رمن

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ر-م-ن2 sîga, 35 mücavir kök, 3 ayet, 2 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.خضرركبوَرُمَّانٌرمنوَالرُّمَّانَجنننخلزيتطلعثمرحببعنب

KökSîga 2Ayet 3Sure 2Mücavir 35

▶ Ağı aç (3B)

رمن

ر - م - ن

KÖK
  • 3 geçiş
  • 3 ayet
  • 2 sîga
  • 11 sözlük

Nar meyvesi veya ağacı demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(11)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Nar meyvesi veya ağacı demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.262 harf
باب الراء والنون والميم معهما ر ن م، ر م ن، ن م ر، م ر ن مستعملات رنم: التَّرنم: ما استلذذت من صوت الطّرب وتطريب الصَّوْت، وهو تَرَنُّم الصَّوتِ للقَوْس والعُود والحمامةِ ونحوها. وهو يُرَنِّم الصَّوْتَ، ويَتَرَنَّمُ في صوته. رمن: الرُّمّان: معروفٌ، من الفواكه، الواحدةُ: رُمّانة. نمر: النَّمِرُ: سَبُعٌ أَخْبَثُ من الأَسَد. ويُقال للرَّجلِ السَّيىء الخُلُق: نَمِرٌ، وقد نَمِرَ وتَنَمَّرَ.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR5.221 harf
ر ن م رنم ، مرن ، نمر ، رمن . رنم : أبو عُبَيد ، عن الأصمعيّ : مِن نَبات السهل : الحُرْبُثُ ، والرَّنَمة ، والتَّرِبَة . قال شَمِر : رَواه المِسْعِريّ ، عن أبي عُبيد : الرَّنَمة . وهو عِنْدنا : الرَّتَمة ، مِن دِقّ النَّبَات معروف . وأَخبرني المُنذرِيّ ، عن أبي العَبّاس ، عن ابن الأعرابي ، قال : الرَّنَمة ، بالنُّون : ضَرْبٌ من الشَّجَر . قلت : لم يَعرف شَمِر الرَّنمة فظنّ أنه تَصْحيف ، وصَيَّره
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR9.849 harf
(باب الراء والميم وما يثلثهما) (رمن) الراء والميم والنون كلمة واحدة، وهي الرُّمَّان. والرُّمَّانتان: هَضْبتان في بلادِ عَبْسٍ. قال: * على الدّار بالرُّمَّانَتين تعوجُ * (رمي) الراء والميم والحرف المعتل أصلٌ واحد، وهو نَبْذ الشَّيء. ثم يحمل عليه اشتقاقاً واستعارة. تقول رَمَيْتُ الشيء أرمِيه. وكانت بينهم رِمِّيَّا، على فِعِّيلَى. وأرمَيْتُ على المائة: زِدْتُ عليها. فإن قيلَ فهذه الكلمة ما
Maddenin bağlantısı

