appertenance of the saddle, called a رِفَادَة: (AZ, T, S, M:) [and ↓ ارفدهُ, or ارفد عَلَيْهِ, signifies the same; for] اـِرْفَادٌ is syn. with رَفْدٌ as meaning the putting to a beast, or furnishing him with, a رِفَادَة. (K.) [Hence,] يُرْفَدُ بِخِرْقَةٍ [meaning It is furnished with a piece of rag, as a compress,] is said of a wound (S, K) &c. (S.) ― -b4- And رَفَدَهُ signifies also It held it fast; namely, any one thing, another thing. (M.)

رَفَّدُوا فُلَانًا 2 رَفَّدُوا فُلَانًا ذ , (M, A,) inf. n. تَرْفِيدٌ, (S, K,) (tropical:) They made such a one a lord, or chief; (S, M, A, K;) made him great, or magnified him, or honoured him; (K; *) and set him over their affairs; (M;) [lit. made him to give gifts;] as also رَفَّلُوهُ: because a man when he becomes a lord, or chief, gives gifts, and drags his skirt upon the ground (اـِذَا سَادَ رَفَدَ وَرَفَلَ). (A.) And رُفِّدَ فُلَانٌ (tropical:) Such a one was made a lord, or chief; and was made great, or magnified, or honoured. (S, TA.) -A2- رفّد, (T, L,) inf. n. as above, (T, L, K,) also signifies He went a pace like that called همْلَجَةٌ, (T, L,) or like that called هَرْوَلَةٌ. (K.) [See 2 in art. رقد.]

3 رَاْفَدَ see 1.

4 أَرْفَدَ see 1, in two places.

ترافدوا 6 ترافدوا ذ They aided, helped, or assisted, one another [by gifts or otherwise]. (S, * M, A, Msb, K. *)

ارتفد 8 ارتفد ذ He gained, acquired, or earned, (T, S, M, A, K,) property. (T, M, A.) And ارتفدتُ مِنْهُ I obtained a gift, or aid, from him. (A.)

استرفدهُ 10 استرفدهُ ذ He sought, desired, demanded, or asked, aid, help, or assistance, from him [by a gift or otherwise]. (S, * A, Msb, K. *)

رَفْدٌ رَفْدٌ ذ : see the next paragraph.

رِفْدٌ رِفْدٌ ذ A gift; (S, A, Msb, * K;) [and so, app., ↓ مِرْفَدٌ or ↓ مَرْفَدٌ;] a gratuity: (T, S, A, K:) pl. أَرْفَادٌ (Ham p. 128) [and مَرَافِدُ is pl. of مِرْفَدٌ or مَرْفَدٌ]. You say, هُوَ كَثِيرُ الأَرْفَادِ and ↓ المَرَافِدِ [He is a person of many gifts]. (A.) It is said in a trad., مِنِ اقْتِرَابَ السَّاعَةِ أَنْ يَكُونَ الفَىْءُ رِفْدًا [One of the signs] of the approach of the hour of resurrection shall be, that the tribute shall be a gratuity bestowed according to men's natural desires, and not according to right, or desert. (T, L.) ― -b2- Aid, help, or assistance; (T, M, L, Msb;) as also مِرْفدٌ and مَرْفدٌ [app. ↓ مِرْفَدٌ and ↓ مَرْفَدٌ]; (M;) by a gift, and by giving milk to drink, and by a saying, and by anything. (T.) ― -b3- A lot, share, or portion. (M, L.) ― -b4- Also, (IAar, Ibn-El-Mubلrak, T, S, M, A, L, K,) and ↓ رَفْدٌ, (El-Muنrrij, T, S, M, L, K,) and ↓ مِرْفَدٌ, (S, M, L, K,) and ↓ مَرْفَدٌ, (M, L,) A large [drinking-cup, or bowl, of the kind called] قَدَح, (T, S, A, L, K,) in which a guest is given to drink: (S, L:) this is the meaning most known; and this meaning is assigned by Zj to the third of the words above, i. e. مِرْفَدٌ: (T:) or a large عُسّ, (M, L,) larger than the common عُسّ, which latter is a large قَدَح that holds enough to satisfy the thirst of three men, or four, or more; larger than the غَمَر: (L:) or a قَدَح, (Ibn-El-Mubلrak, T, M, L,) of whatever size it be; accord. to some: (M, L:) in a قَدَح a she-camel is milked: (T:) or a vessel in which one milks. (El-Muنrrij, T.) One says, هُرِيقَ رِفْدُهُ [His drinking-cup, or bowl, was emptied], meaning (tropical:) he was slain; a phrase similar to صَفِرَتْ وِطَابُهُ, and كُفِئَتْ جَفْنَتُهُ: (A:) or he died. (K.) And مَدَّ فُلَانٌ بِأَرْفَادِى [app. Such a one drew water with my bowls], meaning (tropical:) such a one aided me, or assisted me. (A, TA. [In my copy of the former, بِاءِرْفَادِى; which I think a mistranscription: in the latter, بِارْفَادِى])

