زفف
ز - ف - ف
KÖK- 1 geçiş
- 1 ayet
- 1 sîga
- 9 sözlük
Kanat demektir.devamı ›
Notlarım
Sözlükler(9)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
Kanat demektir.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR753 harfباب الزاي والفاء.
ز ف، ف ز مستعملان
زف:
زُفَّتِ العروسُ إلى زوجها زَفاً وتَزِفُّ الرّيحُ وفيفاً، أي: تَهُبُّ هُبُوباً ليس بالشَّديد وهو ماضٍ في ذاك. وزَفَّ الطّائرُ زفيفاً ترامَى بنفسه، قال:
زفيف الزُّبانَى بالعجاج القواصفِ
والزَّفْزفةُ: تحريك الرّيح يَبَس الحشيش وصوتها، قال:
زفزفةَ الرّيحِ الحصادَ اليَبَسا
والزفزاف: النّعام الذّي يزفزف في طَيَرانه، يحرّك جناحيه إذا عدا وجاء فلان يَزِفّ
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR541 harfالزِفُّ بالكسر: صغار ريش النعام والطائر. يقال: هَيْقٌ أَزَف بيِّن الزَفَفِ، أي ذو زِفّ ملتفٍّ. وزَفَفْتُ العروس إلى زوجها أَزُفُّ بالضم زَفَّاً وزِفافاً، وأَزْفَفْتُها، وازْدَفَفْتها بمعنىً. والمِزَفَّةُ: المِحَفّةُ التي تُزَفُّ فيها العروس، والزَفيفُ: السريعُ: مثل الذَفيفِ. يقال: زَفَّ الظليمُ والبعيرُ يَزِفُّ بالكسر زَفيفاً، أي أسرع. وأَزَفَّهُ صاحبه. وزَفَّ القومُ في مشيهم، أي أسرعوا، ومنه
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR497 harfز ف ف
زف العروس إلى زوجها وهذه ليلة الزفاف.
وزف الظليم وزفزف.
وزفت الريح وزفزفت زفيفاً وزفزفة وهي سرعة الهبوب والطيران مع صوت وريح زفزف وزفزفته الريح: حركته.
وبات مزفزفاً.
وأنشدني سلامة ابن عيّاش الينبعي بمكة يوم الصدر: فبت مزفزفاً قد أنشبتني رسيسة ورد بينهم أ احـا واستزفه السيل: ذهب به.
والين من زف النعام.
ومـن المجـاز: زفـوا إليـه: أسرعـوا.
ويقـال للطائـش
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR3.735 harfالزَّفيفُ: سُرْعةُ المشي مع تقارب خَطْو وسكون، وقيل: هو أَوّل عَدْو النعام، وقيل: هو كالذَّمِيل. وقال اللحياني: الزَّفِيفُ الإسْراعُ ومقاربةُ الخَطْوِ، زَفَّ يَزِفُّ زَفّاً وزَفِيفاً وزُفُوفاً وأَزَفَّ؛ الأَخيرة عن ابن الأَعرابي، وقال اللحياني: يكون ذلك في الناس وغيرهم، قال: وأَزَفَّ أَبْعَد اللغتين. وزَفَّ القومُ في مشيهم: أَسْرَعوا. وفي التنزيل العزيز: فأَقبلوا إليه يَزِفُّون؛ قال الفراء:
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR211 harf* ز ف ف * * زَفَّ * العروس إلى زوجها من باب رد و * زِفَافاً * أيضا بالكسر و * أزَفَّها * و * ازْدَفَّها * بمعنى و * زَفَّ * القوم في مشيهم يزِفون بالكسر * زَفِيفا * أسرعوا ومنه قوله تعالى ﴿فأقبلوا إليهم يزفون﴾
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR4.538 harfزف العروس إلى زوجها، يزف، بالضم، زفا، بالفتح، وزفافا، ككتاب وهو الوجه: هداها إليه، وقال الراغب: زف العروس، مستعار من زفزفة النعام، فيما يقتضي السرعة، لا لأجل شبهها، ولكن للذهاب بها على خفة من السرور، كأزفها، وازدفها، إزفافا، وازدفافا، نقلهما الجوهري، واقتصر الليث على الزف، فقال: زفت العروس إلى زوجها زفا. زف البرق: لمع، نقله الصاغاني. زف الظليم، وغيره كالبعير، يزف، بالكسر، زفا، وزفوفا، كقعود،
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR648 harfزَفَّ
زَفَّ I ( n. ac. زَفّ 1 , زَفِيْف 25 , زُفُوْف 27 ),
a. Sped along.
b. Blew ( wind ).
c. ( n. ac. زَفِيْف 25 ), Spread out its wings; settled, alighted ( bird ).
d. U ( n. ac. زَفّ 1 , زِفَاْف 23 ), Conducted the bride to her husband's house.
أَزْفَفَ
أَزْفَفَ IV ,
a. see I (a) , ( d ).
اِزْتَفَفَ
اِزْتَفَفَ VIII , ( d ),
a. see I (d) .
زَفَّة
زَفَّة 1t ,
a.
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR yok14.480 harfزفف
زَفَّ - يَزِفُّ
زَفَّ- يَزِفُّ + كائن + إلى كائن أو شيء: يتحرك منتقلاً من مكان إلى آخر بحالة وسط بين الركض والجري وبين الطيران وهي منتهى السرعة في الركض والجري حتى تقترب من الطيران
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الحركة والانتقال من مكان إلى آخر بشكل شبه موجي مرتبة من حيث درجة الالتصاق بالأرض أو سطح السواء والابتعاد عنه" وهي:
طَارَ -
Sîgalar(1)
Mücavir kökler1 mücavir (2 toplam)
- قبل
1 ortak ayet · Önce
Geçtiği ayetler(1)
فَأَقْبَلُوا إِلَيْهِ يَزِفُّونَ
KoşuştururlarBunun üzerine koşarak ona geldiler.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | زفف |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Mükerrer |
| Bağlamsal Yakın Kökler | سرع, عدو, نسل |
| Zıt Kök | بطء |
| Çekirdek Özet 1 | Devekuşunun kanat çırparak süzülürcesine adımlarını sıklaştırıp sessiz ve kesintisiz hızlanması, kuşun ince tüyleri |
| Çekirdek Özet 2 | Bir hedefe doğru telaşlı fakat adımları sık ve akıcı bir yönelişle topluca seğirtme hali |
| Çekirdek Özet 3 | Bireysel veya toplumsal enerjinin içsel bir sevk ile dışa vurulan düzenli, süzülen ve yönelimli ivmesi |
| Kritik Hata Riski | Kelimeyi kontrolsüz ve gürültülü bir koşma veya saldırgan bir hücum zannedip taşıdığı süzülme, hafiflik ve içsel odak nüansını gözden kaçırmak |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| زف | Hafiflik, süzülme, itilme veya içten gelen bir hareketle akıp gitme anlamını taşır; nitekim aynı çekirdeği paylaşan زفر kökünde de göğüsten dışa doğru sıkışıp itilen soluğun akışı görülür. | ف | İkinci fe harfinin eklenmesiyle oluşan ikileme, hareketin ardışık, pürüzsüz ve sık adımlarla devam eden ritmik bir süzülmeye ve tüysü hafifliğe dönüşmesini sağlamıştır. |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ز | Kesici alet | Hareketi durağanlıktan ayıran, mevcut konumu kesip öne fırlatan ilk itici hamleyi temsil eder. |
| ف | Ağız | Açıklık, hava akımı, nefes ve dışa doğru üflenen hafif hareket unsurunu katar. |
| ف | Ağız | İkinci ağız imgesi, hava akımının ve süzülüşün kesintisiz bir ritimle tekrarlanarak devam etmesini simgeler. |
| زفف | Kesici alet ve çift hava akımı | Keskin bir kopuşun ardından hafif bir hava akımı gibi süzülerek ritmik ve sık adımlarla bir hedefe yönelme hareketini kurar. |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Devekuşunun kanatlarını açarak adımlarını birbirine yaklaştırıp süzülürcesine hızlanması ve kuşun üzerindeki küçük, ince telekler veya tüyler. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Haris b. Hillize el-Yeşkürî muallakasında süratli ve süzülen dişi deveyi devekuşuna benzeterek şöyle niteler: بِزَفُوفٍ كَأَنها هِقْلَةٌ أُمْـ / ـمُ رئالٍ دَوِّيَّةٌ سَقْفاء |
| Erken Arapça kullanım | Gelin alayının sükûnet, zarafet ve hafif adımlarla güvey evine götürülmesine zifaf denilmiş, rüzgârın otları eğerek hafif fakat sürekli esişi de bu kökle ifade edilmiştir. |
Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab ve el-Mu‘cemü’l-Mufassal fî Şevâhidi’n-Nahv.