(باب الراء والميم وما يثلثهما) (رمن) الراء والميم والنون كلمة واحدة، وهي الرُّمَّان. والرُّمَّانتان: هَضْبتان في بلادِ عَبْسٍ. قال: * على الدّار بالرُّمَّانَتين تعوجُ * (رمي) الراء والميم والحرف المعتل أصلٌ واحد، وهو نَبْذ الشَّيء. ثم يحمل عليه اشتقاقاً واستعارة. تقول رَمَيْتُ الشيء أرمِيه. وكانت بينهم رِمِّيَّا، على فِعِّيلَى. وأرمَيْتُ على المائة: زِدْتُ عليها. فإن قيلَ فهذه الكلمة ما وجهها؟ قيل لـه: إذا زاد على الشَّيء فقد ترامَى إلى الموضع الذي بلغَه. ورَمَيْت بمعنى أرْمَيْتُ والمِرْماة: نَصْلُ السهم المدوَّرُ؛ وسمِّي بذلك لأنه يُرمَى به. والمَِرْماة: ظِلف الشَّاة. وفي الحديث: "لو أنّ أحدَهم دُعِيَ إلى مَِرْماتَين". والرَّمِيَّةُ: الصَّيد الذي يُرمَى. والرَّمِيُّ: السحابة العظيمة القَطْر. ويقال سُمِّيت رَمِيّاً لأنها تنشأ ثم تُرْمَى بقطَعٍ من السحاب من هنا وهُنا حتَّى تجتمع. وقال الخليل: رمى يرمي رِمايةً ورَمْياً ورِماءً. قال ابن السكّيت: خرجتُ أتَرَمَّى، إذا خرجتَ [ترمي] في الأغْراض([1]). ويقال أرْمَيْتُ الحَجَر من يدي إرْماءً. وقال أبو عُبيدة: يقال أرمَى اللهُ لك، أي نَصَرك وصنَع لَك. والرَّماء: الزِّيادة. وقد قلنا إنّ اشتقاق ذلك من الباب لأنه أمْرٌ يترامى إلى فَوق. (رمأ) [أمّا] الراء والميم والهمزة فأصلٌ برأسه غير الأول، وهو قليل. يقال رمَأَت الإبل تَرْمأُ رمُوءاً ورَمْأً: أقامت في الكلأ والعُشْب. ورمأ فلانٌ في بني فلانٍ: أقام. ويقال أرمأت الأخبارُ: أشكَلَتْ. ومُرَمَّآت الأخبار، أي أباطيلُها. (رمث) الراء والميم والثاء أصلٌ واحدٌ يدلُّ على إصلاح شيءٍ وضمِّ بعضٍ إلى بعض. يقال رمَثْتُ الشَّيءَ: أصلحتُه. قال أبو دُواد: وأَخٍ رَمَثْتُ دَرِيسَهُ *** ونصحتُه في الحرب نُصْحَا([2]) والرَّمَث: خشبٌ يضمّ* بعضُه إلى بعض ويُركَب. وفي الحديث: "إنّا نركب أرماثاً لنا في البحر"، وهو جمع رَمَثٍ. قال: تمنَّيْتُ مِن حُبِّي بُثَينةَ أننا *** على رمَثٍ في البحر ليس لنا وَفْرُ([3]) والرِّمْث: مَرعىً من مراعي الإبل، وذلك لانضمام بعضِه إلى بعض. يقال إبلٌ رَمِثة ورَمَاثَى، إذا أكلت الرِّمْث فمرِضَتْ عنه. والرَّمَثُ أيضاً: بقيّة اللبن في الضَّرع، لأن ذلك متجمِّع. (رمج) الراء والميم والجيم ليس أصلاً، وفيه ما يُقبَل ويُعتَمد عليه([4])، لكنَّهم يقولون: رَمَّجَ الأثَر بالتُّراب([5])؛ ورمَّج السُّطور: أفسَدَها. (رمح) الراء والميم والحاء كلمةٌ واحدة، ثم يُصرَّف منها. فالكلمة الرُّمْح، وهو معروفٌ، والجمع رِماح وأرْماح. والسِّماك الرّامح: نَجمٌ، وسُمِّي بكوكبٍ يقْدُمه كأنَّه رُمْحه. فأمَّا قولهم: رَمَحَتْه الدَّابَّةُ، فمن هذا أيضاً لأنّ ضَرْبها إيّاهُ برِجلها كرمح الرَّامحِ برُمْحه. ومنه رَمَحَ الجُندبُ، إذا ضَرب الحصَى بيده. والرَّمَّاح: الذي يتَّخذ الرِّماح، وحِرفته الرِّماحة. والرَّامح: الطاعن بالرُّمْح. والرامح: الحامل له. ويقال للبُهْمَى إذا امتنَعتْ على الرّاعية: قد أخذَتْ رماحَها. كما قال: أيَّامَ لم تأخُذْ إليَّ سِلاحَها ***إبِلي لِجلّتها ولا أبكارِها (رمخ) الراء والميم والخاء ليس بشيء. ويقال: إنَّ الرِّمْخ شجر([6]). (رمد) الراء والميم والدال ثلاثة أصول: أحدُها مرضٌ من الأمراض، والآخَر لونٌ من الألوان، والثالث جنسٌ من السَّعْي. فالأول: الرَّمَد رَمَدُ العين، يقال رَمِدَ يَرْمَدُ رَمَداً، وهو رَمِد وأَرْمَدُ. ومنه الرَّمْد، وهو الهلاك، بسكون الميم. كما قال: * كأصْرَامِ عادٍ حينَ جَلَّلَها الرَّمْدُ([7]) * ويقال رمَدْنا القومَ نرمُِدهم، إذا أتينا عليهم. والثاني: الرَّماد، وهو معروف، فإذا كان أرقَّ ما يكون فهو رِمْدِدٌ. وهو يسمَّى للونه. يقال رَمَّدَتِ الناقةُ ترميداً، إذا تَركَتْ عند النِّتاج لبناً قليلاً. وإنّما يقال ذلك للونٍ يعتري ضرعَها. والأرمد: كلُّ شيءٍ أغْبَرَ فيه كُدْرَة، وهو من الرَّماد، ومنه قيل لضَربٍ من البعوض رُمْدٌ. وقال أبو وجزة وذكَرَ صائداً: يبيت جارتُهُ الأفعى وسامِرُه *** رُمْدٌ به عاذرٌ منهن كالجَرَب([8]) والأَرمِداء، على وزن أفعلاء: الرَّماد. والمرمَّد من الشواء: الذي يُمَلُّ في الجمر. وفي المثل: "شَوَى أخُوك حتَّى إذا أنضَجَ رَمَّد([9])". فأمَّا قولهم: عام الرَّمادةِ، فقال قومٌ: كان مَحْلاً نزَل بالنّاس له رَمْد، وهو الهلاك. وقال آخرون: سمِّي بذلك لأنَّ الأرضَ صارت من المَحْل كالرَّماد([10]). وقال أبو حاتم: ماءٌ رَمِدٌ، إذا كان آجناً متغيِّراً. والأصل الثالث: الارْمِدَادُ: شِدّة العَدْو. ويقال ارْمَدَّ الظَّليمُ: أسرَعَ. (رمز) الراء والميم والزاء أصلٌ واحدٌ يدلُّ على حركةٍ واضطراب. يقال كتيبة رَمَّازة: تموج من نواحِيها. ويقال ضربه فما ارمَأَزَّ، أي ما تحرَّك. وارتَمَز أيضاً: تحرَّك. ويقولون: إِنّ الرَّاموز: البحر. وأراه في شعر هذَيل. (رمس) الراء والميم والسين أصلٌ واحدٌ يدلُّ على تغطيةٍ وسَتْر. فالرَّمْس: التراب. والرِّياح الروامسُ: التي تُثير الترابَ فتدفِن الآثار. ويقال رَمَسْتُ على فلانٍ الخبرَ؛ إذا كتَمْتَه إِيَّاه. ورَمَست الرَّجُل وأرمستُه: دفنتُه. (رمش) الراء والميم والشين ليس من مَحض اللُّغة، ولا ممّا جاء في صحيح أشعارِهم. على أنَّهم يقولون: الرَّمَش تَفَتُّلٌ في الأشفار، وحُمْرةٌ في الجفون. وربّما قالوا رَمَشَهُ بالحجَر: رماه. وذُكر عن الشيباني: رَمَشَتِ الغنم تَرْمُِش، إذا رعَتْ يسيراً. ويقال: الرَّمَش: بياضٌ يكون في أظفار الأحداث. وحكى اللِّحياني: أرضٌ رَمْشاء: جدبة([11]). (رمص) الراء والميم والصاد أُصَيل يدلُّ* على إلقاءِ قَذَىً. يقولون رَمَصَتِ العين، إِذا أخرجت ما يخرُج منها عند الرّمَد. وقال ابن السِّكِّيت: يقال قبَحَ اللهُ أُمّاً رمَصَت به، أي ولدَتْه. وهذا إذا صحَّ فهو على ما ذكرناه من أنَّه مشبّه بقذىً يُرمَى به. ويقال رَمَصَتِ الدّجاجةُ: ذَرَقت. وفي الباب كلامٌ آخَرُ يدلُّ على صلاحٍ وخير. يقولون: رَمَصْت بينهم، أي أصلَحْت. وربما قالوا: رَمَص الله مُصِيبتَه يَرْمُصها رَمْصاً، إذا جَبَرها. (رمض) الراء والميم والضاد أصلٌ مطَّرِدٌ يدلُّ على حِدّةٍ في شيء مِن حرٍّ وغيره. فالرَّمَض: حَرُّ الحجارةِ من شِدّة حَرّ الشمس. وأرضٌ رَمِضَةٌ: حارّة الحجارة. وذكر قومٌ أن رمَضانَ اشتقاقُه من شِدّة الحر؛ لأنَّهم لمَّا نقلوا اسمَ الشُّهور عن اللغة القديمة سَمَّوْها بالأزمنة، فوافق رمضانُ أيّامَ رَمَضِ الحرّ. ويجمع على رَمضانات وأرمِضاءَ. ومن الباب أرمضَهُ الأمرُ ورَمِضَ للأمْرِ. ورَمِض أيضاً، إذا أحرقَتْه الرَّمْضاء. ويقال رَمَضْتُ اللّحمَ على الرَّضْفِ، إذا أنضجْتَه. ومن الباب سِكِّين رَمِيض. وكلُّ حادٍّ رَمِيضٌ. وقد رَمَضْتُه أنا. ورَمِضَتِ الغنمُ، إذا رعَتْ في شدّة الحَرّ فقرِحت أكبادُها. ويقال: فلانٌ يترمَّضُ الظِّباءَ، إذا تبعها وساقَها حَتَّى تَفَسَّخَ قوائمُها من الرَّمْضاء ثمَّ يأخُذُها. ويقال ارتمَضَ بَطْنُه: فسَدَ، كأنَّ ثَمَّ داءً يُحْرِقُه. فأمّا قولُ القائل: أتيتُ فلاناً فلم أُصِبْه([12]) فرمَّضْتُ ترميضاً، وذلك أن ينتظرَه. وممكنٌ أن يكون شاذّاً عن الأصل. ويمكن أن يكون الميم مبدلةً من باء، كأنّه ربّضت، من رَبَض. (رمط) الراء والميم والطاء ليس أصلاً، لكنَّهم يسمُّون ما اجتمع من العُرْفُطِ وغيرِه من شجر العِضاهِ رَمْطاً. وربّما قالوا رَمَطت الرّجلَ، إذا عِبْته رَمْطاً. وفيه نظر. (رمع) الراء والميم والعين أصلٌ يدلُّ على اضطرابٍ وحركةٍ. فالرَّمَّاعةُ من الإنسان: الذي يضطرب من الصبيِّ على يافُوخِه. والرَّمَعَانُ: الاضطِراب. ويقال رَمَعَ أَنْفُ الرّجُل يَرمَع رمَعاناً، إذا تحرَّك من غضبٍ. ومن الباب قَبَحَ الله أمّاً رَمَعَتْ به، أي ولدَتْه. ومن ذلك اليَرْمَع: حجارةٌ بِيضٌ رِقاقٌ تلمَع في الشمس. ومن الباب إن صحّ، الرامِع، وهو الذي يطأطِئُ رأسَه ثم يرفعه. ويقال الرُّماع تغيُّر