رِفْدَةٌ رِفْدَةٌ ذ A company such as is termed عُصْبَة, of men, (M, L,) [aiding one another: pl. رِفَدٌ: see De Sacy's Chrest. Ar., sec. ed., ii. 461.]

رَفُودٌ رَفُودٌ ذ A she-camel that fills the [vessel called] رِفْد or رَفْد at one milking: (S, A, K:) or that is constantly over her milking-vessel: or that yields an uninterrupted supply of milk: (IAar, L:) or that aids her owners by the abundance of her milk: (TA in art. ركد:) pl. رُفُدٌ. (L.)

رِفَادَةٌ رِفَادَةٌ ذ [A kind of pad, or stuffed thing, beneath a saddle;] a thing like the جَدْيَة of a horse's saddle, (S, Mgh, K,) for a beast: (K:) a support for the saddle of a horse or camel &c.: (M, L:) it is put beneath a horse's saddle in order that it may become raised thereby. (Lth, T.) ― -b2- A piece of rag with which a wound, (S, K,) &c., (S,) is furnished as a compress (يُرْفَدُ بِهَا). (S, K.) ― -b3- A contribution which the tribe of Kureysh made among themselves in the Time of Ignorance, for the purpose of purchasing for the pilgrims wheat, and raisins (S, M, K) for [the beverage called] نَبِيذ: (S, M:) each gave according to his ability, and thus they collected a great sum, in the days of the assembling of the pilgrims; and they continued to feed the people until the end of those days: (M:) the رِفَادَة and سِقَايَة [i. e. the supplying these provisions and this beverage] pertained to the Benoo-Hلshim; and the سِدَانَة [or service of the Kaabeh], and the لِوَآء [or banner], to the Benoo-'Abd-ed-Dلr: (S:) the term رِفَادَةٌ used in relation to the feeding of the pilgrims is from رَفَدَهُ signifying “ he aided him by a gift ” &c.: (Mgh:) the first who performed this custom was Hلshim Ibn-'Abd-Menلf. (T.) ― -b4- One says also, هُوَ رِفَادَةُ صِدْقٍ لِى and صِدْقٍ ↓ رَفِيدَةُ, meaning (tropical:) [He is an excellent] aider, or helper, or assistant, to me. (A.)

رَفِيدَةٌ رَفِيدَةٌ ذ : see what next precedes.