Sami etimolojik katman
Arapça زفف kökü, Sami dillerinde hafif salınım, kuş tüyü, kanat çırpma ve hava akımıyla süzülme alanını temsil eden ikili bir kök çekirdeğine dayanır. Akrabalık bağlamında İbranicede זיז veya benzeri köklerde görülen kıpırdama, hafifçe yer değiştirme ve süzülme anlam alanıyla morfo-semantik bir yakınlık sezilir; ancak Arapçada kök özellikle devekuşunun uçmaya yakın koşuşundaki ince tüyler, kanat hareketi ve gelinin taşınması ritüelindeki zarafetle özelleşmiştir. Kökün Sami dillerindeki ortak katmanı, gürültülü ve ağır bir yer değiştirmeden ziyade hava akımıyla taşınırcasına hafif, akıcı ve seri bir hareketi betimlemesidir.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques ve Lisān al-ʿArab.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Kuş tüyü ve süzülerek hızlı yürüme | Devekuşunun kanat çırparak koşması ve küçük tüyleri zif adıyla bilinir; buradan akıcı yürüyüşe aktarılmıştır. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Rüzgâr, salınım ve hafif devinim | Kuş tüyünün rüzgârda salınması ve kanat çırpışındaki hafif ritmik titreşimle fonetik örtüşme taşır. | Muhtemel |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Sami ailesi dışındaki Afro-Asyatik dallarda doğrudan doğrulanabilir bir soydaş tespit edilememiştir. | Veri bulunamadı |
Kaynak David Cohen, Lisān al-ʿArab ve Lane’s Arabic-English Lexicon.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| زفف | Anlamlı | Süzülerek hızlı yürümek, tüy | Kanat çırparak adımları sıklaştırmak, gelini uğurlamak | Hedef köktür; Kur'an'da geçer |
| فزف | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da ve klasik kullanımda yer almaz |
| ففز | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Fonetik yapı gereği dilde oluşmamıştır |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| زفف | Merkez | Hızlı ve süzülerek yönelme | Adımları birbirine yaklaştırarak, hafiflik ve sükûnet içinde fakat süratle bir hedefe seğirtmek | Devekuşunun kanatlarıyla akması ve gelinin salınarak yürümesi gibi akıcı bir hızdır |
| سرع | Komşu | Genel sürat | Her türlü fiilde, eylemde ve harekette zamanın kısalığını ifade eder | Hareketteki adım ritmine veya süzülme hissine odaklanmaz |
| عدو | Komşu | Koşma ve mesafe katetme | Adımları açarak, güç ve şiddet harcayarak hedefe hücum etmek | Bedensel zorlama ve sınırları aşma hissi barındırır |
| نسل | Komşu | Kopup hızla akma | Bir topluluktan ayrılarak öne fırlamak veya yokuştan aşağı dökülürcesine koşmak | Genellikle aşağı doğru akış ve dökülme nüansı taşır |
| بطء | Zıt | Ağırlık ve gecikme | Harekette gevşeklik göstermek, geride kalmak ve oyalanmak | زفف kökünün içerdiği hafiflik ve akıcı ivmenin tam karşıtıdır |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | زفف | Süzülerek seri adımlarla yürümek | Kanat çırpış hafifliğiyle bir hedefe doğru adımları sıklaştırıp hızlanmayı ifade eder. | Kesin |
| Latince | volitare, properare | Uçuşurcasına seğirtmek, hızlanmak | Havada süzülür gibi ilerleme yönünü karşılar ancak gelinin taşınmasındaki törensel ağırlığı vermez. | Güçlü |
| İngilizce | to scud, to hasten with gliding steps | Süzülerek hızla ilerlemek | Rüzgârın önünde süzülme ve adımları sıklaştırma yönünü verir, içsel huşu boyutunu tam taşımaz. | Güçlü |
| Almanca | dahingleiten, eilen | Süzülüp gitmek, aceleyle seğirtmek | Akıcı ve adımların birbirine ulandığı hızlı hareketi karşılar, tüy ve kanat çağrışımını dışarıda bırakır. | Güçlü |
| Fransızca | glisser en hâte, s'empresser | Süzülürcesine seğirtmek, koşuşturmak | Yerin üzerinde kayarcasına telaşla ilerleme hareketini verir, özel ritüel anlamlarını eksik bırakır. | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch ve Lane’s Arabic-English Lexicon.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| يَزِفُّونَ | Telaş ve heyecanla, adımlarını sıklaştırarak bir merkeze doğru seğirtmek | Putperestlerin, İbrahim'in putları kırmasının ardından durumu görüp öfke ve merakla onun yanına akın etmeleri bağlamında Sâffât 37:94 ayetinde geçer. |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Veri bulunamadı | Kelami bir tartışma veya akide terimi olarak kullanılmamıştır. | Anlama etkili fark tespit edilmedi |