الوَجْه([13]) والباب كلُّه واحد. ويقولون: المُرَمِّعَة المَهْلكة([14]). (رمغ) الراء والميم والغين لا أصلَ لـه، إلا بعض ما يأتي به ابنُ دريدٍ، من رَمَغْتُ الشيءَ، إذا عَركتَه بيدك، كالأديمِ وغيرِه. (رمق) الراء والميم والقاف أصلٌ يدلُّ على ضَعفٍ وقِلّة. ويقال ترمَّقَ الرَّجلُ الماءَ وغيرَه، إذا حَسَا حُسْوةً [بَعد أُخرى([15])]. وهو مُرَمَّق العَيش، أي ضيِّقه. وما عَيْشُه إلا رَِماقٌ، يُراد به ما يُمْسِك الرَّمَق. والرَّمَق: باقي النَّفْسِ أو النَّفَس. قال: وما الناسُ إلا في رَِماقٍ وصالح *** وما العيشُ إلا خِلفَةٌ ودُرُورُ ويقولون: "أضرعَتِ المِعْزَى فرمِّقْ رمِّقْ"، أي اشربْ لبنَها قليلاً قليلاً؛ لأنّ المِعزَى تُنْزِلُ قبل نِتاجها بأيّام. والتَّرميق([16]): عملٌ يفعلُه الرجل لا يُحسِنُه. ويقال حبلٌ أرماقٌ، إذا كان ضعيفاً. وقد ارمَاقَّ ارمِيقاقاً. (رمك) الراء والميم والكاف أصلان: أحدهما لونٌ من الألوان، والثاني لُبْثٌ بمكان. فالأول الرُّمْكة من ألوان الإبل، وهو أشدُّ كدْرةً من الوُرْقة. ويقال جملٌ أرمَكُ. ومنه اشتقاق الرَّامَِك. والرَّمَكة: الأُنثى من البراذين. والأصل الآخر: رَمَكَ بالمكان، وهو رامك. (رمل) الراء والميم واللام أصلٌ يدلُّ على رِقّةٍ في شيءٍ يتضامُّ بعضُه إلى بعض. يقال رَمَلت الحصير، وأرملتُ، *إذا سَخَّفْتَ نَسْجَه. قال: * كأنَّ نَسْجَ العنكبوتِ المُرْمَلِ([17]) * ثم يشبَّه بذلك، [فالرَّمَل]: القليل الضَّعيف من المطر، وجمعه أرمال. ومن الذي يقرب من هذا الباب الرَّمْل، وهو رَقيق. ومنه ترمَّل القَتيلُ بدمِهِ، إذا تلطخ؛ وهو قياسُ ما ذكَرْناه. ومن الباب الرَّمَل: الهَرْوَلة، وذلك أنه كالعَدْو أو المشْي الذي لا حصافةَ فيه. فأمّا المُرْمِلَ فهو الذي لا زادَ معه، سمِّي بذلك لأحدِ شيئين، إما رِقّةِ حاله، وإمّا للُصوقِه بالرّمل من فَقْره. والأرمَلُ مثلُ المُرمِل. قال جرير: هَذِي الأراملُ قد قضَّيْتَ حاجتَها *** فمَنْ لحاجةِ هذا الأرمَلِ الذّكَرِ([18]) --------------------------------------------------------------- ([1]) في الأصل: "الأرض"، وتصحيح هذه الكلمة والتكملة التي قبلها من المجمل. ([2]) البيت في اللسان (رمث) بدون نسبة. ([3]) البيت لأبي صخر الهذلي، من قصيدة في بقية أشعار الهذليين 93 وأمالي القالي (1: 148). وبعض أبياتها في اللسان (رمث). ([4]) في الأصل: "وبعمل عليه". ([5]) لم يرد هذا المعنى في اللسان والقاموس. ولم يأت شيء من المادة في الجمهرة. ([6]) الذي في اللسان والقاموس أن "الرمخ": الشجر المجتمع. ([7]) البيت لأبي وجزة السعدي، كما في اللسان (رمد 168). وصدره: * صببت عليكم حاصبي فتركتكم * ([8]) انظر اللسان (رمد) والحيوان (4: 216/ 5: 405). ([9]) يضرب مثلاً للرجل يعود بالفساد على ما كان أصلحه. ([10]) وقيل سمي به لأنهم لما أجدبوا صارت ألوانهم كلون الرماد. ([11]) في القاموس: "وأرض رمشاء: ربشاء، أو جدبة، كأنه ضد". وذلك لأن الربشاء بالباء: الكثيرة العشب. وقد اقتصر في اللسان على أنها الكثيرة العشب، قال: "وسنة ربشاء ورمشاء. وبرشاء: كثيرة العشب". ([12]) في الأصل: "فلم تصبه". ([13]) في اللسان: "والرماع: داء في البطن يصفر منه الوجه". وفي القاموس: "وجع يعترض في ظهر الساقي حتى يمنعه من السقي... واصفرار وتغير في وجه المرأة من داء يصيب بظرها". ([14]) المهلكة، بتثليث اللام: المفازة. والمرمعة، لم ترد في اللسان. وفي القاموس: "والمرمعة كمحدثة: المفازة". ([15]) التكملة من اللسان. ([16]) في الأصل: "والرميق"، صوابه من اللسان والقاموس. ([17]) البيت في اللسان (رمل، غزل). مع نسبته في (غزل) إلى العجاج. انظر ديوانه 47. وأنشده في المخصص (17: 17) وذكر أنه إنما جر "المرمل" على الجوار. وذلك لأن المرمل من صفة النسج، فكان حقه النصب، لكن كذا روي بفتح الميم. ([18]) ليس في ديوان جرير. وروايته في اللسان (رمل): "كل الأرامل". ـ