رَافِدٌ رَافِدٌ ذ [act. part. n. of رَفَدَ; Giving, or giving a gift: and aiding, &c.]: pl. [رَافِدُونَ and] رُفَّدٌ. (TA.) You say, فُلَانٌ نِعْمَ الرَّافِدُ اـِذَا حَلَّ بِهِ الوَافِدُ [Such a one is an excellent, or a most excellent, giver, or aider, when the comer alights at his abode]. (A, TA.) And أَعْطَى زَكَاةَ مَالِهِ طَيِّبَةً بِهَا نَفْسُهُ رَافِدَةً عَلَيْهِ He gave the portion of his property that was due as the poor-rate, his soul being well pleased, or content, therewith, aiding him to do so. (L.) ― -b2- One who is next in station to a king, [who aids him,] and who, when the latter is absent, occupies his place. (IB.) ― -b3- (tropical:) A river that flows into, and augments, another river: you say نَهْرٌ لَهُ رَافِدَانِ (tropical:) A river that has two rivers flowing into it, and augmenting it. (A.) Hence, (A,) الرَّافِدَانِ is an appellation applied to (tropical:) The Tigris and Euphrates. (S, M, A, K.) ― -b4- [Hence,] one says also, فُلَانٌ يَمْدُّ البَرِيَّةَ رَافِدَاهُ (tropical:) Such a one's two hands or arms [afford aid, or succour, to mankind]. (A.)

رَافِدَةٌ رَافِدَةٌ ذ a word of the measure فَاعِلَةٌ [app. as meaning A thing that aids, helps, or assists,] from الرَّفْدُ signifying “ the act of aiding, helping, or assisting. ” (TA.) رَوَافِدُ [is its pl., and] signifies The rafters, or beams, or timbers, (خَشَب, S, Mgh, K, or خُشُب, M,) of a roof, (IAar, S, M, Mgh, K,) over which are laid [planks, or only] the bundles of reeds, or canes, called حَرَادِىّ; (IAar, L in art. حرد;) as also رَافِدَاتٌ. (S, M.) A poet says, (describing a house, S in art. بخ,) رَوَافِدُهُ أَكْرَمُ الرَّافِدَاتِ [Its rafters are the most excellent of rafters]. (S, M.)

بَنُو أَرْفَدَةَ بَنُو أَرْفَدَةَ ذ , (S, K,) or أَرْفِدَة, which latter is the more common and more approved, (TA,) mentioned in a trad., (S,) A class of the Abyssinians, (S, K,) who danced: (S:) or a surname of them: or they were so called from the name of their chief ancestor, (TA.)

تَرْفِيدٌ تَرْفِيدٌ ذ , a subst., like تَمْتِينٌ, and تَنْبِيتٌ, The posteriors of a woman. (IAar, M.)

مَرْفَدٌ مَرْفَدٌ ذ , and its pl. مَرَافِدُ: see رِفْدٌ, in four places.

مِرْفَدٌ مِرْفَدٌ ذ , and its pl. مَرَافِدُ: see رِفْدٌ, in four places. ― -b2- Also A piece of stuff, or a thing like a pillow, with which a woman small in the posteriors makes those parts to appear large. (S, K. *)

مَرَافِيدُ مَرَافِيدُ ذ [a pl. of which the sing. (probably مِرْفَادٌ, like مِغْزَارٌ and مِدْرَارٌ &c.,) is not mentioned,] Ewes, or she-goats, whose milk does not cease (S, K) in summer nor in winter. (S.)

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR996 harf
رَفَدَ رَفَدَ I ( n. ac. رَفْد 1 ), a. Aided, succoured; made a present to. رَفَّدَ رَفَّدَ II , a. Honoured, made lord or chief. رَاْفَدَ رَاْفَدَ III , a. see I . أَرْفَدَ أَرْفَدَ IV , a. see I . b. [ La ], Put a cushion on ( a camel ). تَرَاْفَدَ تَرَاْفَدَ VI , a. Aided, assisted one another. اِسْتَرْفَدَ اِسْتَرْفَدَ X , a. Asked for assistance or for a gift. رَفْد رَفْد 1 ,
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR15.169 harf
رفد رَفَدَ - يَرْفِدُ - رِفْد - مَرْفُوْد رَفَدَ - يَرْفِدُ + كائن + كائناً أو شيئاً: يدعمه ويقويه بأن يُمِدّه بعطاء ومعونة إضافية: يأتيه بكمية إضافية زائدة مما يحتاجه من متاع أو طعام أو مال أو ما شابه ويجعلها تحت تصرفه ومن ضمن أملاكه رِفْد: على وزن " فـِعـْـل " اسم فعل بمعنى مفعول من " رَفَدَ - يَرْفِدُ ": عملية الدعم والإمداد: وهي كذلك ما
Tamamını oku