| Fıkıh | Nikâh ve düğün ahkâmı | Zifaf kelimesi üzerinden gelinin damat evine intikali, velime yemeği ve düğün adabı tartışılmıştır. | Gelinin törensel, saygın ve süzülen bir intikal ile yeni yuvasına nakledilmesi |
| Tefsir | Sâffât Suresi tefsiri | Kavmin İbrahim'e yöneliş biçimi, kıraatlerdeki mâlûm ve meçhul vecihlerle birlikte psikolojik durumları ele alınmıştır. | Telaş, öfke ve heyecanın birleştiği ritmik ve toplu bir seğirtme hali |
| Hadis | Siyer ve ahlak rivayetleri | Sahabelerin veya insanların bir hadiseyi duyunca peygamberin yanına seğirtmelerini tasvir eden rivayetlerde geçer. | Dağılmadan, süzülen bir hafiflik ve aceleyle bir merkeze yöneliş |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Davet ve hakikatle yüzleşme | Hakikat sarsıntısı karşısında fevri yöneliş | Sarsılan inanç merkezini koruma refleksi | Bâtılın çöküşü karşısında kitlelerin içsel bir panikle eski tabularına doğru seğirtmesi. | Güçlü |
| İlmi | Olay mahalli ve kanıt analizi | Gözlem noktasına hızla intikal | Şahitlik ve teyit arayışı | Bir kırılma veya bulgu gerçekleştiğinde araştırıcı zihnin hızla hadise yerine odaklanması. | Muhtemel |
| Siyasi | Kriz ve iktidar boşluğu | Kitlelerin kriz odağına toplanması | Kolektif tepki mekanizması | Otoritenin sarsıldığı noktaya halkın veya erk sahiplerinin telaşla üşüşmesi. | Güçlü |
| İktisadi | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Doğrudan iktisadi bir yapı veya kurumla örtüşmemektedir. | Veri bulunamadı |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Laminer akış ve aerodinamik süzülme | Akışkanlar mekaniğinde türbülans yapmadan, yüzey boyunca sürtünmeyi azaltarak bir hedefe doğru kayan akışkan parçacıklarının hareketi. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Kolektif heyecan ve güdümlü akın | Sosyolojide beklenmedik bir ortak uyarıcı karşısında fertlerin aralarındaki mesafeyi koruyarak aynı merkeze eşzamanlı yönelmesi. | Güçlü |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Ayetteki fiili sıradan bir «koştular» veya «hücum ettiler» kelimesine indirgeyerek fiziksel ve psikolojik derinliği yok etmek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kökün kökenindeki kuş kanadı, tüy hafifliği ve süzülme çağrışımıyla, kavmin ayaklarının yerden kesilircesine, şaşkınlık ve merakla süratle gelişi anlatılır. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Müşriklerin tavrındaki dehşet, şaşkınlık ve merak karışımı psikolojik seğirtmeyi sadece fiziki bir saldırganlık olarak yorumlamak. |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Tekil geçtiği yerde kavmin iç dünyasındaki karmaşayı, adımların frekansını ve putların kırılmasıyla oluşan psiko-sosyal çekim merkezini tek bir hareket fiiliyle tasvir ettiği için vazgeçilmezdir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İbrahim kıssasının anlatıldığı ve putperest mantığın sorgulandığı peygamber anlatılarında (özellikle Sâffât Suresi) belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Putperestlerin tepkisini sadece önceden planlanmış bir yargılama niyeti sanma yanılgısını düzeltir; onların hadiseyi duyar duymaz adeta rüzgârın önünde savrulurcasına ve kanat çırpar gibi seğirterek geldiklerini gösterir. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamKuşun veya devekuşunun kanatlarını açıp tüylerini kabartarak adımlarını birbirine bitiştirircesine süzülerek hızlanması; rüzgârın ince esişi ve gelinin hafif adımlarla yürütülmesi.
- Soyut anlamAni bir etki veya içsel bir motivasyonla fertlerin ayakları hafifleyerek, kesintisiz bir ritimle ve bir hedefe kilitlenerek hızla yönelmesi.
- Sistematik karşılıkBir sistemdeki dengenin dışsal bir darbeyle bozulması neticesinde, sistem unsurlarının potansiyel enerjiyi kinetik süzülmeye dönüştürerek bozulma merkezine doğru ivmelenmesi.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde zaman içindeki yönelim hızını, başlangıçtaki hafif hareket tabanını, her bir sık ve ardışık adımın sağladığı küçük itkiyi, sürtünmeyi azaltan aerodinamik süzülme katsayısını ve çekim merkezine doğru yönelmiş birim vektörü temsil eder. Doğal dilden arındırılmış bu model, kökün hafiflik ve süzülme eşliğinde adımları sıklaştırarak tek bir odağa yönelme hareketini matematiksel olarak simgeler.