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR238 harf
ر م ن من صدور الْمُرّان يُقتطف رُمّان الصدور‏.‏ وقال النابغة‏:‏ يخططن بالعيدان في كل مجلس ويخبـأن رمـان الثـديّ النواهـد يعددن مفاخر الآباء‏.‏ وملأت الدابة رمانتها وهي موضع العلف م جوفها‏.‏ وأكل حتى نتـأت رمانته وهي السرة وما حولها‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR2.037 harf
الرُّمَّانُ: حَمْلُ شجرة معروفة من الفواكه، واحدته رُمَّانة. الجوهري: قال سيبويه سأَلته، يعني الخليل، عن الرُّمان إذا سمي به فقال: لا أَصرفه في المعرفة وأَحمله على الأَكثر إذا لم يكن له معنى يعرف به أَي لا يُدْرَى من أَي شيء اشتقاقه فيحمله على الأَكثر، والأَكثر زيادة الأَلف والنون؛ وقال الأَخفش: نونه أَصلية مثل قُرَّاصٍ وحُمَّاض، وفُعَّال أَكثر من فُعْلانٍ؛ قال ابن بري: لم يقل أَبو الحسن إن
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR187 harf
* ر م ن * * الرُّمَّانُ * فاكهة الواحدة * رُمَّانَةٌ * فإن سميت به لم تصرفه عند الخليل وتصرفه عند الأخفش و * أرْمِينِيَة * بالكسر كورة بناحية الروم والنسبة إليها * أرْمَنِيٌّ * بفتح الميم
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR5.375 harf
: وفي المحْكَمِ : حَمْلُ شَجَرَةٍ مَعْروفَةٍ مِن الفاكِهَةِ ؛ ( الواحِدَةُ بهاءٍ ) . وفي الصِّحاحِ : قالَ سِيْبَوَيْهِ : سأَلْته ، يعْنِي الخَلِيلَ ، عن الرُّمَّان إذا سمِّي به ، قالَ : لا أَصْرِفه في المعْرفَةِ وأَحْمِله على الأَكْثَر إذا لم يكنْ له معْنًى يُعْرَفُ به ، أَي لم يُدْرَ مِن أَي شيءٍ اشْتِقَاقُه فيَحْمِله على الأَكْثَرُ ، والأَكْثَرِ زِيادَةُ الأَلفِ والنُّون . وقالَ الأخّفَش :
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR4.711 harf
رُمَّانٌ رُمَّانٌ ذ [The pomegranate;] a certain fruit, (T,) the produce of a certain tree, (M,) well known: (T, S, M, K:) n. un. with ة: (S, M, Msb, K:) the sweet sort thereof relaxes the state of the bowels, and cough; the sour sort has the contrary effect; and that which is between sweet and sour is good for inflammation of the stomach, and pain of the heart: the رمّان has six flavours, like
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR249 harf
رَمَنَ رَمَنَ أَرْمَنُ 14 , a. The Armenians. أَرْمَنِيّ أَرْمَنِيّ 14yi , a. Armenian. رُمَّاْنَة رُمَّاْنَة 29t , ( pl. رُمَّاْن 29 ), a. Pomegranate. أَرْمِيْنِيَه أَرْمِيْنِيَه , a. بِلَاد الأَرْمَن Armenia. رَمَه رَمَه a. Akind of nut.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR9.166 harf
رمن رَمَنَ - يَرمُنُ - رُمَّان رَمَنَ - يَرمُنُ + الكائن أو الشيء: يصير له طعم الرمان: يكون له طعم خليط من الحلو والحامض: المُّز أو اللفان رُمَّان: على وزن فُعَّال: اسم فاعل مبالغة من " رَمَنَ - يَرمُنُ ": الذي له طعم مُزّ أو لَفَّان، أي حلو وحامض معاً: وهو اصطلاحاً اسم جنس الفاكهة المعروفة واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " ألفاظ الطعوم
Tamamını oku