Sîgalar(2)

Mücavir kökler5 mücavir (7 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. لعن

    1 ortak ayet · Dışlama

  2. بأس

    1 ortak ayet · Bes besese dağınık taşlar demektir

  3. تبع

    1 ortak ayet · İnek yavrusu, dana demektir

  4. يوم

    1 ortak ayet · “Yemm” durgun akan su demektir

  5. قوم

    1 ortak ayet · Hayvanların ön ayaklarına denir

Geçtiği ayetler(1)

  1. وَأُتْبِعُوا فِي هَذِهِ لَعْنَةً وَيَوْمَ الْقِيَامَةِ بِئْسَ الرِّفْدُ الْمَرْفُودُ

    ArmağanHem burada, hem de kıyamet gününde la’nete uğratıldılar. Kendilerine verilen bu bağış ne kötü bir bağıştır.

Sîga sayfası: الْمَرْفُودُ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökرفد
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerعون, عطا, سند
Zıt Kökخذل
Çekirdek Özet 1Alttan destekleme, ayakta tutmak için dayanak verme ve kabı dolduracak biçimde katkı sunma
Çekirdek Özet 2Kötülük ve azap ortaklığında birbirine eklenen, suçu ve cezayı katlayan sahte dayanak
Çekirdek Özet 3Bir yapıyı veya kişiyi ayakta tutan lojistik, kurumsal veya ahlaki destek mekanizması
Kritik Hata RiskiKökün yalnızca sıradan bir hediye veya ikram sanılması; ayetteki taşıyıcı dayanak ve katlanan bağlamın gözden kaçması

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
رفHafifçe dokunma, esneklikle kaldırma, havada veya ayakta tutacak şekilde koruma ve lütufla yaklaşma hareketidir; رفت (kırma, ufalanma), رفث (yumuşak ve gevşek söz), رفرف (kanat çırpma, havada asılı kalma), رفع (yukarı kaldırma) ve رفق (yumuşaklık ve fayda sağlama) köklerinde bu hafiflik ve taşıyıcılık belirgindir.دد harfinin sağladığı itme, yerine oturtma ve sınır çizme karakteriyle birleşerek esnek destek hareketini somut bir nesneye, yapıya veya kişiye yönelen sürekli bir payanda, dayanak ve dolgun bir bağış haline getirmiştir.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
رİnsan başı; baş, ilk, üstEylemin bir merkezden, önderlikten veya üst bir konumdan başladığını ifade eder.
فAğız; söz, açıklık, kenarİhtiyacın belirdiği açıklığa, ağza veya paylaşıma doğru yönelen akışı temsil eder.
دKapı; giriş, geçiş, hareketDesteğin yerine ulaşmasını, içeriye dahil olmasını ve sabit bir eşik oluşturmasını simgeler.
رفدÜst bir mevkiden veya kaynaktan (ر), beliren bir açıklığı kapatmak üzere (ف), içeriye bir dayanak ve güç aktararak (د) ayakta durmayı sağlama hareketidir.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir binanın tavanını ayakta tutan destek ağaçları (revâfid), eyerin alttan dengede durması için konulan destek keçesi (rifâdetü’s-serc) ve içine bol süt sağılan büyük çanak veya kap (el-mirfed).
Cahiliye şiiri kullanımıVeri bulunamadı
Erken Arapça kullanımEmevî dönemi şairi Farazdak, Irak valisinin tasarrufunu eleştirirken Dicle ve Fırat nehirlerinin ülkeyi besleyen ve taşıyan iki ana destek akarsu olmasını bu kökle şahitlendirmiştir: بَعثْتَ على العِراق ورافديْهِ / فَزَارِيّاً أحَذَّ يَدِ القَميصِ