Sîgalar(2)

Mücavir kökler35 mücavir (46 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. نخل

    3 ortak ayet · Hurma ağacıdır

  2. زيت

    2 ortak ayet · Zeytindir

  3. شبه

    2 ortak ayet · Benzeşen

  4. ثمر

    2 ortak ayet · Meyve demektir

  5. قنو

    1 ortak ayet · Hurma salkımı demektir

  6. ينع

    1 ortak ayet · Ve onun olgunlaşması

  7. حبب

    2 ortak ayet · Habbe حَبَّ tane demektir (Tahıl tanesi)

  8. غير

    2 ortak ayet · Ğayr, Ğayr dışında demektir

  9. حصد

    1 ortak ayet · Hasad: Biçilen ekin demektir

  10. جنن

    2 ortak ayet · Bahçe demektir

  11. خضر

    1 ortak ayet · Hudr : Sebzedir

  12. عنب

    1 ortak ayet · E’nab, Üzüm asması demektir

Geçtiği ayetler(3)

Sîga sayfası: وَالرُّمَّانَ
  1. … مِنْ طَلْعِهَا قِنْوَانٌ دَانِيَةٌ وَجَنَّاتٍ مِنْ أَعْنَابٍ وَالزَّيْتُونَ وَالرُّمَّانَ مُشْتَبِهًا وَغَيْرَ مُتَشَابِهٍ انْظُرُوا إِلَى ثَمَرِهِ إِذَا أَثْمَرَ …

    Ve narO’dur; gökten su indirmiş olan. Onunla her bitkiyi çıkardık. Ondan yeşillikler çıkardık. Ondan yığın yığın taneler, hurmaların tomurcuklarından sarkan salkımlar, birbirine hem benzeyen, hem benzemeyen üzümlerden, zeytinden ve nardan bahçeler yapıp çıkarıyoruz. Meyvesine; bir meyve verdikleri zaman, bir de olgunlaştıkları zaman bakın. Şüphesiz ki bunlarda; iman eden bir kavim için ayetler vardır.

  2. … مَعْرُوشَاتٍ وَغَيْرَ مَعْرُوشَاتٍ وَالنَّخْلَ وَالزَّرْعَ مُخْتَلِفًا أُكُلُهُ وَالزَّيْتُونَ وَالرُّمَّانَ مُتَشَابِهًا وَغَيْرَ مُتَشَابِهٍ كُلُوا مِنْ ثَمَرِهِ إِذَا أَثْمَرَ …

    Ve narÇardaklı ve çardaksız bağları, tatları değişik ekin ve hrumaları, zeytin ve narı, birbirine benzer ve benzemez şekilde yaratıp yetiştirmiş olan O’dur. Her biri mahsul verdiği zaman, mahsulünden yeyin, hasad edildiği gün de, hakkını verin ve israf etmeyin. Çünkü O; israf edenleri sevmez.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökرمن
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerزيتون, نخل, عنب
Zıt Kökحنظل
Çekirdek Özet 1Taneli, çok parçalı özü tek bir küresel kabuk içinde bir arada tutan nar meyvesi ve ağacı
Çekirdek Özet 2İlahi yaratılış sanatının, intizamın ve nimet çeşitliliğinin hem dünyadaki hem cennetteki somut göstergesi
Çekirdek Özet 3Çokluğun teklik içinde ahenkle muhafaza edilmesi; kesret içinde vahdet nizamının bitkisel timsali
Kritik Hata RiskiNar kelimesini sadece sıradan bir botanik nesne sayıp taşıdığı simetri, benzerlik ve farklılık ayetlerindeki teşbih derinliğini gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
رمParçaları bir araya toplama, sıkıca kümeleme, derleme veya özü muhafaza etme; nitekim رمم dağılmış kemikleri toplayıp onarmayı, رمي gücü bir noktaya teksif edip fırlatmayı, رمز dağınık manayı tek bir işaretle toplamayı ifade ederنCanlılık, içsel nem, tohumlanma ve süreklilik katarak dağınık tanelerin tek bir nemli doku ve zar içinde intizamla dizilmesini ve meyve formu kazanmasını sağlar

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
رİnsan başı; tepe, öncelik, üst, başlangıçMeyvenin dallar üzerindeki taç benzeri baş kısmını, belirginliğini ve besin zincirindeki öncü değerini temsil eder
مSu; akış, derinlik, sıvı, çoklukMeyvenin tanelerinde toplanan tatlı özsuyunu, nemi ve içsel akışkan cevheri simgeler
نFiliz, tohum, balık; içsel canlılık, çoğalma, gizli hareketKabuğun içindeki çok sayıdaki tohumun ve can taşıyan çekirdeklerin sürekliliğini ifade eder
رمنBaşta toplanan, su ve tohum çokluğunu tek bir bünyede birleştiren hareketDışarıdan bakıldığında tek ve sert bir baş/küre olan, içinde ise sayısız sulu tohumu ahenkle saklayan meyve yapısı

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamNar meyvesi ve ağacı; etimolojik türetimlerinde ve anatomik teşbihlerde yuvarlak, dolgun, içinde hazne veya dane barındıran şişkin yapılar (atın yem haznesi, göğüs veya göbek çevresindeki yuvarlak çıkıntı)
Cahiliye şiiri kullanımıEn-Nâbiğa ez-Zübyânî bir beytinde kadınların güzelliğini ve vakarını anlatırken genç kızların dolgun göğüslerini nar meyvesine teşbih etmiştir: يخططن بالعيدان في كل مجلس / ويخبأن رمان الثدي النواهد
Erken Arapça kullanımÜmmü Zer‘ hadisinde kocasının refahını ve cömertliğini anlatan kadının tasvirinde çocukların bolluk içinde narla oynaması zikredilir: يَلْعَبان من تحت خَصْرِها برُمَّانَتين

Kaynak Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha, Maqāyīs al-Lugha.

Sami etimolojik katman

Arapça رمن kökü ve buradan türeyen isim formu, Batı Sami dillerinde narı ifade eden kadim mirasla doğrudan örtüşmektedir. İbranicede rimmon (רִמּוֹן), Fenike dilinde rmn ve Süryanicede rummānā (ܪܘܡܢܐ) biçiminde korunan bu kelime, Akdeniz ve Yakın Doğu havzasında hem tarımsal bir servet unsuru hem de çokluk içinde intizamı temsil eden dinsel-kültürel bir motif olmuştur. Kökün biliteral رم çekirdeğiyle ilişkisi dilcilerce tartışılmış; bir kısmı kelimeyi فُعَّال vezninde kabul ederek nûn harfini asli saymış, diğer bir kısmı ise فُعْلَان vezninde değerlendirip kelimeyi yüksekliğe, dolgunluğa veya toparlanmaya işaret eden bir kökten türetmiştir. Semantik matriste nar, sert bir dış cidar ile bu cidarın içinde muntazam petekler halinde korunan yüzlerce sulu tanenin birlikteliğini temsil eden somut bir nesne adıdır.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, Payne Smith Syriac Dictionary, Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönرمن veya رممDilciler kelimenin nûn harfinin asli mi yoksa zait mi olduğunu tartışmış; ekseriyet bitki isimlerindeki yaygınlığı sebebiyle üçlü kök رمن kabul etmiştirGüçlü
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice rimmon, Süryanice rummānā, Fenikece rmnDoğu Akdeniz Sami dillerinde aynı ses ve morfolojik kalıpla nar meyvesini ve bereket sembolünü gösterirKesin
Daha geniş dilsel ilişkiAntik Yakın Doğu tarım kültürüAfro-Asyatik havzada nar tarımının yayılışıyla paralel gelişen bölgesel bir kültür kelimesidirMuhtemel

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
رمنAnlamlıNarNar ağacı ve meyvesi, kabuk içindeki tohum kümesiHedef kök; Kur'an'da geçer
رنمAnlamlıTerennüm, nağmeSesi güzelce çıkarma, ahenkli mırıldanma, vezinli şarkıKur'an'da geçmez; ahenk ve düzen yönüyle ses ile tanelerin dizilişi arasında soyut uyum vardır
مرنAnlamlıAlışma, yumuşamaBir şeye alışmak, yumuşamak, esneklik kazanmakKur'an'da geçmez
منرAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKök olarak oluşmayan; n-v-r kökünden türeyen menâr kelimesiyle karıştırılmamalıdır
نرمAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu dizilişte kök kaydı yoktur
نمرAnlamlıBeneklilik, leoparAlacalı ve benekli olmak, leopar/parslara ad olmak, temiz tatlı suKur'an'da geçmez; beneklilik hali narın taneli yapısıyla biçimsel temas taşır

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
رمنMerkezMeyve, ilahi nimetÇok taneli, zarlı bölmelerle korunan, sulu ve taçlı meyveÇokluğun tek kabuk altında nizami birliğidir
زيتونKomşuMeyve, yağ kaynağıSıvı yağ barındıran, tek çekirdekli, aydınlatma ve gıda unsuruNardan farklı olarak tanelerden değil tek bir etli gövdeden çıkar
نخلKomşuAğaç, tatlı gıdaÇöl ekosisteminin ana direği olan lifli hurma ağacı ve meyvesiNardan farklı olarak lifli, yüksek gövdeli ve kuraklığa dayanıklı temel besindir
عنبKomşuSalkımlı sulu meyveDışarıda açıkça salkım halinde asılı duran sulu taneler bütünüNardaki gibi ortak bir sert kabukla örtülü değildir, taneler açıktadır
حنظلZıtAcı, zehirli bitkiİçi acı, yenilmez, zehirli ve faydasız çöl kavunuNarın tatlı, şifalı, besleyici ve zarif dizilimine karşılık itici ve acıdır

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
Arapçaرمن (Rummān)Nar meyvesiTaneleri zarlarla ayrılmış, taçlı, şifalı ve simetrik meyveKesin
LatincePunica granatum / GranatumTaneli elma, narGranatus kökünden gelir; tohumlu ve taneli olmayı vurgularKesin
İngilizcePomegranateNarEski Fransızca pome granate (taneli elma) kökünden türetilmiştirKesin
AlmancaGranatapfelNarTaneli elma anlamına gelen Latince yapının birebir çevirisidirKesin
FransızcaGrenadeNarTaneli dane yapısına vurgu yapan Latince granum kökenli kelimedirKesin

Kaynak Oxford English Dictionary, Lewis & Short Latin Dictionary.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
وَالرُّمَّانَ مُشْتَبِهاً وَغَيْرَ مُتَشَابِهٍYaratılış delili, intizam ve çeşitlilikYeryüzünün diriltilmesi, ürünlerin meyve vermesi ve olgunlaşmasındaki ilahi sanat bağlamı; En‘âm 6:99
وَالزَّيْتُونَ وَالرُّمَّانَ مُتَشَابِهاً وَغَيْرَ مُتَشَابِهٍİnfak, şükür ve israf yasağıBahçelerin, hasat gününün, hakkının verilmesinin ve tüketim dengesinin hatırlatılması; En‘âm 6:141
فِيهِمَا فَاكِهَةٌ وَنَخْلٌ وَرُمَّانٌUhrevi ödül, cennet nimetiİyilik ehli için hazırlanan iki cennetteki özel lezzetler ve ikramlar bağlamı; Rahmân 55:68