Kaynak İbn Düreyd, el-İştikâk; Kitâbü’l-ʿAyn; Lisânü’l-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Sami dil ailesinde رفد kökü, fiziksel olarak bir nesneyi alttan destekleme, çökmeyi önleyici payanda koyma ve buna bağlı olarak eksikliği giderici bir bağışta bulunma semantik eksenine dayanır. Batı Sami dillerinde ve özellikle İbranicede aynı kök harflerine denk gelen biçimler (r-p-d / rāpad) bir şeyi yaymak, alttan desteklemek, minder veya döşek sererek yükseltmek anlamlarını taşır. Süryanicede de (r-p-d) serpmek, destek koymak veya döşemek bağlamında kökleşmiştir. Arapçada kök, hem eyer altı keçesi ve tavan kirişi gibi doğrudan fiziksel destek nesnelerini hem de Kureyş’in hacılara yönelik kurumsal gıda desteği olan rifâde uygulamasında görüldüğü gibi sosyal yardımlaşma ve ikram kurumunu adlandırmıştır. Çöl hayatında devenin eyerini dengelemek ve çadırı sağlamlaştırmak gibi temel lojistik gereksinimler, kökün anlam çekirdeğini doğrudan biçimlendirmiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Gesenius, Hebrew and Chaldee Lexicon; Payne Smith, Thesaurus Syriacus; Lisânü’l-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönرفد kökünden türeyen revâfid (çatı kirişleri) ve mirfed (büyük sağım kabı)Kök, öncelikle bir yükü taşımak için alta konan dayanağı, ardından bu dayanağın sağladığı bolluk ve ikramı karşılar.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice rāpad (alttan desteklemek, yaymak, döşemek), Süryanice rəphadÇökmeyi önleyen fiziksel zemin veya destek hazırlama fikri ortak Sami mirasıdır.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik karşılaştırmalarda zayıf paralelliklerSami ailesi dışında kökün doğrudan ve düzenli bir eşdeğerine rastlanmamıştır.Veri bulunamadı