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamDelâilü'n-nübüvve ve tevhid delilleriNar tanelerinin birbirine basmadan, zarlarla ayrılarak tek kabuk içinde büyümesi inayet ve hikmet delili sayılmıştırYaratılışta tesadüfün imkânsızlığı
FıkıhZekât ve öşür hukukuNar gibi bahçe meyvelerinden öşür veya zekât alınıp alınmayacağı mezhepler arasında tartışılmıştırZirai mahsulün vergilendirilme kapsamı
TefsirÂyât-ı tekvîniyye tahliliEn‘âm suresindeki benzer ve benzer olmayan ifadesiyle yaprak, tat, biçim ve tanelerdeki harikalıklar incelenirTeşbih ve tenzih bağlamında fıtri çeşitlilik
HadisEdeb ve tebessüt rivayetleriNarın her tanesinde cennetten bir damla bulunduğu veya nar yemenin kalbi nurlandırdığına dair rivayetler senet açısından değerlendirilmiştirMeyvenin bereketi ve sıhhi faydaları

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahdaniyet ve nimet şuuruKesret içinde vahdet timsaliŞükrü celbetmeSayısız parçanın tek bir nizam altında toplanması ilahi birliğin tabiata nakşedilmiş delilidirGüçlü
İlmiBotanik ve morfolojik nizamMükemmel paketleme ve simetriMatematiksel modelTohumların kabuk içi yerleşimi fiziksel alanın en verimli kullanımına örnektirGüçlü
SiyasiToplum yapısı ve adaletZümrelerin bir arada barış içinde yaşamasıBütünleşmeFarklı dokuların ve fertlerin bir hukuk cidarı altında zarar görmeden korunmasıMuhtemel
İktisadiZiraat ve ticaret servetiKatma değeri yüksek tarımsal metaRefah unsuruHem taze tüketilen hem işlenen, uzun süre dayanabilen iktisadi değerGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKompakt paketleme ve hücresel bölümlemeAlan optimizasyonu; küresel bir hacim içerisine en yüksek sayıda tohumun aralarına ince zarlar konularak minimum sürtünme ve maksimum dayanıklılıkla yerleştirilmesiGüçlü
Beşeri bilimlerÇoğulcu toplum modeliBireysel özerkliklerini (taneler) kaybetmeden ortak bir anayasal kabuk ve koruyucu zarlar altında bir arada var olan çokluk haliMuhtemel

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiNar kelimesini yalnızca market reyonundaki bir meyveye indirgeyerek Kur'an'ın bu meyveyi zikredişindeki kozmik ve estetik atıfları ihmal etmek
Kur'an içi daha geniş anlamNar, yeryüzünün suyla dirilmesinden hasat ahlakına ve cennet tasvirlerine kadar uzanan çok katmanlı bir nizam ve nimet göstergesidir
Yanlış anlamanın doğuracağı hataEn‘âm suresinde geçen benzer ve benzemez ifadesini sadece lezzet farkı sanmak; genetik, morfolojik ve kimyasal benzerlik içindeki muazzam çeşitliliği kavramaktan mahrum kalmak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Tabiat ayetlerindeki matematiksel ölçüyü, estetik intizamı ve yaratılışın gayeli olduğunu en somut ve bilinen bir meyve formu üzerinden doğrudan insan idrakine yaklaştırdığı için önemlidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Yaratılış delillerinin sergilendiği En‘âm suresi 99. ve 141. ayetler ile cennet nimetlerinin sıralandığı Rahmân suresi 68. ayette belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Meyvelerin tesadüfi evrimsel atıklar olduğu iddiasını çürüterek, her bir tohumun ve meyvenin bir kasıt, ölçü ve hikmet tasarımıyla halk edildiğini gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamSert ve küresel bir kabuk altında, ince şeffaf zarlarla ayrılmış kompartımanlarda düzenli biçimde istiflenmiş sulu ve tohumlu nar meyvesi.
  • Soyut anlamKesretin vahdet içinde korunması; farklı tanelerin ve unsurların tek bir himaye örtüsü altında çatışmaksızın mükemmel bir ahenkle bir arada tutulması.
  • Sistematik karşılıkParça-bütün uyumu, optimum geometrik paketleme ve dış koruyucu sınır ile içsel zenginlik arasındaki dengeli ilişki.
  • LaTeX modeliM=(C,⋃i=1nTi,R)buradaTi∩Tj=∅(i≠j)ve∑i=1nV(Ti)≤V(C)
  • LaTeX açıklamasıFormülde M nar meyvesinin bütünsel sistemini temsil eder. C dış kabuğu ve kuşatıcı sınırı simgeler. Ti kabuk içinde korunan bağımsız her bir tohum veya tanedir. Taneler zarlar sayesinde birbirine karışmaz, yani arakesitleri boştur (Ti∩Tj=∅). R taneleri bir arada tutan zarsı ağ ve intizam ilişkisidir. Tanelerin toplam hacmi (∑V(Ti)), onları kuşatan kabuğun iç hacmini (V(C)) aşmaksızın optimum düzeyde doldurur; bu da çokluğun tek bir ölçü dahilinde mükemmel organizasyonunu matematiksel olarak ifade eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ر