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Hebrew and English Lexicon; David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
رفدAnlamlıDesteklemek, bağışlamakBirine dayanak olmak, hediye vermek ve tavanı kirişle tutmak.Hedef köktür; Kur'an'da geçer.
ردفAnlamlıArkasından gelmek, peşine takılmakBir binitte arkaya binmek veya bir olayın ardından gelmek.Anlamca hedef kökle bitişiklik ve arka destek bağı taşır; Kur'an'da geçer.
فردAnlamlıTek kalmak, ayrılmakBenzerlerinden ayrılıp tek ve yalnız başına olmak.Hedef kökün kolektif destek ve ekleme vasfının zıddıdır; Kur'an'da geçer.
فدرAnlamlıKesilmek, takatsiz kalmakDağ keçisinin yorulup sarp yerde kalması, cinsel takatin kesilmesi.Gücün ve desteğin tükenişini gösterir; Kur'an'da geçmez.
درفAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu dizilim mühmel veya terk edilmiş sayılmıştır.Kur'an'da geçmez.
دفرAnlamlıİtmek, kokmakBirini ensesinden şiddetle itmek veya kötü koku yaymak.Fiziksel arkadan itme hareketini taşır; Kur'an'da geçmez.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
رفدMerkezAlttan destekleme ve katkı sunmaYükü taşımayı sağlayan yapısal veya lojistik desteği ifade eder.Hem fiziksel kiriş hem de sosyal bağış ve ikram anlamına gelir.
عونKomşuGüç yetirmeye yardım etmeZayıf düşenin işine ortak olarak iş yükünü hafifletmeyi öne çıkarır.Bir eylemi başarmak için el birliği yapmaktır.
عطاKomşuBir nesneyi veya hakkı vermeAlttan destekleme şartı aramaksızın doğrudan elden ele sunulan bağıştır.Mülkiyet veya imkân aktarımıdır.
سندKomşuSırtını dayama, yaslanmaKendisine dayanılan, arkaya alınan fiziksel veya kurumsal gücü anlatır.Alttan taşımaktan çok arkadan dayanak oluşturur.
خذلZıtYardımsız bırakma, terk etmeİhtiyaç ve beklenti anında desteği tamamen çekip yalnız bırakmaktır.Dayanağın ortadan kaldırılmasıyla çöküşe yol açar.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaرفدDestek, bağış, dayanakHem yapısal bir kirişle desteklemeyi hem de cömertçe katkı sağlamayı ifade eder.Kesin
Latincesubsidium, fulcrumYardım, destek, payandaSubsidium yedek kuvvet ve lojistik desteği; fulcrum ise dayanak noktasını karşılar.Güçlü
İngilizcebuttress, subsidy, auxiliary giftPayanda, destek, karşılıksız mali yardımButtress yapısal desteği, subsidy ise kurumsal katkıyı karşılar; tek kelime iki yönü birden veremez.Güçlü
AlmancaStütze, Beistand, ZuwendungDayanak, destek, bağışStütze fiziksel ve mecazi dayanağı, Zuwendung ise lütuf ve tahsisatı karşılar.Güçlü
Fransızcacontrefort, subside, appuiPayanda, yardım, dayanakYapısal destek ile düzenli mali ve lojistik yardım nüanslarını taşır.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary; Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
الرِّفْدُ الْمَرْفُودُLanete eklenen lanet, azabı artıran ceza ve yıkıcı sahte destekFiravun ve kavminin dünyadaki lanetin peşinden kıyamette de lanete uğramaları ve birbirlerine sundukları kötülük desteğinin felaketle sonuçlanması bağlamı (Hûd 11:99).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi adalet ve cezanın katlanmasıDünyadaki sapkınlığa verilen cezanın ahirette de devam etmesinin adalete uygunluğu ve birbirini saptıranların ortak sorumluluğu.Kötülüğün kötülükle beslenmesi ve karşılığın birbiri üstüne yığılması.
FıkıhBeytülmâl ve kamu mallarının dağıtımıHadiste geçen feyin rifd haline gelmesi uyarısı bağlamında, kamu gelirlerinin hak sahipleri yerine iktidar sahiplerince şahsi bahşiş ve siyasi rüşvet olarak dağıtılmasının haramlığı.Hukuki hakkın keyfi ihsan ve bağışa dönüştürülerek yozlaştırılması.
TefsirHûd 11:99 ayetinin tefsiriAyetteki ifadenin istiare-i tehekkümiyye (alay ve tersinleme) yoluyla, aslında ceza ve lanet olan bir şeyin bağış ve ikram kalıbıyla anılması.İhsan kalıbıyla gelen mutlak rezillik ve azabın birbirine raptedilmesi.
HadisKıyamet alametleri ve idari yozlaşmaKamu mallarının (fey) kurumsal dağıtım düzeninden çıkarılıp yöneticilerin şahsi ihsanı ve avanta dağıtımı haline gelmesi tartışması.Sistematik hakkın yerine keyfi desteğin geçmesi.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniHakikatin veya batılın tahkimiTehekkümî azap veya ilahi yardımAmellerin karşılığını pekiştirmeAyette dünyadaki lanetin ahiretteki azapla tahkim edilmesi, sahte kurtarıcıların çöküşünü gösterir.Kesin
İlmiBilgi yapısının dayanaklarıMetodolojik payanda ve kaynak desteğiÖnermeleri ayakta tutmaBir teorinin veya hükmün sağlam temellerle ve delillerle alttan beslenerek çökmesinin önlenmesi.Güçlü
SiyasiYönetim ve meşruiyet aygıtıİktidar desteği ve tebaa ilişkisiDüzeni idame ettirmeYöneticinin halka sunduğu lojistik destek veya Kureyş’in rifâde kurumunda olduğu gibi kamu rızası üretimi.Kesin
İktisadiGelir transferi ve sosyal güvenlikSübvansiyon ve dayanışma fonuZayıf kesimleri sübvanse etmeKureyş’in ortak fon oluşturup hacılara ikramda bulunması gibi, tabana yayılan düzenli mali destek.Kesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerMukavemet payandası ve kuvvet aktarımıFizik ve yapı statiğinde bir kirişin (revâfid) binen yükü tabana aktararak sistemin çökmesini engellemesi gibi, sisteme eklenen dış destek kuvveti.Güçlü
Beşeri bilimlerSosyal sübvansiyon ve kurumsal himayeSosyoloji ve kamu yönetiminde kırılgan yapıların çökmesini önlemek için merkezi otorite veya kolektif birlik tarafından sağlanan kurumsal yardım ağı.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün sadece gelişi güzel bir hediye, bahşiş veya ufak bir maddi ihsan düzeyine indirgenmesi.
Kur'an içi daha geniş anlamHûd 11:99 ayetinde olduğu gibi, bir yapıyı, suçu veya varoluşu ayakta tutmak üzere birbirine eklenen, taban oluşturan ve felaketi tırmandıran yapısal dayanak.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetteki edebî tersinlemenin (tehekküm) kavranamaması; lanetin peşinden gelen ikinci lanetin ve sahte önderliğin doğurduğu kolektif yıkımın sıradan bir armağan zannedilmesi.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın felaket ve azap sahnelerinde dahi Arap dilinin en ince istiare ve tersinleme (tehekküm) sanatını nasıl kullandığını, kötülük önderlerinin sunduğu sahte dayanakların ahirette nasıl katmerli bir rezilliğe dönüştüğünü gösterdiği için önemlidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Tarihsel kavimlerin ve özellikle Firavun gibi tiranların arkalarından sürükledikleri kitlelerle birlikte uğradıkları kolektif çöküşü anlatan kıssa ayetlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Azabın yalnızca doğrudan bir ceza olarak değil, dünyada güvenilen sahte desteklerin bizzat azabın kendisi haline getirilmesi suretiyle gerçekleştiğini ortaya koyarak cezanın mahiyetine dair sığ yaklaşımları düzeltir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir tavanı veya eyeri alttan tutarak çökmesini önleyen kiriş, takviye minderi ve bolca sağılan sütü taşıyan geniş kap.
  • Soyut anlamBir kimseye veya kuruma zayıfladığı anda sunulan, onu ayakta tutan, yükünü hafifleten veya tersinleme yoluyla felaketini artıran yapısal destek ve bağış.
  • Sistematik karşılıkSistemin dengesini korumak için tabandan aktarılan sübvansiyon, lojistik payanda ve meşruiyet dayanağı.
  • LaTeX modeliSt+1=St⊕Rd  ⟹  Φ(S)
  • LaTeX açıklaması

St ifadesi mevcut sistem durumunu, Rd sisteme tabandan veya dışarıdan sağlanan yapısal dayanak ve destek girdisini (rifd), ⊕ bu desteğin sisteme eklemlenme ve onu tahkim etme operatörünü, St+1 desteğin ardından ortaya çıkan yeni durumu, Φ(S) ise bu desteğin mahiyetine göre sistemin ya ayakta kalmasını ya da tersinlemeli bağlamda bütünüyle çöküp yıkıma uğramasını temsil eder.

Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ر